Tiểu luận triết học nguyên tắc phát triển được vận dụng trong thực tiễn của thời kỳ đổi mới ở nước ta hiện nay như thế nào

Trải qua hơn 40 đất nước hòa bình; chúng takhông ngừng nâng cao nhận thức phát triển mọi mặt từ văn hóa, kinh tế, xã hội …Bởi sự vật, hiện tượng không ngững vận động và phát triển, con n

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

KHOA SAU ĐẠI HỌC

BÀI THẢO LUẬN NHÓM

TRIẾT HỌC NÂNG CAO

ĐỀ TÀI: Nguyên tắc phát triển được vận dụng trong thực tiễn của thời kỳ đổi mới ở nước ta hiện nay như thế nào ?

Lớp : TCNH CH19B ( Tối)

Hà Nội 2013

BIÊN BẢN ĐÁNH GIÁ

Đời là cuộc đấu tranh liên tục; nó luôn được cải biên với nhưng khó khăn mới

Và chúng ta sẽ chiến thắng nhưng bao giờ cũng phải trải giá!

Mirko Gomex

Mọi sự vật hiện tượng đều diễn ra quá trình vận động tiến lên từ thấp đến

cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn Để quá trìnhvận động đạt được mục tiêu thì tất yếu phải có đấu tranh xảy ra Các sự vật; hiệntượng nói chung; con người nói riêng : để đạt thành công đều phải trải qua nhữngthời kì gian khổ Cũng như để chiến thắng 2 cường quốc Pháp và Mỹ; đất nước taphải đấu tranh liên tục; không ngững đối mặt với thách thức Cuối cùng chúng tagiành độc lập nhưng cái giá phải trả rất đắt Đó chính là nạn đói 1945 cướp đi hàngtriệu sinh mạng người dân Việt Trải qua hơn 40 đất nước hòa bình; chúng takhông ngừng nâng cao nhận thức phát triển mọi mặt từ văn hóa, kinh tế, xã hội …Bởi sự vật, hiện tượng không ngững vận động và phát triển, con người chúng taluôn sẵn sàng đấu tranh tìm ra cái mới tốt đẹp hơn Mirko Gomex có câu:

Đời là cuộc đấu tranh liên tục; nó luôn được cải biên với nhưng khó khăn mới.

Và chúng ta sẽ chiến thắng nhưng bao giờ cũng phải trải giá!

Hà Nội, tháng 11 năm 2013

Nhóm Tác giả

LỜI CAM ĐOAN

Chúng tôi xin cam đoan bài thảo luận : “Nguyên tắc phát triển được vận dụng

trong thực tiễn của thời kỳ đổi mới ở nước ta hiện nay “ là công trình nghiên cứu

của tập thể nhóm 3 Những phần sử dụng tài liệu tham khảo đã được ghi rõ ràngtrong phần tài liệu tham khảo Các số liệu, kết quả trình bày trong bài thảo luận làhoàn toàn trung thực, nếu sai sót tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm và chịu mọihình thức kỷ luật của khoa và nhà trường

Nhóm tác giả

Đề số 3 : Nguyên tắc phát triển được vận dụng trong thực tế nước ta hiện nay

như thế nào ?

Từ đầu thập nên 90 của thế kỷ XX đến nay, chúng ta đã chứng kiến nhữngbiến đổi sâu sắc trên thế giới về các mặt kinh tế, chính trị, quân sự, khoa học – kỹthuật, trong đó có nhiều chấn động bất ngờ, nhiều sự kiện biến hóa khôn lường,đầy kịch tính Các nước tư bản vẫn còn khả năng phát triển, chủ nghĩa xã hội tạmthời lâm vào thoái trào Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang suy thoái , conđường lãnh đạo của một số gia rơi vào tình trạng khủng hoảng Việt Nam vẫn tiếptục tỏ rõ sự trung thành của mình đối với chủ nghĩa Mác – Lênin và lý tưởng xãhội chủ nghĩa

