Sưu tầm, thu thập và tổ chức khoa học tài liệu các phông lưu trữ tổng bí thư tại kho lưu trữ trung ương đảng

Pháp lệnh đưa ra định nghĩa : "Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam" là toàn bộ tài liệu lưu trữ được hình thành trong quá trình hoạt động của các cơ quan, tổ chức của Đảng Cộng sản Việt

VŨ THỊ NGỌC THÚY

SƯU TẦM, THU THẬP

VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƯU TRỮ TỔNG BÍ THƯ TẠI KHO LƯU TRỮ TRUNG ƯƠNG ĐẢNG

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC

HÀ NỘI - 2009

VŨ THỊ NGỌC THÚY

SƯU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƯU TRỮ TỔNG BÍ THƯ TẠI KHO LƯU TRỮ TRUNG ƯƠNG ĐẢNG

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC

Chuyên ngành : LƯU TRỮ

Mã số : 60.32.24 Người hướng dẫn khoa học : PGS VƯƠNG ĐÌNH QUYỀN

HÀ NỘI - 2009

MỤC LỤC

Trang số

MỞ ĐẦU

1- Tính cấp thiết của đề tài……… 3

2- Mục tiêu nghiên cứu của đề tài……… 5

3- Đối tượng, phạm vi nghiên cứu ……… 6

4- Nhiệm vụ nghiên cứu……… 7

5- Lịch sử nghiên cứu vấn đề……… 7

6- Nguồn tư liệu tham khảo……… 11

7- Phương pháp nghiên cứu……… 12

8- Đóng góp của đề tài……… 13

9- Bố cục của luận văn……… 14

Chương 1 : TỔNG QUAN VỀ CÁC PHÔNG LƯU TRỮ TỔNG BÍ THƯ ……… 16

1.1 Một số vấn đề lý luận chung về phông lưu trữ cá nhân……… 16

1.1.1 Khái niệm……… 16

1.1.2 Tiêu chuẩn cá nhân được thành lập phông lưu trữ ……… 17

1.1.3 Giới hạn phông lưu trữ cá nhân……… 21

1.1.4 Thành phần tài liệu phông lưu trữ cá nhân……… 22

1.2 Thành phần, nội dung và ý nghĩa tài liệu các phông lưu trữ Tổng Bí thư trong phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam………. 24

1.2.1 Vai trò của Tổng Bí thư đối với Đảng Cộng sản Việt Nam………… 24

1.2.2 Thành phần, nội dung tài liệu trong các phông lưu trữ Tổng Bí thư……… 34

1.2.3 Ý nghĩa tài liệu trong các phông lưu trữ Tổng Bí thư……… 40

1.3 Chủ trương của Đảng trong việc quản lý tập trung, thống nhất tài liệu các phông lưu trữ Tổng Bí thư……… 42

Chương 2 : TÌNH HÌNH SƯU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƯU TRỮ TỔNG BÍ THƯ TẠI KHO

LƯU TRỮ TRUNG ƯƠNG ĐẢNG………. 47

2.1 Sơ lược về Kho Lưu trữ Trung ương Đảng……… 47

2.2 Thực trạng sưu tầm, thu thập và tổ chức khoa học tài liệu các phông lưu trữ Tổng Bí thư……… 49

2.2.1 Tình hình sưu tầm, thu thập……… 49

2.2.2 Tổ chức khoa học tài liệu các phông lưu trữ Tổng Bí thư……… 54

2.3 Nhận xét chung……… 81

Chương 3 : MỘT SỐ GIẢI PHÁP TRONG VIỆC SƯU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƯU TRỮ TỔNG BÍ THƯ TẠI KHO LƯU TRỮ TRUNG ƯƠNG ĐẢNG ……… 85

3.1 Sưu tầm, thu thập tài liệu các phông lưu trữ Tổng Bí thư … 85

3.2 Tổ chức khoa học tài liệu các phông lưu trữ Tổng Bí thư……… 89

KẾT LUẬN……… 106

TÀI LIỆU THAM KHẢO……… 109

PHỤ LỤC……… 114

MỞ ĐẦU

1- Tính cấp thiết của đề tài

Ngày nay, cùng với sự phát triển về nhiều mặt của đất nước, các ngành khoa học xã hội của nước ta cũng ngày càng phát triển mạnh mẽ, tài liệu lưu trữ - nguồn thông tin đáng tin cậy đang được các nhà nghiên cứu quan tâm sử dụng nhiều hơn vào những mục đích khác nhau Vậy làm thế nào để tập trung được những tài liệu có giá trị đưa vào bảo quản trong kho lưu trữ Đây là vấn

đề đòi hỏi các nhà quản lý lưu trữ cần phải tăng cường hoạt động nhằm nâng cao chất lượng các kho lưu trữ Trong đó, chất lượng của kho lưu trữ phụ thuộc nhiều vào công tác sưu tầm, thu thập những tài liệu có giá trị; tài liệu xuất xứ cá nhân là một trong những nguồn bổ sung đáng kể cho các kho lưu trữ của Đảng

và Nhà nước Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề, hiện nay Đảng và Nhà nước đã quan tâm hơn trong việc chỉ đạo công tác lưu trữ, điều này thể hiện rõ nét trong việc ban hành nhiều văn bản pháp quy nhằm tăng cường công tác sưu tầm, thu thập và quản lý tài liệu lưu trữ trong đó có quy định về tài liệu phông lưu trữ cá nhân Tuy nhiên, những quy định đó mới dừng lại ở những nguyên tắc mang tính chung mà chưa cụ thể hóa thành những quy định riêng cho việc quản lý tài liệu xuất xứ cá nhân

Tài liệu thuộc phông lưu trữ cá nhân các đồng chí Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam nói riêng các nhân vật tiêu biểu của Đảng nói chung có giá trị về nhiều mặt Ngoài giá trị là nguồn tư liệu quan trọng để nghiên cứu về cuộc đời

sự nghiệp cách mạng, xuất bản tuyển tập, toàn tập của cá nhân các Tổng Bí thư còn là nguồn sử liệu rất hữu ích trong nghiên cứu lịch sử Đảng và lịch sử dân tộc Vì vậy, những tài liệu này cần được quan tâm thu thập đầy đủ, tổ chức khoa học và bảo quản chu đáo

