Một số giải pháp tổ chức và hoạt động xây dựng thư viện tiên tiến tại trường THCS thanh lâm b

Cơ sở lí luận Thư viện trường là trung tâm sinh hoạt văn hóa, khoa học, phục vụ đắc lực cho việc dạy học trong nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, bồi dư

ĐẶT VẤN ĐỀ

Trường THCS Thanh Lâm B được thành lập tháng 7 năm 2006, trước thềm

Mê Linh trở lại Hà Nội Khi mới được thành lập nhà trường muôn vàn khó khăn, năm học 2006-2007 nhà trường chúng tôi thực hiện nhiệm vụ dạy và học nhờ cơ sở vật chất của trường TH Thanh Lâm B Có thể nói từ hai bàn tay không nhà trường chúng tôi đã nỗ lực phấn đấu xây dựng và thành công trên mọi phương diện dưới sự lãnh đạo của các cấp Đảng-Chính quyền ngành GD-ĐT Huyện Mê Linh Trong đó

để nâng cao chất lượng dạy và học, công tác xây dựng thư viện được đặc biệt quan tâm

Thư viện là bộ phận không thể thiếu trong trường học, với vai trò là trung tâm sinh hoạt văn hóa, khoa học, phục vụ đắc lực cho việc dạy học trong nhà trường Thư viện phải thực sự là nơi lưu trữ và cung cấp hiệu quả nhất, nhiều phương tiện cần thiết để phục vụ hỗ trợ cho quá trình giảng dạy và học tập trong nhà trường Làm cách nào để xứng đáng là trái tim của nhà trường trong thực tiễn và cần có những giải pháp hiệu quả cao để xây dựng thư viện trường từ thư viện đạt chuẩn nhanh chóng trở thành thư viện tiên tiến Đó cũng chính là vấn đề cấp thiết giúp tôi chọn đề tài viết sáng kiến kinh nghiệm: “Một số giải pháp tổ chức và hoạt động xây dựng thư viện tiên tiến tại trường THCS Thanh Lâm B’’

CHƯƠNG I MỘT SỐ NÉT KHÁI QUÁT VỀ TÌNH HÌNH NHÀ TRƯỜNG

1 Thuận lợi:

- Về cơ bản đội ngũ cán bộ, giáo viên nhà trường có trình độ chuyên môn đạt trên

chuẩn 97%, chất lượng trình độ chuyên môn khá cao, năng lực công tác tốt

- Về sở vật chất: Phòng học, bàn ghế và các trang thiết bị đã được đầu tư trang thiết

bị tương đối đầy đủ phục vụ cho nhu cầu học tập của học sinh Bàn ghế 2 chỗ ngồi đạt chuẩn và hệ thống bảng viết chống loá bước đầu đáp ứng đủ cho các lớp học 2 buổi/ ngày

Nhà trường: có hệ thống cây xanh, bóng mát đảm bảo môi trường luôn: Xanh -Sạch - Đẹp

- Đảng uỷ xã và các cấp chính quyền địa phương rất quan tâm đến sự nghiệp giáo dục Có kế hoạch đầu tư để xây dựng trường lớp đạt chuẩn Quốc Gia

- Hội cha mẹ học sinh hoạt động có hiệu quả trong công tác phối kết hợp giáo dục giữa gia đình, nhà trường và xã hội

2 Khó khăn:

- Về đội ngũ giáo viên:

+ Trình độ tay nghề của giáo viên chưa đồng đều Đội ngũ giáo viên giỏi về chuyên môn chiếm tỷ lệ thấp

+ Số giáo viên chuyên biệt còn thiếu như: Môn Tin học, Âm nhạc, Địa lý

- Về học sinh và các lực lượng giáo dục khác:

Học sinh của nhà trường đều sống ở địa bàn nông thôn, kinh tế gia đình dựa vào nghề nông và làm công nhân là chính, việc đầu tư cho con em học tập còn hạn chế, khó khăn

CHƯƠNG II CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN XÂY DỰNG SÁNG KIẾN

KINH NGHIỆM

1 Cơ sở lí luận

Thư viện trường là trung tâm sinh hoạt văn hóa, khoa học, phục vụ đắc lực cho việc dạy học trong nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, bồi dưỡng kiến thức cơ bản về khoa học thư viện và xây dựng thói quen

tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, tạo cơ sở từng bước thay đổi phương pháp dạy và học Để nâng cao hiệu quả hoạt động của thư viện, người cán bộ thư viện cần có những biện pháp tổ chức sắp xếp bảo quản giữ gìn, cung cấp và luân chuyển sách một cách hiệu quả cao nhất Sách trong thư viện nhà trường cần phải giáo dục được đạo đức cho thiếu niên nhi đồng, phải giúp được các em mở mang kiến thức, hiểu biết thế giới về tự nhiên và xã hội, bồi dưỡng về tư tưởng tiến bộ, nâng cao về hành động cao đẹp Những sách được đọc trong thời niên thiếu không những lưu lại trong

ký ức của các em suốt đời mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển tương lai của các em, sách còn giúp học sinh rèn luyện kỹ năng tự học, tự nghiên cứu; đồng thời sách thư viện phải cung cấp nhiều tư liệu quý báu cho cán bộ giáo viên nhằm giúp họ nâng cao chất lượng giảng dạy, thêm nhiều phương pháp truyền đạt hiệu quả cao

2 Cơ sở thực tiễn

Khi mới được thành lập, trường chúng tôi gặp muôn vàn khó khăn, năm học 2006-2007 nhà trường thực hiện nhiệm vụ dạy và học nhờ cơ sở vật chất của trường

Tiểu học Thanh Lâm B Để nâng cao chất lượng dạy và học, công tác xây dựng thư

viện được đặc biệt quan tâm Quá trình xây dựng và phát triển trải qua hai giai đoạn:

- Giai đoạn thứ 1: Từ năm 2006 đến năm 2009, nhà trường đầu tư cơ sở vật chất

trang thiết bị, tài liệu sách vở… phấn đấu đạt danh hiệu thư viện đạt chuẩn

- Giai đoạn 2: Từ năm 2010 đến nay nhà trường đã phấn đấu Thư viện đạt danh hiệu Thư viện tiên tiến cấp thành phố, đây cũng là một Thư viện sớm nhất, đầu tiên nhất đạt tiến tiến cấp thành phố của huyện Mê Linh

Qua nhiều năm phấn đấu liên tục, được sự quan tâm giúp đỡ của các cấp lãnh đạo, Ban Giám Hiệu nhà trường đã xây dựng thư viện trở thành thư viện tiên tiến cấp Thành phố theo Quyết định 01 ngày 02/01/2003 của Bộ GD-ĐT Thư viện trường được xây dựng với diện tích 120 m2 đặt nơi trung tâm đẹp đẽ, khang trang với phòng kho 20m2 và phòng đọc cho học sinh rộng 60 m2, đủ chứa 40 chỗ ngồi; phòng đọc cho giáo viên 40m2, đủ chứa 25 chỗ ngồi cho giáo viên Kho sách gồm:

Tủ sách tham khảo, tủ giới thiệu sách, tủ sách nghiệp vụ, … Tổng số sách trong thư viện 5300 bản sách Ngoài ra còn có 10 loại báo và tạp chí như Giáo Dục, Văn học

& tuổi trẻ, toán học & tuổi trẻ, Tạp chí giáo dục thủ đô…Vốn bổ sung tài liệu của thư viện luôn được bổ sung nhờ kinh phí ngân sách khoảng 15 triệu/ năm, và trường trên 7 triệu/năm Ngoài ra còn nguồn sách góp tặng của giáo viên, học sinh, phụ huynh, các nhà xuất bản… Từ năm 2011 đến nay, qua quá trình thực hiện nhiều năm, thư viện trường đã áp dụng một số giải pháp tổ chức hoạt động có kết hợp với hội đồng giáo dục nhà trường, làm cho hoạt động thư viện khả thi và thực dụng, cụ thể như sau

CHƯƠNG III MỘT SỐ GIẢI PHÁP TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG XÂY

DỰNG THƯ VIỆN TIÊN TIẾN

1 Giải pháp thứ nhất:

Bám sát văn bản chỉ đạo của nhà nước Căn cứ vào quyết định 61 QĐ 01/2003/QĐ của Bộ GD-ĐT, thư viện trường đã tham mưu với Ban Giám Hiệu kế hoạch xây dựng cơ sở vật chất Trước hết phải tổ chức tốt kho sách, trang thiết bị như bàn ghế, tủ, vốn tài liệu được xếp gọn gàng, ngăn nắp được phân chia theo từng loại riêng biệt (Sách giáo khoa, nghiệp vụ, tham khảo, báo tạp chí) Việc tổ chức kho sách hợp lý để giúp cho cán bộ thư viện, giáo viên và học sinh tìm kiếm tài liệu một cách nhanh chóng đáp ứng yêu cầu thông tin chính xác với bạn đọc

2 Giải pháp thứ hai:

Bổ sung vốn tài liệu phục vụ tốt nhu cầu bạn đọc Bổ sung sách báo phải thường xuyên liên tục Dựa vào danh mục mà Bộ GD-ĐT ban hành, danh mục các công ty sách - thiết bị trường học, căn cứ vào các phiếu yêu cầu đọc của học sinh, giáo viên, từ đó mà bổ sung sách báo, trang thiết bị cho phù hợp với cấp học, chương trình giảng dạy của thầy cô, trình độ học tập của học sinh trong từng năm học Việc bổ sung vốn tài liệu, trang thiết bị cho thư viện luôn được quan tâm, bổ sung thường xuyên liên tục Thư viện luôn tranh thủ sự ủng hộ của nhà trường để thường xuyên điều tra nhu cầu sách, thiết bị trong giáo viên, học sinh Đây là cơ sở

để bổ sung sách, báo và trang thiết bị cho thư viện, dự trù kinh phí và hoạt động kinh phí từ nhiều nguồn khác nhau: Ngân sách, do nhà trường tự mua theo kế hoạch

đã định hoặc huy động sách báo từ học sinh Hằng năm, các tổ chuyên môn họp bàn, đăng ký các danh mục sách cần mua để thư viện lập danh sách đề nghị Ban Giám Hiệu xét duyệt Sau khi được sự đồng ý của Ban Giám Hiệu, thư viện đi mua bổ sung sách Để tránh mua sách ngoài luồng, sách in thiếu, hỏng,… Thư viện thường mua sách ở Công ty sách - thiết bị trường học, nhà xuất bản Kim Đồng Thường xuyên bổ sung các loại sách tham khảo khác nhau do NXB Giáo dục ấn hành Ngoài

ra, cán bộ thư viện còn theo dõi nhu cầu đọc và nhu cầu thiết bị dạy học của giáo viên ở nhà trường để đề xuất với Ban Giám Hiệu mua một số sách báo, tạp chí, băng đĩa giáo khoa… phù hợp cấp học, phù hợp với giáo viên và học sinh

Phong trào góp tặng sách vào tủ sách dùng chung của giáo viên và học sinh: Vào cuối năm học, tổ chức vận động học sinh tặng lại thư viện những sách giáo khoa cũ đã dùng trong năm, tái sử dụng cho năm học sau, cho những học sinh nghèo khó khăn mượn với tinh thần “Góp một cuốn sách nhỏ, giúp bạn cùng tiến” Những cuốn sách do các em đóng góp, nó thực sự cần thiết cho các em có hoàn cảnh khó khăn, chưa có điều kiện để mua Chính vì vậy, những cuốn sách đã được các em rất coi trọng và giữ gìn khi mượn Tuy số lượng sách được góp vào còn khiêm tốn, song

đã thể hiện sự quan tâm của các thầy cô giáo và các em học sinh vào phong trào chung của nhà trường, đặc biệt là phong trào hoạt động của thư viện để thư viện trường ngày càng phát triển và phục vụ tốt hơn

Có thể nói phục vụ bạn đọc là một chức năng chính của thư viện, do đó hiệu quả phục vụ cũng chính là thước đo để đánh giá khả năng hoạt động và phát triển của một thư viện Cán bộ thư viện, nhất là những người có tâm huyết với nghề sẽ luôn suy nghĩ, trăn trở, tìm tòi và học hỏi với mục đích đổi mới nhằm nâng cao hiệu quả phục vụ

3 Giải pháp thứ ba:

Tăng cường công tác tuyên truyền, giới thiệu sách Các biện pháp tuyên truyền giới thiệu sách như:

+ Thường xuyên thông báo, giới thiệu sách mới trên bảng, trên kệ sách tự chọn, trên bảng mục lục, thư mục sách treo tường

+ Tổ chức trưng bày, triển lãm sách, cắt dán các bài báo tạp chí,… theo chủ đề các ngày 20/10, 20/11, 3/2, 8/3, 26/3,…Nhằm tuyên truyền giáo dục truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc ta qua các ngày lễ, kỉ niệm trong năm

Sưu tầm tư liệu chuyên đề phục vụ cho việc giảng dạy và học tập như: Tư liệu văn học, danh nhân đất Việt, tấm gương vượt khó, hình ảnh về môi trường, hướng

nghiệp Hỗ trợ nhiều tài liệu hay cho tổ chuyên môn, qua các hội thi tìm hiểu, học tập

Ngoài ra cán bộ thư viện còn tổ chức những giờ "Điểm sách" khi học sinh tập trung đông về thư viện, sắp xếp một số sách mới, sách giá trị cao có ý nghĩa phục vụ yêu cầu cho từng thời điểm, CBTV giới thiệu cho học sinh thấy sách và đọc to một vài đoạn văn trọng tâm của sách gây sự chú ý cao độ về cuốn sách đó Theo kế hoạch hoạt động của nhà trường, thư viên xin ý Ban Giám Hiệu cho cộng tác viên

thư viện về từng lớp học đọc giới thiệu tên sách của thư viện sẵn có phục vụ phong trào cho những ngày này

4 Giải pháp thứ tư:

Tranh thủ sự hỗ trợ của các tổ chức, đoàn thể trong nhà trường : Cán bộ thư viện chủ động phối hợp với các tổ chức, đoàn thể trong nhà trường, với các tổ chuyên môn, giáo viên và học sinh để thực hiện tốt các hoạt động thư viện như: bổ sung vốn sách báo, tuyên truyền giới thiệu sách, tổ chức khai thác và sử dụng hiệu quả vốn tài liệu của thư viện trong công tác giảng dạy và học tập Tổ chức các cuộc thi, các hoạt động ngoài giờ lên lớp theo các chủ điểm, chẳng hạn như: 20/11, 26/ 03 kết hợp Đoàn, Đội tổ chức làm báo tường, thi kể chuyện, thi sưu tầm tranh ảnh, những câu chuyện hay về các anh hùng, cách mạng,… giúp các em có khí thế “Vui mà học, học mà vui” Từ đó chất lượng học tập và đạo đức, phong cách, lối sống của các em được nâng lên

5 Giải pháp thứ năm:

Thành lập tổ mạng lưới thư viện giáo viên – học sinh:

+ Đầu năm học, tổ thư viện trường học được thành lập gồm: Một đồng chí Hiệu phó làm tổ trưởng, Cán bộ thư viện, Bí thư Chi đoàn, Tổng phụ trách Đội cùng với các khối trưởng chủ nhiệm Năm học vừa qua, tổ thư viện đã tổ chức được nhiều buổi tuyên truyền, giới thiệu sách, tổ chức nhiều cuộc thi với các hình thức đa dạng, phong phú Tổ chức mỗi lớp kể chuyện một câu chuyện dưới sân cờ vào thứ hai đầu tuần, kể chuyện sách…

+ Đầu năm học, giáo viên chủ nhiệm lập danh sách những học sinh thích đọc sách, tích cực học tập, năng động, tham gia vào hoạt động thư viện nhà trường Các em sẽ được cán bộ thư viện hướng dẫn phân công cụ thể từng phần việc theo khả năng của mình Chia học sinh mạng lưới thành các nhóm: nhóm kỹ thuật, nhóm phục vụ bạn đọc, nhóm tuyên truyền giới thiệu sách, nhóm trang trí, … để hỗ trợ công việc thư viện Mỗi tháng họp tổ mạng lưới một lần để nhận phân công mới và rút kinh nghiệm

6 Giải pháp thứ sáu:

Thực hiện nghiêm túc những qui định về nghiệp vụ, hồ sơ sổ sách

- Chủ động có đủ các loại hồ sơ, sổ sách quản lý thư viện phản ảnh chính xác, rõ ràng khoa học, cập nhật đầy đủ mọi hoạt động của thư viện theo qui định; thực hiện

đủ và đúng qui trình các khâu kỹ thuật nghiệp vụ thư viện Cán bộ thư viện định kỳ báo cáo tình hình thư viện về cho BGH trường hàng tháng, học kỳ để kịp thời chỉ đạo

- Để phục vụ bạn đọc nhanh chóng, thuận tiện, phù hợp với nhu cầu, điều kiện thực

tế, thư viện đơn giản hóa các thủ tục, giảm bớt ghi chép trong lúc cho mượn bằng cách mỗi bạn đọc được cấp 1 “Thẻ thư viện”; Khi mượn bạn đọc có thể tự chọn sách trong kho tự chọn và tự ghi chép vào thẻ

- Với vai trò là một cán bộ thư viện – là cầu nối giữa sách với bạn đọc, tôi luôn đặt tinh thần trách nhiệm của một thủ thư, phục vụ bạn đọc một cách nhanh nhất và hiệu quả nhất Ví dụ như :

+ Đối với các em học sinh lớp 6, còn nhiều bỡ ngỡ khi đến Thư viện nên tôi luôn nhiệt tình hướng dẫn để các em có thể chọn cho mình được cuốn sách phù hợp với nội dung, mục đích học tập như: Hướng dẫn các em tra tìm sách thông qua tủ mục lục và thư mục sách Nếu các em vẫn chưa tìm được cuốn sách các em cần, tôi có thể giới thiệu các cuốn sách cùng chủ đề với nội dung các em cần tìm

+ Đối với các em học sinh lớp 9, chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp và thi vào cấp III, có

ít thời gian nên tôi chủ động lên lịch đọc phù hợp với thời gian rảnh rỗi của các em, đồng thời tạo điều kiện cho các em mượn sách về nhà theo qui định của thư viện + Đối với các em học sinh trong đội tuyển học sinh giỏi, tôi tham mưu với giáo viên

bộ môn, giúp các em lựa chọn được cuốn sách hay, trọng tâm nhất để hiệu quả ôn luyện đạt kết quả tốt nhất

7. Giải pháp thứ bảy :

Xây dựng kế hoạch hoạt động và đăng ký danh hiệu thi đua

Dựa trên điều kiện sẵn có và khả năng phấn đấu, thư viện lập kế hoạch hoạt động năm học, kế hoạch xây dựng thư viện tiên tiến cấp thành phố, riêng năm học

2010 - 2011, Thư viện nhà trường tiếp tục bổ sung khoảng hơn 1.000 bản sách các loại; tăng cường thêm 01 tủ sách, thiết kế lại phòng đọc, tiến hành xây dựng Thư viện thân thiện “Danh hiệu thư viện trường học” là cơ sở quan trọng để đánh giá chất lượng và hiệu quả hoạt động thư viện, đây cũng là một trong những tiêu chí đánh giá thi đua đối với đơn vị tiên tiến xuất sắc, nên đầu năm học, thư viện trường căn cứ vào Quyết định số 01/2003/QĐ của Bộ GD-ĐT về “Qui định tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông” của Bộ Giáo dục - Đào tạo và nghiên cứu điều kiện khả thi của trường để tự đánh giá và đăng ký danh hiệu thư viện với BGH, từ đó có cơ sở mạnh dạng phấn đấu xây dựng thư viện tốt hơn

8 Giải pháp thứ tám:

Xã hội hóa hoạt động thư viện – Phù hợp tình hình mới

Hiện nay xã hội ta đang có sự giao lưu văn hóa giáo dục rất mạnh với các nước phương Tây, để phát triển nước nhà, đuổi kịp nước bạn, trong lĩnh vực thư viện hình thức tổ chức hoạt động cũng cần đổi mới cho phù hợp thực trạng xã hội hiện nay; nên bắt đầu từ năm học 2011 - 2012 thư viện trường mạnh dạng áp dụng

mô hình “Thư viện thân thiện” Hình thức tổ chức thư viện kiểu này đòi hỏi cán bộ thư viện phải có sức sáng tạo, năng động chịu khó hơn, nhất là biết vận dụng những điều kiện thuận lợi sẵn có và biết tranh thủ sự đồng tình hỗ trợ của Ban Giám Hiệu, của lãnh đạo cấp trên chăm lo đầu tư thêm về cơ sở vật chất, nhiều vật dụng cần thiết như

+ Bàn ghế sắp xếp theo mô hình mới khoa học, lịch sự và thân thiện hơn

+ Trang trí cho từng góc hoạt động trang nhã hấp dẫn hơn, có nhiều chức năng hơn, đặc biệt còn có góc nghe nhìn để chiếu phim, trình chiếu các chuyên đề bằng PowerPoint giới thiệu sách Tranh thủ thế mạnh của trường có mạng Internet và sự