Để bồi dưỡng cho các em niềm say mê hứng thú tìm đến cái hay cái đẹp trong nghệ thuật tạo hình qua các nét vẽ, đồng thời giúp trẻ bộc lộ sự phát triển trí tuệ của mình với thế giới xung
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
RÈN KỸ NĂNG VẼ NÉT CHO HỌC SINH LỚP 1
Người thực hiện: Hứa Khánh Loan
I ĐẶT VẤN ĐỀ:
Mơn Mĩ thuật hiện nay được xem như là một phương tiện quan trọng trong việc giáo dục thẩm mĩ cho học sinh Giáo dục thẩm mĩ chính là giáo dục cho các
em biết cách vận dụng cái đẹp vào trong học tập và cuộc sống hàng ngày, nhằm khơi dậy khiếu thẩm mĩ vốn cĩ từ cách vẽ hồn nhiên ngây thơ của trẻ từ mẫu giáo bước sang đầu cấp tiểu học Để bồi dưỡng cho các em niềm say mê hứng thú tìm đến cái hay cái đẹp trong nghệ thuật tạo hình qua các nét vẽ, đồng thời giúp trẻ bộc
lộ sự phát triển trí tuệ của mình với thế giới xung quanh một cách tự nhiên Đối với học sinh lớp 1 rèn kỹ năng vẽ nét rất quan trọng vì nét vẽ nĩ làm nền tảng cho việc tạo thành các hình khối, đồ vật, sự vật trong mơn mĩ thuật
Trong thực tế muốn tạo được hình ảnh như: nhà, cây, ơng mặt trời, sơng, … thì cần đến nét nhưng đối với học sinh nhỏ lớp 1 giáo viên phải hướng dẫn cho học sinh biết và nắm được quy trình của các nét vẽ như: nét thẳng ngang, thẳng dọc, nét nghiêng trái, nghiêng phải, nét gấp khúc, nét cong trái, cong phải, nét cong trịn khép kín, nét lượn sĩng Khi hướng dẫn vẽ nét chỉ cần các em dùng bút chì để vẽ Qua những năm dạy tơi thấy các em vẽ khơng được liền nét, khơng theo một quy trình nào nên dẫn đến bài vẽ chưa được đẹp Nên bản thân tơi thường đặt ra nhiệm vụ là làm sao để mỗi giờ mĩ thuật phải được các em vui thích chờ đĩn, chờ được nghe, được vẽ và sự thích thú đĩ sẽ tạo khơng khí phấn khởi cho học sinh
Chính vì thế tơi đã mạnh dạn đưa ra đề tài nghiên cứu “RÈN KỸ NĂNG VẼ
NÉT CHO HỌC SINH LỚP 1” để giúp học sinh biết vẽ nét và vẽ đẹp Từ đĩ thúc
đẩy học sinh cĩ sự ham thích học mơn này
II N ỘI DUNG :
1 Thực trạng vấn đề:
a Thuận lợi:
Tơi luơn được sự giúp đỡ của BGH và đồng nghiệp, luơn được dự giờ qua các buổi sinh hoạt cụm; trao đổi kinh nghiệm về phương pháp dạy với các đồng nghiệp của các trường bạn và được giảng dạy đúng chuyên mơn đào tạo, nên cũng thuận tiện trong việc giảng dạy bộ mơn này
- Về phía học sinh đa số các em đã được học qua lớp mẫu giáo và cũng biết được các nét vẽ
b Khĩ khăn:
Trang 2- Chưa có phòng chức năng.
