NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ, CÔNG CHỨC CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ HUYỆN GIAO THỦY, TỈNH NAM ĐỊNH

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --- ĐOÀN VĂN TÌNH NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ, CÔNG CHỨC CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ HUYỆN GIAO THỦY, TỈNH NAM ĐỊNH L

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Hà Nội - 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

ĐOÀN VĂN TÌNH

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ

CÁN BỘ, CÔNG CHỨC CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ

HUYỆN GIAO THỦY, TỈNH NAM ĐỊNH

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Khoa học quản lý

Mã số: Đào tạo thí điểm

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Văn Thành

Hà Nội - 2014

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình nghiên cứu đề tài “Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ,

công chức chính quyền cấp xã huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định”, tác giả đã

nhận được sự quan tâm, tạo điều kiện giúp đỡ từ Quý thầy, cô giáo và một số

cơ quan, đơn vị Nhân dịp hoàn thành, tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến:

Quý thầy, cô giáo Khoa Khoa học quản lý - Trường Đại học Khoa học

Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội đã tạo một môi trường học tập, nghiên cứu khoa học, sinh hoạt chuyên môn chất lượng cao và bổ ích cho các học viên cao học

Vụ Chính quyền địa phương - Bộ Nội vụ; chính quyền Huyện và các

xã, thị trấn huyện Giao Thủy đã giúp đỡ tác giả trong quá trình phỏng vấn, khảo sát thực tiễn và cung cấp tư liệu phục vụ nghiên cứu

Ban Giám hiệu, Khoa Tổ chức và Quản lý nhân lực - Trường Đại học Nội vụ Hà Nội đã tạo điều kiện cho tác giả trong quá trình công tác, học tập

và nghiên cứu

Nhân dịp này, tác giả xin được gửi lời cảm ơn, sự biết ơn chân thành đến gia đình và bạn bè đã cổ vũ to lớn về tinh thần, tạo động lực để tác giả yên tâm thực hiện đề tài

Đặc biệt, tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc đến giảng viên hướng dẫn - TS Nguyễn Văn Thành Sự định hướng và những góp ý của Thầy là những trí thức vô cùng quý báu, giúp tác giả hoàn thành luận văn này

Một lần nữa, tác giả xin trân trọng cảm ơn,

Hà Nội, năm 2014

Tác giả luận văn

Đoàn Văn Tình

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 1

DANH MỤC BẢNG BIỂU 2

MỞ ĐẦU 4

1 Lý do chọn đề tài 4

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu 5

3 Mục tiêu nghiên cứu 7

4 Phạm vi nghiên cứu 8

5 Mẫu khảo sát 8

6 Câu hỏi nghiên cứu 8

7 Giả thuyết nghiên cứu 9

8 Phương pháp nghiên cứu 9

9 Kết cấu luận văn 10

NỘI DUNG 11

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ, CÔNG CHỨC CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ 11

1.1 Khái niệm, vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền cấp xã 11

1.1.1 Khái niệm cán bộ, công chức chính quyền cấp cấp xã 11

1.1.2 Vị trí và vai trò của đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền cấp xãError! Bookmark not defined. 1.2 Khái niệm và tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền cấp xã Error! Bookmark not defined. 1.2.1 Khái niệm chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền cấp xãError! Bookmark not defined 1.2.2 Tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền cấp xãError! Bookmark not defined. 1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền cấp xã 21

1.3.1 Hệ thống chính sách liên quan đến cán bộ, công chức chính quyền cấp xã 21

1.3.2 Thực tiễn công tác quản lý, sử dụng cán bộ, công chức chính quyền cấp xãError! Bookmark not defined 1.3.3 Các yếu tố chủ quan thuộc về đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền cấp xãError! Bookmark not defined 1.3.4 Một số yếu tố khác Error! Bookmark not defined.

1.4 Sự cần thiết nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền cấp xãError! Bookmark not defined.

1.4.1 Xuất phát từ đặc điểm chính quyền cấp xã và vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ, công

chức chính quyền cấp xã Error! Bookmark not defined.

1.4.2 Yêu cầu của công nghiệp hóa, hiện đại hóa và xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội

chủ nghĩa 30

1.4.3 Xuất phát từ những bất cập về chất lượng và yêu cầu chuẩn hóa đội ngũ cán bộ,

công chức chính quyền cấp xã hiện nay Error! Bookmark not defined.

2.1 Đặc điểm về tự nhiên, kinh tế và xã hội huyện Giao Thủy Error! Bookmark not defined.

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên Error! Bookmark not defined.

2.1.2 Tình hình kinh tế, xã hội Error! Bookmark not defined.

2.2 Chất lƣợng đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền cấp xã huyện Giao Thủy hiện nayError! Bookmark not defined.

2.2.1 Về biên chế, cơ cấu giới tính và độ tuổi Error! Bookmark not defined.

2.2.2 Về phẩm chất đạo đức, lối sống Error! Bookmark not defined.

2.2.3 Về trình độ Error! Bookmark not defined.

2.2.4 Về năng lực hoạt động thực tiễn Error! Bookmark not defined.

2.3 Đánh giá chất lƣợng và nguyên nhân dẫn đến chất lƣợng đội ngũ cán bộ, công

chức chính quyền cấp xã huyện Giao Thủy Error! Bookmark not defined.

2.3.1 Những ưu điểm và nguyên nhân Error! Bookmark not defined.

2.3.1.1 Những ưu điểm Error! Bookmark not defined.

2.3.1.2 Nguyên nhân của những ưu điểm Error! Bookmark not defined.

2.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân Error! Bookmark not defined.

2.3.2.1 Những hạn chế Error! Bookmark not defined.

2.3.2.2 Nguyên nhân dẫn đến những hạn chế Error! Bookmark not defined.

TỈNH NAM ĐỊNH Error! Bookmark not defined.

3.1 Mục tiêu về chất lƣợng đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền cấp xã huyện

Giao Thủy Error! Bookmark not defined.

3.2 Giải pháp nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền cấp xã huyện

Giao Thủy Error! Bookmark not defined.

3.2.1 Hoàn thiện chính sách, pháp luật về cán bộ, công chức chính quyền cấp xãError! Bookmark not defined.

3.2.2 Nâng cao hiệu quả công tác quản lý, sử dụng cán bộ, công chức chính quyền cấp xã

huyện Giao Thủy Error! Bookmark not defined.

3.2.3 Nâng cao nhận thức và năng lực tự hoàn thiện của đội ngũ cán bộ, công chức chính

quyền cấp xã huyện Giao Thủy Error! Bookmark not defined.

3.3 Một số khuyến nghị 84

3.3.1 Đối với các cấp ủy Đảng 84

3.3.2 Đối với một số cơ quan Nhà nước ở Trung ương Error! Bookmark not defined.

3.3.3 Đối với các cấp chính quyền địa phương Error! Bookmark not defined.

3.3.3 Đối với đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền cấp xã huyện Giao ThủyError! Bookmark not defined.

C KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 59

DANH MỤC PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined.

5 CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

6 BHXH Bảo hiểm xã hội

7 HĐND Hội đồng nhân dân

8 LCBCC Luật Cán bộ, công chức

9 PTKTXH Phát triển kinh tế - xã hội

10 UBND Ủy ban nhân dân

49

16

Bảng 2.15 Kết quả khảo sát về chất lƣợng công tác quản lý, sử dụng

Biểu 2.2 So sánh cơ cấu trình độ lý luận chính trị của đội ngũ CBCCCX

3

Biểu 2.3 So sánh trình độ chuyên môn của đội ngũ CBCCCX huyện

ương Đảng khóa IX đã đề ra mục tiêu: “Xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở có

năng lực tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, công tâm, thạo việc, tận tụy với dân, biết phát huy sức dân, không tham nhũng, không ức hiếp dân, trẻ hóa đội ngũ, chăm lo công tác đào tạo, bồi dưỡng, giải quyết hợp lý và đồng bộ chính sách đối với cán bộ cơ sở” [15, 167]

Thực tiễn cho thấy, đội ngũ CBCCCX là nhân tố then chốt quyết định

sự vững mạnh của hệ thống chính quyền cấp xã Trong những năm qua, chất lượng đội ngũ CBCCCX đã được từng bước nâng lên nhưng vẫn còn bộc lộ nhiều yếu kém, chưa đáp ứng kịp những đòi hỏi trong thời kỳ mới Một bộ phận CBCCCX suy thoái về tư tưởng chính trị và đạo đức, năng lực công tác chưa đáp ứng được đòi hỏi của vị trí việc làm Do đó, nâng cao chất lượng đội ngũ CBCCCX là vấn đề mang tính cấp thiết, cần được quan tâm và đầu tư đúng mức Tuy nhiên, chất lượng đội ngũ CBCCCX chịu tác động lớn bởi điều kiện kinh tế, xã hội và không đồng đều giữa các địa phương trên cả nước Do đó, nghiên cứu nâng cao chất lượng đội ngũ CBCCCX cần khảo sát, đánh giá thực trạng ở từng nơi, từ đó đề ra mục tiêu và các giải pháp phù hợp đáp ứng yêu cầu cụ thể của mỗi địa phương trên cả nước

Giao Thủy là một huyện đồng bằng ven biển, nằm ở cửa ngõ ra biển Đông của tỉnh Nam Định Với điều kiện tự nhiên đa dạng, bờ biển rộng, diện tích đồng bằng lớn, mật độ sông ngòi cao và phân bố đồng đều, Giao Thủy có nhiều thuận lợi để phát triển kinh tế - xã hội Mặc dù vậy, Giao Thủy vẫn gặp

52

nhiều khó khăn trong PTKTXH, tốc độ tăng trưởng kinh tế còn thấp, thiếu bền vững, phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên; đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân còn nhiều khó khăn Đây cũng là địa bàn khá phức tạp về tình hình an ninh, xã hội với nhiều tôn giáo; từng diễn ra nhiều khiếu nại, khiếu kiện kéo dài; tệ nạn xã hội, nhất là ma túy và mại dâm còn diễn biến phức tạp Do đó, huyện Giao Thủy cần nâng cao chất lượng đội ngũ CBCCCX, nhằm xây dựng chính quyền cấp xã vững mạnh, thúc đẩy phát triển kinh tế và quản lý hiệu quả các vấn đề xã hội ở địa phương

Xuất phát từ lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài “Nâng cao chất lượng

đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền cấp xã huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định” làm luận văn thạc sĩ chuyên ngành Khoa học quản lý

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Chính quyền cấp xã nói chung và chất lượng đội ngũ CBCCCX nói riêng ảnh hưởng trực tiếp đến sức mạnh của hệ thống chính trị - chính quyền

cơ sở Do đó, vấn đề này được nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu với những cấp độ, cách tiếp cận khác nhau:

* Các công trình nghiên cứu đã được xuất bản thành sách:

TS Nguyễn Văn Sáu và GS Hồ Văn Thông (2003): Thực hiện quy chế

dân chủ và xây dựng chính quyền cấp xã ở nước ta hiện nay, Nhà xuất bản

Chính trị quốc gia, Hà Nội Công trình nghiên cứu này đã phân tích, làm rõ bản chất, nội dung và cơ chế thực hiện quy chế dân chủ; việc thực hiện quy chế dân chủ gắn với củng cố và tăng cường, hoàn thiện hệ thống chính quyền cấp xã ở nước ta hiện nay Tuy nhiên, công trình thiên về nghiên cứu thực hiện quy chế dân chủ cơ sở mà chưa đi sâu phân tích về chất lượng và việc nâng cao chất lượng đội ngũ CBCCCX

TS Thang Văn Phúc và TS Nguyễn Minh Phương (2005), Cơ sở lý

luận và thực tiễn xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, Nhà xuất bản Chính trị

Quốc gia, Hà Nội Đây là công trình nghiên cứu quy mô và có nhiều đóng góp quan trọng, góp phần làm rõ cơ sở khoa học cho việc xây dựng đội ngũ cán

53

bộ, công chức nói chung ở nước ta hiện nay Công trình nghiên cứu trên phạm

vi rộng, do đó vấn đề về nâng cao chất lượng đội ngũ CBCCCX chưa được làm rõ trong nghiên cứu này Mặc dù vậy, tác giả đã kế thừa một phần cơ sở

lý luận và cách thức tiếp cận trong nghiên cứu này để phục vụ cho luận văn

TS Nguyễn Hữu Đức, Ths Phan Văn Hùng (2010): Xác định tiêu

chuẩn và phương pháp đánh giá chính quyền xã trong sạch vững mạnh, Nhà

xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội Các tác giả của công trình này đều có nhiều kinh nghiệm nghiên cứu và công tác quản lý về chính quyền địa phương nói chung, chính quyền cấp xã nói riêng, dó đó công trình này có nhiều giá trị tham khảo cả về lý luận và thực tiễn Tác phẩm đã xây dựng được hệ thống tiêu chuẩn và phương pháp đánh giá cơ bản đối với chính quyền xã Tuy nhiên, các tác giả không nghiên cứu trực tiếp về đội ngũ CBCCCX, do đó luận văn chủ yếu kế thừa về cách tiếp cận và xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá chính quyền cấp xã nói chung và đội ngũ CBCCCX nói riêng

Những công trình nghiên cứu trên đã đưa ra những cơ sở lý luận và thực tiễn về một số vấn đề liên quan đến đội ngũ CBCC nói chung và CBCCCX nói riêng Nhìn chung, các công trình nghiên cứu trên ở bình diện rộng nên chưa đi sâu nghiên cứu nâng cao chất lượng đội ngũ CBCCCX ở từng địa phương cụ thể Mặc dù vậy, những công trình này là nguồn tư liệu quý, được tác giả kế thừa một phần để làm rõ cơ sở lý luận về chính quyền cấp xã

* Một số đề tài nghiên cứu khoa học, luận văn có liên quan:

Ths Nguyễn Thế Vịnh - Vụ Chính quyền địa phương, Bộ Nội vụ

(2007), Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ: Xây dựng đội ngũ cán bộ cơ

sở theo Nghị quyết Trung ương 5 (khoá IX), Hà Nội

Nguyễn Thị Hậu (2003), Luận văn thạc sĩ: Nâng cao chất lượng đội ngũ

cán bộ, công chức chính quyền cấp xã ở tỉnh Phú Thọ hiện nay;

Dương Hương Sơn (2004), Luận văn thạc sĩ: Nâng cao chất lượng đội

ngũ cán bộ, công chức chính quyền cấp xã ở tỉnh Quảng Trị hiện nay;

54

Đỗ Hoàng Phong (2010), Luận văn thạc sĩ: Đánh giá nhu cầu đào tạo

nâng cao năng lực công tác cho đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền cấp xã huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang;

Nguyễn Văn Hào (2012), Luận văn thạc sĩ: Chất lượng cán bộ, công chức

chính quyền cấp xã của tỉnh Hưng Yên

Các nghiên cứu trên đã khái quát chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước về đội ngũ CBCCCX; có giá trị về lý luận và thực tiễn về giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ CBCCCX ở một

số địa phương cụ thể Tuy nhiên, đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu

về nâng cao chất lượng đội ngũ CBCCCX ở huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định

* Các nghiên cứu công bố trên các tạp chí khoa học:

Lê Minh Thông: Quan điểm và giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động

của chính quyền xã ở nước ta hiện nay, Tạp chí Nhà nước và pháp luật, số

3/2002;

GS.TSKH Vũ Huy Từ: Một số giải pháp tăng cường năng lực đội ngũ

cán bộ cơ sở, Tạp chí Quản lý nhà nước, số 5/2002;

TS Nguyễn Minh Phương: Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở

đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới, Tạp chí Lý luận chính trị, số 7/2003;

Nguyễn Ngọc Khanh, Nguyễn Văn Thắng: Công tác lãnh đạo, quản lý ở

cơ sở xã, phường, thị trấn hiện nay, Tạp chí Lý luận chính trị, số 9/2006;

Nguyễn Đức: Về đội ngũ cán bộ, công chức xã, phường, thị trấn, Tạp

chí Cộng sản, số 9/2008;

Nguyễn Trọng Hải: Một số vấn đề về đổi mới hoạt động của Ủy ban nhân

dân cấp xã trong giai đoạn hiện nay, Tạp chí Tổ chức nhà nước, số 12/2012

Các bài viết khoa học được công bố trong các tạp chí trên đã phân tích, đánh giá khái quát về đội ngũ CBCCCX ở nước ta với nhiều góc độ tiếp cận khác nhau Trong khuôn khổ có hạn của một bài viết, các tác giả chỉ đưa ra một số vấn đề chung nhất về đội ngũ CBCCCX, chưa đi sâu nghiên cứu những giải pháp để áp dụng trong thực tế tại các địa phương cụ thể

3 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu cần đạt được của nghiên cứu là:

Một là, làm rõ cơ sở lý luận về nâng cao chất lượng đội ngũ CBCCCX:

đưa ra hệ thống khái niệm, xác định vị trí, vai trò của đội ngũ CBCCCX; xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá chất lượng, các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng và sự cần thiết nâng cao chất lượng đội ngũ này Hệ thống lý luận đó, làm cơ sở để phân tích thực trạng, nguyên nhân và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ CBCCCX huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định

Hai là, Phân tích, đánh giá được thực trạng chất lượng đội ngũ

CBCCCX ở huyện Giao Thủy và xác định những tồn tại cần giải quyết

Ba là, Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, nghiên cứu đề ra mục tiêu, đề

xuất giải pháp và khuyến nghị nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ CBCCCX huyện Giao Thủy, góp phần xây dựng chính quyền cấp xã vững mạnh, đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH đất nước và quá trình phát triển của địa phương

4 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu về chất lượng và nâng cao chất lượng đội ngũ CBCCCX tại 22 xã, thị trấn huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định trong khoảng thời gian từ 2011 đến nay, gồm: các xã Giao Thịnh, Giao Phong, Giao Tân, Bạch Long, Giao Yến, Giao Châu, Giao Nhân, Giao Tiến, Hoành Sơn, Giao Hà, Bình Hoà, Hồng Thuận, Giao Long, Giao Hải, Giao Xuân, Giao