Tóm tắt Luận án Nghiên cứu sự lan truyền của sóng nổ trong nước và tương tác của sóng nổ đối với chướng ngại công trình

HỌC VIỆN KỸ THUẬT QUÂN SỰTô Đức Thọ NGHIÊN CỨU SỰ LAN TRUYỀN CỦA SÓNG NỔ TRONG NƯỚC VÀ TƯƠNG TÁC CỦA SÓNG NỔ ĐỐI VỚI CHƯỚNG NGẠI CÔNG TRÌNH Chuyên ngành: Cơ kỹ thuật Mã số: 62.52.01.01 T

HỌC VIỆN KỸ THUẬT QUÂN SỰ

Tô Đức Thọ

NGHIÊN CỨU SỰ LAN TRUYỀN CỦA SÓNG NỔ TRONG NƯỚC VÀ TƯƠNG TÁC CỦA SÓNG NỔ ĐỐI VỚI

CHƯỚNG NGẠI CÔNG TRÌNH

Chuyên ngành: Cơ kỹ thuật

Mã số: 62.52.01.01

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KỸ THUẬT

HÀ NỘI - 2016

HỌC VIỆN KỸ THUẬT QUÂN SỰ - BỘ QUỐC PHÒNG

Người hướng dẫn khoa học:

1 GS.TS Vũ Đình Lợi

2 PGS TS Đàm Trọng Thắng

Phản biện 1: GS TS Nguyễn Quang Phích

Phản biện 2: PGS TS Phạm Đức Hùng

Phản biện 3: TS Nguyễn Duy Túy

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng đánh giá luận án cấpHọc viện theo Quyết định số 624/QĐ-HV ngày 03 tháng 3 năm 2016của Giám đốc Học viện Kỹ thuật Quân sự, họp tại Học viện Kỹ thuậtQuân sự vào hồi: … giờ ……ngày … tháng … năm …

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Học viện Kỹ thuật Quân sự

- Thư viện Quốc gia

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Từ thực tiễn yêu cầu phát triển kinh tế biển gắn liền với bảo vệchủ quyền biển đảo của Tổ quốc đã đặt ra việc xây dựng công trìnhđáp ứng được đủ các yêu cầu về chịu được các dạng tải trọng đặc biệt,trong đó có tác dụng của nổ dưới nước do bom đạn khi chiến tranh xảyra… Để giải quyết được các vấn đề này cần phải nghiên cứu và hiểusâu sắc về điểm còn tồn tại trong vấn đề nổ dưới nước: ảnh hưởng củacác điều kiện địa chất nền đáy khác nhau đến các thông số trên mặtsóng; môi trường nước chưa được thử nghiệm ở nước mặn; ảnh hưởngcủa hình dạng chướng ngại, công trình dưới tác động của sóng nổ dướinước; ảnh hưởng qui luật nhiễu xạ sóng khi sóng tới gặp chướng ngại;giải pháp bảo lệ lâu dài các công trình biển dưới tác dụng của sóng nổ

dưới nước…Vì vậy đề tài luận án “Nghiên cứu sự lan truyền của sóng nổ trong nước và tương tác của sóng nổ đối với chướng ngại công trình” là vấn đề cấp thiết, có ý nghĩa khoa học và thực tiễn.

2 Mục tiêu của luận án:

- Nghiên cứu khai thác cơ sở lý thuyết chung của quá trình lantruyền sóng nổ trong môi trường nước và tương tác của sóng nổ vớichướng ngại có một số hình dạng khác nhau;

- Trên cơ sở lý thuyết đưa ra, tiến hành xây dựng chương trìnhtính toán, khảo sát số và tìm ra qui luật của quá trình tương tác củasóng xung kích nhiễu xạ tổng hợp tác dụng lên các dạng chướng ngạicông trình dưới nước;

- Đề xuất giải pháp làm suy giảm sóng xung kích tác dụng vàochướng ngại công trình, nhằm nâng cao khả năng chịu tải trọng nổdưới nước cho chướng ngại công trình

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án:

Trong luận án tập trung nghiên cứu quá trình lan truyền sóng nổdưới nước và tương tác của sóng nổ nhiễu xạ tổng hợp lên chướng ngạidưới nước với một số hình dạng khác nhau

4 Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp lý thuyết kết hợp với thực nghiệm số trên máy tính

và thử nghiệm ngoài thực địa Về lý thuyết sử dụng các phương phápgiải tích, phân tích, tổng hợp và phương pháp số Phương pháp số sửdụng trong luận án là giải tích phân số dựa trên lý thuyết thủy động lựchọc nổ, kết hợp với phương pháp PTHH nhờ sử dụng phần mềm

Autodyn Về thực nghiệm sử dụng phương pháp mô hình, tươngđương, thống kê.

