SKKN một số biện pháp chỉ đạo xây dựng thư viện học liệu điện tử của trường tiểu học dịch vọng a

Chính vì vậy, bên cạnh thư viện truyền thống của nhà trường với sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo… việc xây dựng một thư viện điện tử cung cấp những tài liệu tham khảo ở dạn

ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN CẦU GIẤY

TRƯỜNG TIỂU HỌC DỊCH VỌNG A

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO XÂY DỰNG THƯ VIỆN HỌC LIỆU ĐIỆN TỬ

CỦA TRƯỜNG TIỂU HỌC DỊCH VỌNG A

Lĩnh vực: Quản lý

Tên tác giả: Nguyễn Thanh Huyền Chức vụ: Phó Hiệu trưởng

NĂM HỌC 2012 - 2013

ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lí do chọn đề tài

Trong mỗi nhà trường, bên cạnh các lớp học, phòng ban chức năng thì một bộ

phận không thể thiếu là thư viện Thư viện là nơi lưu trữ thông tin, tài liệu tham khảo,

giáo trình, các tư liệu cập nhật mới nhất của mỗi nhà trường Đó không chỉ là nơi để

phục vụ hoạt động học tập của học sinh trong mỗi tiết học Thư viện mà còn là nơi để

giáo viên đến tra cứu, tìm kiếm tài liệu phục vụ hoạt động học tập, giảng dạy và

nghiên cứu Thư viện với nguồn tài liệu phong phú sẽ góp phần nâng cao hơn nữa

chất lượng bài soạn và hoạt động giảng dạy của giáo viên

Thư viện với sứ mệnh gắn liền với tri thức Thư viện luôn đồng hành cùng con

người với sự tiến hóa của nhận thức, mở mang tầm nhìn, phát triển của khoa học, bảo

tồn và phát huy văn hóa Với sự trỗi dậy mạnh mẽ của công nghệ thông tin và truyền

thông, thư viện cũng phải thay đổi để thích ứng với với điều kiện hiện nay

Để đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục – hình thành tri thức đời thường cho toàn

thể mọi người, thư viện cần được đầu tư phát triển hơn nữa trong thời gian tới để tạo

môi trường cho mọi người tự học, học từ xa, học liên tục, học suốt đời Thư viện phải

trở thành Thư viện được tin học hoá, hiện đại hoá, tiến tới Thư viện điện tử, trở thành

trung tâm chuyển giao tri thức bằng công nghệ thông tin

Chính vì vậy, bên cạnh thư viện truyền thống của nhà trường với sách giáo khoa,

sách giáo viên, sách tham khảo… việc xây dựng một thư viện điện tử cung cấp những

tài liệu tham khảo ở dạng file mềm như giáo án điện tử, đề thi và đề kiểm tra, tư liệu

tạo bài giảng, các phần mềm dạy học… là rất cần thiết

Việc xây dựng thư viện học liệu điện tử sẽ giúp ích cho việc đóng góp, chia sẻ và

tái sử dụng các nội dung, tài liệu diễn ra nhanh chóng, dễ dàng hơn Đồng thời, kho

học liệu điện tử còn giúp giáo viên không mất nhiều thời gian tìm tài liệu và có thể

tập trung soạn giáo án

Từ thực tế là một phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn, mong muốn tìm ra

những biện pháp giúp các đồng chí giáo viên có nhiều nguồn tư liệu hỗ trợ cho việc

soạn giáo án và giảng dạy Qua một thời gian nghiên cứu và thực hiện tôi quyết định

chọn đề tài: “Một số biện pháp chỉ đạo xây dựng thư viện học liệu điện tử của

trường Tiểu học Dịch Vọng A”.

2 Thực trạng thư viện học liệu điện tử ở các trường Tiểu học

Hiện nay, một số trường trên địa bàn Hà Nội cũng đã xây dựng được thư viện học

liệu điện tử nhưng nội dung các thông tin còn sơ sài, chưa cập nhật được những thông

tin mới nhất vào kho học liệu điện tử Vì vậy, giáo viên vẫn chủ yếu tìm các thông tin

ở trên mạng Internet

Khi xây dựng thư viện học liệu điện tử chưa chú ý đến khâu phân chia nội dung

nên khó khăn trong việc tìm kiếm thông tin của giáo viên

Nhân viên thư viện được phân công phụ trách thư viện học liệu điện tử hầu hết

trình độ về công nghệ thông tin đều chưa giỏi Một số trường, phải phân công giáo

viên cơ bản kiêm nhiệm thêm công tác này Chưa có cán bộ phụ trách chuyên về

mảng công nghệ thông tin, rất khó khăn cho việc bảo trì, bảo dưỡng máy tính

Từ nhiều năm nay trường Tiểu học Dịch Vọng A chúng tôi đã tiến hành xây

dựng thư viện học liệu điện tử Được sự quan tâm của Ủy ban nhân dân Quận Cầu

Giấy và phòng giáo dục Quận Cầu Giấy trường chúng tôi đã được trang bị phòng

máy, phòng đa năng, nối mạng Internet, Thiết bị ghi âm, chụp hình, quay phim

(Sound Recorder, Camera, Camcorder), máy quét hình (Scanner), và một số thiết bị

khác, tạo cơ sở hạ tầng CNTT cho giáo viên sử dụng vào quá trình dạy học của mình

được thuận lợi Trường có một đồng chí được phân công nhiệm vụ phụ trách thư

viện kho học liệu điện tử

MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

I Mục đích của sáng kiến.

Nội dung đề tài này nhằm mục đích đưa ra những biện pháp chỉ đạo để xây

dựng thư viện học liệu điện tử của trường Tiểu học có hiệu quả hơn

II Nhiệm vụ nghiên cứu.

- Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của việc xây dựng thư viện học liệu

điện tử của trường Tiểu học

- Áp dụng các biện pháp chỉ đạo việc xây dựng thư viện học liệu điện tử của

trường Tiểu học

- Đề xuất một số ý kiến góp phần nâng cao hiệu quả việc sử dụng thư viện học

liệu điện tử của trường Tiểu học

III Giới hạn và phạm vi nghiên cứu.

Trong phạm vi của đề tài này, chúng tôi xin phép chỉ nghiên cứu cải tiến biện

pháp chỉ đạo để việc xây dựng thư viện học liệu điện tử của trường Tiểu học Dịch

Vọng A - Quận Cầu Giấy

NỘI DUNG

I Đặc điểm tình hình nhà trường.

Trường Tiểu học Dịch Vọng A là một ngôi trường được thành lập từ năm 1974

đến nay với tổng diện tích là hơn 4000 m2 Năm học 2012 – 2013 trường có:

Tổng số cán bộ GV, nhân viên: 76

+ Ban giám hiệu: 3

+ Giáo viên: 59

+ Nhân viên: 14

Tổng số học sinh toàn trường là 2345 trong đó:

+ Khối 1: 494 học sinh

+ Khối 2: 448 học sinh

+ Khối 3: 419 học sinh

+ Khối 4: 563 học sinh

+ Khối 5: 421 học sinh

1 Thuận lợi:

- Đội ngũ Ban giám hiệu trẻ năng động, vững vàng về chuyên môn, có năng

lực quản lí Cả ba đồng chí đều là giáo viên giỏi được bổ nhiệm làm cán bộ quản lí

nên chỉ đạo sát sao về chuyên môn

- Tập thể cán bộ giáo, nhân viên trong trường đoàn kết cùng quyết tâm phấn

đấu xây dựng trường tiểu học Dịch Vọng A là trường tiên tiến xuất sắc cấp Thành

phố; lá cờ đầu ngành giáo dục thủ đô

- Đội ngũ giáo viên viên nhận thức đúng tầm quan trọng của việc xây dựng thư

viện kho học liệu điện tử, ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động giảng dạy và

học tập của nhà trường

- Trường có nhiều giáo viên trẻ, giỏi về công nghệ thông tin và nhiệt tình trong

công tác

- Đa số các bậc phụ huynh quan tâm, phối hợp chặt chẽ với nhà trường trong

việc giáo dục, kèm cặp con cái

- Nhà trường được trang bị phòng máy tính và đầu tư đồng bộ như: máy chiếu,

máy quay, máy chụp, nối mạng

- Được sự quan tâm của Ủy ban nhân dân phường Dịch Vọng Hậu, UBND

quận Cầu Giấy, Phòng Giáo dục đào tạo quận Cầu Giấy tạo điều kiện giúp đỡ, động

viên về tinh thần, vật chất, chỉ đạo sát sao các hoạt động để nhà trường hoàn thành

xuất sắc nhiệm vụ của ngành

2 Khó khăn:

Nhân viên thư viện được phân công phụ trách thư viện học liệu điện tử trình độ

về công nghệ thông tin hạn chế, nhà trường phải phân công giáo viên cơ bản hỗ trợ

thêm công tác này

- Việc khai thác sử dụng thư viện học liệu điện tử đối với một số giáo viên

chưa cao do trình độ tin học hạn chế

CÁC BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO XÂY DỰNG KHO HỌC LIỆU ĐIỆN TỬ

Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức, bồi dưỡng trình độ tin học cho giáo viên.

Thư viện học liệu điện tử của nhà trường chỉ thực sự có ích khi mỗi người giáo

viên hiểu hết được ý nghĩa, tầm quan trọng và có khả năng sử dụng nó khoa học, hiệu

quả Nhưng không phải người giáo viên nào cũng nhận thức được hết tầm quan trọng

và biết cách sử dụng kho học liệu điện tử một cách hiệu quả Vì vậy, nâng cao nhận

thức và bồi dưỡng trình độ Tin học cho giáo viên là một đòi hỏi cấp thiết

1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên

Đẩy mạnh tuyên truyền cho giáo viên thấy rõ hiệu quả và yêu cầu mang tính tất

yếu của việc xây dựng thư viện học liệu điện tử thông qua nhiều hình thức như: triển

khai các văn bản chỉ đạo của Bộ, ngành về việc xây dựng thư viện kho học liệu điện

tử trong nhà trường; thông qua các buổi họp hội đồng sư phạm, sinh hoạt chuyên môn

tổ khối, hội thảo chuyên đề…

Đặc biệt, để triển khai thành công thì trước hết, lãnh đạo nhà trường phải nhận

thức đầy đủ về vai trò và tầm quan trọng của việc xây dựng thư viện học liệu điện tử,

từ đó quan tâm, tạo điều kiện và quyết tâm triển khai thực hiện Nếu chỉ phát động

mà không quan tâm, không thể hiện quyết tâm và thực hiện những biện pháp bổ sung

thì việc ứng dụng CNTT của giáo viên cũng không thể mang lại kết quả như mong

đợi

2 Nâng cao trình độ Tin học và kỹ năng ứng dụng CNTT cho giáo viên.

Muốn xây dựng và khai thác có hiệu quả thư viện học liệu điện tử đòi hỏi người

giáo viên phải có trình độ Tin học Giỏi Vì vậy việc nâng cao trình độ Tin học cho

giáo viên là đòi hỏi cấp thiết Hiểu được điều này chúng tôi đã triển khai công tác bồi

dưỡng cho giáo viên như sau:

 Xây dựng đội ngũ cốt cán

Tạo điều kiện cho giáo viên học tập nâng cao trình độ Tin học (02 giáo viên Tin

học của trường được tạo điều kiện về thời gian để tham gia học nâng cao trình độ từ

Cao đẳng lên Đại học CNTT)

Bố trí sắp xếp để cán bộ giáo viên được tham gia đầy đủ các lớp tập huấn, bồi

dưỡng CNTT do ngành tổ chức

Phân công cho ít nhất một giáo viên có đủ năng lực và tâm huyết phụ trách công

việc này, sẵn sàng tạo điều kiện cho giáo viên học tập và tham gia các lớp tập huấn để

nâng cao năng lực

Với các tổ chuyên môn, mỗi tổ cử một giáo viên chịu trách nhiệm chính để được

tập huấn và hỗ trợ đồng nghiệp trong tổ công tác soạn giảng với CNTT

 Tổ chức tập huấn đại trà

Muốn ứng dụng CNTT vào giảng dạy hiệu quả thì ngoài những hiểu biết căn bản

về nguyên lý hoạt động của máy tính và các phương tiện hỗ trợ, đòi hỏi giáo viên cần

phải có kỹ năng thành thạo (thực tế cho thấy nhiều người có chứng chỉ hoặc bằng cấp

cao về Tin học nhưng nếu ít sử dụng thì kỹ năng sẽ mai một, ngược lại chỉ với chứng

chỉ A –Tin học văn phòng nhưng nếu bạn chịu khó học hỏi, thực hành thì việc ứng

dụng CNTT vào giảng dạy sẽ chẳng mấy khó khăn) Nhận thức được điều đó, nhà

trường rất chú trọng bồi dưỡng kỹ năng ứng dụng CNTT cho giáo viên thông qua

nhiều hoạt động, như:

- Tổ chức các lớp bồi dưỡng kỹ năng sử dụng máy tính và các phần mềm Tin học

với giảng viên là giáo viên CNTT và những giáo viên có kỹ năng tốt về Tin học của

trường, theo hình thức trao đổi giúp đỡ lẫn nhau, tập trung chủ yếu vào những kỹ

năng mà giáo viên cần sử dụng trong quá trình soạn giảng hàng ngày như lấy thông

tin, các bước soạn một bài trình chiếu, các phần mềm thông dụng, cách chuyển đổi

các loại phông chữ, cách sử dụng một số phương tiện như máy chiếu, máy quay

phim, chụp ảnh, cách thiết kế bài kiểm tra,

- Tổ chức sinh hoạt chuyên môn, chuyên đề để trao đổi về kinh nghiệm ứng dụng

CNTT trong giảng dạy

- Định hướng cho giáo viên luôn có ý thức sưu tầm tài liệu hướng dẫn ứng dụng

CNTT hiệu quả, bộ phận chuyên môn nghiên cứu chọn lọc photo phát cho giáo viên

(bằng cách làm này nhà trường đã có nhiều tài liệu hay, dễ thực hành cho giáo viên

sử dụng như: tài liệu hướng dẫn soạn giáo án powerpoint, hướng dẫn sử dụng máy

chiếu, hướng dẫn thiết kế bài giảng điện tử e - Learning, )

Biện pháp 2: Giao cho giáo viên cốt cán phụ trách xây dựng kho học liệu điện tử.

Thư viện học liệu điện tử của trường Tiểu học Dịch Vọng A gồm bài giảng điện

tử, đề thi và đề kiểm tra, phần mềm dạy học, tư liệu tạo bài giảng và sáng kiến kinh

nghiệm Để xây dựng được kho học liệu này trường chúng tôi đã cử một đội ngũ giáo

viên cốt cán ở các khối, có trình độ tin học giỏi tham gia phụ trách Mỗi khối chuyên

môn cử một đồng chí, hai đồng chí giáo viên tin học , một đồng chí là cán bộ thư viện

và đồng chí hiệu phó phụ trách chuyên môn là người phụ trách chính Ban chỉ đạo

xây dựng thư viện kho học liệu điện tử của nhà trường gồm các 9 đ/c sau:

1 Đ/c Nguyễn Thanh Huyền: Hiệu phó – Trưởng ban chỉ đạo

2 Đ/c Đinh Thùy Linh: GV Tin học - Phó ban

3 Đ/c Nguyễn Thị Hải: GV tin học - Ủy viên

4 Đ/c Nguyễn Thị Phương Thảo: Cán bộ thư viện- Ủy viên

5 Đ/c Trần Thị Hoa Mai: GV khối 1 - Ủy viên

6 Đ/c Dương Thị Ngà : GV khối 2 - Ủy viên

7 Đ/c Lưu Lan Hương: GV khối 3 - Ủy viên

8 Đ/c Đỗ Thị Hương: GV khối 4 - Ủy viên

9 Đ/c Nguyễn Trúc Quỳnh: GV khối 5 - Ủy viên

Sau khi thành lập được ban chỉ đạo xây dựng kho học liệu điện tử, chúng tôi

lên kế hoạch, sắp xếp công việc cho từng thành viên Đồng chí nào có trình độ tin học

giỏi phụ trách về mặt kĩ thuật Còn lại các đồng chí khác chịu trách nhiệm thu thập

các thông tin để bổ sung vào kho học liệu

Biện pháp 3: Hệ thống, sắp xếp khoa học thư viện kho học liệu điện tử.

Để giáo viên thuận tiện trong việc tìm kiếm thông tin chúng tôi chia nội dung

của kho học liệu theo các khối và các môn học

Tổng thể Thư viện học liệu điện tử

1 Bài giảng điện tử:

Trong file Bai giang dien tu, chúng tôi có các giáo án điện tử của các lớp khối

Tiểu học (lớp 1, lớp 2, lớp 3, lớp 4, lớp 5) Mỗi khối lớp có các giáo án điện tử của

từng môn xếp trong từng file riêng như Toán, Tiếng Việt, Tự nhiên xã hội, Tin học,

Nghệ thuật

2 Đề thi và đề kiểm tra:

File De thi va de kiem tra có các đề thi và đáp án của các lớp 1, 2, 3, 4 ,5 trong

từng môn học: Toán, Tiếng Việt (với khối 1, 2, 3) và môn Toán, Tiếng Việt, Khoa

học, Lịch sử và địa lí (khối 4, 5)

3 Phần mềm dạy học:

Chúng tôi cũng đầu tư và tạo điều kiện cho giáo viên và học sinh tự tạo được

các phần mềm hay, sáng tạo, phục vụ tối đa cho việc dạy và học

File Phan mem day hoc có 2 file là Suu tam và Tu lam Trong file Suu tam, bao

gồm các phần mềm dạy học để trợ giúp cho việc học tập, tìm hiểu thông tin của giáo

viên và học sinh như phần mềm Di sản văn hoá thế giới, phần mềm Thiên nhiên xung

quanh em, Trong file Tu lam, bao gồm các phần mềm tự làm của giáo viên và học

sinh như: phần mềm trắc nghiệm qua mạng, phần mềm trắc nghiệm, phần mềm lễ hội

ba miền, phần mềm thế giới loài mèo, phần mềm Thăm quan Hồ Tây

Nhờ sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh cũng xây dựng được các phần mềm

sáng tạo và phục vụ cho việc học tập của các em

4 Tư liệu tạo bài giảng:

Để thư viện tư liệu thêm phong phú, chúng tôi cũng tìm các hình ảnh, bản

nhạc minh họa cho bài giảng từ các nguồn trên mạng như trang web google.com,

anhso.net, nghenhac.info,

Trong file sẽ có các nội dung: Nhac, Phan mem, Phim tu lieu và Tranh anh.

Trong file Tranh ảnh, nhac bao gồm các tranh ảnh, bài nhạc minh hoạ cho bài giảng.

File Phim tu lieu bao gồm các đoạn phim minh hoạ cho bài giảng điện tử Trong file

Nhac, bao gồm các bản nhạc minh họa làm phong phú thêm cho các bài giảng điện

tử

Để có những giáo án điện tử có chất lượng cao, chúng tôi tích cực sưu tầm các

phần mềm phục vụ cho việc thiết kế giáo án Các phần mềm được sưu tầm trên mạng

hoặc qua học hỏi, tham khảo các đồng nghiệp Trong file Phan mem bao gồm các

phần mềm sưu tầm để trợ giúp cho việc thiết kế bài giảng điện tử như: phần mềm

chỉnh sửa ảnh, phần mềm Flash, phần mềm cắt dán phim

Ví dụ: Để hỗ trợ cho việc dạy viết chữ, chúng tôi kết hợp sử dụng phần mềm

Powerpoint và phần mềm Macromedia Flash

5 Sáng kiến kinh nghiệm

Trong thư viện tư liệu điện tử, chúng tôi cũng tập hợp được nhiều sáng kiến

kinh nghiệm ở các khối lớp của giáo viên trong trường Đồng thời, chúng tôi cũng

tích cực sưu tầm các SKKN trên mạng Ví dụ: SKKN dạy học các bài toán nâng cao

về diện tích môn toán, SKKN thiết kế hệ thống bài tập trắc nghiệm khách quan cho

học sinh lớp 2

Biện pháp 4: Bổ sung, cập nhật các thông tin kịp thời vào thư viện kho học liệu

điện tử

Cùng với sự nỗ lực của thầy và trò trường Tiểu học Dịch Vọng A, nhiều năm

qua kho dữ liệu của nhà trường ngày càng phong phú Để có nguồn thông tin cập nhật

thì thường xuyên chúng tôi phải bổ sung các thông tin, tư liệu, hình ảnh vào kho học

liệu điện tử

* Ở mục bài giảng điện tử, chúng tôi yêu cầu các khối bổ sung giáo án của các

môn mà giáo viên tự soạn Nếu có các giáo án hay như giáo án của các tiết chuyên

đề, giáo án thi giáo viên giỏi chúng tôi cũng cập nhật thường xuyên vào để các đồng

chí giáo viên tiện tham khảo

* Hằng tuần, các đồng chí giáo viên đều tự nghiên cứu và soạn bài kiểm tra ôn

luyện cuối tuần, chúng tôi cập nhật và chia theo từng tuần, từng khối lớp Ngoài ra,

chúng tôi cũng cập nhật thêm một số bài kiểm tra và đề thi ở trang web Thư viện đề

thi và kiểm tra (http://dethi.violet.vn/)

* Cùng với giáo viên văn hóa, giáo viên dạy tin học của trường cũng luôn say

mê tìm tòi sáng tạo Với trình độ chuyên môn vững vàng các cô đã dần khẳng định

được uy tín của mình với phụ huynh học sinh và bạn bè đồng nghiệp Là một giáo

viên còn trẻ song cô giáo Trần Thị Hải đã có rất nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy

Nhiều thế hệ học trò của cô đã đạt được các giải cao trong các kì thi của Quận và

Thành phố Không ngừng nâng cao và học hỏi chuyên môn, cô Hải đã tự thiết kế

được nhiều phần mềm Trong đó phần mềm trắc nghiệm các môn ở Tiểu học của cô

đã được Quận Cầu Giấy lựa chọn tham dự thi Thành phố trong “ ngày hội công nghệ

thông tin” do Sở giáo dục phát động Hiện nay, hệ thống phần mềm này đã được nhà

trường cài đặt vào tất cả các máy giúp học sinh làm bài trực tuyến

Một số em học sinh được sự kèm cặp, hướng dẫn của giáo viên đã có những

sản phẩm đầu tay như em Trần Trung Anh học sinh lớp 5 đạt giải Khuyến Khích cấp

Toàn quốc năm học 2007 – 2008; em Phan Đức Huy đạt giải Ba cấp Toàn quốc năm

học 2009 – 2010; em Lê Hiếu Minh đạt giải Khuyến khích cấp Toàn quốc năm 2011

– 2012 Chúng tôi liên tục cập nhật các phần mềm tự viết và sưu tầm được vào thư

mục phần mềm của thư viện kho học liệu điện tử Những phần mềm này hỗ trợ rất tốt

cho giáo viên trong khâu thiết kế bài giảng điện tử