Ngay từ những năm 1980 của thế kỷ XX, Vụ Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng đã thu thập tài liệu xuất xứ cá nhân của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhưng kết quả của việc thu thập còn mức độ do có một số khó khăn cả về lý luận và thực tiễn

Năm 2001, Pháp lệnh Lưu trữ quốc gia được ban hành, trong đó có quy định thành phần tài liệu Phông Lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam, thành phần tài liệu lưu trữ cá nhân thuộc Phông Lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam cũng được đề cập đến Pháp lệnh đưa ra định nghĩa : "Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam" là toàn bộ tài liệu lưu trữ được hình thành trong quá trình hoạt động của các cơ quan, tổ chức của Đảng Cộng sản Việt Nam, tổ chức tiền thân của

Đảng, tổ chức chính trị - xã hội; tài liệu về thân thế sự nghiệp và hoạt động của

Chủ tịch Hồ Chí Minh, của các nhân vật lịch sử, tiêu biểu của Đảng đồng thời

là các cán bộ lãnh đạo chủ chốt của Nhà nước, của các tổ chức chính trị - xã hội [24, tr9] Nhưng cho đến nay, việc tổ chức và tiến hành thu thập tài liệu cá

nhân theo tinh thần Pháp lệnh chưa được triển khai cơ bản và đồng bộ Khó khăn chủ yếu trong vấn đề này là việc xác định các tiêu chuẩn thành lập phông lưu trữ cá nhân; thành phần phông lưu trữ cá nhân; ranh giới tài liệu phông lưu trữ cơ quan, tổ chức nơi cá nhân hoạt động và tài liệu của chính cá nhân sản sinh ra

Để thu thập và bảo quản thống nhất khối tài liệu cá nhân được chặt chẽ và thống nhất, ngày 19-10-2006 Ban Bí thư đã ban hành Quy chế số 22-QĐ/TW nhằm mục đích tập trung bảo quản tài liệu của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước đã chuyển công tác khác, nghỉ hưu từ trần Tại quy chế này Ban Bí thư đã giao trách nhiệm cho Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng tiếp nhận, thu hồi và quản lý tài liệu của các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên

Ban Bí thư các khóa Ban Bí thư đã chỉ rõ : Tài liệu của các đồng chí lãnh đạo

Đảng và nhà nước hình thành trong quá trình hoạt động trên cương vị lãnh đạo được phân công, chứa đựng nhiều thông tin bí mật của Đảng và nhà nước,

cần được quản lý chặt chẽ và bảo vệ an toàn theo quy định về quản lý tài liệu mật Sau khi các đồng chí lãnh đạo chuyển công tác khác, nghỉ hưu, từ trần, tài liệu phải được thu hồi đầy đủ và bảo quản tập trung tại Kho lưu trữ Trung ương Đảng, hoặc kho lưu trữ tỉnh ủy, thành ủy, lưu trữ của cơ quan chủ quản

Ngày 06-3-2009, Ban Bí thư (khoá X) đã ban hành Quy định 210-QĐ/TW

về Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam để bổ sung Quyết định 20-QĐ/TW ngày 23-9-1987 của Ban Bí thư (khoá VI) Quy định tiếp tục khẳng định thành phần tài liệu Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam trong đó có : Tài liệu về thân thế, sự nghiệp hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh, các lãnh tụ tiền bối của Đảng, các nhân vật lịch sử tiêu biểu của Đảng, đồng thời là cán bộ lãnh đạo chủ chốt của nhà nước, của các tổ chức chính trị - xã hội

Tuy nhiên, thực tế sưu tầm, thu thập và tổ chức khoa học tài liệu các phông lưu trữ cá nhân ở Kho Lưu trữ Trung ương Đảng còn một số vấn đề cần được nghiên cứu giải quyết để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn như bổ sung, phân loại, lập hồ sơ, xác định giá trị tài liệu, hệ thống hóa tài liệu

Nhằm đáp góp phần giải quyết các vấn đề nói trên với tư cách là một cán

bộ Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng, chúng tôi chọn đề tài “SƯU TẦM, THU THẬP VÀ TỔ CHỨC KHOA HỌC TÀI LIỆU CÁC PHÔNG LƯU TRỮ TỔNG BÍ THƯ TẠI KHO LƯU TRỮ TRUNG ƯƠNG ĐẢNG” làm luận văn thạc sỹ

của mình

2- Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Luận văn nhằm đạt tới những mục tiêu chính sau đây

- Nghiên cứu tình hình sưu tầm, thu thập và tổ chức khoa học tài liệu các phông lưu trữ Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương ở Kho Lưu trữ Trung ương Đảng

- Đề xuất một số giải pháp cơ bản giúp cho công tác sưu tầm, thu thập và

tổ chức khoa học tài liệu các phông lưu trữ Tổng Bí thư tại Kho Lưu trữ Trung ương Đảng đạt hiệu quả cao

3- Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu của đề tài

- Tình hình công tác sưu tầm, thu thập tài liệu các phông lưu trữ cá nhân Tổng Bí thư

- Tình hình tổ chức khoa học tài liệu các phông lưu trữ cá nhân Tổng Bí thư

- Các giải pháp sưu tầm, thu thập và tổ chức khoa học tài liệu các phông lưu trữ cá nhân Tổng Bí thư

* Phạm vi nghiên cứu

- Kể từ khi thành lập (năm 1930) đến nay Đảng ta đã tiến hành 10 kỳ đại hội và bầu ra được các đồng chí Tổng Bí thư sau đây : Trần Phú (10-1930 đến 1931), Hà Huy Tập (1931-1932), Lê Hồng Phong (1935-1936), Nguyễn Văn