5 Luận điểm bảo vệ:

- Luận điểm 1: Các bài toán tác dụng của sóng nổ lên các dạngchướng ngại tiêu biểu đều có thể giải được bằng việc sử dụng lý thuyếtnhiễu xạ sóng nổ

- Luận điểm 2: Trên các dạng chướng ngại, sự phân bố tải trọng,các điểm nguy hiểm chịu tải trọng lớn và vùng bề mặt khuất do sóng

nổ tác dụng lên chướng ngại hoàn toàn có thể xác định được

- Luận điểm 3: Trong điều kiện địa chất, môi trường nước ở một

số đảo thuộc quần đảo Trường Sa, có thể xây dựng được hệ thốngcông thức thực nghiệm xác định tham số sóng nổ dưới nước phù hợpvới các yếu tố với môi trường, địa chất…của đảo

- Luận điểm 4: Khi sử dụng các vật liệu có tác dụng giảm chấn,hấp thụ sóng cho phép giảm 26,23 ÷ 34,55 % giá trị sóng xung kích tácdụng lên chướng ngại

6 Cấu trúc của luận án:

Luận án bao gồm phần mở đầu, 4 chương, kết luận, tài liệu thamkhảo và phụ lục Trong đó có 138 trang thuyết minh, 36 bảng, 102hình vẽ, đồ thị và 65 tài liệu tham khảo

Mở đầu: Trình bày tính cấp thiết, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề

tài luận án

Chương 1: Tổng quan công tác nổ dưới nước

Chương 2: Cơ sở lý thuyết về nổ trong môi trường nước và tương tác

của sóng nổ đối với chướng ngại

Chương 3: Nghiên cứu nhiễu xạ sóng và tải trọng do sóng xung kích

trong nước tác động lên chướng ngại

Chương 4: Nổ thực nghiệm trong môi trường nước biển.

Kết luận: Trình bày những đóng góp mới của luận án và kiến nghị.

Chương 1: TỔNG QUAN

Tổng quan về công tác nổ dưới nước để thấy được sự phát triểntrong thời gian qua của nổ dưới nước trên thế giới nói chung, tình hìnhnghiên cứu ở nước ta nói riêng và các vấn đề đang đặt ra hiện nay đốivới mảng nghiên cứu này

1.1 Phân loại các dạng nổ dưới nước

Với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, việc ứng dụng năng lượng

nổ dưới nước đã được sử dụng rộng rãi không chỉ trong quân sự màcòn trong rất nhiều ngành kinh tế quốc dân, với các dạng nổ khác

nhau Để thuận tiện trong tính toán, nghiên cứu và sử dụng, cần tiếnhành phân loại dạng lượng nổ hay dạng nổ:

Theo vị trí bố trí lượng nổ; Theo mục đích ứng dụng; Theo dạng tínhchất khác nhau về tác dụng cơ học xảy ra; Theo các hướng nghiên cứu

về tác động cơ học khi nổ dưới nước

1.2 Phân loại các đối tượng chướng ngại, công trình dưới nước

Có các cách phân loại: Theo hình dạng; Theo chất liệu chướng ngại;Theo công dụng sử dụng chướng ngại, công trình; Theo vai trò củachướng ngại; Theo điều kiện địa chất

1.3 Tình hình nghiên cứu về nổ dưới nước trên thế giới

Các nhà khoa học tiêu biểu trên thế giới đã và đang nghiên cứu về nổdưới nước theo 4 hướng chính:

