BÀI 5 ĐO VÀ SO SÁNH CÁC HÌNH Mục tiêu: Hiểu và sử dụng khái niệm số thập phân và các phép toán thập phân Miêu tả các hình phẳng, chu vi và diện tích, tính giá trị đo lường của hình khối
Trang 1HƯỚNG DẪN
TRƯỜNG HỌC MỚI
Trang 2Chất lượng giáo dục là điều đảm bảo cho một Colombia
thống nhất, thịnh vượng và hòa bình Vì lý do đó Tập
đoàn Dầu khí ECOPETROL hỗ trợ Mô hình Trường học
mới – ESCUELA NUEVA tại địa phương SANTANDER
Tiểu bang Santander cam kết tạo điều kiện
để nâng cao chất lượng giáo dục tại các địa phương và
giúp đỡ trẻ em đến trường
NĂNG LƯỢNG CHO TƯƠNG LAI
Trang 3MÔN TOÁN 5
UNIT 5, 6, 7 VÀ 8
Module 2
Trang 4MÔN TOÁN LỚP 5, MODULE 2
BẢN QUYỀN ĐÃ ĐƯỢC TỔ CHỨC ESCUELA NUEVA
ĐĂNG KÝ
CẤM TÁI BẢN TOÀN BỘ HOẶC MỘT PHẦN CUỐN SÁCH
KHI CHƯA CÓ SỰ ĐỒNG Ý CỦA TỔNG BIÊN TẬP
CÁC TÁC GIẢ
Trang 5MỤC LỤC
GIỚI THIỆU
Đo và so sánh các hình Chỉ dẫn 17: Để đo người ta dung các số thập phân 10 Chỉ dẫn 18: Chúng ta có thể đo bất kì hình gì 19 Chỉ dẫn 19: Bây giờ chúng ta sẽ cùng đo trọng lượng của đồ vật 28
Hình khối và thế giới kì thú của hình khối Chỉ dẫn 21: Dựng hình khối 44 Chỉ dẫn 22: Sử dụng dụng cụ 51 Chỉ dẫn 23: Xác định vị trí đồ vật 57 Chỉ dẫn 24: Phân tích thông tin 62
Em đã học được bao nhiêu? 67
Đo kiến thức Chỉ dẫn 25: Chúng ta dùng Tangram 70 Chỉ dẫn 26: Mối quan hệ giữa trọng lượng,
thể tích và dung tích của một vật 75 Chỉ dẫn 27: Đo gì và đo như thế nào 80 Chỉ dẫn 28: Nhận dạng biểu đồ 86
Học tập thật là vui!
Chỉ dẫn 29: Tìm hiểu diện tích và thể tích của một hình khối 94 Chỉ dẫn 30: Mối quan hệ giữa những con số 99
Chỉ dẫn 32: Tỷ số, tỷ lệ thức và các phép biểu diễn 114
Trang 6BÀI 5
ĐO VÀ SO SÁNH CÁC HÌNH Mục tiêu: Hiểu và sử dụng khái niệm số thập phân và các phép toán thập phân
Miêu tả các hình phẳng, chu vi và diện tích, tính giá trị đo lường của hình khối
17
Để đo người ta dùng các số thập phân
Nhận biết và áp dụng số thập phân vào giải pháp cho các bài toán xoay quanh
nó
Số thập phân, phân loại
Đổi số thập phân sang phân số và ngược lại Liên hệ
18
Chúng ta có thể đo bất kì hình gì
Dựng hình thông qua các công thức tính chu vi
và diện tích của một số đa giác để
đo độ dài và diện tích
Các phép đo chiều dài
và diện tích.Đổi đơn vị
Tính chu vi và diện tích
Phân loại đa giác
Dựng hình
19
Bây giờ chúng
ta có thể đo trọng lượng của đồ vật
Phân tích và sử dụng các đơn vị
đo thể tích và khối lượng để giải quyết các
ngày
Các phép đo thể tích,trọng lượng, bội số,ước số và các mối quan hệ
Giải quyết các bài toán
Sử dụng kí pháp thập phân
để biểu diến phân số trong
các trường hợp khác nhau
và liên hệ hai kí hiệu này với
kí hiệu phần trăm
Chứng minh sự tuần hoàn và
đặc tính của các con số, mối
quan hệ và các phép tính
So sánh và phân loại hình
hai chiều theo các cấu tạo
của hình (góc,thẳng) và các
đắc điểm
Mô tả và bàn về mối quan hệ
giữa chu vi và diện tích của
các hình khác nhau khi đề
cập đến các phương pháp
đo lường
So sánh và phân loại các vật
ba chiều theo cấu tạo của vật
(các mặt, các cạnh) và các
đặc tính
Sử dụng các phương pháp
tính khác nhau để tìm diện
tích bên ngoài và thể tích của
một số vật hình khối
Chứng minh mối quan hệ
phụ thuộc giữa diện tích và
thể tích về kích thước của
hình và khối
20
Vật này để làm gì
Tiến hành qui đổi giữa phép đo thể tích và dung tích
Các phép đo thể tích, dung tích, bội số, ước
số và các mối quan hệ Các phương pháp
Trang 7BÀI 6 CÁC HÌNH KHỐI VÀ THẾ GIỚI KÌ THÚ CỦA HÌNH KHỐI Mục tiêu: Diễn giải được ý nghĩa của các số liệu, lập bảng đánh giá và tính xu hướng để
biểu diễn trên biểu đồ Tìm ra mối quan hệ nhất quán và tương đồng giữa các con số hình
học và các vật thể, định vị chúng trên mặt phẳng Descartes
PHƯƠNG PHÁP
21
Dựng hình khối
Nhận biết các đặc điểm của hình khối để dựng hình
Các đặc điểm của hình khối
Biểu diễn mặt phẳng của hình khối
Liên hệ
22
Sử dụng dụng
cụ
Lập mối quan hệ nhất quán và tương đồng giữa hình dạng và vật thể
Các hình hai chiều: Trục đối xứng Descartes
Các hình ba chiều Mối tương đồng và nhất quán
Dựng hình
23
Xác định vị trí vật thể
Xác định hình dạng hoặc vị trí xung quanh vật thể sử dụng mặt phẳng Descartes
Mặt phẳng Descartes: các tọa độ
Xác định không gian Biện luận
Sử dụng và chứng minh
công dụng của đánh giá để
giải quyết các vấn đề đời
sống xã hội, kinh tế và các
vấn đề khoa học,sử dụng
dãy biến thiên
Dựng và chia các hình và
khối từ những điều kiện đã
cho
Nhận dạng và chứng minh
mối quan hệ nhất quán và
tương đồng giữa các hình
Phỏng đoán và kiểm tra kết
quả của việc áp dụng biến
đổi các hình trên mặt phẳng
để dựng hình
Dùng hệ thống tọa độ nhằm
xác định vị trí và mô tả các
mối quan hệ không gian
Sử dụng và diễn giải đường
trung bình và đường trung
tuyến, so sánh những gì hai
đường này biểu thị
Giải và lập các bài toán từ
tập hợp những dữ liệu từ
sự quan sát, tham khảo hay
kinh nghiệm
Phân tích và diễn giải các
mối quan hệ phụ thuộc giữa
các số lượng biến đổi trong
thời gian với sự tuần hoàn
nhất định trong các bối cảnh
kinh tế, xã hội và khoa học
tự nhiên
24
Phân tích thông tin
Lập xu hướng của các dữ liệu được phân tích nhờ vào phép trung bình và sự bảo lưu của các
dữ liệu
Các số đo xu hướng trung tâm: trung bình, trung vị và yếu vị Bảng tần suất
Biện luận
Trang 8BÀI 7
ĐO KIẾN THỨC Mục tiêu: Phát triển vòng quay và chuyển động của Tangram để biểu diễn các hình khác
nhau.Thực hiện các phép đo chiều dài, diện tích, thể tích, dung tích, trọng lượng và thời
gian để giải các bài toán và biểu diễn lời giải trên biểu đồ hoặc bảng biểu
PHƯƠNG PHÁP
25
Chúng ta dùng Tangram
Phát triển thói quen phân tích của chúng ta nhờ vào Tangram
Tangram
Các đặc điểm của vật phẳng
Biện luận
26
Mối quan hệ giữa trọng lượng, thể tích
và dung tích của một vật
Xem xét và giải bài toán thiết lập các mối quan hệ giữa trọng lượng, thể tích và dung tích
Giá trị đo lường của các vật hình khối: trọng lượng, thể tích
và dung tích
Các đơn vị đo lường
Giải toán
27
Đo gì và đo như thế nào
Mô tả đặc điểm hình dáng con người sử dụng các phương pháp thời gian, trọng lượng và
độ dài
Các hệ thống đo trọng lượng, chiều dài và thời gian Lời giải cho bài toán
Phân biệt và sắp xếp, dựa trên
các mục đích và sự kiện, tài
sản hoặc các thuộc tính có thể
được đo (chiều dài, khoảng
cách,diện tích,thể tích các
chất rắn, chất lỏng ,dung tích
của vật chứa: trọng lượng và
khối lượng của chất rắn; trong
suốt thời gian của các sự kiện
hay các quá trình ; góc rộng)
Nhận biết cách sử dụng của
một số đại lượng (chiều dài,
diện tích,thể tích, dung tích,
trọng lượng và khối lượng,
thời gian, tốc độ và nhiệt độ)
và một số đơn vị đo dung tích
của đại lượng tùy theo các
tình huống giao thoa cộng và
nhân
Biểu diễn các dữ liệu sử dụng
bảng biểu và biểu đồ(biểu đồ
thống kê;biểu đồ hình cột, biểu
đồ tuyến tính,biểu đồ hình
tròn)
Diễn giải các thông tin trên
bảng và biểu đồ(biểu đồ thống
kê, biểu đồ hình cột, biểu đồ
tuyến tính, biểu đồ hình tròn)
Phỏng đoán và thử các dự
đoán gần với khả năng xảy ra
của các sự kiện
28
Nhận dạng
đồ thị
Phân tích và diễn giải các thông tin được biểu diễn trên bảng hoặc biểu đồ
Biểu diễn biểu đồ Các số đo xu hướng trung tâm
Trang 9
BÀI 8 HỌC TẬP THẬT LÀ VUI !
Kết quả: Diễn giải tập tính của một số đại lượng biến thiên trong một hệ thống các tỷ lệ một cách trực tiếp
Nhận biết các dạng toán để tìm diện tích,thể tích và chu vi
PHƯƠNG PHÁP
29
Tìm hiểu diện tích và thể tích của một hình khối
Tính thể tích và diện tích của vật hình khối hoặc các vật xung quanh em
Diện tích và thể tích của vật hình khối
Thực hiện các phương pháp
30
Mối quan hệ giữa những con
số
Thực hiện các phép tính nhẩm liên quan đến các con số và kiểm tra kết quả với máy tính hoặc máy vi tính
Mối quan hệ của các con số: tỷ số, tỷ lệ thức,trung bình, phần trăm
Tính toán với các thiết
bị công nghệ
31
Tìm ẩn số chưa biết
Tìm thấy giá trị của một biến số trong lời giải của một bài toán
Giải phương trình
Các ứng dụng
Biện luận
Chứng minh mối quan hệ
phụ thuộc giữa diện tích và
thể tích theo các kích
thước của hình và khối
Sử dụng các phương pháp
tính khác nhau để tìm
được diện tích bên ngaoif
và thể tích của các vật
hình khối
Chứng minh sự tuần hoàn
và tỷ lệ thức của các con
số, mối quan hệ giữa
chúng và các phép toán
Biểu diễn các phân số
trong các tình huống khác
nhau: các hoàn cảnh đo
lường, các mối quan hệ
giữa tử số và phân
số,thương số,tỷ số và tỷ lệ
thức
Dựng các đẳng thức và
bất đẳng thức như đại diện
cho mối quan hệ giữa các
số liệu khác nhau
Phỏng đoán và kiểm tra
các kết quả áp dụng sự
biến hình trên mặt phẳng
để dựng hình
Giới thiệu và nối các dãy
số với bảng và các qui
ước thành lời
32
Tỷ số, tỷ lệ thức
và các phép biểu diễn
Sử dụng tỷ lệ thức để hiểu được qui mô của một số vật thể
Tỷ số và tỷ lệ thức
Biến đổi các hình trên mặt phẳng: mở rộng và thu nhỏ
Phần trăm
Lời giải cho bài toán
Trang 10LỜI GIỚI THIỆU Các em học sinh thân mến,
Giáo trình hướng dẫn học tập quyển 2 của chương trình lớp 5 chứa những chỉ dẫn cuối cùng mà các em sẽ được học ở bậc tiểu học
Bây giờ các em sẽ được bước chân vào thế giới của những chữ
số thập phân, các em sẽ tiếp tục làm việc với mặt phẳng Descartes và trình bày biểu đồ hình cột, tìm hiểu kĩ hơn về các đơn vị đo trọng lượng, thể tích,và dung tích, liên hệ chiều cao,trọng lượng với tuổi của chúng, ngoài ra các em sẽ tiếp tục làm việc với các phương trình, tỷ số, tỷ lệ thức và với Tangram các em sẽ dựng được những khối hình mới từ những hình đã cho
Tiếp cận và giải các bài toán ,mà các em đã làm quen từ lớp1, ngày càng phức tạp là những quá trình rất quan trọng của các phép toán Chính vì vậy, quyển hướng dẫn học tập này chứa đựng rất nhiều hoạt động mà sẽ hướng các em đến mục tiêu đó
Như ở các lớp dưới, những hoạt động hướng dẫn
sẽ bắt đầu từ những tình huống rất cụ thể và sẽ mang các em đến những trò chơi và thao tác theo giáo án, các em còn được tham gia đóng vai và phân tích các tình huống trong những bài toán với các bạn cùng lớp Chúng tôi cho rằng những quá trình đó đều rất cần thiết trong việc đào tạo bộ môn toán
Rất mong rằng khi kết thúc lớp 5,các em sẽ thu nhận được những kiến thức và thói quen toán học mà có thể sẽ giúp ích cho các em khi giải quyết các bài toán trong cuộc sống thường nhật
Trang 11BÀI 5
ĐO VÀ SO SÁNH
CÁC HÌNH
Nước được chứa trong khối hộp nặng
1 kg
Chiều cao
hình tam giác
của kim tự
tháp là 8,5cm
Công thức toán:
Trang 12HƯỚNG DẪN
Nhận biết và áp dụng số thập phân vào giải pháp cho các bài toán xoay quanh nó
Mục tiêu
Để đo, người ta dùng các số thập phân
HOẠT ĐỘNG CƠ BẢN
Làm việc theo cặp
Đọc kĩ và phân tích trò chơi dưới đây
TOÁN LỚP 5, MODULE 2
TỪ BÍ ẨN !
Chúng ta có thể tìm thấy và tạo ra những từ bí ẩn mà được sử dụng như 1 phần của một tập hợp
Trong hoạt động này, mỗi từ là một tập hợp và tất cả những chữ cái của nó là những phần giống nhau
Khoảng cách từ nhà mình đến trường là 1,5km
Khoảng cách từ trường đến trung tâm sức khoẻ
là 2,3 km
Trang 13Ví dụ: Chữ cái a là ¼ của từ “amor”, trong khi “ma” là 2/5 của từ
“marzo”
Chúng ta hãy tìm ra từ bí ẩn đó:
Chúng ta hãy lấy 2/4 ở phần đầu của từ “cama” (cái giường): ca
Chúng ta hãy lấy 2/5 ở phần đầu của từ “rimas” (giai điệu): ri
Chúng ta hãy lấy 2/7 ở phần cuối của từ “castaño” (màu nâu): ño
Nếu kết hợp những phân số được lấy ra từ các từ trên chúng ta sẽ
tìm thấy từ chúng ta cần:
CARIÑO (yêu quý)
Bây giờ, chúng ta sẽ tiếp tục làm như vậy để tìm ra từ bí ẩn cần tìm và
viết vào vở
Chúng ta hãy lấy 4/6 ở phần đầu của từ felina (thuộc giống mèo)
Chúng ta hãy lấy 4/10 ở phần cuối của từ caperucita (cô bé quàng khăn đỏ)
Chúng ta hãy lấy 3/5 ở phần cuối của từ necio (nghịch ngợm)
Chúng ta hãy lấy 3/6 ở phần cuối của từ peones (người thợ)
Chúng ta có từ:
Chúng ta hãy viết vào vở nhưng phân số ở phía trên, những phân số mà
đã giúp chúng ta tìm ta từ bí ẩn felicitaciones (chúc mừng):
Trang 14Sau đó, chúng ta hãy đổi những phân số này thành những số thập phân
Dấu gạch có nghĩa là số 6 lặp vô hạn
Thập phân hữu hạn
Thập phân hữu hạn Thập phân hữu hạn
Ghi nhớ:
Để đổi một phân số ra số thập phân, chúng ta áp dụng phép chia
Ví dụ: Để đổi ¾ ra số thập phân, hãy làm theo những bước sau:
Hãy chỉ ra phân số tương ứng với phần in màu của hình dưới đây Sau đó đổi phân số đó ra số thập phân.
TOÁN LỚP 5, MODULE 2
Trang 15Làm việc theo nhóm
Đọc và nhận xét
Số thập phân
Tồn tại ba loại số thập phân: số thập phân hữu hạn, số thập phân
hữu hạn tuần hoàn và số thập phân hữu hạn không tuần hoàn
Số thập phân hữu hạn: là số mà phần thập phân có giới hạn
Ví dụ: Chúng ta có thể phân tích phân số ½ như một số thập phân
hữu hạn theo các bước sau:
Điều đó có nghĩa là
Số thập phân vô hạn tuần hoàn: là số mà phần thập phân sẽ
lặp lại vô hạn
Ví dụ: Chúng ta có thể phân tích phân số 4/6 như một số thập
phân vô hạn theo các bước sau:
Điều đó có nghĩa là
Chúng ta thấy được rằng số 6 lặp đi lặp lại vô hạn Để không phải viết
0,6666666 , chúng ta có thể viết dưới dạng ngắn gọn như sau:
Dấu gạch nhỏ ở trên chữ số có nghĩa là số này lặp vô hạn
Các ví dụ khác
Số thập phân vô hạn không tuần hoàn: là số mà phần thập không
có sự giới hạn của các chữ số và không có sự lặp lại Ví dụ:
Trang 16TOÁN LỚP 5, MODULE 2
Đọc và phân tích các vấn đề dưới đây:
Trong xưởng của Carlos người ta cần một miếng ghép 0,75 cm chiều rộng Khi một người thợ của xưởng đi mua, người bán hang nói với anh
ta rằng cần phải có số đo bằng phân số Hỏi anh ta phải đổi như thế nào?
Hãy xem Chúng ta có thể đơn giản hoá phân số này bằng cách chia cả tử và mẫu cho một số chung mà cả 75 và 100 đều chia hết cho
Như vậy, người thợ phải đo một miếng ghép dài ¾ cm
Ghi nhớ:
Khi mua đai ốc, bu lông, phụ kiện để lắp ống (đường ống, ống nối, khoá), người ta tính bằng phân số Ví dụ:
Ống dài ½ cm, ống nối ¾ cm Hãy học những thứ mới nào! Hãy tập trung đọc và nhận xét:
Làm thế nào để đổi số thập phân ra phân số?
Để đổi số thập phân hữu hạn ra phân số, chúng ta lấy phần nguyên và
phần thập phân không có dấu phẩy làm tử số, sau đó chia cho 10, 100,
1000, …, tùy theo số lượng số thập phân mà chữ số đó có
Ví dụ:
Trang 17Để đổi ra phân số những số thập phân vô hạn tuần hoàn mà
phần nguyên của nó là 0 và phần thập phân có 1,2 hay nhiều
số, ta nhân phần tuần hoàn với 1/9, 1/99, 1/999…, tùy theo số
lượng số thập phân mà chữ số đó có
Ví dụ:
Ghi nhớ:
Để đổi ra phân số những số thập phân vô hạn tuần hoàn mà
phần nguyên khác 0 và phần thập phân co 1, 2 hay nhiều số:
- Chia phần số nguyên của số thập phân ra thành 1 phép cộng
- Đổi phần số thập phân tuần hoàn theo cách phân tích ở trên
- Kết hợp và thực hiện phép cộng
Ví dụ: _
Để đổi 2,3 ra phân số: _
- Phân tích số thập phân đó ra thành phép cộng: 2 + 0,3 Đổi phần số thập phân có phần số nguyên là o như chúng ta
đã thấy ở trên:
Thực hiện phép cộng
Vậy:
Học sinh thông báo cho thầy / cô giáo
việc các em đã làm