Cừ (1938-1940), Trường Chinh (5-1941đến 9-1960 và 7-1986 đến 12-1986),

Lê Duẩn (9-1960 đến 6-1986), Nguyễn Văn Linh (12-1986 đến 6-1991), Đỗ Mười (6-1991 đến 12-1997), Lê Khả Phiêu (12-1997 đến 3-2001), Nông Đức Mạnh (từ tháng 4-2001 đến nay) Trải qua 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, tài liệu cá nhân của một số đồng chí đã bị mất mát, nhiều người hoạt động trong thời kỳ bí mật nên tài liệu lưu giữ được quá ít như Trần Phú (1/2 cặp), Lê Hồng Phong (2 cặp), Hà Huy Tập (1 cặp), các đồng chí Đỗ Mười, Lê Khả Phiêu, Nông Đức Mạnh tài liệu vẫn tiếp tục được thu về kho Ngoài Chủ tịch Hồ Chí Minh, các Tổng Bí thư khác như Tổng Bí thư Trường Chinh, Tổng Bí thư Lê Duẩn, Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh tài liệu đã được thu thập tương đối đầy đủ về Kho Lưu trữ Trung ương Đảng, đã hoặc đang tổ chức khoa học; đồng thời có những văn bản chỉ đạo của cơ quan Đảng có thẩm

quyền về thu thập quản lý tài liệu xuất xứ cá nhân của 3 Tổng Bí thư này Trong lúc đó đối với các nhà lãnh đạo khác của Đảng hiện chưa có những văn bản quy định cụ thể Do vậy đề tài chỉ đi sâu nghiên cứu phông lưu trữ cá nhân của 3 đồng chí Trường Chinh, Lê Duẩn, Nguyễn Văn Linh Mong muốn trên cơ

sở kết quả nghiên cứu này, có thể vận dụng cho các trường hợp khác

- Đề tài chủ yếu nghiên cứu tài liệu hành chính có chất liệu bằng giấy, được hình thành trong quá trình sống và hoạt động của các đồng chí Tổng Bí thư Chúng tôi không nghiên cứu những loại hình tài liệu đặc thù như phim ảnh, băng ghi âm, ghi hình vì chúng được bảo quản riêng theo chế độ đặc biệt trong kho

4- Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

- Nghiên cứu lý luận chung về phông lưu trữ cá nhân;

- Nghiên cứu tiểu sử các Tổng Bí thư của Đảng Cộng sản Việt Nam;

- Nghiên cứu tình hình đặc điểm và ý nghĩa tài liệu lưu trữ của các Tổng

Bí thư;

- Tìm hiểu tình hình thực tế công tác sưu tầm, thu thập, tổ chức khoa học tài liệu trong phông lưu trữ cá nhân Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng, phân tích những ưu điểm và hạn chế trong công tác này ở Kho Lưu trữ Trung ương Đảng;

- Trên cơ sở đó đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác sưu tầm, thu thập, tổ chức khoa học tài liệu các phông lưu trữ Tổng Bí thư tại Kho Lưu trữ Trung ương Đảng

5- Lịch sử nghiên cứu vấn đề

* Nghiên cứu về phông lưu trữ cá nhân đã được một số nước trên thế giới

đề cập đến

Ở Liên Xô (cũ), sau Cách mạng tháng Mười năm 1917, Tổng cục Lưu trữ

nhà nước Liên Xô ban hành Điều lệ về Phông Lưu trữ Quốc gia, trong đó có quy định tài liệu lưu trữ cá nhân

Các chỉ dẫn về nghiệp vụ, các giáo trình về phông lưu trữ cá nhân được biên soạn trên cơ sở đúc kết những kinh nghiệm từ thực tiễn

- Từ những năm 1950, Viện Lưu trữ Văn học và nghệ thuật Quốc gia Liên

Xô - một trong những trung tâm lưu trữ của Tổng cục Lưu trữ thuộc Hội đồng

Bộ trưởng Liên Xô đã thu thập và bảo quản được nhiều tài liệu xuất xứ cá nhân, chủ yếu là những phông cá nhân các nhà hoạt động nổi tiếng trong lĩnh vực văn học nghệ thuật

- Năm 1958, Tổng cục Lưu trữ Nhà nước Liên Xô đã ban hành Hướng dẫn chỉnh lý khoa học kỹ thuật tài liệu xuất xứ cá nhân

- Năm 1963 Tổng cục Lưu trữ Nhà nước Liên Xô xuất bản bản chỉ dẫn Các phông lưu trữ cá nhân trong các Viện lưu trữ Nhà nước Liên Xô

- Năm 1967 Viện lưu trữ Văn học nghệ thuật Quốc gia Liên Xô ban hành Những hướng dẫn nghiệp vụ trong công tác lưu trữ với các phông xuất xứ cá nhân

- Năm 1969 ban hành văn bản Hướng dẫn nghiệp vụ công tác bổ sung tài liệu xuất xứ cá nhân

Ở Ba Lan, phông cá nhân các nhà hoạt động văn học nghệ thuật được

tách khỏi bảo tàng, thư viện, nhà thờ để bảo quản và phục vụ khai thác

Ở Trung Quốc, phông lưu trữ cá nhân chỉ được lập đối với tài liệu hình

thành trong quá trình hoạt động của Chủ tịch Mao Trạch Đông, các đồng chí lãnh đạo Đảng và nhà nước khác không lập phông lưu trữ cá nhân, những tài liệu có giá trị được sản sinh ra trong quá trình hoạt động của cá nhân được lưu giữ tại phông lưu trữ cơ quan mà cá nhân đó hoạt động

hìn chung các giáo trình, tài liệu nghiên cứu về tài liệu xuất xứ cá nhân của nước ngoài, cho thấy những vấn đề lý luận về phông cá nhân chưa được nghiên cứu một cách đầy đủ và có hệ thống mới chỉ là những văn bản hướng dẫn nghiệp vụ, những quy định cụ thể Những tiêu chí về thành lập phông cá nhân, phông tài liệu xuất xứ cá nhân chưa được đề cập một cách đầy đủ ở các tài liệu nghiên cứu nghiệp vụ nước ngoài, đặc biệt là phương pháp sưu tầm, thu thập và tổ chức khoa học tài liệu phông cá nhân

Ở Việt Nam cho đến nay, chưa có một văn bản nào của Đảng và Nhà nước quy định cụ thể về việc lập phông lưu trữ cá nhân Nhưng việc thu thập, bảo quản tài liệu phản ánh về thân thế, sự nghiệp của các nhà hoạt động chính trị,

xã hội, văn hóa, nghệ thuật … tiêu biểu đã được chú ý từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945

Đối với công tác lưu trữ Đảng, ngày 23-9-1987, Ban Bí thư Trung ương Đảng (khoá VI) đã ban hành Quyết định số 20-QĐ/TW về Phông Lưu trữ Đảng