- Hướng 1: nghiên cứu các quá trình vật lý, cơ học xảy ra khi nổ

trong môi trường nước, như quá trình hình thành và lan truyền sóngđập thuỷ lực, quá trình dãn nở và chuyển động của buồng sản phẩm nổkèm theo việc xác định các thông số đặc trưng cho các quá trình này.Điển hình nghiên cứu theo hướng này có các nhà khoa học Nga nổitiếng như G.I Pokropski, Xađopski, IU X Iakoplev, O.E Vlaxop, N.BKutuzov, P.A Girmanop, T.M Xalamakhin và nhà khoa học Mỹ R.Cole…;

- Hướng 2: Nghiên cứu quá trình tương tác phá hủy trực tiếp

đáy nước bằng các lượng nổ đặt ngoài, trong lỗ khoan và lượng nổ lõmvới mục tiêu phá om, phá văng hay phá định hướng Các nhà khoa họcquan tâm theo hướng này có V.M Tarivov, V.V Gankin, R.AGirmanov, I.Z Drogoveik, N.G Arzimanov,…;

- Hướng 3 : Nghiên cứu tương tác của sóng nổ lên phương tiện

hay công trình dưới nước Hướng nghiên cứu này là cơ sở để tính toánthiết kế các lượng nổ phá huỷ các đối tượng dưới nước, hay tính toáncông trình, phương tiện chịu tác động của tải trọng nổ, cũng như phục

vụ tính toán thiết kế an toàn nổ Đại diện hướng này có B.VZaimyliaev, B.N Kutuzov, V.A Belin, V.V Gankin, R.A Girmanov, I.ZDrogoveik…;

- Hướng 4 : Nghiên cứu các giải pháp nâng cao hiệu quả nổ

dưới nước, các giải pháp làm suy giảm, triệt tiêu sóng xung kích trongnước Đại diện hướng này có B.N Kutuzov, V.A Belin, V.V Gankin,R.A Girmanov, I.Z Drogoveik, B.R Parkin, F.R Ginmor, G.LBroude…;

Bằng các cách tiếp cận, các công trình nghiên cứu đều đưa racác thông số đặc trưng trên bề mặt sóng xung kích có dạng tổng quát:

- Áp suất trên mặt sóng xung kích: p(t )= p m f (t ) , (Pa)

τ

( p−p0)2.dt ¿

, (J/m2) (1.3)

trong đó: p- áp suất trên mặt sóng xung kích, (Pa);

p0- áp suất ban đầu trong nước, (Pa); pm- áp suất cực đại trong sóngxung kích, (Pa); τ- thời gian tác dụng của sóng, (s); t- thời gian, (s);f(t)- hàm thời gian; ρ- mật độ nước, (kg/m3); a- tốc độ âm trongnước, (m/s); i – xung riêng, (Pa.s); E- năng lượng riêng, (J/m2)

Theo B.N Kutuzov, các qui luật nổ trong nước có tương đồngvới nổ trong môi trường đất đá và không khí là: các thông số đặc trưngcho mặt sóng xung kích đều tuân theo qui luật đồng dạng của Xeđop

và M.A.Xađovski… Khi đó các công thức đều có dạng:

- Đối với thành phần áp suất lớn nhất trên mặt sóng:

3

1

j n

Dựa trên cơ sở của lý thuyết đồng dạng, R.Cole đã đưa công thứcxác định các thông số đặc trưng trên mặt sóng xung kích trong nước:

- Áp suất cực đại trên mặt sóng: p m=53,3.106.(3√Q

3 3

1

j n

trong đó: km, kd- tương ứng là hệ số ảnh hưởng của mặt nước vàđáy nước

Bốn hướng trên và các công thức đề cập đến quá trình vật lý cơ họcxảy ra khi nổ trong môi trường nước, các quá trình cơ học xuất hiện khiphá hủy đất đá dưới nước, tương tác của sóng xung kích với chướng ngạidưới nước và các biện pháp nâng cao hiệu quả nổ cũng như các giải pháplàm suy giảm sóng xung kích trong nước

1.4 Tình hình nghiên cứu nổ dưới nước ở Việt Nam

Một số nhà khoa học nghiên cứu nổ dưới nước trong giai đoạnvừa qua đã đóng góp lớn vào sự phát triển kinh tế, xã hội, quốc phòng

an ninh của đất nước như: TS Lê Văn Trung, GS.TS Nhữ Văn Bách,GS.TSKH Nguyễn Hoa Thịnh, GS.TSKH Nguyễn Văn Hợi, GS.TS VũĐình Lợi, TS Nguyễn Văn Thủy, PGS.TS Đàm Trọng Thắng và một

số các nhà nghiên cứu khác… Các đề tài của các tác giả này đã giảiquyết khá tốt các yêu cầu đặt ra trong từng giai đoạn.Qua đó, với vấn