Trên cơ sở nền tảng triết học Mác - Lênin, Đảng và Nhà nước ta đã học tập,tiếp thu tư tưởng tiến bộ, đề ra những mục tiêu, phương hướng chỉ đạo chính xác,đúng đắn để xây dựng và phát triển xã hội, phù hợp với hoàn cảnh đất nước Mặc

dù có những khiếm khuyết không thể tránh khỏi song chúng ta luôn đi đúng hướngtrong cải tạo thực tiễn, phát triển kinh tế, từng bước đưa đất nước ta tiến kịp trình

độ các nước trong khu vực và thế giới về mọi mặt Tôn trọng nguyên lý phát triểntrong chủ nghĩa Mác- Lênin Vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác- Lênin vào trong thực tiễn Việt Nam

I Nguyên lý về sự phát triển

1 Khái niệm phát triển

Quan điểm siêu hình xem xét sự phát triển chỉ là sự tăng lên hay giảm đi đơnthuần về mặt lượng, không có sự thay đổi về chất của sự vật Những người theoquan điểm siêu hình coi tất cả chất của sự vật không có sự thay đổi gì trong quátrình tồn tại của chúng Sự vật ra đời với những chất như thế nào thì toàn bộ quá

trình tồn tại của nó vẫn được giữ nguyên, hoặc nếu có sự thay đổi nhất định về chấtthì sự thay đổi ấy cũng chỉ diễn ra trong một vòng khép kín Họ cũng coi sự pháttriển chỉ là sự thay đổi về mặt lượng của từng loại mà sự vật đang có chứ không có

sự sinh thành ra cái mới với những chất mới Những ngườitheo quan điểm siêuhình còn xem sự phát triển là một quá trình tiến lên liên tục không có những bướcquanh co, thăng trầm, phức tạp

Quan điểm biện chứng xem xét sự phát triển là một quá trình tiến lên từ thấpđến cao Quá trình đó diễn ra vừa dần dần vừa nhảy vọt, đưa tới sự ra đời của cáimới thay thế cái cũ Dù trong hiện thực kháchquan hay trong tư duy, sự phát triểndiễn ra không phải lúc nào cũng theo đường thẳng mà rất quanh co, phức tạp, thậmchí có thể có những bước lùi tạm thời

Theo quan điểm biện chứng, sự phát triển là kết quả của quá trình thay đổidần dần về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất, là quá trình diễn ratheo đường xoáy

ốc Điều đó có nghĩa là quá trình phát triển dường như sự vật ấy quay trở về điểmkhởi đầu song trên cơ sở mới cao hơn

Quan điểm duy vật biện chứng đối lập với quan điểm duy tâm và tôn giáo vềnguồn gốc của sự phát triển, khẳng định nguồn gốc của sự phát triển nằm trong bảnthân sự vật Đó là do mâu thuẫn trong chính sự vật quy định Nói cách khác, đó làquá trình giải quyết liên tục mâu thuẫn trong bản thân sự vật, do đó cũng là quátrình tự thân của mọi sự vật Trái lại, những ngườitheo quan điểm duy tâm hayquan điểm tôn giáo lại thường tìm nguồn gốc của sự phát triển ở thần linh, Thượng

đế, các lực lượng siêu nhiên hay ở ý thức của con người

Trên cơ sở khái quát sự phát triển của mọi sự vật, hiện tượng tồn tại trong

hiệnthực, quan điểm duy vật biện chứng khẳng định phát triển là một phạm trù

triết học dùng để chỉ quá trình vận động tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến

phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn của sự vật

Theo quan điểm này, sự phát triển không bao quát toàn bộ sự vận động nóichung Nó chỉ khái quát xu hướng chung của sự vận động, xu hướng vận động đilên của sự vật, sự vật mới ra đời thay thế cho sự vật cũ Sự phát triển chỉ là trườnghợp đặc biệt của sự vận động Trong quá trình phát triển, sự vật sẽ hình thànhnhững quy định mới cao hơn về chất, sẽ làm thay đổi mối liên hệ, cơ cấu, phươngthức tồn tại và vận động của mình

Sự phát triển thể hiện rất khác nhau trong hiện thực tuỳ theo hình thức tồntại cụ thể của từng dạng vật chất Sự phát triển của giới vô cơ thể hiện ở dạng biếnđổi các yếu tố và hệ thống vật chất, sự tác động qua lại giữa chúng và trong cácđiều kiện nhất định sẽ làm nảy sinh các hợp chất phức tạp Từ đó cũng làm xuấthiện các hợp chất hữu cơ ban đầu - tiền đề của sự sống Trong giới hữu cơ, sự pháttriển thể hiện ở khả năng thích nghi của sinh vật với sự biến đổi phức tạp của môitrường, ở sự hoàn thiện thường xuyên quá trình trao đổi chất giữa cơ thể và môitrường ở khả năng tự sản sinh ra chính mình với trình độ ngày càng cao hơn và từ

đó làm xuất hiện ngày càng nhiều các giống loài mới phù hợp với môi trường sống

Sự phát triển của xã hội biểu hiện ở năng lực chinh phục tự nhiên và cải biến xãhội cũng như bản thân con người Sự phát triển của mỗi con người biểu hiện ở khảnăng tự hoàn thiện mình cả về thể chất và tinh thần, phù hợp với sự vận động vàphát triển của môi trường trong đó có con người sinh sống

Như vậy, sự phát triển trong đó sự vật mới ra đời thay thế sự vật cũ là hiệntượng diễn ra không ngừng trong tự nhiên, trong xã hội, trong bản thân con người,trong tư duy Nếu xem xét từng trường hợp cá biệt thì có những vận động đi lên,vận động tuần hoàn, thậm chí có vận động đi xuống Song nếu xét cả quá trình vậnđộng với không gian rộng và thời gian dài thì quá trình vận động đi lên là khuynh

hướng chung của mọi sự vật.

2 Tính chất của sự phát triển

2.1 Tính khách quan

Sự phát triển bao giờ cũng mang tính khách quan Bởi vì như trên đã phântích, theo quan điểm duy vật biện chứng, nguồn gốc của sự phát triển nằm ngaytrong bản thân sự vật Đó là quá trình giải quyết liên tục những mâu thuẫn nảy sinhtrong sự tồn tại và vận động của sự vật, nhờ đó sự vật luôn luôn phát triển Vì thế,

sự phát triển là tiến trình kháchquan, không phụ thuộc vào ý muốn, nguyện vọng, ýchí, ý thức con người Dù con người có muốn hay không muốn, sự vật vẫn pháttriển theo khuynh hướng chung nhất của thế giới vật chất

2.1 Tính phổ biến

Sự phát triển mang tính phổ biến vì nó diễn ra ở mọi lĩnh vực của tự nhiên,

xã hội và tư duy, ở bất cứ sự vật hiện tượng nào của thế giới khách quan Ngay cảcác khái niệm, các phạm trù phản ánh hiện thực cũng nằm trong quá trình vận động

và phát triển, hoặc đúng hơn, mọi hình thức của tư duy cũng luôn phát triển Chỉtrên cơ sở của sự phát triển, mọi hình thức của tư duy, nhất là các khái niệm và cácphạm trù mới có thể phản ánh đúng hiện thực luôn vận động và phát triển

2.3 Tính đa dạng phong phú

Ngoài tính khách quan và tính phổ biến, sự phát triển còn có tính đa dạngphong phú Khuynh hướng phát triển là khuynh hướng chung của mọi sự vật, mọihiện tượng, song mỗi sự vật hiện tượng lại có quá trình phát triển không giốngnhau, tồn tại ở không gian khác nhau, ở thời gian khác nhau Đồng thời trong quátrình phát triển của mình, sự vật còn chịu sự tác động của các hiện tượng khác, củarất nhiều yếu tố khác Sự tác động đó có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm sự phát triển

