Phong trào dân chủ tại ai cập trong cuộc cách mạng mùa xuân ả rập từ tháng 12011 tới tháng 22012

Phong trào dân chủ tại ai cập trong cuộc cách mạng mùa xuân ả rập từ tháng 12011 tới tháng 22012

LỜI NÓI ĐẦU

Các phong trào ở Châu Phi mà khởi nguồn từ Tunisia đã bắt đầu từ cách đây hơnmột năm, nó đã lan tràn sang rất nhiều nước bắc Phi, và đã dẫn tới việc hàng loạt chínhquyền tồn tại hàng thế kỷ ở các nước mà phong trào diễn ra phải sụp đổ

Tại Ai Cập, phong trào đòi dân chủ cũng mới bắt đầu ngay sau cuộc cách mạng

ở Tunusia không lâu sau đó, nhưng những nhìn nhận và đánh giá chung về phong tràonày là không nhiều, đã có rất nhiều câu hỏi được đặt ra cho phong trào đòi dân chủ ởcác nước Châu Phi nói chung và Ai Cập nói riêng, về thực chất liệu các phong trào đấutranh ở các nước thuộc châu lục này đặc biệt ở Ai Cập có phải là sự bắt đầu cho một lànsóng mới, nàn sóng dân chủ thứ tư trên thế giới?

Vậy tổng quan về cuộc cách mạng ở Ai Cập ra sao? Từ nguyên nhân, diễn biến,kết quả cũng như con đường phát triển của phong trào dân chủ ở Ai Cập là như thếnào? Tất cả sẽ được nhóm tác giả chúng tôi tổng hợp cũng như phân tích một cách cụthể trong đề tại nghiên cứu của mình

Trong quá trình nghiên cứu, không thể nào tránh khỏi những sai sót nhóm tác giảmong được sự đóng góp, giúp đỡ của các thày các cô để cho đề tài được hoàn thiệnhơn

Nhóm tác giả xin chân thành cảm ơn!

Phần 1: MỞ ĐẦU

1 Lý do nghiên cứu

Một năm đầy biến động là điều mà chúng ta có thể dùng để miêu tả về tình hìnhBắc Phi và Trung Đông năm 2011 Làn sóng “MÙA XUÂN Ả RẬP” được bắt đầu từTunisia và nhanh chóng lan rộng khắp các nước trong thế giới Ả Rập Kết quả của nó

sự ra đi của hàng loạt nhà lãnh đạo sau nhiều thập kỉ cầm quyền tại các quốc gia này và

ở một số nước là sự cải tổ Hiến pháp để xoa dịu quần chúng nhân dân Nhưng chưadừng lại ở đó, sang đầu năm 2012, các cuộc cách mạng này vẫn tiếp diễn tại nhiều quốcgia Người dân Arập đã và đang tiếp tục tham gia vào các cuộc cách mạng mà mục đích

là cải cách chính trị, lật đổ các chế độ độc tài để tạo nên một xã hội bình đẳng hơn, tự

do hơn, nơi quyền lợi của họ được đảm bảo Bởi vậy, nhiều người đã gọi nó là “cuộccách mạng dân chủ Ả Rập” và năm 2011 là thời điểm bắt đầu cho quá trình dân chủ hóatại các quốc gia Ả Rập Hồi giáo

Ai Cập - nước đông dân nhất và có ảnh hưởng nhất trong khối nước Ả Rập cũngkhông thoát khỏi ảnh hưởng của cuộc cách mạng dân chủ đó Các phong trào đấu tranhđòi dân chủ của người dân Ai Cập cũng được coi là điển hình cho mức độ phức tạp, khókhăn của cuộc cách mạng dân chủ trong thế giới Ả Rập Khác với nước Tunisia nhỏ bé,

sự thành công hay thất bại của cuộc cách mạng dân chủ ở Ai Cập chắc chắn sẽ có ảnhhưởng không nhỏ tới các nước trong thế giới Ả Rập

Trong thực tế, trên thế giới cũng đã diễn ra 3 làn sóng dân chủ trong lịch sử:Làn sóng dân chủ đầu tiên diễn ra vào cuối thế kỷ 18 sang thế kỷ 19 ở châu Âu

và châu Mỹ Quá trình dân chủ hóa đầu tiên này diễn ra rất chậm, bắt đầu từ nhữngcuộc cách mạng ở Hoa Kỳ, ở Pháp, dần dần tới những nước châu Âu khác Làn sóngdân chủ đó đã gặp phải nhiều trở ngại, đôi lúc lại thụt lùi và đi vào thoái trào Có nhữngquốc gia đã trở thành những nước dân chủ nhưng rồi lại bị thụt lùi trở lại chế độ quânchủ hoặc đế quốc, như ở Pháp, Ý, Đức, v.v Điều này chứng tỏ việc thiết lập thể chếdân chủ hình thức, bằng cách thông qua một bản hiến pháp dân chủ, không đủ để bảođảm cho người dân được sống trong tự do thật sự và lâu bền

Làn sóng dân chủ tự do thứ hai lan ra trên thế giới sau cuộc chiến tranh thế giớithứ nhất vào đầu thế kỷ 20, kéo dài cho tới một phần ba thế kỷ Một khẩu hiệu đầu tiênđược nêu lên là đòi hỏi quyền tự quyết dân tộc Những nước mới giành được độc lậpsau các cuộc chiến tranh thế giới đã quyết định thiết lập thể chế dân chủ, tự do Đợt

sóng dân chủ tự do thứ hai cũng gặp những trở ngại và đi vào thoái trào Những quốcgia như Đức, Ý, có lúc đã quay trở lại chế độ độc tài Đảng trị…

Sau Thế chiến thứ hai, nhiều nước cựu thuộc địa đã giành được cũng thiết lậpcác chế độ dân chủ Tuy nhiên, sau đó thế giới bước ngay vào thời kỳ Chiến tranh Lạnhkhiến cho trong cả hai khối tư bản và khối cộng sản người ta có khuynh hướng duy trìcác chế độ độc tài để dễ đối phó với khối bên kia Những nước đứng giáp đường giớituyến của hai khối càng khó thay đổi vì bị gây nội chiến hoặc chia rẽ Bên khối tư bản,các nước như Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore, Thái Lan, Philippines, Indonesia, v.v.,khó tiến nhanh trên đường dân chủ hóa vì họ bị họa đe dọa trực tiếp với những phongtrào nổi dậy ngay ở trong nước họ Các chính quyền độc đoán viện lý là cơn sóng dânchủ (đầu tiên) có thể làm ảnh hưởng sự an ninh chung Nên dựa trên lý do vì sự an ninh

mà họ đã làm kìm hãm sự phát triển của các quyền tự do chính trị và tự do dân sự

Giữa thập niên 1970, làn sóng thứ ba của quá trình dân chủ hóa lần đầu tiên diễn

ra ở Thổ Nhĩ Kỳ và Tây Ban Nha, nơi chế độ độc tài cánh hữu nắm giữ chính quyềntrong vài thập kỷ; năm 1974 biến đổi dân chủ lại diễn ra ở Hy Lạp Ở Đài Loan, HànQuốc, Thái Lan, Philippines, dân chúng, nhất là giới sinh viên, thanh niên đã từng đấutranh quyết liệt đòi dân chủ từ thập niên 1970, nhưng họ cũng chỉ bắt đầu được hưởng

tự do từ giữa thập niên 1970, trong khi nhiều quốc gia khác phải đợi cho tới khi gặpkhủng hoảng kinh tế mới thật sự bước vào quá trình dân chủ hóa

Từ năm 1979 đến năm 1985, Argentina, Bolivia, Brasil, Ecuador, Peru vàUruguay đã trải qua sự thành công trong quá trình biến đổi sang chế độ dân chủ từquyền lực quân đội Ở Trung Âu và Đông Âu trong thập niên 1980, đó là tình hình kinh

tế trì trệ trong khối Xô Viết vì quản lý không hiệu quả Phong trào Công đoàn Đoàn kết

ở Ba Lan, các nhà trí thức đòi phát triển xã hội công dân ở Tiệp Khắc, người dân ĐôngĐức và Hungary cũng đứng dậy, đưa tới sự sụp đổ của bức tường Berlin

Ở Chile, sự biến đổi dân chủ đã tiến hành chậm hơn và nổi lên vào năm 1989 saunhiều năm đấu tranh của chế độ hoà bình chống lại quyền lực độc đoán

Ở Á Đông, những cải thiện chính trị đã bắt đầu và cuộc khủng hoảng kinh tếnăm 1997 đã thực sự thúc đẩy thêm cho tiến trình dân chủ hóa những bước phát triểnnhanh chóng và vững vàng

Cơn sóng dân chủ tự do thứ ba trong lịch sử chỉ khởi sự trào lên khi Chiến tranhLạnh bắt đầu bớt căng thẳng Lúc đầu là Liên Xô và Mỹ thương thuyết chính sách hòadịu, giảm bớt vũ khí hạt nhân Thế giới chung quanh dần dần cảm thấy bớt bị đe dọanên nhu cầu thay đổi chính trị cũng không ngừng dâng lên trong hàng chục năm

Và vào tháng 6 năm 2000, thắng lợi của tổng thống Vincente Fox ở Mexico, đấtnước nói tiếng Tây Ban Nha đông dân nhất thế giới, đã đánh dấu sự kết thúc bảy thập kỉcủa quyền lực một đảng và đánh dấu một kỉ nguyên mới của chế độ dân chủ trongvùng

Các phong trào đấu tranh đòi dân chủ tại Ai Cập đang được hi vọng sẽ là mở đầukhông chỉ cho quá trình dân chủ tại các quốc gia Ả Rập mà là mở đầu cho làn sóng dân

chủ thứ tư trên toàn cầu Tuy nhiên, sẽ là quá sớm nếu để hi vọng vào điều đó khichúng ta chưa thể trả lời câu hỏi được đặt ra là nguyên nhân của các phong trào này làgì? diễn biến của nó ra sao? và liệu cuộc cách mạng được coi là dân chủ đó có đem lạicho người dân một nền dân chủ hay không?

Đó là lý do tại sao chúng tôi lại chọn đề tài: “ Phong trào dân chủ tại Ai Cậptrong cuộc cách mạng mùa xuân Ả Rập từ tháng 1/2011 tới tháng 2/2012” Bởi quátrình dân chủ hóa ở Ai Cập theo chúng tôi đó là phong trào đặc trưng nhất trong cácphong trào dân chủ đang diễn ra tại châu Phi hiện nay Khi nghiên cứu đề tài này giúpchúng tôi tìm ra được những nguyên nhân dẫn tới phong trào dân chủ ở Ai Cập nóiriêng và ở châu Phi nói chung, diễn biến của phong trào, đặc trưng các cuộc đấu tranhcũng như sự can thiệp của các nước lớn tới quá trình dân chủ hóa…để từ đó nhằm tìmlời giải cho những sự bùng nổ của những phong trào đòi dân chủ ở châu Phi và tìm ranhững hướng đi cũng như các cách giải quyết cho các phong trào này đang diễn ra ởkhắp các nước châu Phi

2 Lịch sử nhiên cứu

Về đề tài, do dây là vấn đề mới xuất hiện gần đây, và hiện nay phong tràonày vẫn còn đang tiếp tục, vì vậy đề tài này chưa từng có tác giả nào công bố trên cácphương tiện thông tin đại chúng hoặc các sách báo tạp chí Trong nước cũng như trêntoàn thế giới

Trên thế giới cũng như trong nước cũng chỉ xuất hiện các bài viết mangtính nhận xét hay nhìn nhận tổng quan về cách mạng Ai Cập hoặc con đường dẫn tớicác phong trào dân chủ hóa tại Ai Cập mà chưa có nhìn nhận hoặc đánh giá một cáchchính xác nhất và cụ thể nhất về nguyên nhân dẫn tới phong trào dân chủ ở Ai Cập, quátrình diễn ra cũng như triển vọng của nó trong thời gian tới

Trong đề tài này, nhóm tác giả đã tổng hợp và tìm hiểu những bài viết cóliên quan tới vấn đề để làm tư liệu tham khảo cho bài viết Trên cơ sở đó nhóm tác giả

đã đưa ra một hướng tiếp cận mới bao quát và tổng quan hơn về phong trào đòi dân chủtại Ai Cập, để cho người đọc có thể thấy rõ nguyên nhân cũng như quá trình diễn ra củaphong trào

3 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chung:

Nhìn nhận và đánh giá một cách tổng quan nhất về quá trình dân chủ hóa đangdiễn ra ở Ai Cập trong cuộc cách mạng Mùa xuân Ả Rập Qua đó đưa ra những đánhgiá và nhận xét về triển vọng của cuộc cách mạng dân chủ đang diễn ra tại Ai Cập

Mục tiêu cụ thể:

Với mục tiêu chung đề ra như trên, trong quá trình nghiên cứu của mình, nhómtác giả sẽ tập chung giải quyết những mục tiêu cụ thể như sau:

- Tìm hiểu nguyên nhân trực tiếp cũng như những nguyên nhân gián tiếpdẫn tới phong trào đòi dân chủ ở Ai Cập trong thời gian qua.

- Tìm hiểu diễn biến của phong trào, phương pháp đấu tranh cũng như cáclực lượng tham gia trong phong trào đó

- Đưa ra nhận xét và đánh giá về triển vọng của phong trào đòi dân chủ ở

Ai Cập trong thời gian tới, cũng như ảnh hưởng của nó tới các nước trong khuvực và trên thế giới

Vì sao phong trào dân chủ hóa lại nổ ra ở Ai Cập?

Phong trào này diễn ra như thế nào? Tại sao tới nay phong trào này vẫn chưachấm dứt?

Phong trào dân chủ hóa tại Ai Cập sẽ đi tới đâu trong thời gian sắp tới?

6 Giả thuyết nghiên cứu

Phong trào dân chủ tại Ai Cập là hệ quả tất yếu của sự bất ổn về kinh tế, xã hội,chế độ chính trị độc đoán của Mubarak cũng như sự tác động của các nước trong khuvực và trên thế giới

Các phong trào đấu tranh của người dân Ai Cập chưa đem lại kết quả như họmong muốn, đó cũng chính là lý do dẫn tới các cuộc đấu tranh tiếp diễn sau khiMubarak từ chức

Nhìn nhận từ nhiều chiều hướng khác nhau thì phong trào ở Ai Cập trong thờigian từ tháng 1/2011 tới tháng 2/2012 mới chỉ là sự khởi đầu cho quá trình dân chủ vàđòi hỏi nhiều nỗ lực hơn nữa thì mới có thể đi tới thành công

7 Phương pháp nghiên cứu

Phân tích tài liệu: phân tích các nguồn tư liệu, số liệu sẵn có về thực trạng kinh

tế, chính trị, xã hội tại Ai Cập trước và trong quá trình phong trào đòi dân chủ diễn ra

Phỏng vấn sâu: Tiến hành phỏng vấn PGS.TS Đỗ Đức Định ( viện nghiên cứuChâu Phi Trung Đông) và các chuyên gia nghiên cứu quốc tế

Ngoài ra nhóm tác giả còn sử dụng phương pháp: lịch sử, thống kê… trong bàinghiên cứu của mình

Phần 2: PHONG TRÀO DÂN CHỦ TẠI AI CẬP TRONG CUỘC CÁCH MẠNG MÙA XUÂN Ả RẬP TỪ THÁNG 1/2011 TỚI THÁNG 2/2012.

1 Nguyên nhân dẫn tới các cuộc biểu tình và sự ra đi của Mubarak.

Các làn sóng biểu tình trong phong trào đòi dân chủ ở Ai Cập xảy ra đến từ cả nguyênnhân nội tại cũng như sự tác động của các yếu tố bên ngoài:

1.1) Các nguyên nhân nội tại

1.1.1) Nguyên nhân kinh tế - xã hội

Các cuộc biểu tình phản đối và đòi lật đổ Mubarak đến từ ngay những vấn đềtrong nền kinh tế, xã hội và chính trị Ai Cập

a.Tình trạng thất nghiệp đặc biệt trong giới trẻ quá cao.

Đầu tiên, các cuộc biểu tình được diễn ra là vì sự bất mãn của người dân Ai Cậpđối với tình trạng thất nghiệp tăng cao, đặc biệt là ở trong giới trẻ Hiện nay, con sốthanh niên thất nghiệp của Ai Cập lên tới 25 % (trong đó, tỷ lệ thất nghiệp ở nữ cao hơnnam là 2,5 lần.) (1) Vấn đề trở nên nghiêm trọng khi mà quốc gia này có cơ cấu dân sốtrẻ với rất nhiều người đang ở độ tuổi lao động, cùng với đó là số lượng của họ pháttriển nhanh chóng trong một thời gian ngắn Theo một báo năm 2010 của Cơ quantrung ương về thống kê Ai Cập (CAPMAS), số lượng những người trẻ tuổi ở Ai Cậptrong nhóm tuổi (18-29 tuổi) là khoảng 19 triệu người, chiếm 24,2% tổng dân số(50,5% nam, 49,5% nữ), đóng góp 51,9% (75,6% đối với nam giới, 27% đối với nữ)trong lực lượng lao động cả nước năm 2010 (2) Từ năm 1980 đến 2010, số thanh niêntrẻ tại Ai Cập đã tăng thêm tới 65% (3) Tỷ lệ thất nghiệp ở Ai Cập chủ yếu là do một sốlượng lớn của những người trẻ tuổi bước vào thị trường việc làm trong một khoảng thờigian ngắn, gây khó khăn nền kinh tế hấp thụ chúng Điều này đang dẫn đến một tìnhhuống mà nhiều người Ai Cập trẻ cảm thấy bị gạt ra khỏi xã hội Bảy mươi phần trămngười Ai Cập trẻ rơi vào tình trạng thất nghiệp chỉ đơn giản là vì công việc là không cósẵn cho họ

Nhờ các chính sách hiện đại hóa của nhà cầm quyền, nhiều người trong sốnhững người trẻ này đã có thể đi đến trường đại học, đặc biệt là trong những năm gầnđây Tại Ai Cập, tuyển sinh trong giáo dục đại học tăng từ 14% năm 1990 lên khoảng35% trong năm 2005 (4) Chính quyền Mubarak cũng đã từng thực thi các chính sáchnhằm sắp xếp việc làm đảm bảo cho những người tốt nghiệp đại học Tuy nhiên, cácchính sách đó đã được loại bỏ trong thập kỷ qua để giảm chi phí Đào tạo nghề còn yếukhông đáp ứng được yêu cầu tuyển dụng cùng với việc để được vào làm tại các cơ sở tưnhân và nhà nước luôn chịu sự kiểm soát chặt chẽ bởi những người có quan hệ với nhàcầm quyền đã tạo ra một nghịch lý trong xã hội Ai Cập: Tỷ lệ thất nghiệp trong sốnhững người có học vấn thậm chí còn tồi tệ hơn so hơn với những người chưa qua đàotạo Hơn nữa, Ai Cập cũng là quốc gia có sự chênh lệch rất lớn giữa tỉ lệ thất nghiệpcủa nam và nữ ở cùng một mức độ giáo dục, chẳng hạn, nếu nam giới với một nền giáo

dục thể chế sau trung học (không phải trường đại học) có tỷ lệ thất nghiệp 19% và nữ

giới ở cùng một trình độ giáo dục có tỷ lệ thất nghiệp 41,3% (5)

Thanh niên Ai Cập là lực lượng đông đảo, khao khát tự do, nhiệt huyết, sôi nổi

và được đào tạo nhưng việc rất nhiều người trong số họ lại không có việc làm, khôngđược chính quyền quan tâm đúng mức và bị kìm kẹp dẫn tới sự chống đối và thù ghétchính quyền là không thể tránh khỏi Giáo sư J.A.Goldstone, một nhà xã hội học tại Đạihọc George Mason, đã nói rằng “Những người trẻ có học là những người tiên phongcủa những cuộc nổi dậy chống lại chính quyền kể từ cuộc cách mạng Pháp và còn sớmhơn nữa trong nhiều trường hợp khác” Tại Ai Cập, không ai khác chính là giới trẻ lànhững người đầu tiên kêu gọi một cuộc biểu tình phản đối và đòi lật đổ Mubarak Họđược truyền cảm hứng từ hành động của Mohamed Bouazizi - một thanh niên ngườiTunisia bán rau trên hè phố trở nên thất nghiệp vì cảnh sát cấm anh bán hàng trênđường phố, tự thiêu ngày 17 tháng 10 năm 2010; từ thành công ban đầu của ngườiTunisia khi lật đổ tổng thống Ben Ali Họ muốn sự thay đổi tự do, dân chủ và đặc biệt

là muốn có việc làm

b Tình trạng đói nghèo và sự bất bình đẳng trong xã hội.

Các cuộc biểu tình phản đối chống Mubarak còn đến từ tình trạng gia tăng sự bấtbình đẳng thu nhập và thất bại của chính phủ để giải quyết vấn đề đói nghèo Từ nhữngnăm 1990, Ai Cập bắt đầu thực hiện một loạt các cải cách phù hợp với điều khoản đượcthiết lập bởi Quỹ Tiền tệ Quốc tế và các tổ chức khác, đặc biệt là giảm nợ và khuyếnkhích tư nhân Tự do hóa kinh doanh được mở rộng một phần sau năm 2004 khi chínhquyền Mubarak không ngừng cắt giảm các loại thuế nội địa cũng như thuế xuất nhậpkhẩu, tạo lực hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, theo đuổi các hiệp định thương mại, vàgiải quyết tệ quan liêu ngột ngạt của đất nước Sau mức tăng trung bình khoảng 4%trong những năm 1990, tăng trưởng của Ai Cập nhảy vọt lên 6, 7, thậm chí là 8% trongnhững năm trước cuộc khủng hoảng tài chính thế giới năm 2008 Trong suy thoái toàncầu, Ai Cập tăng trưởng chậm lại nhưng vẫn giữ được tỉ lệ tăng trưởng khá cao với trên5% năm 2010 (6).Quốc gia này cũng đã từng lọt vào nhóm nước “Tám sư tử châu Phi”

Những con số đó cho thấy Ai Cập không phải là một nước nghèo, mà là mộtnước đang phát triển với một tốc độ khá cao Tuy nhiên, lợi ích từ cải cách cơ cấu vàtăng trưởng kinh tế không được phân phối công bằng, đa số người dân Ai Cập cảm thấykhông có được lợi ích từ sự tăng trưởng này khi những thành quả đầu tiên của sự pháttriển lại thuộc về tay nhưng người vốn đã giàu có Điều này dẫn đến sự phân cực ngàycàng cao giữa người giàu và người nghèo, tạo ra sự bất công trong xã hội Kinh tế tăngtrưởng nhanh nhưng đồng thời với đó là sự tăng theo của số lượng người đói, nghèo.Sau nhiều năm, đói nghèo đã trở thành căn bệnh mãn tính một thách thức không dễdàng giải quyết cho chính phủ Đó là tình trạng đói nghèo ở nông thôn với mức tồi tệnhất của vùng Thượng Ai Cập Cùng với đó là tình trạng đói nghèo ở đô thị với vấn đềcác khu nhà ổ chuột xung quanh các thành phố lớn ngày càng mở rộng và ngày càngnhiều người dân rời khỏi các vùng nông thôn khô cằn để đến các thành phố mỗi năm

Với tính đến trước khi các cuộc biểu tình nổ ra, tại Ai Cập với số dân hơn 80 triệungười thì có tới khoảng 43% sống với mức thu nhập chưa tới 2 USD/ngày (7)

c Giá cả, lạm phát tăng cao

Giá cả hàng hóa tăng cao đã khiến cho nền kinh tế của Ai Cập lâm vào tình trạngkhó khăn và khuấy động sự bất ổn định xã hội Ai Cập không phải quốc gia duy nhất vàlần đầu tiên phải hứng chịu hệ quả của tình hình giá cả lương thực tăng cao Từ năm

2008, giá lương thực tăng cao đã dẫn đến các vụ bạo loạn của quần chúng trên khắp thếgiới và Liên Hợp Quốc báo cáo rằng 37 quốc gia hiện đang phải đối mặt với một cuộc

khủng hoảng lương thực (8) Và thực tế tại Ai Cập, giá lương thực tăng cao có một lịch

sử lâu dài gây ra bất ổn xã hội trong nước Năm 1977, nhà nước cắt giảm trợ cấp củacác loại cây lương thực cơ bản, đã dẫn đến cuộc bạo loạn chết người Sau đó, năm

2008, giá ngũ cốc tăng vọt, cũng đã dẫn đến cuộc bạo động bánh mì cả nước và các vụđụng độ ở thành phố Mahalla al-Kubra đồng bằng sông Nile

Ai Cập là nước nhập khẩu lúa mì lớn nhất thế giới, khoảng một nửa sản lượnglúa mì và các nông sản khác là phải mua từ nước ngoài để nuôi sống dân số hơn 80triệu người Nước này phải bỏ ra trên 15 tỷ USD mỗi năm nhằm trợ cấp thực phẩm chonhững người sống dưới mức nghèo khổ đảm bảo cuộc sống.(9) Sự phụ thuộc quá lớn vàonước ngoài trong việc bảo đảm an ninh lương thực khiến cho Ai Cập rất nhạy cảm vớitác động từ việc tăng giá cả trên thị trường toàn cầu Năm 2010 đánh dấu sự căng thẳnglên cao khi nước Nga, nhà cung cấp lúa mì chủ yếu cho Ai Cập và thế giới lâm vào tìnhtrạng mất mùa tồi tệ nhất trong vòng 50 năm Đến tháng 8 năm 2010, Ai Cập phải trả

$270 cho một tấn lúa mì trong khi giá của nó chỉ là $238 vào tháng Bảy Trong nước,giá lúa mì đã tăng từ 50 đến 70% năm 2010.(10) Cùng với đó là sự tăng giá của hàngloạt các loại thực phẩm cơ bản khác: giá rau tăng 50% và thịt gia cầm tăng 28,6%(Reuters, ngày 19/10/2010) Hệ quả tất yếu của tình trạng đó là lạm phát đã trở nên gaygắt hơn, leo lên 12% năm 2009 và 13% năm 2010 trong một khoảng thời gian mà tiềnlương không theo kịp và tỷ lệ thất nghiệp ngày càng tăng (11)

Tình trạng giá cả tăng cao, lạm phát kết hợp với các yếu tố khác đã dẫn tới lànsóng phản đối mạnh mẽ của người dân đòi lật đổ tổng thống Mubarak Nếu như năm

2008, Chính phủ Ai Cập cố gắng ứng phó bằng cách tăng các khoản trợ cấp để bình ổngiá, thì đến thời điểm đầu năm 2011, những biện pháp đó đã không thể giải quyết, dânchúng kiên quyết đòi ông Mubarak phải từ bỏ quyền lực

1.1.2 Các nguyên nhân chính trị

Không phải những vấn đề kinh tế-xã hội mà các yếu tố chính trị mới là nguyênnhân cơ bản, sâu xa nhất dẫn tới sự biểu tình của người dân Đó là sự tồn tại quá lâumột chế độ độc tài, quản lý yếu kém và tham nhũng

a.Thể chế chính trị độc tài và sự tham quyền cố vị của Mubarak

Tháng 10 năm 1981, tổng thống Ai Cập Anwar Sadat bị ám sát Và theo Hiếnpháp quy định, chiếc ghế tổng thống đã được giao lại cho phó tổng thống Mubarak -

người trước đó đã được biết đến như người hùng của người dân Ai Cập khi chính ông làngười hoạch định cuộc tấn công bất ngờ bằng không quân nhằm giành lại bán đảo Sinairộng lớn bị Israel chiếm đóng suốt từ sau chiến tranh năm 1967 Đồng thời, ông cũngtrở thành Chủ tịch Đảng Dân chủ Quốc gia (NDP) Đây là một sự kiện đánh dấu mốckhởi đầu cho gần 30 năm nắm quyền tối cao của người được coi là Pharaon Ai Cập này.Trong buổi nhậm chức, ông Mubarak hứa hẹn với người dân “một xã hội công bằngkhông có cửa cho những kẻ đặc quyền đặc lợi” Những năm đầu nắm quyền, HosniMubarak đã làm tròn trách nhiệm của một vị tổng thống đối với nhân dân Ai Cập Ông

đã khôi phục địa vị và sức ảnh hưởng của Ai Cập tại Liên đoàn Ả Rập sau 10 năm bịkhối này tẩy chay vì Sadat đã đơn phương ký hiệp định hoà bình với Israel Ông đã xâydựng mối quan hệ đồng minh thân thiết với Mỹ và Ai Cập trở thành trung gian hòa giảicác cuộc xung đột tại Trung Đông đặc biệt là mối quan hệ Palestine và Israel Cùng với

đó là một số tiến bộ nhất định trong các lĩnh vực kinh tế, giáo dục…

Tuy nhiên, có một khoảng tối rất lớn đằng sau sự nắm quyền của Mubarak.Tham vọng quyền lực quá lớn của ông đã khiến cho người dân Ai Cập phải kìm hãmtrong cảnh ngột ngạt, mất dân chủ về chính trị và khó khăn về kinh tế

Ông Mubarak cai trị đất nước bằng bàn tay sắt Luật tình trạng khẩn cấp có hiệulực từ năm 1981 sau khi cố Tổng thống Anwar Sadat bị ám sát đã liên tục được gia hạndưới thời ông Mubarak Theo luật này, lực lượng cảnh sát được hưởng nhiều đặcquyền trong khi quyền công dân bị hạn chế Chính quyền có quyền bắt giữ và bỏ tù bất

kì người dân nào mà không cần xét xử Viện cớ là để ngăn chặn khủng bố và các tổchức Hồi giáo cực đoan gây nguy hại cho an ninh quốc qua nhưng thực chất, ôngMubarak đã sử dụng đạo luật này như là công cụ để triệt tiêu những người có thể đe dọatới địa vị của mình Theo ước tính từ năm 2005, khoảng 17.000 người đã bị bỏ tù vì đạoluật khẩn cấp này Số lượng tù nhân chính trị lên tới 30.000 người (12) Việc bắt giữ vàtạm giữ người tùy tiện mà không xét xử và các hạn chế về tự do dân sự luôn luôn làtrọng tâm của cuộc đấu tranh lâu dài của phe đối lập và người dân

Hơn nữa, tổng thống Mubarak còn làm đủ mọi cách để ngăn cản các đảng đốilập hoạt động và mở rộng ảnh hưởng

Trên danh nghĩa là một quốc gia cộng hòa bán tổng thống, theo chế độ đa đảngnhưng thực tế, đảng Quốc gia Dân chủ (NDP) do Mubarak đứng đầu luôn có cách đểgiành thế độc tôn tuyệt đối trong nghị viện (gồm Quốc hội và Hội đồng Shura), và nắmquyền kiểm soát chính phủ, lực lượng vũ trang và guồng máy tư pháp từ trung ươngđến địa phương

Nhiều năm liền, tại Ai Cập chưa hề tổ chức bầu cử tổng thống Thay vào đó là bacuộc “trưng cầu dân ý” chức vụ tổng tống với duy nhất một ứng cử viên là Mubarakvào các năm 1987, 1993, 1999 Và Mubarak dễ dàng vượt qua các cuộc trưng cầu dân ýnày với sự “tín nhiệm” cao

Đến năm 2005, chịu sự áp lực quốc tế mạnh mẽ, một cuộc tổng tuyển cử để bầutổng thống theo thể thức “hơn một ứng viên” và tổng tuyển cử đa đảng bầu Quốc hội đãđược tổ chức Kết quả là Mubarak vẫn trúng cử để tiếp tục tại vị sau 24 năm cầm quyền

và NDP dù mất một số ghế về phe đối lập vẫn chiếm số ghế áp đảo (311/ 454 ) Nhưngchiến thắng đã bị che khuất bởi số cử tri đi bầu thấp, các cáo buộc gian lận và sự bỏ tù

đối thủ chính trị của ông, Ayman Nour (13)

Đến cuộc bầu Quốc hội hồi cuối tháng 11 năm 2010, Đảng cầm quyền của ôngMubarak đoạt 420 trên tổng số 510 ghế, chiếm tới 82% số ghế của Quốc hội mới, trongkhi nhiệm kỳ trước đó chỉ có 70% Các ứng viên độc lập mà phần lớn là “những ngườiủng hộ của đảng Quốc gia Dân chủ” được 70 ghế Chỉ còn 14 ghế cho các tổ chức đốilập, trong đó tổ chức Anh Em Hồi giáo mất toàn bộ 88 ghế mà họ đã từng giành đượcnăm 2005 Và lại rất nhiều khiếu nại, tố cáo cuộc tổng tuyển cử này là “gian lận trắngtrợn và tràn lan” Các đảng đối lập tuyên bố Quốc hội mới này “không có hiệu lực”;thậm chí họ còn thành lập ra một “quốc hội song hành” với 70 nghị sĩ mà họ cho là đãtrúng cử thực tế nhưng bị đảng cầm quyền gạt ra

Sự bất bình của người dân tăng cao khi trong một thời gian dài, Mubarak đãchuẩn bị cho việc “truyền ngôi tổng thống” cho con trai Người con trai thứ, GamalMubarak, gần như chắc chắn sẽ thay cha mình làm tổng thống nếu Hosnie Mubarakkhông bị lật đổ trong các cuộc biểu tình tháng 1/2011 Và một mô hình kiểu gia đình trịnhư vậy là không thể chấp nhận được với người dân Ai Cập vốn đã chịu sự thống trịchuyên quyền của Hosnie Mubarak một thời gian quá dài

Thực ra, tham vọng “cha truyền con nối” tồn tại khá phổ biến trong chế độ cộnghòa hình thức ở thế giới Ả Rập Không hiếm các nhà lãnh đạo Ả Rập đứng đầu cácchính thể cộng hoà nhưng cầm quyền suốt đời Trong thời gian cầm quyền ấy, họ luôn

cố gắng để con cái sẽ kế tiếp sự cầm quyền của mình Khởi đầu là ở Syria, khi năm

2000, ông Bashar al-Assad “kế vị” sau khi cha là Hafay al-Assad qua đời SaddamHussein ở Iraq trước khi bị Mỹ lật đổ từng có kế hoạch để con trai thứ hai - QusaySaddam lên làm tổng thống Tại Lybia, nhà lãnh đạo Muamar Qadafi, người nắm quyền

42 năm, cũng được cho là sẽ đưa con trai là Seif Islam lên kế vị Rồi đến nước cộng hoànghèo nàn nhất thế giới Arab là Yemen, cũng có vị tổng thống - Ali Saleh cầm quyền từnăm 1978 đến nay, bị dư luận nước này phản kháng vì cho là đang chuẩn bị “truyềnngôi” cho con trai

Ai Cập đã phát hiện 69.000 vụ cảnh sát giao thông nhận tiền mãi lộ từ các lái xe

Theo đánh giá của Tổ chức minh bạch quốc tế (Transparency International-TI)trong báo cáo về tệ nạn tham nhũng toàn cầu Ai Cập luôn nằm trong nhóm nước có tỷ

lệ tham nhũng rất cao, với chỉ số nhận thức tham nhũng chỉ đạt 2,8 điểm năm 2009 và3,1 điểm năm 2010 (10 là cực kỳ trong sạch, còn 0 là cực kỳ tham nhũng).(14) Tình trạngtham nhũng xảy ra ngay ở các cấp cao nhất trong chính quyền Bằng chứng là ôngMubarak sau khi bị lật đổ phải đối mặt với những cáo buộc về tham nhũng, lạm quyền,chiếm hữu tài sản công cho cá nhân và gia đình lên tới hàng tỷ đô-la Các quan chứccấp cao dưới quyền ông cũng phải chịu các cáo buộc về tham nhũng Nhiều cuộc điềutra được nhắm đến nguyên Bộ trưởng Bộ Du lịch Mohamed Zohair Mohamed WahidGarana , Bộ trưởng Bộ Nhà ở Ahmed el-Maghrabi, Bộ trưởng Bộ Thương mại và Côngnghiệp Rachid Mohamed Rachid, và tổ chức thư ký Đảng Dân chủ Quốc gia AhmedEzz (15)

Một vấn đề nữa là Ai Cập đã tạo điều kiện cho nhiều doanh nghiệp tham gia vào

hệ thống chính trị Những nhà doanh nghiệp này chỉ lo cho lợi ích cá nhân của họ, lợidụng chính quyền, lợi dụng vị trí trong bộ máy nhà nước để tham nhũng

Sự tha hóa quyền lực và hoạt động thiếu hiệu quả của các cơ quan kiểm sát hànhchính công cũng là nguyên nhân dẫn tới tệ nạn tham nhũng tăng cao Theo ôngMamdouh Wali, một chuyên gia kinh tế, tất cả những vụ tham nhũng do Cơ quan kiểmsoát hành chính công đưa ra mới chỉ chiếm 10% con số thực mà thôi Sự tồn tại của các

cơ quan đó làm tăng gánh nặng cho đất nước Các cơ quan này chỉ như những vật trangtrí Họ không có quyền lực thực sự Hơn nữa, những vụ tham nhũng mà cơ quan nàyphát hiện được chỉ là những vụ nhỏ và họ chưa phát hiện ra được những vụ lớn

Nếu như khi lên nắm quyền, ông Mubark tuyên bố về “một xã hội công bằngkhông có cửa cho những kẻ đặc quyền đặc lợi” nhưng thực tế tệ nạn tham nhũng đã tạo

ra một xã hội đầy rẫy những kẻ đặc quyền và đặc lợi trong đó bao gồm chính ông Tìnhtrạng tham nhũng bóp nghẹt kinh tế đất nước, tạo ra sự phân hóa, bất bình đẳng xã hội

từ lâu đã âm ỉ ngọn lửa bất mãn đối với chính quyền của những người dân Ai Cập

1.2 Các tác động bên ngoài

1.2.1 Tác động từ các phong trào dân chủ trong thế giới Ả Rập

Lý do khách quan trước tiên là nền hòa bình tại khu vực Trung Đông từ lâu vẫnchưa được thiết lập một cách bền vững và lâu dài Một bất ổn nhỏ có thể ảnh hưởng lanrộng đến toàn khu vực Cuộc biểu tình nổ ra ở Ai Cập chịu tác động lớn từ phong tràođòi dân chủ tại Tunisia Sau sự kiện vị tổng thống nắm quyền 23 năm ở đất nướcTunisia, Zine El Abidine Ben Ali, bị lật đổ vì những cuộc biểu tình của nhân dân ítngày thì những cuộc biểu tình đầu tiên đòi lật đổ chế độ của ông Mubarak cũng bắt đầu.Ngọn lửa tự thiêu của người thanh niên người Tunisia Mohamed Bouazizi đã thứctỉnh, khơi dậy lòng can đảm không chỉ người dân Tunisia mà là người dân của toàn bộ

thế giới Ả Rập, để họ đứng lên đòi quyền dân chủ, chống lại các chế độ độc tài đang tồntại trên đất nước họ Người Tunisia với các cuộc biểu tình mạnh mẽ của mình ít nhấtcũng đã đạt được mục đích là buộc vị tổng thống Ben Ali sau 23 năm “trị vì” phải từ bỏquyền lực Điều đó cũng tạo cơ sở cho người dân ở Ai Cập hành động, thực hiện biểutình để lật đổ sự cầm quyền gần ba thập kỉ của Mubarak.

1.2.2) Sự tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế.

Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới bắt đầu từ năm 2008 đã gây nên những tácđộng nghiêm trọng tới nền kinh tế toàn cầu Nó làm bộc lộ những điểm yếu kém trongnền kinh tế và những mâu thuẫn của xã hội Điều này được bộc lộ rất rõ ràng tại AiCập Cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu đã khiến cho chỉ số tăng trưởng GDP giảm từ

7, 8 % xuống còn 5% khi khủng hoảng xảy ra Nhiều công ty trong nước cũng như cóvốn đầu tư nước ngoài gặp cảnh khó khăn, không ít đã phải đóng cửa Khó khăn vềkinh tế khiến cho số lượng và mức chi tiêu cho các dịch vụ của du khách quốc tế đến AiCập giảm Giá cả hàng hóa, lạm phát toàn cầu tăng vọt cũng làm cho giá cả hàng hóatrong nước và gây khó khăn cho Ai Cập trong việc nhập khẩu các loại hàng lương thực,nhiên liệu Các yếu tố trên cùng với sự yếu kém nội tại của nền kinh tế của quốc gia này

đã làm trọng thêm những khó khăn và bất ổn trong kinh tế-xã hội Ai Cập như tình trạngthất nghiệp, sự chênh lệch giàu nghèo,

1.2.3 Áp lực từ phương tây.

Người dân Ai Cập tiến hành các cuộc biểu tình, các phong trào đấu tranh nhằmlật đổ chế độ của Mubarak là để đòi quyền lợi cho chính mình, chắc chắn không vì mụcđích của các nước phương Tây hay bất kì thế lực bên ngoài nào khác Tuy nhiên, chúng

ta không thể loại bỏ sự tác động của các nước phương Tây đặc biệt là Mỹ, trong sự sụp

đổ nhanh chóng của Mubarak

Là một quốc gia nằm trong khu vực Trung Đông và Bắc Phi giàu tài nguyên dầu

mỏ mặc dù Ai Cập không nhiều giàu mỏ, lại là quốc gia có số dân đông nhất trong khốinước Ả Rập, có tiếng nói quan trọng trong khối này cũng như toàn thế giới Hồi Giáo

Ai Cập luôn là nơi tranh giành ảnh hưởng của nhiều cường quốc lớn trên thế giới Nótừng là nơi tranh chấp ảnh hưởng của Liên Xô và Mỹ trong suốt một thời gian dài

Vậy liệu nó có phải là hệ quả của chính sách can thiệp nhằm áp đặt các quy tắcdân chủ mà Mỹ và các nước phương Tây thực hiện? Chính quyền ông Mubarak mấynăm trở lại đây đã chịu áp lực cải cách từ cả trong nước và Mỹ và các nước phươngTây Tại Mỹ, người ta đã cho xuất bản những cuốn sách về phương pháp đấu tranh bấtbạo động nhằm lật đổ những chính quyền được Mỹ coi là không dân chủ và đi ngượclại lợi ích của Mỹ Mỹ cũng đã sử dụng các phương tiện thông tin truyền thông đểtruyền bá tư tưởng dân chủ hóa của mình

Ai Cập dưới thời ông Mubarak là một chính quyền thân Mỹ Ai Cập là một đồngminh của Mỹ, quốc gia được Mỹ sử dụng kiềm chế các nước được cho là thiếu thânthiện với Mỹ trong khu vực như Iran, Syria hay Libya…, đồng thời, làm trung gian

trong việc giải quyết các bất ổn tại khu vực Trung Đông đặc biệt là xung đột Israel vàPalestine Ai Cập cũng là nước nhận viện trợ lớn thứ hai của Mỹ (chỉ sau Israel) vớikhoảng 2 tỷ đô-la mỗi năm, trong đó chủ yếu chi cho quân đội.

Vì vậy, cho dù luôn kêu gọi cải tổ theo hướng dân chủ, thậm chí là can thiệp vàonhiều quốc gia Ả Rập nhưng Mỹ và các nước phương Tây lại không muốn lật đổ nhữngchính quyền thân Mỹ và phương Tây trong đó có chính quyền Mubarak Họ nhận thấytrong khu vực ảnh hưởng của các lực lượng Hồi Giáo mang tính dân tộc chủ nghĩa ngàymột lớn, việc thực hiện chính sách dân chủ tại một số quốc gia thân Mỹ có thể tạo điềukiện cho các lực lượng này lên nắm quyền Thực tế là cuộc bầu cử dân chủ tại Palestine

đã dẫn tới phong trào Hamas nắm quyền tại dải Gaza; Cuộc bầu cử năm 2005 tại AiCập cũng tạo điều kiện cho đảng Anh Em Hồi Giao trở lại chính trường với 88 ghếtrong Quốc hội sau thời gian dài bị cấm và hạn chế hoạt động Và rất có thể sau sự ra đicủa Mubarak, lực lượng chính trị chi phối chính trường Ai Cập chính là Đảng Anh emHồi giáo, một lực lượng được cho là không thân thiện phương Tây

Tuy nhiên, khi các cuộc biểu tình của nhân dân Ai Cập nổ ra, Mỹ và các nướcphương Tây không thể tiếp tục dung túng cho Mubarak được nữa Lúc đầu, họ giữ thái

độ thận trọng kêu gọi Mubarak từ chức nhưng nhấn mạnh cần có thời gian cho quá trình

đó Nhưng ngay sau đó, các động thái trở nên mạnh mẽ Trong một cuộc gọi đến PhóTổng thống Ai Cập Omar Suleiman , Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden đã thể hiện rõ ràngrằng việc chuyển giao quyền lực phải được nhanh chóng và không thể đảo ngược, vàlần đầu tiên đã công bố bốn yêu cầu Ông yêu cầu Ai Cập chính phủ bãi bỏ luật khẩncấp ngay lập tức, ngăn chặn sự quấy rối đối với người biểu tình, mở rộng phạm vi vàcho phép phe đối lập được tham gia vào việc chuyển giao quyền lực Quan chức Anh,Pháp và nhiều nước khác cũng đã lên tiếng yêu cầu Mubarak từ chức Thậm chí tổngthống Mỹ, Obama còn đe dọa cắt viện trợ cho Ai Cập nếu Mubarak không từ chức

Đó là các hành động nhằm cứu vớt danh dự và ảnh hưởng tại cho Mỹ và phươngTây và họ đã buộc phải hi sinh Mubarak Họ không muốn biến chính họ thành kẻ thùđối với nhân dân Ai Cập và bị coi là thi hành chính sách hai mặt đối với ấn đề dân chủkhi cố duy trì quyền lực cho Mubarak

2) Quá trình diễn ra các phong trào dân chủ tại Ai Cập.

Các phong trào đấu tranh đòi dân chủ chủ người dân Ai Cập có thể chia làm haiđợt trước và sau khi ông Mubarak từ chức

2.1) Từ khi phong trào bắt đầu cho tới khi Mubarak từ chức.

Các phong trào nổi dậy của người dân ở Ai Cập đòi quyền tự do dân chủ trongnăm 2011 là tập hợp của một loạt các cuộc biểu tình và phản đối ngoài đường phố đốivới chính quyền đã tồn tại quá lâu của ông Mubarak Sự kiện được coi như là châmngòi cho các cuộc biểu tình sau đó diễn ra vào ngày 17 và 18/1/2011, khi ba người AiCập tự thiêu tại trước cổng tòa nhà chính phủ, tiếp sau đó hơn mười người dân đã tự

thiêu Đến ngày 21/1, lại thêm ba người tự thiêu là một thanh niên thất nghiệp 35 tuổitên Salah Saad Mahmoud và hai công nhân dệt may Chính những sự kiện đó đã làmdấy lên các phong trào sau đó, đã vốn bị kìm nén từ rất lâu trước đó chỉ chờ dịp là bùnglên Các cuộc biểu tình nổ ra mạnh mẽ bắt đầu vào ngày 25/11/2011 Người biểu tìnhphản đối tổng thống và đòi bộ trưởng nội vụ từ chức bởi cho rằng lực lượng an ninh quámạnh tay, thiếu bầu cử tự do, thất nghiệp, mong muốn nâng cao mức lương tối thiểu,thiếu nhà ở, lạm phát thực phẩm, tham nhũng, thiếu tự do ngôn luận, và điều kiện sốngcủa người nghèo…

Rạng sáng ngày 25 tại khắp các ngả đường lớn dẫn tới quảng trường Tahrir tạithủ đô Cairo của Ai Cập, hàng ngàn người đã tập hợp và tiến thẳng tới trung tâm thủ

đô Người biểu tình hô vang khẩu hiệu: “ Hãy từ bỏ quyền lực của mình”, và “Mubarak, máy bay của ông đang chờ đợi” (16) Người biểu tình đã yêu cầu tổng thốngMubarak từ chức, kết thúc 30 năm của chế độ độc tài và họ còn cho biết họ đã chiếnđấu chống lại nhiều thập kỷ của chế độ nghèo đói, áp bức và cảnh sát tra tấn, giờ đây họkhông thể chịu đựng hơn được nữa Những người biểu tình còn sử dụng Twitter và một

số trang mạng khác như Facebook, Youtube… làm các phương tiện liên lạc, truyềnthông tin cho nhau trên khắp các nẻo đường của thủ đô và các nơi nổi dậy trên cả nước.Đây cũng là nguyên nhân dẫn tới việc chính phủ Ai Cập đã cắt tất cả những trang mạng

và sóng điện thoại trong các ngày biểu tình diễn ra tại Ai Cập Về phía các cơ quan cóthẩm quyền tại Ai Cập, lúc đầu lực lượng an ninh luôn đứng bên lề của các cuộc biểutình, nhưng khi các phong trào của người dân lên cao, các cơ quan chức trách nước nàytuyên bố đặt các cuộc biểu tình ngoài vòng luật pháp, và đã cho phép cảnh sát và quânđội đáp trả lại những cuộc biểu tình bằng những phản ứng khốc liệt Lực lượng an ninh

đã sử dụng hơi cay, vòi rồng và súng bắn đạn cao su để ngăn chặn các cuộc biểu tìnhngày càng tăng của người dân

Khi màn đêm buông xuống, các cuộc biểu tình ở Ai Cập vân không hề giảm, tạithành phố cảng Địa Trung Hải của Alexandria cũng nổ ra các cuộc biểu tình của ngườidân Ai Cập Ở bán đảo Sinai tất cả các ngả đường đều bị chặn bởi người biểu tình vàcác cuộc biểu tình lớn cũng diễn ra rộng khắp các vùng đồng bằng sông Nile, cũng nhưcác khu vực thuộc kênh đào Suez

Kết thúc ngày biểu tình đầu tiên, đã có 3 người bị chết và hàng trăm người bịthương.“ Các quan chức giấu tên nói với AP và cho biết đã có 2 người biểu tình đã thiệtmạng trong đào Suez Các quan chức cho biết, một trong số họ đã bị chết do gặp vấn đề

về hô hấp khi hít phải hơi cay của lực lượng an ninh, một người biểu tình và một cảnhsát đã bị chết bởi những hòn đá ném trong cuộc biểu tình.”(17) Những ngày sau đó, các

cuộc biểu tình cũng diễn ra một cách mạnh mẽ và quyết liệt hơn trước

Cuộc biểu tình được xem là mạnh mẽ nhất và có tính chất quyết định nhất tronggiai đoạn này đó chính là cuộc biểu tình diễn ra vào ngày 28/1/2011.“ Những gì đangdiễn ra tại Ai Cập trong ngày thứ Sáu ngày 28/11/2011 là sự bắt đầu của cơn thịnh nộ,giận dữ và thất vọng Người Ai Cập xuống đường và điều này là một sự thử nghiệm sức