đề nghiên cứu đề cập, xác định các nội dung cần phải giải quyết tiếp theo

1.5 Những tồn tại và hướng giải quyết của nghiên cứu nổ dưới nước

Từ việc phân tích tổng quan nghiên cứu nổ dưới nước, cho phép rút

ra các vấn đề nghiên cứu còn tồn tại Từ các tồn tại này đưa ra hướng giảiquyết trong luận án và phát triển ở các nghiên cứu tiếp theo, cụ thể là:

- Nghiên cứu khai thác cơ sở lý thuyết về quá trình lan truyền sóng nổtrong nước, kết hợp với thử nghiệm nổ tại hiện trường để rút ra qui luật

và đánh giá các thông số trên mặt sóng xung kích dưới nước trong điềukiện biển với nền trầm tích san hô ở Trường Sa;

- Nghiên cứu khảo sát và thiết lập qui luật của sóng nhiễu xạ tổng hơptương tác với các dạng chướng ngại khác nhau, trên cơ sở đó đánh giádạng hình dạng chướng ngại có khả năng làm giảm tải trọng của sóng

nổ tác động lên chướng ngại

- Nghiên cứu quá trình tương tác của sóng xung kích dưới nước khikhông xét đến nhiễu xạ lên chướng ngại

- Lựa chọn vật liệu và thử nghiệm khả năng làm suy giảm cường độsóng xung kích, phù hợp với điều kiện ứng dụng trong xây dựng côngtrình biển ở nước ta

1.6 Kết luận chương 1

Qua nghiên cứu tổng quan về nổ, một số vấn đề liên quan đếnhướng nghiên cứu đã trở nên rõ ràng hơn và đặt ra các nhiệm vụ cụ thểcho tác giả và các nhà nghiên cứu nổ nói chung Các vấn đề về nổ còntồn tại là những vấn đề phức tạp mà rất cần đến sự trợ giúp các ứngdụng khoa học kỹ thuật hiện đại

Để giải quyết vấn đề nghiên cứu như đã phân tích ở trên cần cóphương pháp tiếp cận nghiên cứu một cách tối ưu, cần có sự kết hợpgiữa nghiên cứu lý thuyết, kết hợp với tính toán bằng phần mềm máytính và thử nghiệm trên thực tế Nhờ lựa chọn phương pháp nghiêncứu hợp lý, kết hợp với trang thiết bị và con người cụ thể, việc giảiquyết các vấn đề tồn tại nêu trên cũng là nội dung chính được trình bàytrong các chương tiếp theo của luận án Với các kết luận trên, tên đềtài, mục đích, nội dung phương pháp nghiên cứu của luận án đượcchọn như đã trình bày trong phần mở đầu của luận án

Chương 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ NỔ TRONG MÔI TRƯỜNG NƯỚC VÀ TƯƠNG TÁC CỦA SÓNG NỔ VỚI CHƯỚNG NGẠI

2.1 Cơ sở lý thuyết truyền sóng nổ trong môi trường nước

2.1.1 Quá trình hình thành phát triển bóng khí và sóng xung kích khi

nổ dưới nước

Nổ trong môi trường nước có những đặc tính riêng biệt Sản phẩm

nổ dãn nở và đẩy nước ra hình thành một lỗ rỗng gọi là bóng khí Quátrình giãn nỡ bóng khí chụp được như hình 2.2 và biến thiên áp suất tạimột điểm cố định trong không gian khi mặt sóng xung kích đi quađược thể hiện như hình 2.3

Hình 2.2 Ảnh chụp quá trình giãn nở bóng khí trong môi trường nước

Hình 2.3 Biểu đồ mô phỏng biến thiên áp suất tại một điểm cố định trong không gian

khi mặt sóng xung kích đi qua

2.1.2 Qui luật về sự phát triển của bóng khí nổ trong môi trường nước

Trình bày các nghiên cứu về bán kính bóng khí cực đại; quy luậtphát triển và chuyển động của bóng khí; chu kỳ dao động của bóngkhí; bán kính giãn nở sản phẩm; độ nổi của bóng khí và các tham sốđặc trưng của bóng khí ở sát bề mặt nước