của sự vật, đôi khi có thể làm thay đổi chiều hướng của phát triển của sự vật, thậmchí làm cho sự vật thụt lùi.Chẳng hạn, ngày nay trẻ em phát triển nhanh hơn cả vềthể chất lẫn trí tuệ so với trẻ em ở thế hệ trước do chúng được thừa hưởng nhữngthành quả, những điều kiện thuận lợi mà xã hộimang lại Hay trong thời đại hiệnnay, thời gian công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước của các quốc gia chậm pháttriển và kém phát triển sẽ ngắn hơn nhiều so với các quốc gia đã thực hiện chúng

do được thừa hưởng kinh nghiệm và sự hỗ trợ của các quốc gia đi trước Song vấn

đề còn ở chỗ, sự vận dụng kinh nghiệm và tận dụng sự hỗ trợ đó như thế nào lạiphụ thuộc rất nhiều vào các nhà lãnh đạo và nhân đân của các nước chậm phát triển

và kém phát triển

Những điều kiện nêu ra ở trên cho thấy, dù sự vật hiện tượng có thể cónhững giai đoạn vận động đi lên như thế này hoặc như thế khác nhưng xem xéttoàn bộ quá trình thì chúng vẫn tuân theo khuynh hướng chung Nguyên tắcphương pháp luận rút ra từ nguyên lý về mối liên hệ phổ biến và nguyên lý về sựphát triển

3 Ý nghĩa phương pháp luận

Từ nghiên cứu quan điểm duy vật biện chứng về mối liên hệ phổ biến và về

sự phát triển có thể rút ra phương pháp luận khoa học để nhận thức và cải tạo hiệnthực.Vì bất cứ sự vật hiện tượng nào trong thế giới đều tồn tại trong mối liên hệvới các sự vật khác và mối liên hệ rất đa dạng phong phú, do đó khi nhận thức về

sự vật, hiện tượng chúng ta phải cóquan điểm toàn diện, tránh quan điểm phiếndiện chỉ xét sự vật, hiện tượng ở một mối liên hệ đã vội vàng kết luận về bản chấthay về tính quy luật của chúng

Quan điểm toàn diện đòi hỏi chúng ta nhận thức về sự vật trong mối liên hệqua lại giữa các bộ phận, giữa các yếu tố, giữa các mặt của chính sự vật và trong sự

tác động qua lại giữa sự vật đó với các sự vật khác, kể cả mối liên hệ trực tiếp vàmối liên hệ gián tiếp Chỉ trên cơ sở đó mới có thể nhận thức đúng về sự vật.Chẳng hạn, muốn nhận thức đúng và đầy đủ tri thức của khoa học triết học, chúng

ta còn phải tìm ra mối liên hệ của tri thức triết học với tri thức khoa học khác, vớitri thức cuộc sống và ngược lại, vì tri thức triết học được khái quát từ tri thức củacác khoa học khác và hoạt động của con người, nhất là tri thức chuyên môn đượcchúng ta lĩnh hội

Đồng thời, quan điểm toàn diện đòi hỏi chúng ta phải biết phân biệt các mốiliên hệ, phải biết chú ý đến các mối liên hệ bên trong, mối liên hệ bản chất, mốiliên hệ chủ yếu, mối liên hệ tất nhiên để hiểu rõ bản chất của sự vật và cóphương pháp tác động phù hợp nhằm đem lại hiệu quả cao nhất trong sự phát triểncủa bản thân Đương nhiên, trong nhận thức và hành động, chúng ta cần lưu ý tới

sự chuyển hoá lẫn nhau giữa các mối liên hệ ở những điều kiện xác định.Trongquan hệ giữa con người với con người, chúng ta phải biết ứng xử sao chophù hợp với từng con người Ngay cả quan hệ với một con người nhất định ởnhững không gian khác nhau hoặc thời gian khác nhau, chúng ta cũng phải có cáchgiao tiếp, cáchquan hệ phù hợp như ông cha đã kết luận: "đối nhân xử thế"

