Tiểu luận môn kinh tế vĩ mô chủ đề thị trường chứng khoán

Các thị trường đóng vai trò rất quan trọng trong việc đảm bảo cung cấp vốn cho nền kinh tế phát triển.Trong các thị trường thì chúng ta không thể không nhắc đến thị trường chứng khoán..

ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ - KỸ THUẬT TP.HCM

BÀI TIỂU LUẬN NHÓM 5 MÔN HỌC: KINH TẾ VĨ MÔ

Đề tài: THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN

Giáo viên: Lê Thị Thảo Thực hiện: Nhóm 5

1 Lê Minh Mỹ Phú

2 Lê Kiều Diễm

3 Nguyễn Thị Phương Anh

4 Phạm Minh Thống

5 Lê Thị Mỹ Duyên

6 Nguyễn Thùy Đoan Trang

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 3

Phần 1: Tổng quan về thị trường chứng khoán 4

1 Lịch sử hình thành và phát triển của thị trường chứng khoán 1.1 Thị trường chứng khoán trên thế giới 4

1.2 Thị trường chứng khoán ở Việt Nam 4

2 Khái quát chung về thị trường chứng khoán 2.1 Khái niệm 5

2.1.a Chứng khoán 5

2.1.b Thị trường chứng khoán 5

2.2 Chức năng, vai trò 6

2.3 Cấu trúc và phân loại 7

2.4 Nguyên tắc hoạt động 8

Phần 2: Thực trạng và tác động của các yếu tố vĩ mô đối với thị trường chứng khoán trong nền kinh tế Việt Nam 10

1 Thực trạng chung của TTCK Việt Nam 10

2 Ảnh hưởng của các yếu tố vĩ mô 11

3 Những giải pháp và kiến nghị để phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam 13

LỜI KẾT 15

Lời mở đầu

ã hội loài người ngày càng tiến bộ, nằm trong xu thế đó nền kinh tế cũng phát triển không ngừng Từ đó dẫn tới việc tăng nhu cầu về vốn của nền kinh tế Để đảm bảo được nhu cầu về vốn ngày càng tăng cho sự phát triển kinh tế dẫn tới việc hình thành và phát triển nhiều loại hình kinh doanh mới, nhiều loại thị trường mới Các thị trường đóng vai trò rất quan trọng trong việc đảm bảo cung cấp vốn cho nền kinh tế phát triển.Trong các thị trường thì chúng ta không thể không nhắc đến thị trường chứng khoán Đặc biệt trong một nền kinh tế thị trường hiện đại như hiện nay, với những ưu điểm nổi trội thì vai trò của thị trường chứng khoán ngày càng trở nên quan trọng hơn Thị trường chứng khoán đã trở thành một trong những kênh huy động vốn hiệu quả nhất của nhiều nền kinh tế thế giới Việt Nam chúng ta cũng không nằm ngoài xu thế chung này Nhận thấy được tầm quan trọng của thị trường chứng khoán trong nền kinh tế nước ta, nhóm chúng em làm bài tiểu luận này với đề tài “Thị trường chứng khoán” nhằm mục đích tìm hiểu về thị trường chứng khoán - nói chung và ở Việt Nam nói riêng - cũng như để có thêm kiến thức và có thể giúp những người chưa tìm hiểu về thị trường chứng khoán hiểu hơn về loại thị trường này.

X

Do kiến thức và thời gian nghiên cứu có hạn nên nội dung bài tiểu luận có thể còn nhiều thiếu sót Kính mong sự đóng góp ý kiến của cô và các bạn để bài tiểu luận được hoàn thiện hơn Nhóm chúng em xin chân thành cảm ơn!

Phần 1: Tổng quan về thị trường chứng khoán

1 Lịch sử hình thành và phát triển của thị trường chứng khoán

1.1 Thị trường chứng khoán trên thế giới:

Vào khoảng giữa thế kỷ thứ 15 ở tại thành phố trung tâm buôn bán của Phương Tây, các thương gia thường tụ tập ở một số khu như quán cà phê để trao đổi mua bán các loại hàng hóa như nông sản, khoáng sản, tiền tệ và các chứng từ có giá Điểm đặc biệt ở đây là các thương gia chỉ giao dịch với nhau bằng lời nói, không có hàng hóa thật Những cuộc thương lượng này nhằm thống nhất với nhau các hợp đồng trao đổi, mua bán ngay hoặc cho tương lai

Những cuộc trao đổi này ban đầu chỉ là một nhóm người và sau đó đông dần cho đến khi nào thực sự trở thành một khu chợ riêng Thời gian họp chợ lúc đầu là hàng tháng, sau đó hàng tuần rồi rút ngắn còn hàng ngày Trong các phiên họp chợ tại đây các thương gia thống nhất với nhau các quy ước cho việc thương lượng và sau này trở thành những quy tắc có giá trị bắt buộc đối với những ai muốn tham gia thị trường và thị trường chứng khoán hình thành từ đó Như vậy, thị trường chứng khoán xuất hiện từ thế kỷ 15

1.2 Thị trường chứng khoán ở Việt Nam:

Sự ra đời và phát triển của thị trường chứng khoán ở Việt Nam là một quá trình mang tính tất yếu Quá trình hình thành của thị trường này bắt nguồn từ yêu cầu của nền kinh tế và cũng là yêu cầu của Nhà nước

Với sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế của thế giới, sự vươn lên không ngừng của các nước trong khu vực về tất cả các lĩnh vực mà đặc biệt là sự phát triển như vũ bão về kinh tế, chính trị, xã hội Điều đó đặt nước ta vào một vị thế vô cùng quan trọng, bởi vì nước ta nằm ở vị trí cực kỳ nhạy cảm, nhạy cảm cả về vị trí chiến lược quân sự cũng như kinh tế trong khu vực Chính vì thế mà Đảng và nhà nước đã nhận thấy rõ công việc của mình là phải lãnh đạo, định hướng phát triển cho nền kinh tế đất nước sao cho thật tốt, để tiến vào kỷ nguyên mới với thành công mới rực rỡ Để đạt được điều

đó Đảng, Nhà nước đã đưa ra nhiệm vụ và mục tiêu phải tiến hành "Công nghiệp hoá và Hiện đại hoá đất nước" Để tiến hành công nghiệp hoá hiện đại hoá thành công, tăng trưởng kinh tế bền vững, khắc phục nguy cơ tụt hậu

so với các nước trong khu vực cần phải có nguồn vốn lớn Mà để có nguồn vốn lớn cần phát triển thị trường chứng khoán Từ đầu những năm 1990,

Chính phủ ta đã có những định hướng để xây dựng thị trường chứng khoán, xem đây là một kênh huy động vốn cho nền kinh tế hiệu quả nhất Do tầm quan trọng của yêu cầu thiết yếu trên mà sự ra đời của thị trường chứng khoán Việt Nam được đánh dấu bằng việc đưa vào vận hành Trung tâm giao dịch chứng khoán TP Hồ Chí Minh ngày 20/07/2000 Không dừng ở đó, vào ngày 08/03/2005 Trung tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội chính thức khai trương hoạt động, đánh dấu một bước phát triển mới của thị trường chứng khoán Việt Nam

2 Khái niệm chung về thị trường chứng khoán:

2.1 Khái niệm:

2.1.a Chứng khoán:

Chứng khoán là bằng chứng xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người

sở hữu đối với tài sản hoặc phần vốn của tổ chức phát hành Chứng khoán được thể hiện bằng hình thức chứng chỉ, bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện tử Nói cách khác, chứng khoán là một công cụ tài chính giúp công ty

có thể huy động vốn ngoài thị trường vốn

Có 2 loại chứng khoán cơ bản thường thấy: cổ phiếu và trái phiếu

- Cổ phiếu: là giấy chứng nhận số tiền nhà đầu tư đóng góp vào công ty phát hành Cổ phiếu là chứng chỉ do công ty cổ phần phát hành hay bút toán xác nhận quyền sở hữu một hay một số cổ phần của công ty đó

- Trái phiếu: là một loại chứng khoán qui định nghĩa vụ của người phát hành (người vay tiền) phải trả cho người nắm giữ chứng khoán (người cho vay) một khoản tiền xác định, thường là trong những khoảng thời gian cụ thể, và phải hoàn trả khoản vay ban đầu khi nó đến hạn

2.1.b Thị trường chứng khoán:

Là một bộ phận quan trọng của Thị trường vốn, hoạt động của nó nhằm huy động những nguồn vốn tiết kiệm nhỏ trong xã hội tập trung thành nguồn vốn lớn tài trợ cho doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế và Chính phủ để phát triển sản xuất, tăng trưởng kinh tế hay cho các dự án đầu tư

Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra các hoạt động giao dịch mua bán các loại chứng khoán Việc mua bán được tiến hành ở hai thị trường sơ cấp và thứ cấp Do vậy thị trường chứng khoán là nơi chứng khoán được phát hành

và trao đổi

2.2 Chức năng, vai trò:

2.2.a Vai trò tích cực:

- Thị trường chứng khoán, với việc tạo ra các công cụ có tính thanh khoản cao, có thể tích tụ, tập trung và phân phối vốn, chuyển thời hạn của vốn phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế

- Thị trường chứng khoán góp phần thực hiện tái phân phối công bằng hơn, thông qua việc buộc các tập đoàn gia đình trị phát hành chứng khoán ra công chúng, giải tỏa sự tập trung quyền lực kinh tế của các tập đoàn song vẫn tập trung vốn cho phát triển kinh tế Việc tăng cường tầng lớp trung lưu trong xã hội, tăng cường sự giám sát của xã hội đối với quá trình phân phối đã giúp nhiều nước tiến xa hơn tới một xã hội công bằng và dân chủ.Việc giải tỏa tập trung quyền lực kinh tế cũng tạo điều kiện cạnh tranh cong bằng hơn, qua đó tạo hiệu quả và tăng trưởng kinh tế

- Thị trường chứng khoán tạo điều kiện cho việc tách biệt giữa sở hữu và quản lí doanh nghiệp Khi quy mô của doanh nghiệp tăng lên, môi trường kinh doạnh trở nên phức tạp hơn, nhu cầu về quản lí chuyên trách cũng tăng theo Thị truòng chứng khoán tạo điều kiện cho việc tiết kiệm vốn

và chất xám, tạo điều kiện thúc đẩy quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước Tạo điều kiện kết hợp hài hòa giữa lợi ích của chủ sở hữu, nhà quản lí và những người làm công

- Việc mở cửa thị trường chứng khoán làm tăng tính lỏng và cạnh tranh trên thị trường quốc tế Điều này cho phép các công ty có thể huy động nguồn vốn rẻ hơn tăng cường đầu tư từ nguồn tiết kiệm bên ngoài, đồng thời tăng cường khả năng cạnh tranh quốc tế và mở rộng các cơ hội kinh doanh của các công ty trong nước

- Thị trường chứng khoán tạo cơ hội cho Chính phủ huy động các nguồn tài chính mà không tạo áp lực về lạm phát, đòng thời tạo các công cụ cho việc thực hiện chính sách tài chính tiền tệ của Chính phủ

- Thị trường chứng khoán cung cấp một dự báo tuyệt vời về các chu kỳ kinh doanh trong tương lai Việc thay đổi giá chứng khoán có xu hướng

đi trước chu kỳ kinh doanh cho phép Chính phủ cũng như các công ty đánh giá kế hoạch đầu tư cũng như việc phân bổ các nguồn lực của họ Thị trường này cũng tạo điều kiện tái cấu trúc nền kinh tế

2.2.b Vai trò tiêu cực:

Ngoài những tác động tích cực trên đây, thị trường chứng khoán cũng có những tác động tiêu cực nhất định Thị trường chứng khoán hoạt động trên

cơ sở thông tin hoàn hảo Song ở các thị trường mới nổi, thông tin được chuyển tải tới các nhà đầu tư không đầy đủ và không giống nhau Việc quyết định giá cả, mua bán chứng khoán của các nhà đầu tư không dựa trên cơ sở thông tin và xử lí thông tin Như vậy, giá cả chứng khoán không phản ánh giá trị kinh tế cơ bản của công ty và không trở thành cơ sở để phân phối một cách có hiệu quả nguồn lực

Một số tiêu cực khác của thị trường này như hiện tượng đầu cơ, hiện tượng xung đột quyền lực làm thiệt hại cho quyền lợi của các cổ đông thiểu số, việc mua bán nội gián, thao túng thị trường làm nản lòng các nhà đầu tư và như vậy, sẽ tác động tiêu cực tới tiết kiệm và đầu tư Nhiệm vụ của các nhà quản lí thị trường nhằm bảo vệ quyền lợi của các nhà đầu tư và đảm bảo cho tính hiệu quả của thị trường

Như vậy, vai trò của thị trường chứng khoán được thể hiện trên nhiều khía cạnh khác nhau Song vai trò tích cực hay tiêu cực của nó có thực sự được phát huy hay hạn chế phụ thuộc đáng kể vào chủ thể tham gia thị trường và quản lí của Nhà nước

2.3 Cấu trúc và phân loại:

Có nhiều tiêu chí khác nhau phân loại TTCK

 Căn cứ vào phương thức giao dịch:

- Thị trường giao dịch ngay (Thị trường thời điểm): Thị trường giao dịch

mua bán theo giá của ngày hôm đó; việc thanh toán và giao hoán sẽ diễn

ra sau đó vài ngày (tùy theo mỗi thị trường chứng khoán quy định riêng

số ngày)

- Thị trường giao sau (Thị trường tương lai): Thị trường mua bán chứng

khoán theo những hợp đồng mà giá cả được thỏa thuận ngay trong ngày giao dịch; việc thanh toán và giao hoán sẽ diễn ra trong một kỳ hạn ở tương lai (1 tháng, 3 tháng, 6 tháng, 1 năm,…)

 Căn cứ vào phương diện tổ chức và giao dịch:

- Thị trường chứng khoán tập trung: là thị trường ở đó việc giao dịch mua

bán chứng khoán được thực hiện thông qua Sở Giao dịch Chứng khoán

Hiện ở Việt Nam đã thành lập 2 Sở Giao dịch Chứng khoán: Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX)

- Thị trường chứng khoán bán tập trung: còn gọi là thị trường OTC Thị

trường này không có trung tâm giao dịch mà việc giao dịch mua bán chứng khoán được thông qua mạng lưới điện tín, điện thoại Các nhà đầu

tư trên thị trường OTC không trực tiếp gặp nhau để thỏa thuận mua bán chứng khoán như ở Sở Giao dịch Chứng khoán Thay vào đó họ thuê các công ty môi giới giao dịch hộ thông qua hệ thống viễn thông

 Căn cứ vào quá trình lưu chuyển vốn:

- Thị trường sơ cấp: là nơi diễn ra các hoạt động mua bán chứng khoán

mới phát hành lần đầu Đây là thị trường tạo vốn cho đơn vị phát hành Thực hiện quá trình chu chuyển tài chính, trực tiếp đưa các khoản tiền nhàn rỗi tạm thời trong dân chúng vào đầu tư, chuyển tiền sang dạng vốn dài hạn

- Thị trường thứ cấp: là nơi diễn ra các giao dịch mua bán chứng khoán

sau khi đã phát hành lần đầu Nói cách khác, đây là thị trường mua đi bán lại các loại chứng khoán đã phát hành qua thị trường sơ cấp

Tạo ra khả năng chuyển đổi chứng khoán thành tiền mặt dễ dàng, thuận tiện.Tiền thu được ở đây không thuộc về nhà phát hành mà thuộc về nhà đầu tư bán chứng khoán, nhượng lại quyền sở hữu chứng khoán cho nhà đầu tư khác

Thị trường sơ cấp và Thị trường thứ cấp có mối quan hệ nội tại, thị trường

sơ cấp là cơ sở, là tiền đề; thị trường thứ cấp là động lực Không có thị trường sơ cấp thì không có chứng khoán để lưu thông trên thị trường thứ cấp

và ngược lại; nếu không có thị trường thứ cấp thì thị trường sơ cấp khó hoạt động thuận lợi.Việc phân biệt Thị trường sơ cấp và Thị trường thứ cấp có tính chất tương đối

2.4 Nguyên tắc hoạt động của thị trường chứng khoán:

2.4.a Nguyên tắc công khai:

Tất cả các hoạt động trên thị trường chứng khoán đều phải đảm bảo tính công khai Sở giao dịch chứng khoán công bố các thông tin về giao dịch chứng khoán trên thị trường Các tổ chức niêm yết công bố công khai các

thông tin tài chính định kỳ hàng năm của công ty, các sự kiện bất thường xảy ra đối với công ty, nắm giữ cổ phiếu của giám đốc, người quản lý, cổ đông đa số Các thông tin càng được công bố công khai minh bạch, thì càng thu hút được nhà đầu tư tham gia vào thị trường chứng khoán Nguyên tắc này nhằm đảm bảo người mua không bị “hớ” trong việc mua bán chứng khoán, giúp người mua dễ dàng chọn lựa chứng khoán theo ý thích của mình

2.4.b Nguyên tắc đấu giá

Giá chứng khoán được xác định thông qua việc đấu giá giữa các lệnh mua và các lệnh bán Tất cả các thành viên tham gia thị trường đều không thể can thiệp vào việc xác định giá này Căn cứ theo hình thức đấu giá, có các loại hình thức đấu giá:

- Đấu giá trực tiếp: là việc các nhà môi giới gặp nhau trên sàn giao dịch và trực tiếp đấu giá

- Đấu giá gián tiếp: là hình thức đấu giá mà các nhà môi giới không trực tiếp gặp nhau mà việc thương lượng được thực hiện qua hệ thống điện thoại và mạng máy tính

- Đấu giá tự động: là việc các lệnh giao dịch từ các nhà môi giới được nhập vào hệ thống máy chủ của Sở giao dịch chứng khoán Hệ thống máy chủ này sẽ xác định mức giá sao cho tại mức giá này, chứng khoán giao dịch với khối lượng cao nhất

2.4.c Nguyên tắc trung gian:

Mọi hoạt động giao dịch, mua bán chứng khoán trên thị trường chứng khoán đều được thực hiện thông qua các trung gian, hay còn gọi là các nhà môi giới Các nhà môi giới thực hiện giao dịch theo lệnh của khách hàng và hưởng hoa hồng Ngoài ra, nhà môi giới còn có thể cung cấp các dịch vụ khác như cung cấp thông tin và tư vấn cho khách hàng trong việc đầu tư

Các nguyên tắc trên đây nhằm đảm bảo cho giá cả chứng khoán được hình thành một cách thống nhất, công bằng cho tất cả các bên giao dịch

Do đó, ở hầu hết các nước trên thế giới hiện nay, mỗi nước chỉ có một Sở giao dịch chứng khoán duy nhất (tuy nhiên, người dân mọi miền đất nước đều có thể tiếp cận thị trường thông qua các phòng giao dịch của công ty chứng khoán mở tới các điểm dân cư)

Phần 2: Thực trạng và tác động của các chính sách về kinh tế vĩ mô

ở nước ta đối với thị trường chứng khoán hiện nay

1 Thực trạng chung:

1.a Thuận lợi:

Năm 2014 là một năm thành công của Việt Nam trong việc thu hút đầu

tư nước ngoài Cụ thể, tổng vốn FDI (đầu tư trực tiếp nước ngoài) đăng

ký đầu tư vào Việt Nam ước tính đạt 20,23 tỷ USD trong 2014, dù chỉ bằng 93,5% so với cùng kỳ năm 2013 nhưng cao hơn 19% so với kế hoạch (17 tỷ USD)

Thanh khoản đạt mức kỷ lục từ trước đến nay, tăng trưởng mạnh

225% so với năm 2013 và đạt trung bình 2.918 tỷ/ phiên Kinh tế vĩ

mô ổn định, lãi suất huy động tiếp tục giảm đã thu hút dòng tiền mới của nhà đầu tư trong nước và ngoài nước tham gia Hầu hết các chỉ tiêu đạt và vượt so với kế hoạch, nền kinh tế đang vận động theo quỹ đạo tăng trưởng là lực đỡ quan trọng cho thị trường chứng khoán trong

những năm tiếp theo Kinh tế vĩ mô tiếp tục ổn định và tăng trưởng tốt

nhờ thực hiện các chính sách điều hành đúng hướng, đồng bộ trong nước và sự thuận lợi của mặt bằng giá cả hàng hóa thế giới

Cụ thể: GDP ước tính tăng vượt dự kiến đạt 5,98%, sản xuất công nghiệp tăng mạnh, lạm phát duy trì ở mức thấp, tỷ giá ổn định, dự trữ ngoại hối tăng, tổng mức bán lẻ cải thiện, đầu tư FDI giải ngân vẫn tăng khá và mặt bằng lãi suất tiếp tục giảm.

Năm 2014 đã được đánh giá rất thành công và xứng đáng là năm

“bản lề” để kéo nền kinh tế vào quỹ đạo tăng trưởng cao như giai đoạn

từ 2001-2007 Tuy nhiên tốc độ tăng trưởng những năm tiếp theo sẽ phụ

thuộc khá nhiều vào tốc độ tái cơ cấu nền kinh tế, cơ cấu Doanh nghiệp nhà nước và giải quyết nợ xấu GDP được Chính phủ đặt mục tiêu 6,2% (dự báo đạt khoảng 6%-6,2%) đây là cơ sở quan trọng nhận định thị trường chứng khoán có sự tăng trưởng và giao dịch sôi động trong năm 2015

1.b Khó khăn:

Bên cạnh những thuận lợi kể trên, hiện nay vẫn còn tồn tại các khó khăn gây trở ngại cho thị trường chứng khoán Việt Nam

Nhìn toàn cảnh, nền kinh tế vẫn chưa thật sự ổn định Nguy cơ lạm phát vẫn còn làm các nhà quản lý kinh tế đau đầu Hiệu quả sản xuất trong