2.1.3 Quá trình truyền sóng xung kích trong môi trường nước và các tham số trên mặt sóng xung kích trong nước

Trình bày các nghiên cứu về áp suất, tốc độ phần tử và mật độ,tham số trên mặt sóng xung kích và sự biến thiên của áp suất theo thờigian và xung riêng của pha nén đối với các loại lượng nổ khác nhau

2.2 Ảnh hưởng của mặt thoáng và mặt đáy đến sóng xung kích trong môi trường nước

2.2.1 Ảnh hưởng của mặt thoáng đến sóng xung kích

Hình 2.5 Sơ đồ xác định sự ảnh hưởng của mặt thoáng

r0√1−(H −h r )2 (2.28)

Nếu Kmt > 1 thì mặt thoáng không ảnh hưởng đến các tham số củasóng xung kích Nếu Kmt < 1 mặt thoáng ảnh hưởng đến hình dạng củabiểu đồ áp suất và trị số xung riêng pha nén mà còn ảnh hưởng đến cácthông số trên bề mặt sóng xung kích

Áp suất trên mặt sóng xung kích:

2.2.2 Ảnh hưởng của mặt đáy đến sóng xung kích

Hình 2.4 Sơ đồ giải thích sóng phản xạ từ đáy nước

Sự ảnh hưởng của đáy nước được đánh giá bằng hệ số kđ:

Hình 2.11 Mô hình lượng nổ dưới nước tạo phễu

Tính toán, khảo sát một số trường hợp nổ trên nền san hô

Nổ thực nghiệm dưới nước tại đảo Sơn Ca thuộc quần đảoTrường Sa, Việt Nam: Hn=h = 1,5 m; H = 1m; khối lượng thuốc tươngđương TNT gồm ba loại 0,6 kg, 0,4 kg và 0,2 kg Nền đáy có uth = 5m/s; ρ= 2400-2500 kg/m3; trong phạm vi luận án chỉ khảo sát tínhtoán với trường hợp 1, chỉ xem xét tác dụng của sóng tới Điều kiệnbiên của vùng chỉ có xuất hiện của sóng xung kích nén tính được là: -4,0834< R <4,0834 (m) Xung riêng chịu sóng xung kích nén (vùngchịu sóng nén):

i+=13,63( p0+gρh)( r0

√R2 +(h−H )2)0 ,89=1586089,0255( √R 0,04512 +0,25)0,89

(2.53)

Khảo sát phương trình (2.53) với các lượng nổ được đồ thị phân

bố xung riêng trên hình 2.13 và kết quả ở bảng 2.2

Hình 2.13 Biểu đồ xung riêng tác dụng lên nền đáy san hôBảng 2.2 Các tham số phễu phá hủy

Trong tính toán này chọn µ=0,3 và k=0,3 Trị số chiều sâu pháhủy dao động từ 0,30 đến 0,32 m tương ứng với cả ba trường hợplượng nổ Với kết quả tính toán nhận được tương đối phù hợp với thựctiễn nổ thử nghiệm mà tác giả thực hiện tại đảo Sơn Ca thuộc quần đảoTrường Sa Khác với nổ trực tiếp, nổ gián tiếp có lượng nổ đặt xa đáy,nên tác dụng cơ học lên đáy sẽ ở phạm vi rộng hơn Như vậy cần tiếptục hoàn thiện phương pháp xác định chính xác trị số xung nổ truyềnvào đáy nước và nghiên cứu thực nghiệm để rút ra các hệ số để xácđịnh được vùng phá hủy nổ của lượng nổ đặt gián tiếp dưới nước

2.3.2 Nghiên cứu tương tác của sóng xung kích dưới nước tác dụng lên chướng ngại tấm phẳng khi không xem xét đến yếu tố nhiễu xạ sóng

Các tính toán lý thuyết và so sánh với kết quả thử nghiệm

Kết quả thử nghiệm trên mô hình tấm

Kết quả thu được giá trị sóng phản xạ lớn nhất qua các lần thínghiệm được thể hiện trong bảng 2.4