Trong hoạt động thực tế, theo quan điểm toàn diện, khi tác động vào sự vật,chúng ta không những phải chú ý tới những mối liên hệ nội tại của nó mà còn phảichú ý tới những mối liên hệ của sự vật ấy với các sự vật khác Đồng thời chúng taphải biết sử dụng đồng bộ các biện pháp, các phương tiện khác nhau để tác độngnhằm đem lại hiệu quả cao nhất Để thực hiện mục tiêu : "dân giàu, nước mạnh, xãhội công bằng, dân chủ, văn minh", một mặt chúng ta phải phát huy nội lực của đấtnước ta; mặt khác phải biết tranh thủ thời cơ, vượt qua thử thách do xu hướng quốc

tế hoá mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và toàn cầu hoá kinh tế đưa lại

Mọi sự vật hiện tượng đều nằm trong quá trình vận động và phát triển, nêntrong nhận thức và hoạt động của bản thân chúng ta phải có quan điểm phát triển.Điều đó có nghĩa là khi xem xét bất kì sự vật, hiện tượng nào cũng phải đặt chúngtrong sự vận động, sự phát triển, vạch ra xu hướng biến đổi, chuyển hoá của chúng.

Quan điểm phát triển đòi hỏi không chỉ nắm bắt những cái hiện đang tồn tại

ở sự vật, mà còn phải thấy rõ khuynh hướng phát triển trong tương lai của chúng,phải thấy được những biến đổi đi lên cũng như những biến đổi có tính chất thụt lùi.Song điều cơ bản là phải khái quát những biến đổi để vạch ra khuynh hướng biếnđổi chính của sự vật

Xem xét sự vật theo quan điểm phát triển còn phải biết phân chia quá trìnhphát triển của sự vật ấy thành những giai đoạn Trên cơ sở ấy để tìm ra phươngpháp nhận thức và cách tác động phù hợp nhằm thúc đẩy sự vật tiến triển nhanhhơn hoặc kìm hãm sự phát triển của nó, tuỳ theo sự phát triển đó có lợi hay có hạiđối với đời sống của con người Sinh viên là những người đang trong quá trìnhphát triển về mọi mặt cả về thể lực và trí lực, tri thức và trí tuệ nhân cách cho nênthời kì này phải tranh thủ điều kiện để hoàn thiện bản thân, làm nền tảng cho sựphát triển tiếp tục trong tương lai

Quan điểm phát triển góp phần khắc phục tư tưởng bảo thủ, trì trệ,định kiến trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn của chúng ta Nếuchúng ta tuyệt đối hoá nhận thức, nhất là nhận thức khoa học về sự vật hay hiệntượng nào đó thì các khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và nhân văn sẽ không thểphát triển và thực tiễn sẽ dậm chân tại chỗ Chính vì thế, chúng ta cần phải tăngcường phát huy nỗ lực của bản thân trong việc hiện thực hoáquan điểm phát triểnvào nhận thức và cải tạo sự vật nhằm phục vụ nhu cầu, lợi ích của chúng ta và củatoàn xã hội

Quan điểm lịch sử cụ thể đòi hỏi chúng ta khi nhận thức về sự vật và tácđộng vào sự vật phải chú ý điều kiện, hoàn cảnh lịch sử - cụ thể, môi trường cụ thểtrong đó sự vật sinh ra tồn tại và phát triển Một luận điểm nào đó là luận điểmkhoa học trong điều kiện này nhưng sẽ không phải là luận điểm khoa học trongđiều kiện khác Chẳng hạn, thường thường trong các định luật của hoá học bao giờcũng có hai điều kiện: nhiệt độ và áp suất xác định Nếu vượt khỏi những điều kiện

đó định luật sẽ không còn đúng nữa Trong lịch sử triết học khi xem xét các hệthống triết học bao giờ chúng ta cũng xem xét hoàn cảnh ra đời và phát triển củacác hệ thống đó