Cộng sản Việt Nam, trong đó đã quy định : Tài liệu về thân thế, sự nghiệp và

hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh, các lãnh tụ tiền bối của Đảng, các đồng chí trong Bộ Chính trị, Ban Bí thư và các lãnh đạo chủ chốt của các cấp uỷ tỉnh, thành, đặc khu; Tài liệu về một số cán bộ, đảng viên tiêu biểu [40, tr171]

Đối với lưu trữ Nhà nước, ngày 26-12-1981 Hội đồng Bộ trưởng đã ban hành Quyết định số 168/HĐBT về việc thành lập Phông lưu trữ quốc gia của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, bên cạnh việc quy định thành phần Phông lưu trữ quốc gia Việt Nam cũng đã đề cập đến tài liệu của các cá nhân điển hình, tiêu biểu trên các lĩnh vực, trong các thời kỳ lịch sử

Pháp lệnh Lưu trữ quốc gia 2001 quy định Phông lưu trữ quốc gia Việt

Nam là toàn bộ tài liệu lưu trữ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam,

không phân biệt thời gian, xuất xứ, chế độ xã hội, nơi bảo quản, kỹ thuật làm

ra tài liệu đó, bao gồm Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam và Phông lưu

trữ Nhà nước Việt Nam Pháp lệnh cũng quy định thành phần của Phông lưu trữ quốc gia Việt Nam bao gồm tài liệu của cá nhân là các nhân vật lịch sử, tiêu biểu

Nghị định 111-NĐ/2004/NĐ-CP của Chính phủ ngày 08-4-2004 quy định chi tiết thi hành một số điều của Pháp lệnh Lưu trữ quốc gia cũng nêu

thành phần của Phông lưu trữ Nhà nước Việt Nam bao gồm : Tài liệu của các

nhân vật lịch sử, tiêu biểu; các gia đình, dòng họ tiêu biểu qua các thời kỳ lịch

sử

Việc nghiên cứu về lưu trữ tài liệu xuất xứ cá nhân cũng đã thu hút sự quan tâm của một số cán bộ lưu trữ Đảng và Nhà nước, với những đề tài và chuyên luận sau đây:

Đề tài “Xác định tiêu chuẩn thành lập phông lưu trữ cá nhân hoạt động quản lý Nhà nước” của tác giả Hoàng Ích Minh, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I

Đề tài cấp ngành Tiêu chuẩn thành lập Phông lưu trữ cá nhân thuộc lĩnh vực Văn học nghệ thuật của Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I

Vấn đề phông lưu trữ cá nhân còn là chủ đề nghiên cứu của một số luận văn thạc sĩ, khoá luận tốt nghiệp học viên cao học, sinh viên khoa Lưu trữ học

và Quản trị Văn phòng Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội như luận văn thạc sĩ "vấn đề xây dựng phông lưu trữ cá nhân các nhà khoa học tiêu biểu tại Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn Quốc gia" của Nguyễn Văn Trình, khóa luận tốt nghiệp "Công tác bổ sung tài liệu phông lưu trữ cá nhân tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III" của Nguyễn Thị Lan Chiên" …

Tạp chí Lưu trữ Việt Nam cũng có một số bài viết đề cập đến như : “Kho Lưu trữ Nhà nước Trung ương với công tác sưu tầm, thu thập tài liệu xuất xứ cá nhân của tác giả MinhVăn, Văn thư lưu trữ số 1/1989; “Tăng cường công tác thu thập, quản lý tài liệu phông lưu trữ cá nhân tại Kho Lưu trữ Văn phòng

Trung ương Đảng của tác giả Phạm Thị Thu Hiền, Lưu trữ Việt Nam số 5/2002

Có thể khẳng định rằng, việc nghiên cứu về phông lưu trữ cá nhân nói chung ở Việt Nam chỉ mới bước đầu, thiếu tính hệ thống và toàn diện, những công trình, bài viết của tác giả chưa nêu được đầy đủ, có tính thuyết phục về các vấn đề cơ bản như các tiêu chí thành lập phông cá nhân, phương pháp biện pháp sưu tầm, thu thập, tổ chức khoa học tài liệu của các phông lưu trữ cá nhân

6- Nguồn tư liệu tham khảo

Để thực hiện đề tài, chúng tôi đã sử dụng một số nguồn tư liệu chính sau :

- Các văn bản của Đảng và nhà nước quy định về công tác lưu trữ nói chung và lưu trữ cá nhân nói riêng

- Các văn bản quy định về lề lối làm việc của Ban Chấp hành Trung ương trong đó có nêu cụ thể về trách nhiệm, quyền hạn của Tổng Bí thư

- Các sách nghiên cứu về nghiệp vụ lưu trữ: Giáo trình Lý luận và thực

tiễn công tác lưu trữ của tập thể các tác giả Đào Xuân Chúc, Nguyễn Văn Hàm,

Nguyễn Văn Thâm, Vương Đình Quyền xuất bản năm 1990; Lý luận và thực

tiễn công tác lưu trữ Liên Xô; Công tác văn thư lưu trữ (dùng trong các lớp bồi dưỡng cho cán bộ các cơ quan Đảng, tổ chức chính trị - xã hội) của Văn phòng

Trung ương Đảng năm 2008

Tài liệu lưu trữ tại Kho Lưu trữ Trung ương Đảng Đây là nguồn tài liệu,

tư liệu rất quan trọng khi nghiên cứu về các Tổng Bí thư, gồm báo cáo về công tác sưu tầm, thu thập tài liệu các phông lưu trữ nói chung và tài liệu các Tổng

Bí thư nói riêng; các biên bản bàn giao giữa Văn phòng Tổng Bí thư với Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng; bài nói, bài viết của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước Bên cạnh đó, chúng tôi còn nghiên cứu nhiều tư liệu tại

Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương như sách, tạp chí có liên quan đến các Tổng Bí thư

- Các sách, tài liệu viết về cuộc đời và hoạt động của các đồng chí do Nhà Xuất bản Chính trị Quốc gia xuất bản năm 2007 như : Trường Chinh - Tiểu sử,

Lê Duẩn - Tiểu sử, Nguyễn Văn Linh - Tiểu sử…

- Bài viết trên tạp chí : “Tăng cường công tác thu thập, quản lý tài liệu

phông lưu trữ cá nhân tại Kho Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng”, Lưu trữ Việt Nam số 5/2002, “Một số nét về công tác lưu trữ tài liệu xuất xứ cá nhân trong thời gian qua”, Văn thư lưu trữ Việt Nam số 9/2007…

Đề tài nghiên cứu khoa học Nghiên cứu xác định phông lưu trữ cá nhân

thuộc diện quản lý của Kho Lưu trữ Trung ương Đảng, mã số KHBĐ

(2006)-36, chủ nhiệm đề tài Nguyễn Văn Lanh, Văn phòng Trung ương

- Luận văn thạc sỹ, khóa luận tốt nghiệp liên quan phông lưu trữ cá nhân

và công tác sưu tầm, thu thập tài liệu lưu trữ Những khóa luận, luận văn tốt nghiệp đã giúp chúng tôi hiểu rõ hơn về thực trạng công tác sưu tầm, thu thập tài liệu của các kho lưu trữ khác, từ đó giúp chúng tôi có những nhận định khách quan về việc sưu tầm, thu thập, tổ chức khoa học tài liệu lưu trữ của các Tổng Bí thư tại Kho Lưu trữ Trung ương Đảng

7- Phương pháp nghiên cứu

Để nghiên cứu về công tác sưu tầm, thu thập và tổ chức khoa học tài liệu phông cá nhân các Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng tại Kho Lưu trữ Trung ương Đảng, tôi đã áp dụng nhiều phương pháp :

- Phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin : chúng tôi sử dụng

phương pháp này để có phương pháp luận khách quan, biện chứng về việc sưu tầm, thu thập, bổ sung và xác minh tài liệu lưu trữ các Tổng Bí thư tại Kho Lưu trữ Trung ương

- Phương pháp sử liệu học : Tổng Bí thư là người đứng đầu Ban Chấp

hành Trung ương nên hoạt động của các đồng chí luôn gắn với các sự kiện lịch

sử của Đảng, của đất nước Do đó chúng tôi sử dụng phương pháp sử liệu học

để tiến hành nghiên cứu về đặc điểm tài liệu, loại hình tài liệu và giá trị tài liệu

cá nhân trong phông lưu trữ Tổng Bí thư

- Phương pháp khảo sát : Chúng tôi sử dụng phương pháp này để khảo

sát tình hình thực tế tài liệu lưu trữ của các Tổng Bí thư tại Kho Lưu trữ Trung ương, tài liệu về các đợt đi sưu tầm, thu thập tài liệu của các đồng chí

- Phương pháp phân tích, tổng hợp : Nghiên cứu về các Tổng Bí thư là

một vấn đề khó, công tác sưu tầm, thu thập và tổ chức khoa học tài liệu lưu trữ của các đồng chí cũng là vấn đề cần phải phân tích tình hình thực tiễn cũng như các vấn đề lý luận liên quan để luận giải làm sáng tỏ lý do tại sao phải thu thập, sưu tầm, tổ chức khoa học tài liệu lưu trữ của Tổng Bí thư Trên cơ sở đó nghiên cứu một cách vừa khái quát, vừa cụ thể để tìm ra cái chung và cái riêng trong việc nghiên cứu đề tài

- Phương pháp phỏng vấn : Chúng tôi lấy ý kiến đánh giá về công tác sưu

tầm, thu thập và tổ chức khoa học tài liệu các phông lưu trữ nói chung và các phông lưu trữ Tổng Bí thư nói riêng của các chuyên gia trong lĩnh vực khoa học lưu trữ và các cán bộ lưu trữ có kinh nghiệm, công tác lâu năm tại Kho Lưu trữ Trung ương Đảng

8- Đóng góp của đề tài

Luận văn của chúng tôi có những đóng góp sau :

- Về lý luận : góp phần bổ sung lý luận về sưu tầm, thu thập và tổ chức khoa học tài liệu phông lưu trữ cá nhân

- Về thực tiễn : Kết quả nghiên cứu đề tài góp phần vào việc vận dụng để sưu tầm thu thập và bổ sung tài liệu còn thiếu hổng trong phông, đồng thời tổ chức khoa học tài liệu của các phông Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương

Đảng tạo điều kiện thuận lợi cho việc bảo quản và khai thác sử dụng tài liệu tại Kho Lưu trữ Trung ương Đảng

- Luận văn sẽ là nguồn tư liệu để sinh viên ngành văn thư lưu trữ học tập, tham khảo công tác sưu tầm, thu thập và tổ chức khoa học tài liệu phông lưu trữ

cá nhân các Tổng Bí thư

9- Bố cục của luận văn

Luận văn được chia làm 3 phần

Mở đầu

Chương 1 : Tổng quan về các phông lưu trữ Tổng Bí thư

Trong chương này chúng tôi đưa ra một số vấn đề lý luận về phông lưu trữ

cá nhân, giá trị tài liệu phông lưu trữ cá nhân các nhà lãnh đạo tiêu biểu của Đảng trong thành phần phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam

Chương 2 : Thực trạng sưu tầm, thu thập và tổ chức khoa học tài liệu các phông lưu trữ Tổng Bí thư tại Kho Lưu trữ Trung ương Đảng

Đây là một trong hai chương chính của luận văn Chương này chúng tôi nghiên cứu những văn bản liên quan đến việc qui định chức năng nhiệm vụ của Kho Lưu trữ Trung ương Đảng; tình hình sưu tầm, thu thập và tổ chức khoa học tài liệu xuất xứ cá nhân các phông Tổng Bí thư của Kho Lưu trữ Trung ương Đảng; nhận xét những ưu điểm và tồn tại qua thực trạng đã nêu

Chương 3 : Một số giải pháp về sưu tầm, thu thập và tổ chức khoa học tài liệu các phông lưu trữ Tổng Bí thư tại Kho Lưu trữ Trung ương Đảng

Từ kết quả nghiên cứu của chương 1 và chương 2 chúng tôi đưa ra một số giải pháp và kiến nghị nhằm thực hiện tốt công tác sưu tầm, thu thập, tổ chức khoa học tài liệu phông lưu trữ tại Kho Lưu trữ Trung ương Đảng

Kết luận

Nghiên cứu về công tác sưu tầm, thu thập và tổ chức khoa học là công việc còn mới và khó đối với nhiều nhà nghiên cứu nói chung và bản thân tác giả nói riêng Vì vậy, đây là những khó khăn cho tác giả khi nghiên cứu về vấn đề này nên khó tránh khỏi thiếu sót Chúng tôi mong được sự góp ý trao đổi của các thầy cô giáo, các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ CÁC PHÔNG LƯU TRỮ TỔNG BÍ THƯ

1.1 Một số vấn đề lý luận chung về phông lưu trữ cá nhân

1.1.1 Khái niệm

Để hiểu về phông lưu trữ cá nhân, trước hết chúng ta cần tìm hiểu khái niệm về phông lưu trữ : “Phông lưu trữ là toàn bộ tài liệu hình thành trong quá trình hoạt động của một cơ quan hoặc cá nhân có ý nghĩa chính trị, khoa học, lịch sử và các ý nghĩa khác được đưa vào bảo quản trong một kho lưu trữ nhất định [5, tr53]

Theo từ điển Lưu trữ Việt Nam, năm 1992 thì “tài liệu xuất xứ cá nhân là

“tài liệu được hình thành trong quá trình sống và hoạt động của một hoặc một nhóm người Thí dụ : tài liệu phông lưu trữ cá nhân, phông lưu trữ gia đình, phông lưu trữ dòng họ”[6, tr76]

Về phông lưu trữ cá nhân: Từ điển Lưu trữ Việt Nam năm 1992 định nghĩa : “Phông lưu trữ cá nhân là toàn bộ tài liệu lưu trữ được hình thành trong cuộc sống và hoạt động của một nhân vật tiêu biểu”[6, tr62-63] Giáo trình Lý luận và thực tiễn công tác lưu trữ ở Liên Xô xuất bản năm 1980 giải thích như sau : “Phông xuất xứ cá nhân là phông lưu trữ bao gồm những tài liệu hình thành trong quá trình sống và hoạt động của mỗi cá nhân, gia đình hay dòng họ [14, tr37] Còn giáo trình Lý luận và thực tiễn trong công tác lưu trữ của các tác giả Đào Xuân Chúc, Nguyễn Văn Hàm, Vương Đình Quyền, Nguyễn Văn Thâm đã đưa ra định nghĩa : “Phông lưu trữ cá nhân là toàn bộ tài liệu hình thành trong quá trình sống và hoạt động của một nhân vật riêng biệt được đưa vào bảo quản trong một kho lưu trữ nhất định Phông lưu trữ cá nhân thường được thành lập đối với những nhà hoạt động xuất sắc trên các lĩnh vực chính

trị, kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật mà tài liệu hình thành trong quá trình sống và hoạt động của họ có ý nghĩa chính trị, khoa học lịch sử và các ý nghĩa khác Trong thành phần phông lưu trữ cá nhân, còn gồm cả những tài liệu nói

về người hình thành phông sau khi người đó đã qua đời như các hồi ký, bài báo, bản nhạc v.v [5, tr60-61]

Từ những định nghĩa về phông cá nhân đã nêu trên, chúng ta thấy rằng định nghĩa của lưu trữ học Xô Viết nêu khái quát và có tính mở hơn, họ chỉ đưa

ra những loại tài liệu cấu thành phông lưu trữ cá nhân không đề cập đến nơi bảo quản tài liệu Đối với định nghĩa mà lý luận và thực tiễn công tác lưu trữ Việt Nam đưa ra đã nêu cụ thể và rõ ràng hơn như đối tượng thành lập phông lưu trữ, nơi bảo quản tài liệu nhưng nó cũng có những hạn chế bởi tài liệu phải được lưu trong kho lưu trữ nhất định mà không nói đến tài liệu lưu ở nhà riêng của cá nhân hình thành nên tài liệu

1.1.2 Tiêu chuẩn cá nhân được thành lập phông lưu trữ

Việc lựa chọn những cá nhân để thành lập phông lưu trữ là vấn đề cần thiết nhưng đây là vấn đề phức tạp, liên quan đến việc đánh giá của xã hội về một con người, mang ý nghĩa chính trị - xã hội nhất định

Khoa học lưu trữ cho thấy việc xác định tiêu chuẩn thành lập phông cá nhân phải dựa trên 3 quan điểm cơ bản của khoa học đó là quan điểm chính trị, quan điểm lịch sử, quan điểm tổng hợp và toàn diện

Xét trên quan điểm chính trị, tiêu chuẩn lập phông cá nhân phải được xác định trên cơ sở đảm bảo tính đảng, cũng chính là đảm bảo lợi ích của giai cấp công nhân và toàn thể nhân dân lao động Tài liệu của nhân vật được lập phông

cá nhân và được bảo quản trong lưu trữ Đảng, lưu trữ Nhà nước là để phục vụ lợi ích chung của dân tộc Việt Nam, của Đảng Cộng sản Việt Nam và nhân dân lao động Cá nhân có tài liệu được lựa chọn để đưa vào bảo quản trong các lưu trữ của Đảng và Nhà nước phải là những nhân vật có vai trò nổi bật trong lịch

sử Đảng, lịch sử dân tộc Việt Nam hoặc tiêu biểu cho một nhóm người tích cực trong từng thời kỳ lịch sử, trong một lĩnh vực hoạt động nhất định mang ý nghĩa toàn quốc Hoạt động của cá nhân góp phần tích cực vào sự phát triển xã hội Tài liệu của họ có ý nghĩa về nhiều mặt, là nguồn sử liệu quý giá, bổ sung cho các sự kiện lịch sử của Đảng và của đất nước Cuộc đời và những hoạt động của họ được thể hiện thông qua tài liệu cá nhân, là tấm gương sáng cho thế hệ mai sau Những tài liệu đó có thể làm sống lại chân dung của những người nổi tiếng, để lại cho đời sau những giá trị tinh thần cao quý

Xét trên quan điểm lịch sử : Mỗi cá nhân sinh ra, sống và hoạt động trong một hoàn cảnh, một giai đoạn lịch sử nhất định Trong các thời kỳ, giai đoạn lịch sử của một dân tộc, thường xuất hiện những người tài giỏi, có những đóng góp cụ thể cho đất nước, dân tộc… trên những lĩnh vực hoạt động khác nhau như chính trị, kinh tế, văn hoá… Vì vậy, đánh giá cá nhân phải đặt họ trong điều kiện cụ thể Đánh giá tài năng của cá nhân phải xét trên quan điểm lịch sử, đặt họ trong bối cảnh lịch sử mà họ sống và hoạt động để xem xét họ có phải là người tiêu biểu cho một dân tộc, một chính đảng trong thời kỳ lịch sử

đó hay không Không thể lấy các cá nhân sống trong những giai đoạn lịch sử, hoặc trong những lĩnh vực hoạt động khác nhau để so sánh, đánh giá họ

Xét trên quan điểm toàn diện tổng hợp : Khi lựa chọn nhân vật cụ thể để lập phông cá nhân, phải xem xét một cách tổng hợp và toàn diện, đặt họ trong mối quan hệ tổng hoà với các cá nhân khác trong cùng những đặc trưng lựa chọn, trong cùng một giai đoạn lịch sử, một thời đại, trong cùng một lĩnh vực hoạt động, hoặc trong cùng một không gian nhất định Xem xét cá nhân một cách có hệ thống, nhằm đảm bảo tính liên tục, có đầu có cuối, thống nhất và hoàn chỉnh Nghiên cứu, phân tích họ trong quá khứ, hiện tại và tương lai, xuất phát từ yêu cầu nghiên cứu quá khứ của thế hệ mai sau Tránh sự xem xét một cách phiến diện, một chiều

Hiện nay chưa có văn bản nào quy định về tiêu chuẩn thành lập phông

lưu trữ cá nhân Nhưng trong “Nghiên cứu xác định phông lưu trữ cá nhân

thuộc diện quản lý của Kho Lưu trữ Trung ương Đảng” của Văn phòng Trung

ương Đảng có đưa ra hai tiêu chuẩn thành lập phông lưu trữ cá nhân: vai trò của cá nhân đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và thành phần, khối lượng tài liệu mà cá nhân để lại

Về vai trò của cá nhân đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng : Trường hợp cá nhân nổi tiếng, nhưng có quá ít tài liệu lưu trữ thì có thể lập sưu tập Sưu tập lưu trữ có thể bao gồm tài liệu xuất xứ của một cá nhân, tài liệu do một hoặc nhóm cá nhân sưu tầm theo những đặc trưng nào đó, cũng có thể là tài liệu xuất xứ cá nhân của một số cá nhân có chung những đặc trưng giống nhau Tuỳ thuộc vào khối lượng tài liệu lưu trữ và mối liên hệ giữa các tài liệu của các cá nhân… để lập phông lưu trữ cá nhân, sưu tập lưu trữ hoặc phông lưu trữ liên hợp

Nghiên cứu cuộc đời của các cá nhân là đảng viên tiền bối của Đảng thông qua tài liệu lưu trữ giúp chúng ta có thể xem xét lập trường, quan điểm,

sự hy sinh của họ trong thời kỳ Đảng chưa ra đời, trong và sau khi Đảng ra đời

Ví dụ: Qua tài liệu của Hà Huy Tập, Lê Hồng Phong và các tài liệu liên quan đến họ còn lưu giữ tại phông lưu trữ Quốc tế Cộng sản ở Liên bang Nga và tài liệu trong nước hiện nay đã cho thấy họ là những đảng viên tiêu biểu của Đảng Tuy nhiên, tài liệu lưu trữ mà họ để lại, kể cả những tài liệu về họ còn quá ít, do

đó không thể lập phông cá nhân được Trường hợp này có thể lập sưu tập, ví dụ: Sưu tập tài liệu các Tổng Bí thư của Đảng trước năm 1951 (từ năm 1930 đến đại hội Đảng lần thứ II); hoặc là Sưu tập tài liệu lưu trữ các đảng viên tiền bối của Đảng Cộng sản Việt Nam…

Đối với những nhà hoạt động chính trị, hoạt động quản lý nhà nước, khi đánh giá họ thường phải kết hợp nhiều yếu tố, ví dụ: cá nhân được bầu, được

bổ nhiệm vào vị trí lãnh đạo cao, kết hợp với những cống hiến của cá nhân trên những cương vị đó Trong hoạt động chính trị, hoạt động quản lý nhà nước, tài năng của cá nhân được thể hiện ở những quyết sách đúng đắn được họ đưa ra

và chính họ tổ chức thực hiện thành công trong bối cảnh khó khăn của đất nước, của một chính đảng Theo Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1976 nêu : Tổng Bí thư là người đứng đầu Ban Chấp hành Trung ương Đảng; là người chịu trách nhiệm trước toàn Đảng, toàn dân về sự lãnh đạo cảu Đảng trên mọi lĩnh vực; là người đề xuất những vấn đề về đường lối, chủ trương, chính sách lớn, chỉ đạo công tác xây dựng Đảng, xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cao của Đảng, công tác nghiên cứu lý luận, cải tiến và đổi mới phương thức lãnh đạo của đảng; chỉ đạo các vấn đề trọng yếu cơ mật về quốc phòng, an ninh, đối ngoại Ví dụ : tư tưởng đổi mới của các Tổng Bí thư Trường Chinh, Nguyễn Văn Linh…

Đánh giá ý nghĩa cuộc đời của cá nhân, thực chất là đánh giá công lao của cá nhân đối với Đảng, Nhà nước và xã hội Công lao đó không thể là trừu tượng, chung chung mà là cái cụ thể để khi đánh giá lựa chọn còn có sự cân nhắc, so sánh

Về tiêu chuẩn thành phần, và khối lượng tài liệu được hình thành trong quá trình sống và hoạt động của cá nhân Thực tế cho thấy, để thành lập một phông lưu trữ dù là phông lưu trữ cơ quan (tổ chức) hay phông lưu trữ cá nhân đều phải đảm bảo điều kiện là đơn vị hoặc cá nhân hình thành phông phải có tương đối đầy đủ tài liệu có giá trị phản ánh quá trình hình thành và phát triển, thể hiện hoạt động chức năng của đơn vị hoặc cá nhân hình thành phông Nếu đơn vị hoặc cá nhân hình thành phông có quá ít về mặt số lượng cũng như chất lượng tài liệu thì không thể lập được phông lưu trữ