Bảng 2.4 Giá trị lớn nhất của sóng phản xạ qua các thí nghiệm

Nhận xét: Kết quả bảng 2.3 và 2.4 cho thấy, độ chênh lệch giá trị sóng

phản xạ tính theo lý thuyết và giá trị đo được ở hiện trường lần lượttheo các thí nghiệm 1, 2, 3, 4 lần lượt là 40%, 94%, 146,7% ; 96,4%

Các lý thuyết cảnh báo sự phức tạp về hệ số phản xạ trên một bề mặt

vì không thể tiên lượng một cách chính xác Thí nghiệm đã khẳng địnhtính đúng đắn về dự báo sự phức tạp của sóng phản xạ và cũng đặt ravấn đề nghiên cứu sự phản xạ cho các nhà khoa học trong nghiên cứuxác định hệ số phản xạ này

2.4 Kết luận

Quá trình hình thành và lan truyền sóng nổ trong môi trường nướcđược bắt đầu từ khi phản ứng hóa học diễn ra đến khi quá trình lantruyền sóng ra ngoài môi trường kết thúc Việc đề cập các tham sốkhác và làm rõ ảnh hưởng của đáy và mặt thoáng đến sóng xung kích

và cùng với việc khảo sát bài toán lượng nổ gián tiếp và bài toán xácđịnh sóng phản xạ cho ta thấy được bức tranh toàn cảnh quá trình hìnhthành và lan truyền sóng xung kích dưới nước

Ngoài ra, lý thuyết nổ thông thường không tính được tải trọng tácdụng lên các dạng chướng ngại đặc biệt Hiện nay, chỉ có lý thuyếtthủy động lực học nổ có xét đến hiện tượng nhiễu xạ sóng mới giảiđược các bài toán tác dụng nổ với các dạng chướng ngại đặc biệt trongmôi trường nước Từ lý thuyết này, chúng ta sẽ tìm được sự phân bố

áp lực trên toàn bộ chướng ngại, trong đó có những vùng không chịutác dụng trực tiếp của sóng nổ_điều này trước đây chỉ được dự đoánbằng các phân tích định tính Chương 3 sẽ giải quyết được các vấn đềnày bằng định lượng dựa trên lý thuyết nhiễu xạ sóng nổ dưới nước

Chương 3 NGHIÊN CỨU NHIỄU XẠ SÓNG VÀ TẢI TRỌNG DO SÓNG XUNG KÍCH TRONG NƯỚC TÁC ĐỘNG LÊN

CHƯỚNG NGẠI 3.1 Tương tác của sóng nổ với chướng ngại trong môi trường nước

Các lý thuyết thông thường như trình bày ở chương 2 sẽ gặp khókhăn hoặc không tính được sự phân bố tải trọng lên các chướng ngại

có kích thước hữu hạn và hình dạng bất kỳ Chương 3 sẽ giải quyếtvấn đề này bằng lý thuyết sóng nổ có kể đến nhiếu xạ sóng

3.1.1 Tương tác của sóng nổ với chướng ngại cứng bất động, kích thước hữu hạn và hình dạng bất kỳ

Xét vật thể được giả thiết là cứng tuyệt đối, bất động, có kíchthước hữu hạn và hình dạng bất kỳ Sóng truyền tới từ một nguồn sóng

0 Bề mặt S chịu tác dụng của sóng tới, hệ trục tọa độ gắn với 0 có trục

z theo phương sóng tới Tải trọng tác dụng lên bề mặt là một hàm dạng

p(x,y,z,t), trên phương truyền sóng, áp lực sóng tới và tốc độ hạt có

z t a

   

 σ0( t− z

a0) được thể hiện như hình 3.3

Hình 3.2 Sóng nổ dưới nước tương tác

với chướng ngại

Hình 3.3 Tải trọng đơn vịTải trọng tác dụng lên toàn bộ vật thể khi sóng bị nhiễu xạ sẽ là:

- Chướng ngại, công trình nằm trong môi trường nước là cứng vàbất động

- Trên bề mặt chướng ngại, công trình, tốc độ hạt chất lỏng theophương pháp tuyến với bề mặt chướng ngại, công trình bằng 0: