MỤC LỤC Chương III: Một số giải pháp phối hợp các lực lượng xã hội nhằm giáo dục đạo đức học sinh THCS Nguyệt Đức trong giai đoạn mới 10 NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT... Để phần thực hiện thắng lợi
Trang 1MỤC LỤC
Chương III: Một số giải pháp phối hợp các lực lượng xã hội
nhằm giáo dục đạo đức học sinh THCS Nguyệt Đức trong giai
đoạn mới
10
NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT
Trang 2CNXH Chủ nghĩa xã hội
PHẦN I: MỞ ĐẦU
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trang 3Chúng ta biết trong bối cảnh hiện nay, khi đất nước đang chuyển mình theo dòng chảy của nền kinh tế hội nhập và cạnh tranh toàn cầu hoá, từng giờ, từng phút chúng ta phải đối mặt với cái gọi là “ Thương trường là chiến trường ”, nhất là khi chúng ta đang đứng trước sự đổi thay như vũ bão của sự cạnh tranh khốc liệt về kinh tế - Khoa học - Công nghệ - Thông tin –Tri thứ Trước những đổi thay như vậy giáo dục đang đứng trước những thách thức gay gắt, điều kiện cần để nước ta có thể thành công trong cuộc chạy đua, hội mhập và cạnh tranh này là phải đào tạo ra nguồn lực người có khả năng thích ứng với những thay đổi của nền khoa học công nghệ ,việc làm, tạo cơ hội cho giáo dục đào tạo hội nhập với nền giáo dục của thế giới, sớm bắt nhịp với nền văn hoá, văn minh tiên tiến để có cơ hội sử dụng kho tàng tri thức nhân loại Nếu nhân lực đào tạo thấp sẽ dẫn đến hậu quả giáo dục khó có thể cạnh tranh trên thị trường Vì vậy đòi hỏi giáo dục phải nhanh chóng đạt chuẩn mực khu vực, không những đáp ứng nhu cầu của đất nước hôm nay mà cho cả mai sau Trong tình hình thông tin đại chúng như hiện nay với hiện tượng bùng nổ các hình ảnh về sex, bạo lực, hút thuốc, uống rượu, ma túy là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến suy nghĩ và nhận thức của tuổi vị thành niên, các em sẽ dễ
bị ảnh hưởng tiêu cực bởi những yếu tố tác động của xã hội bên ngoài nếu như không có sự định hướng, dạy dỗ của gia đình-Nhà trường-Xã hội Hậu quả nhãn tiền của vấn đề là việc một số em "bắt chước", "học đòi" lối sống buông thả, đua đòi và quan hệ tình cảm theo kiểu một số nhân vật trong các phim ảnh Thực tế hết sức đau lòng là một bộ phận các em còn ngồi trên ghế nhà trường, nhưng đã nghĩ đến chuyện "yêu đương" quá sớm dẫn đến ảnh hưởng đến việc học tập
Đặc biệt trong hoàn cảnh kinh tế thi trường giữa cái tốt và cái xấu, tiêu cực và tích cực, thiện và ác, cái mới và cái cũ…đan xen tồn tại đã đặt thế hệ trẻ vào một tình huống phải lựa chọn Nếu thiếu sự định hướng thống nhất toàn bộ xã hội thì trẻ em rất khó lựa chọn hệ thống giá trị đạo đức để rèn luyện và chắc chắn sẽ có một bộ phận không đủ bản lĩnh, không đủ kinh nghiệm vốn sống
để định hướng theo các chuẩn mực của xã hội đòi hỏi Vì vậy xác định phương hướng phối hợp thống nhất tác động các lực lượng xã hội là một đòi hỏi cần thiết hiện nay
Đối với học sinh THCS là lứa tuổi đang vươn lên đề làm người lớn có nhiều ước mơ, bắt đầu có ý thức có ý trí tự học, tự rèn luyện, biết cách hoàn thiện nhân cách của mình và coi trọng vẻ đẹp cuộc sống Do vậy, cần quan tâm đặc biệt tới sự định hướng của xã hội nhất là có sự tác động lớn nhất thống nhất của mọi lực lượng xã hội Với bậc trung học cơ sở có ý nghĩa là tiền đề của bậc học trong hệ thống giáo dục quốc dân, đây là bậc học tạo nền móng vững chắc cả về kiến thức cũng như phát triển nhân cách HS, tri phối
Trang 4hướng phát triển nhân cách cả một đời người, vì thế coi trọng việc bồi dưỡng đạo đức học sinh là một việc làm cần thiết
Trong sự nghiệp đổi mới do Đảng cộng sản Việt Nam khởi xướng đã có những thành quả vô cùng lớn lao về mọi mặt, đặc biệt là lĩnh vực văn hóa Kết quả của sự đổi mới là tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước xây dựng một xã hội công bằng, văn minh Để phần thực hiện thắng lợi đó, Đảng ta đã xác định: Con người vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển xã hội, coi giáo dục là nhân tố tạo ra nguồn lực người thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa và thực hiện lý tưởng xã hội chủ nghĩa: Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh Nhận thức vai trò của giáo dục, Nghị quyết IV Ban chấp hành TW Đảng khóa VII Nghị quyết II Ban chấp hành TW Đảng khóa VIII và Luật Giáo dục Nước Cộng hoà xã hội chủ
nghĩa Việt nam đã chỉ rõ: “Mục tiêu của giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe thẩm mĩ, và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; Hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.
Giáo dục đạo đức cho học sinh ở trường THCS là một vấn đề lớn đã được nhiều nhà nghiên cứu giáo dục đề cập tới Xong ở địa bàn xã Nguyệt Đức Huyện Yên Lạc là một xã vùng giáp sông Hồng sự nhận thức của xã hội trong việc phối hợp đạo đức cho học sinh còn nhiều hạn chế Do vậy tôi chọn đề tài
“Những giải pháp phối hợp các lực lượng xã hội nhằm giáo dục đạo đức cho học sinh ở trường THCS Nguyệt Đức huyện Yên Lạc trong giai đoạn mới”.
Như vậy trách nhiệm lớn lao của sự nghiệp giáo dục đào tạo là tạo ra nguồn lực con người với những nhân cách mới phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội đáp ứng với yêu cầu mới trong những giai đoạn lịch sử nhất định
Chúng tôi mong muốn qua đề tài để làm sáng tỏ cơ sở lý luận về giáo dục đạo đức cho học sinh Mặt khác với hy vọng những nhà quản lý giáo dục
có thể tham khảo vận dụng vào thực tế ở trường mình trong việc phối hợp các lực lượng xã hội để nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, để các em sớm hòa nhập vào cuộc sống đi cùng xu thế phát triển chung của thời đại
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
-Đề xuất những giải pháp phối hợp thống nhất để thực hiện công tác giáo dục đạo đức cho học sinh ở trường THCS Nguyệt Đức huyện Yên Lạc -Kiến nghị và đề xuất những điều kiện để đảm bảo cho tổ chức phối hợp giữa các lực lượng giáo dục xã hội được thực hiện để giáo dục học sinh THCS
III PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CÚU
Trang 53.1 Nghiên cứu lí luận
3.2 Các phương pháp thực tiễn, tổng kết kinh nghiệm
3.3 Điều tra thống kê thu thập tư liệu
PHẦN II: NỘI DUNG CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 Một số phạm trù khái niệm liên quan
1.1.1 Đạo đức
Đạo đức là một hình thức ý thức xã hội đặc biệt bao gồm cả một hệ thống những quan điểm những quan niệm, những qui tắc, nguyên tắc chuẩn mực xã hội Nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích hạnh phúc của con người và sự tiến bộ của xã hội trong mối quan hệ giữa con người với con người giữa cá nhân và xã hội
Giáo dục đạo đức là giáo dục lẽ sống con người trong xã hội, Từ đó con người thấy được nghĩa vụ vai trò cùa đạo đức, phân biệt được cái thiện và cái
ác, giúp con người tự điểu chỉnh cho phù hợp với lương tâm của con người, phù hợp với lợi ích của mọi người
1.1.2 Giáo dục hệ thống giá trị đạo đức nhân văn.
1.1.2.1 Ý nghĩa giáo dục giá trị đạo đức.
-Qua thực tế cuộc sống, giáo dục đạo đức là một trong những hiện tượng phổ biến của xã hội của mọi thời đại Nó tồn tại một cách tất yếu, khách quan nhằm điều chỉnh ý thức, hành vi quan hệ ứng xử giữa con người với nhau trong xã hội
-Giáo dục đạo đức còn giúp con người hoàn thiện tính cách Giáo dục đạo đức là nhu cầu, là nguồn cội của hạnh phúc Một xã hội hạnh phúc chính
là ở chỗ tạo ra những con người có ý thức và năng lực thực tiễn, có hành động
vì người khác Nhờ có hành vi giáo dục đạo đức tốt mà con người mới đem lại hạnh phúc cho người khác Chủ thể của giáo dục đạo đức khi thực hiện hành
vi đạo đức thì cũng trở nên hạnh phúc
-Trong thời đại ngày nay giáo dục đạo đức ngày càng đóng vai trò quan trọng trong cuộc đấu tranh vì hòa bình, dân chủ, độc lập dân tộc và tiến bộ xã hội Giáo dục đạo đức đang tham gia tích cực vào cuộc đấu tranh vì quyền con người chống lại chủ nghĩa vô nhân đạo bảo vệ môi sinh, chống đói nghèo lạc hậu, tạo ra mọi khả năng và điều kiện thuận lợi để con người thực hiện nhu cầu của mình
1.1.2.2 Nội dung cơ bản của giáo dục đạo đức
Trang 6-Lẽ sống đạo đức là quan niệm sống của con người trong đó chứa đựng nội dung về mối quan hệ giữa hạnh phúc và nghĩa vụ Lẽ sống đạo đức chính
là ý nghĩa cuộc sống mà con người tự nhận thức được và tự giác hành động vì
lý tưởng đạo đức cao cả đẹp đẽ, dựa trên một quan niệm nhân sinh tiến bộ
- Lẽ sống giúp cho con người sáng tạo ra hạnh phúc Lẽ sống chân chính giúp con người giữ gìn phẩm giá danh dự, sống cao cả, biết hòa nhập gắn bó với tập thể Lẽ sống giúp cho con người hoàn thành tốt nghĩa vụ đạo đức Lẽ sống đem lại cho con người nhiều lạc quan yêu đời, nó phát huy và khơi dậy của con người tính tích cực tự giác, kiên trì khắc phục khó khăn khao khát vươn tới cuộc sống chân, thiện, mĩ
Giáo dục cho học sinh có lẽ sống đúng giúp cho học sinh đem lại lợi ích cho xã hội đồng thời sẽ nhận được sự giúp đỡ, động viên và tạo điều kiện thuận lợi để học sinh đạt được mục đích học tập, rèn luyện với hiệu quả ngày càng cao
-Hạnh phúc là đánh giá chung nhất đời sống của con người, là sự tổng hợp những yếu tố xã hội và con người có tính lịch sử xã hội hạnh phúc đích thực là con người sống và hoạt động để tạo ra của cải vật chất và tinh thần nhằm thỏa mãn cao nhất của xã hội Đối với học sinh THCS, hạnh phúc là được sống trong tình yêu thương sự đùm bọc, kiên trì học tập không ngừng phấn đấu vươn lên Nguồn gốc của hạnh phúc là do quá trình hoạt động thực tiễn của con người nên con người không thể thụ động chờ đón hạnh phúc, không được thỏa mãn hoặc dừng lại khi nhu cầu được đáp ứng mà muốn có hạnh phúc con người phải không ngừng vươn lên phía trước, vì tương lai tươi đẹp cho thế hệ hôm nay và thế hệ mai sau
-Nghĩa vụ đạo đức là nguồn giáo dục cho học sinh ý thức trách nhiệm,
là tình cảm tự giác một con người đối với người khác và đối với xã hội, được con người ý thức tự nguyện tự giác hành động Giáo dục nghĩa vụ đạo đức là
sự giáo dục phù hợp giữa lý trí và tình cảm của cá nhân với nhu cầu đạo đức của xã hội Giáo dục cả hai mặt này đều có sự thống nhất với nhau về ý thức hành vi con người Nó là một trong những tiêu chuẩn giá trị cao nhất, được hình thành tồn tại và sự phát triển như một qui luật tất yếu có ý nghĩa trong lịch sử xã hội
-Người làm giáo dục nghĩa vụ đạo đức đã thấy rằng điều quan tâm nhất đối với người thực hiện nghĩa vụ đạo đức không phải để được xã hội đề cao tôn sùng để đạt được mục đích cá nhân mà chính là niềm tự hào, niềm tin do
họ đạt được những cống hiến có giá trị đối với xã hội, được xã hội thừa nhận,
là thành quả có giá trị, có ích cho mọi người Chỉ có trên quan điểm tiến bộ đó mới hiểu được sâu sắc những hiện tượng đạo đức đã và đang hình thành tồn tại và phát triển ở thời đại chúng ta hiện nay
Trang 7-Lương tâm và đặc trưng của đời sống đạo đức, là phạm trù có tính phổ biến làm nên bản chất đạo đức của con người, nên lương tâm tồn tại vĩnh viễn trong đời sống xã hội
-Nhờ có lương tâm mà những giá trị đạo đức của con người của xã hội được bảo tồn và phát triển Lương tâm làm cho con người hướng tới sự công bằng và đạo lý
-Giáo dục lương tâm cho học sinh là giáo dục tính tích cực luôn hướng tới cái tốt, cái thiện đồng thời giáo dục đấu tranh chống lại cái xấu, cái ác, đem lại niềm vui, hạnh phúc cho con người và xã hội Giáo dục lương tâm cho học sinh chính là giúp học sinh đánh giá nhìn nhận cả về suy nghĩ, hành
vi của mình cho phù hợp cuộc sống thực tại Vì thế giáo dục là tính nhân văn phổ biến nêu trong lịch sử đạo đức nó là một nhu cầu rất quan trọng và cần thiết trong cuộc sống
1.2 Những ảnh hưởng và tích cực trong kinh tế thị trường và cơ chế
mở cửa trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh
1.2.1.Những ảnh hưởng tích cực.
Cơ chế thị trường và cơ chế mở cửa ảnh hưởng rất lớn đến đạo đức học sinh Do cơ chế thị trường mà đòi hỏi con người năng động sáng tạo tự tìm tòi
để thích ứng với cơ chế mới
Cơ chế thị trường phát huy và khơi dậy trong học sinh tính tích cực tự
giác, kiên trì khắc phục khó khăn, khát khao vươn tới cuộc sống tốt đẹp hơn đồng thời cơ chế thị trường tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế nên học sinh được sự giúp đỡ động viên và tạo điều kiện trong việc giáo dục và rèn luyện
1.2.2 Những ảnh hưởng tiêu cực.
-Do cơ chế thị trường, rõ ràng sự phân tầm xã hội giữa người giàu và người nghèo, giữa chủ và người làm công, các thành phần kinh tế phát triển, lực lượng xã hội ngày càng phát triển đa dạng đời sống vật chất tinh thần ngày càng được nâng lên, điều đó dễ cho học sinh, nhất là ở lứa tuổi THCS dễ có thói quen hưởng thụ, lối sống ích kỷ, hẹp hòi, chỉ biết mình được hưởng thụ, không nghĩ tới nghĩa vụ của mình đối với xã hội
-Sự bùng nổ thông tin giúp cho học sinh có những thông tin về học tập
và rèn luyện Xong thông tin phải có sự lựa chọn và xử lý đúng Ở lứa tuổi này nếu không có sự định hướng đúng đắn sẽ dẫn đến học sinh có những xử lý thông tin sai lệch Điều đó ảnh hưởng không nhỏ tới sự rèn luyện đạo đức cho học sinh
1.3 Một số định hướng giáo dục đạo đức học sinh trong giai đoạn mới
Trang 81.3.1 Mục tiêu của giáo dục phổ thông.
- Là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm
mĩ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách bản thân con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân Chuẩn bị tiếp tục cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo về Tổ quốc
-Giáo dục THCS nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những thành quả cao của giáo dục tiểu học, có trình độ học vấn phổ thông THCS và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật, lao động hướng nghiệp tiếp tục học lên THPT, THCN hoặc học nghề, bước vào cuộc sống lao động
1.3.2 Tính chất nguyên lí giáo dục.
-Nền giáo dục Việt Nam là nền giáo dục XHCN có tính dân tộc, khoa học hiện đại, lấy chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng
-Hoạt động giáo dục phải được thực hiện theo nguyên lý học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao đông sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội
1.3.3 Nội dung và phương pháp giáo dục phổ thông
-Nội dung giáo dục phổ thông phải đảm bảo tính phổ thông cơ bản toàn
diện, hướng nghiệp và hệ thống gắn với thực tiến cuộc sống phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi của học sinh để đáp ứng mục tiêu giáo dục ở mỗi bậc học cấp học
- Giáo dục THCS phải được củng cố phát triển những nội dung đã học
ở tiểu học đảm bảo cho học sinh có những cơ bản về toán, tiếng việt, lịch sử dân tộc, kiến thức khác về KHXH, KHTN, pháp luật tin học, ngoại ngữ, có những hiểu biết cần thiết tối thiểu về kỹ thuật và hướng nghiệp
-Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác chủ động sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn tác động đến tình cảm niềm vui hứng thú cho học sinh
1.4 Vai trò của sự phối hợp của lực lượng xã hội trong giáo dục nói chung và giáo dục đạo đức nói riêng cho học sinh THCS trong giai đoạn mới.
-Kết hợp các lực lượng xã hội là một giải pháp phát huy tiềm năng của
xã hội, nâng cao chất lượng của giáo dục, đạo đức cho học sinh
-Phương pháp phối hợp các lực lượng xã hội phù hợp thì mới phát huy được tiềm năng xã hội còn rất phong phú
Trang 9-Có phương pháp phối hợp các lực lượng xã hội thỏa đáng sẽ tạo ra sự thống nhất thực hiện mục tiêu giáo dục thực hiện các chuẩn mực đạo đức của học sinh
- Phối hợp trong việc thực hiện mục tiêu nội dung giáo dục chủ yếu với gia đình với xã hội khi gặp những trường hợp học sinh chưa ngoan
-Tạo ra sự thống nhất xã hội sẽ góp phẩn tạo ra môi trường xã hội lành mạnh Hạn chế những tác động tiêu cực trực tiếp tới qua trình hình thành nhân cách học sinh
CHƯƠNG II: CƠ SỞ THỰC TIỄN
THỰC TRẠNG VIỆC PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG XÃ HỘI TRONG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH Ở TRƯỜNG THCS NguyÖt Đức
2.1 Một số đặc điểm về môi trường kinh tế xã hội ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục đạo đức và phối hợp các lực lượng xã hội ở trường THCS
Nguyệt Đức
Nguyệt Đức là một xã đồng bằng, hệ thống giao thông đi lại thuận lợi -Sự nghiệp GD- ĐT được Đảng và nhân dân quan tâm
-Những điều kiện phục vụ cho sự nghiệp giáo dục tương đối đầy đủ -Học sinh nhìn chúng ngoan ngoãn, lễ phép chấp hành đúng nội qui của trường
-Còn một số học sinh tự ty, chấp nhận sự sắp đặt, chậm vươn lên
-Việc đấu tranh chống lại các tệ nạn xã hội của nhân dân địa phương chưa kiên quyết ảnh hưởng tới đạo đức học sinh
-Một số học sinh chưa xác định rõ mục đích, động cơ học tập, có tư tưởng trông chờ đợi ,ỷ nại, chưa có ý thức vươn lên
2.2 Thực trạng phối hợp các lực lượng xã hội nhằm giáo dục đạo đức cho học sinh ở trường THCS Nguyệt Đức
2.2.1 Nhận định tình hình đạo đức học sinh THCS Nguyệt Đức
-Về tổng thể: học sinh có đạo đức tốt nhiều hơn học sinh có đạo đức yếu kém
-Những biểu hiện tốt: Đang có chiều hướng phát triển tốt
-Những biểu hiện không lành mạnh do tác động tiêu cực gây ra của nền kinh tế thị trường, sự bùng nổ thông tin của các phương tiện nghe nhìn còn thiếu sự quản lý chặt chẽ của cơ quan chức năng
Trang 10-Những biểu hiện không lành mạnh như cờ bạc, phim ảnh không lành mạnh, bỏ học, trốn học….vẫn còn xảy ra
2.2.2 Ảnh hưởng của các lực lượng giáo dục đến đạo đức học sinh và
nguyên nhân (Xem các bảng thống kê kèm theo)
Bảng 1
NGUYÊN NHÂN CỦA NHỮNG BIỂU HIỆN HÀNH VI ĐẠO ĐỨC
KHÔNG LÀNH MẠNH TRONG HỌC SINH HIỆN NAY
(Điều tra 200 người)
KIẾN
ĐẠT TỶ
LỆ %
2 Tác động tiêu cực của nền kinh tế thị trường 63 31,5
3 Chưa có giải pháp phối hợp với toàn xã hội 60 30,0
4 Gia đình và xã hội buông lòng giáo dục đạo đức 55 27,5
6 Những biến đổi về tâm sinh lý của thế hệ trẻ 44 22,0
7 Nhiều đoàn thể xã hội chưa quan tâm dến giáo dục
8 Những biến đổi về tâm sinh lý của thế hệ trẻ 42 21,0
10 Quản lý giáo dục của nhà trường chưa chặt chẽ 41 20,5
11 Tác dụng bùng nổ thông tin, phương tiện truyền
13 Một số bộ phận thầy cô chưa quan tâm tới giáo dục