- Một số phụ huynh chưa chú ý quan tâm đến việc học vẽ của con em mình do xem đây là môn phụ, họ chỉ quan tâm chú trọng đến môn Toán, Tiếng việt là chính
- Về phía học sinh đa số các em thường dùng thước để vẽ nét thẳng và dùng compa hoặc các đồ vật có dạng tròn để vẽ nét cong hay các nét vẽ còn bị chồng lên nhau
Từ những khó khăn đó nên đầu năm tôi đã thống kê số liệu học sinh chưa biết:
CHƯA BIẾT
LỚP
01 - Chọn bút vẽ 60% 50% 60% 45% 60%
02 - Vẽ liền nét 40% 35% 30% 30% 35%
04 - Vẽ đúng qui trình 30% 40% 30% 40% 30%
2 Các biện pháp và hình thức tổ chức thực hiện:
Trước đây các em học lớp mẫu giáo vẽ nét không theo quy trình nào cả dẫn đến bài vẽ không đạt kết quả cao Khi vẽ các em thường vẽ qua loa, hời hợt mang tính đối phó dẫn đến nét vẽ bị khô cứng không được mềm mại Từ những yếu tố trên dẫn đến các em thiếu tự tin và chán nản, không thích học môn này
Để giúp các em có hứng thú trong môn học này tôi áp dụng một số biện pháp sau:
- Chọn bút chì để vẽ
- Hướng dẫn học sinh cách vẽ liền nét
- Kỹ thuật vẽ nhẹ tay
- Giúp các em vẽ nhanh
- Rèn kỹ năng vẽ nét (Vẽ đúng qui trình)
a Chọn bút chì để vẽ:
Trong môn mĩ thuật có rất nhiều bài vẽ cần đến nét, muốn bài vẽ có nét đẹp thì trước tiên ta cần phải chọn được bút chì đảm bảo chất lượng để vẽ Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại chì, muốn biết bút chì nào vẽ đẹp thì bản thân tôi là một giáo viên mĩ thuật tôi cũng đã nghiên cứu, tìm hiểu các loại bút chì và cũng biết được bút chì nào sử dụng có hiệu quả, bút chì nào không hiệu quả Ngay từ đầu năm học nhà trường có tổ chức họp phụ huynh Khi họp tôi đã nhờ giáo viên chủ nhiệm đưa ra những loại chì có chất lượng cao như: viết chì HP, viết chì Thiên Long,…(nên mua chì 2B); đối với những loại chì này vừa rẻ, vừa có ngòi viết mềm
và có chất lượng cao nhằm giúp cho các em vẽ nét sẽ không bị gãy, không bị rách tập Vì cơ bản khi vẽ nét thì các em thường dùng chì để vẽ, nên từ buổi học đầu tiên các em đã được phụ huynh trang bị đủ đồ dùng học tập cần thiết để phục vụ cho việc học Đó cũng là những điều kiện thuận lợi trong việc hướng dẫn các em học vẽ tốt hơn
Trang 3b Hướng dẫn học sinh cách vẽ liền nét:
Đối với các em học sinh lớp 1 mới bước vào đầu cấp của bậc học phổ thông, còn rất nhiều bỡ ngỡ trong việc làm quen với cây viết thật khó khăn, bởi đôi tay còn vụng về, lóng ngóng nên việc vẽ các nét của các em không dễ chút nào Thường là các em vẽ nét ngắn, nối nhiều nét ngắn lại tạo thành nét lớn thì nét vẽ sẽ không đẹp Vậy muốn các em vẽ được những nét liền mạch, dứt khoát không bị chồng nét thì trong giờ dạy đầu tiên tôi sẽ hướng dẫn các em cách cầm bút bằng 3 ngón tay (ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa) với độ chắc vừa phải (không cầm bút chặt quá hay lỏng quá) khi vẽ, dùng ba ngón tay di chuyển bút nhẹ nhàng, từ trái sang phải, từ trên xuống dưới cán bút nghiêng về bên phải, cổ tay, khuỷu tay và cánh tay cử động theo, mềm mại, thoải mái Từ đó tôi luôn dành thời gian đầu giờ hoặc cuối giờ khoảng 5 phút để hướng dẫn và kiểm tra cách vẽ nét trên bảng hoặc trên giấy A4 nhằm góp ý cho các em có 1 nét vẽ thật sự tự tin không rụt rè, sợ sệt
c Kỹ thuật vẽ nhẹ tay:
Thông thường thì đối với học sinh nhỏ các em rất thích vẽ nhưng kỹ thuật vẽ chưa có, nên khi vẽ thường các em cầm viết lên là vẽ một nét mạnh xuống giấy dẫn đến gãy ngòi viết và làm rách tập, các em vẽ mạnh như thế khi sai sẽ không xóa hết được các nét vẽ còn hằng lại các nét mờ trên giấy dẫn đến bài không đẹp Muốn các
em có kỹ thuật vẽ nhẹ tay thì trước tiên tôi sẽ lưu ý với các em về cách cầm bút: Thường khi cầm bút các em có tâm lí sợ rơi nên cầm bút rất chặt dẫn đến khó di chuyển, điều này hạn chế nhiều đến nét vẽ không được liền nét, bởi vậy giáo viên thường xuyên rèn cho các em kĩ năng cầm bút dài, để việc vẽ nét được di chuyển nhẹ nhàng nhằm tạo cho các em vẽ nhẹ tay Tôi luôn nhắc nhở các em cầm bút bằng tay phải không nên cầm bút bằng tay trái trong lúc vẽ
d Giúp học sinh vẽ nhanh :
Lúc hướng dẫn tôi luôn nhắc học sinh vẽ như thế nào cho nhanh để khỏi mất thời gian Khi vẽ các em cần phải định hướng (hình dung) là bắt đầu cầm bút chì lên vẽ phải biết tạo nhanh được hình ảnh từ các nét vẽ và nhớ vẽ làm sao cho bố cục tranh vừa phải (không vẽ to quá, nhỏ quá hay lệch về một bên) Để khi vẽ xong chúng ta không còn bôi xóa dẫn đến bài vẽ không được đẹp và không làm mất thời gian trong việc tẩy xóa để vẽ lại Đây là quá trình thực hành khá dài và khó khăn, vì vậy giáo viên phải thường xuyên nhắc nhở và rèn luyện cho các em thực hành qua từng tiết học, thì mới tạo cho các em kĩ năng thao tác tốt được
e Rèn kỹ năng vẽ nét (Vẽ đúng qui trình):
Mới bước vào trường Tiểu học các em còn nhiều bỡ ngỡ, bắt đầu làm quen với các hoạt động mới Khi quan sát nét vẽ, các em chưa chú ý tới quy trình vẽ Chính vì vậy, nhiều em vẽ không đúng quy trình là do không biết được chiều hướng của các nét vẽ dẫn đến các em toàn là vẽ ngược
Ví dụ: “VẼ CÂY” các em học sinh thường vẽ từ dưới gốc vẽ lên
Từ đó người giáo viên cần phải hướng dẫn cụ thể đối với cách vẽ các nét như:
- Nét thẳng đứng: Vẽ từ phía trên thẳng xuống phía dưới
- Nét thẳng ngang: Vẽ từ bên trái kéo thẳng sang bên phải
Trang 4- Nét xiên phải (nghiêng phải): Vẽ từ phía trên bên phải kéo thẳng nghiêng xuống phía dưới bên trái
- Nét xiên trái (nghiêng trái): Vẽ từ phía trên bên trái kéo thẳng nghiêng xuống phía dưới bên phải
- Nét gấp khúc: Có thể vẽ liền nét, từ phía trên xuống hoặc từ phía dưới lên (nếu vẽ nét gấp khúc theo chiều dọc); có thể vẽ liền nét từ trái sang phải (nếu vẽ nét thẳng gấp khúc theo chiều ngang)
- Nét cong hở phải: Vẽ từ phía bên phải lượn cong xuống về bên trái rồi lượn cong về bên phải
- Nét cong hở trái: Vẽ từ phía bên trái lượn cong xuống về phía bên phải sau
đó lượn cong về bên trái
- Nét cong hở trên: Vẽ từ phía bên trái cong lên phía trên về phía bên phải
- Nét cong hở dưới: Vẽ từ phía bên trái cong xuống phía dưới về phía bên phải
- Nét cong khép kín: Vẽ từ phía trên bên phải lượn cong xuống về bên trái rồi lượn vòng lên khép kín
- Nét cong lượn sóng: Vẽ cong lượn từ bên trái cong lượn về bên phải (vẽ cong lượn lên xuống, vẽ liền nét không nhấc bút)
Qua các nét vẽ tôi hướng dẫn cụ thể cách “VẼ CÂY” như: Trước tiên ta vẽ thân cây bằng 2 nét thẳng, khi vẽ nét thẳng thì biết đặt bút vẽ từ trên xuống; ta vẽ nối liền với thân cây là cành cây bằng các nét nghiêng; ta vẽ thêm những chi tiết nhỏ sẽ tạo thành nhánh và cuốn lá, kết hợp một số nét cong không đều nhau để vẽ vòm lá Để có cây đẹp hơn ta có thể vẽ sáng tạo lá bằng 2 nét cong, vẽ thêm nét cong khép kín tạo thành quả Khi hướng dẫn vẽ tôi luôn nhắc các em vẽ từ trên xuống dưới và nhớ vẽ từ trái sang phải; cũng tương tự như vẽ nhà, con vật, hay đồ vật, … thì tôi cũng hướng dẫn các em vẽ theo đúng quy trình như thế
Vì vậy tôi thường xuyên cho các em luyện vẽ các nét vào bảng con ở đầu giờ hoặc cuối giờ và luôn khuyến khích các em luyện vẽ trên giấy A4 ở nhà, để các em
tự tin và vẽ liền nét đúng quy trình Từ đó học sinh dễ dàng tạo được các hình từ các nét vẽ bằng tay không cần sử dụng thước để vẽ nét thẳng hoặc compa hay đồ vật có dạng tròn để vẽ các nét cong
III K ẾT LUẬN :
1 Kết quả đạt được:
- Sau khi thực hiện một số biện pháp trên tôi thống kê số liệu học sinh đã biết:
01 - Chọn bút vẽ 100% 100% 100% 100% 100%
02 - Vẽ liền nét 90% 85% 80% 90% 90%
03 - Vẽ nhẹ tay 100% 100% 97% 100% 99%
04 - Vẽ đúng qui trình 99% 96% 95% 97% 98%
Trang 5- Nhìn vào kết quả học tập của học sinh trường Tiểu học Phường 2 trước khi khơng vận dụng kiến thức cơ bản về cách vẽ nét thì kết quả đạt được khoảng 50% chất lượng bài vẽ được, đa số các em cứ vẽ cho xong dẫn đến kết quả bài vẽ xếp loại A+ rất ít
- Nhưng khi vận dụng “Kỹ năng vẽ nét” thì kết quả tiến bộ vượt bậc nhất là
đối với những em khơng cĩ năng khiếu, các em đã vẽ hồn thành bài ngay tại lớp
- Qua bài vẽ của mình các em đã thấy được sự tiến bộ của bản thân Từ đĩ các em rất thích học mơn này
- Vì thế chất lượng ngày càng nâng cao tỉ lệ đạt được khá cao khoảng 70 đến 80% học sinh vẽ hồn thành bài ngay tại lớp
Nĩi tĩm lại khi áp dụng “Kỹ năng vẽ nét” giúp cho học sinh tự tìm hiểu, tự
cảm nhận và biết tạo ra cái đẹp trong cuộc sống hàng ngày qua các nét vẽ
Trong năm học 2011 – 2012 cho thấy kết quả học tập của học sinh tiến bộ qua từng thời kỳ:
Lớp số Sĩ
Hồn thành tốt (A + ) Hồn thành (A) Chưa hồn thành (B) Đầu năm Cuối năm Đầu năm Cuối năm Đầu năm Cuối năm
PH
ẠM VI ÁP DỤNG : PHẦN NÀY EM HỎI THẦY TRƯOWRNG ĐI CHỊ K RÀNH
- Áp dụng cho học sinh khối lớp 1 của Trường Tiểu học Phường 2
- Đối với học sinh lớp 1 các trường tiểu học trên địa bàn Thành phố Bạc Liêu
cĩ thể nghiên cứu áp dụng để nâng cao chất lượng bộ mơn mĩ thuật
2 Kết luận chung:
Với sự hướng dẫn và phương pháp rèn luyện của giáo viên các em vẽ đẹp hơn, mạnh dạn hơn và tự tin hơn, cĩ ý thức lựa chọn sắp xếp những nét và đã vẽ đúng theo quy trình dẫn đến bài vẽ sạch khơng cịn dơ Điều đĩ khẳng định nhiệm vụ của người giáo viên là cần quan tâm nắm vững phương pháp giảng dạy và cĩ nhiều tâm huyết trong nghề thì kết quả ngày càng tốt hơn, khả năng sử dụng nét vẽ của các
em ngày tốt hơn và chất lượng bài vẽ ngày càng tiến bộ hơn
3 Kiến nghị, đề xuất :
- Đối với nhà trường cần cĩ phịng học chức năng để cho giáo viên giảng dạy một cách thuận lợi nhất
Trang 6- Đối với phụ huynh học sinh cần quan tâm đến dụng cụ học tập và đồng thời động viên các em học tốt mơn học này
* Trên đây là một số bài học kinh nghiệm tơi đã rút ra qua những năm trực tiếp giảng dạy mơn Mĩ thuật Rất mong nhận được sự gĩp ý của đồng nghiệp và lãnh đạo
Tôi chân thành cảm ơn
Bạc Liêu, ngày 15 tháng 06 năm 2013
Người viết
Hứa Khánh Loan
Trang 7PHÒNG GIÁO DỤC-ĐÀO TẠO TP BẠC LIÊU ĐƠN VỊ: Trường tiểu học Phường 2
PHẦN NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ, XẾP LOẠI
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
(Trang cuối của SKKN)
1 Kết quả chấm điểm: /100 điểm
a) Về nội dung:
- Tính khoa học: /25 điểm
- Tính mới: /20 điểm
- Tính hiệu quả: /25 điểm
- Tính ứng dụng thực tiễn: /20 điểm
b) Về hình thức: /10 điểm
2 Về kết quả xếp loại của Hội đồng khoa học trường là:
Bạc Liêu, ngày tháng năm
HIỆU TRƯỞNG