II Vận dụng nguyên tắc phát triển trong thực tế nước ta hiện nay

Bản thân sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội là một nhiệm vụ mới mẻ, khó khăn,phức tạp đòi hỏi phải phát huy cao độ vai trò của nhân tố chủ quan và tính năngđộng chủ quan Nắm bắt và vận dụng được có hiệu quả các quy luật phát tất yếukhách quan để hoạt động và đem nó vào thực tiễn để kiểm nghiệm là một phươngtâm chủ đạo trong công cuộc đổi mới hiện nay Chỉ có dám nghĩ, dám làm kết hợpvới tri thức khoa học được trang bị, chúng ta mới thành công được Đặc biệt làtrong lĩnh vực kinh tế, nắm bắt quy luật kinh tế, quy luật sản xuất lại càng cần thiết

để cải tạo thực tiễn, tạo ra phương hướng`và mục tiêu đúng đắn phát triển đi lên.Chỉ có thế nước ta mới theo kịp được trình độ phát triển kinh tế chung của khu vực

và trên thế giới Trong xu thế hội nhập toàn cầu hoá hiện nay, những chính sáchđổi mới của Đảng và Nhà nước xuất phát từ thực tiễn tình hình đất nước đáng pháthuy mạnh mẽ tính ưu việt của nó Thấy rõ được quan điểm này nên Đảng và nhànước ta đã vận dụng sáng tạo học thuyết phát triển vào công cuộc xây dựng đấtnước trong giai đoạn hiên nay và đạt được nhiều thành tựu to lớn

1.Về phát triển kinh tế

trải qua gần 30 năm thực hiện đường lối đổi mới và xây dựng chủ nghĩa xãhội, kể từ Ðại hội VI (năm 1986), và hơn 20 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựngđất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (năm 1991) đến nay, Việt Nam

đã thu được những thành tựu to lớn, hết sức quan trọng Thực hiện đường lối đổimới, với mô hình kinh tế tổng quát là xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa, đất nước ta đã thoát khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội, tạo đượcnhững tiền đề cần thiết để chuyển sang thời kỳ phát triển mới - thời kỳ đẩy mạnhcông nghiệp hóa, hiện đại hóa.Đất nước ra khỏi khủng hoảng, kinh tế đạt tốc độtăng trưởng nhanh

Cùng với sự tăng trưởng kinh tế, sự ổn định kinh tế vĩ mô được duy trì, bảođảm sự ổn định chính trị, xã hội, quốc phòng và an ninh, bước đầu phát huy đượcnhiều lợi thế của đất nước, của từng vùng và từng ngành; cải cách thể chế kinh tế,từng bước hoàn thiện các cơ chế chính sách quản lý và hệ thống điều hành; cảicách và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống tài chính, tiền tệ; phát triểnnguồn và chất lượng lao động, khoa học và công nghệ;…

Trong vòng 20 năm (1991 - 2011), tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt7,34%/năm, thuộc loại cao ở khu vực Đông Nam Á nói riêng, ở châu Á và trên thếgiới nói chung; quy mô kinh tế năm 2011 gấp trên 4,4 lần năm 1990, gấp trên 2,1lần năm 2000 (thời kỳ 2001 - 2011 bình quân đạt 7,14%/năm) Năm 2012, GDPtăng 5,03% so với năm 2011.Chỉ số giá tiêu dùng năm 2012 tăng 6,81% Đầu tưphát triển tăng 7% so với năm trước và bằng 33,5% GDP Xuất, nhập khẩu hànghóa tăng 18,3% Kim ngạch xuất khẩu có thể vượt qua mốc 100 tỷ USD, tỷ lệ kimngạch xuất, nhập khẩu so với GDP năm 2011 đã đạt xấp xỉ 170%, đứng thứ 5 thếgiới Vốn FDI tính từ 1988 đến tháng 7-2012 đăng ký đạt trên 236 tỷ USD, thựchiện đạt trên 96,6 tỷ USD Vốn ODA từ 1993 đến nay cam kết đạt gần 80 tỷ USD,