Thành phần và nội dung tài liệu của một phông cá nhân thường có các loại sau: Tài liệu tiểu sử; tài liệu phản ánh hoạt động chính về chuyên môn, sở

trường; thư từ, tài liệu do cá nhân thu thập, tài liệu về tài sản và sinh hoạt đời sống, tranh, ảnh; tài liệu ghi âm, ghi hình; tài liệu về cá nhân

Tuỳ thuộc vào hoạt động của mỗi cá nhân mà thành phần tài liệu có thể khác nhau về số lượng trong từng nhóm tài liệu Bên cạnh đó, khi xem xét thành phần, nội dung và khối lượng tài liệu của cá nhân cũng cần đặt chúng trong bối cảnh lịch sử mà chúng được sinh ra Ví dụ: Tài liệu của các Tổng Bí thư hoạt động ở thời kỳ trước năm 1945, từ năm 1945 đến năm 1975 và sau

1975 là khác nhau về số lượng, thành phần tài liệu Tài liệu trước năm 1954 không thể đầy đủ như tài liệu sau năm 1954 và sau năm 1975

Tiêu chuẩn vai trò của cá nhân đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và tiêu chuẩn thành phần, khối lượng tài liệu là hai tiêu chuẩn riêng biệt nhưng nó

có mối quan hệ chặt chẽ với nhau bởi vì cá nhân có vai trò quan trọng và có nhiều cống hiến cho đất nước đặc biệt trong hoạt động chính trị hoặc quản lý nhà nước thì tài liệu do họ sản sinh ra cũng có giá trị cao và có ý nghĩa về nhiều mặt Tuy nhiên, nếu cá nhân đó không để lại tài liệu có giá trị hoặc có rất ít thì cũng không thể lập được phông lưu trữ cá nhân, đây là tiêu chuẩn áp dụng để thành lập các phông lưu trữ

1.1.3 Giới hạn phông lưu trữ cá nhân

Xác định giới hạn phông cá nhân trước hết cần lưu ý xác định độ dài cuộc sống và hoạt động của cá nhân được thành lập phông Đặc biệt, có những phông cá nhân có giới hạn dài hơn cuộc sống của cá nhân được thành lập phông Trong thành phần của phông cá nhân, nhiều trường hợp có cả tài liệu được hình thành sau khi cá nhân đã qua đời Ví dụ : tài liệu tang lễ, các bài báo, bài viết, thơ ca, hồi ký về cá nhân, tài liệu về tổ chức lễ kỷ niệm và xuất bản các tác phẩm của cá nhân Bên cạnh đó, trong thành phần phông cá nhân, ngoài những tài liệu lưu trữ cá nhân của người được thành lập phông (tài liệu riêng tư, bản thảo, thư từ v.v) có thể còn có cả những tài liệu của gia đình họ tộc của cá

nhân (bố, mẹ, vợ hoặc chồng, anh chị em và các con, v.v) nếu như đó là những tài liệu thực sự có ý nghĩa đối với cá nhân, hoặc những tài liệu này có giá trị về mặt khoa học và các giá trị khác Hơn nữa, phông lưu trữ cá nhân không bị giới hạn bởi thời kỳ lịch sử mà tài liệu trong phông hình thành liên tục trong suốt quá trình sống và hoạt động kể cả thời gian trước và sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945

Trong một số trường hợp, nếu như những người thân của cá nhân được thành lập phông cũng là những người hoạt động nổi tiếng và tài liệu hình thành trong quá trình hoạt động của họ có với khối lượng lớn thì tập hợp các tài liệu của các cá nhân này không gọi là phông cá nhân mà là phông gia đình

Cần lưu ý trong thành phần phông lưu trữ cá nhân không cần các loại tài liệu chính thức có liên quan đến hoạt động của cơ quan, nơi cá nhân đó công tác Bởi lẽ, tài liệu thuộc phông lưu trữ cá nhân chủ yếu là tài liệu bản thảo, bản gốc có bút tích của cá nhân; còn tài liệu hình thành với tư cách là người đứng đầu cơ quan, tổ chức hoặc người được cơ quan tổ chức giao trách nhiệm thực hiện thì nói chung phải đưa về các phông lưu trữ nơi cá nhân công tác Ví dụ : Tài liệu do cá nhân ký với tư cách là người đứng đầu cơ quan quyết định và chịu trách nhiệm về công việc thì tài liệu phải được đưa về phông lưu trữ cơ quan

1.1.4 Thành phần tài liệu phông cá nhân

Căn cứ vào Nghị định 111/2004/NĐ-CP ngày 08-4-2004 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của pháp lệnh lưu trữ quốc gia thì tài liệu riêng của cá nhân, gia đình, dòng họ tiêu biểu bao gồm :

a) Tiểu sử, gia phả, tộc phả, bằng, sắc;

b) Các công trình nghiên cứu khoa học, sáng tác;

c) Tài liệu của cá nhân về hoạt động chính trị - xã hội;

d) Thư từ trao đổi;

đ) Những công trình, bài viết về cá nhân do cá nhân nhận hoặc sưu tầm được;

e) Tài liệu phim, ảnh, ghi âm, ghi hình của cá nhân hoặc về cá nhân mà

cá nhân nhận hoặc sưu tầm được;

g) Ấn phẩm đặc biệt do cá nhân sưu tầm được

Đối với ngành lưu trữ Đảng, năm 1971 Văn phòng Trung ương Đảng đã ban hành tạm thời Quy định về chế độ sưu tầm, tập trung và quản lý tài liệu lưu trữ ở các cấp bộ đảng kèm theo công văn số 61-VP/TW ngày 06-4-1971 Quy định đã xác định phông tài liệu lưu trữ Đảng Lao động Việt Nam (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam), trong đó bao gồm tài liệu xuất xứ cá nhân Quy định nêu

rõ : Phông tài liệu lưu trữ của Đảng Lao động Việt Nam gồm cả : những tài

liệu, văn kiện của các đồng chí lãnh đạo chủ chốt của Đảng và cá nhân phong kiến có liên quan đến hoạt động của chính quyền thực dân phong kiến có liên quan đến hoạt động của đảng ta Quy định đã khẳng định tài liệu văn kiện của Phông lưu trữ Đảng Lao động Việt Nam gồm : thư từ dân nguyện và đơn khiếu

tố bài viết, bài nói chuyện, bút tích, nhật ký, hồi ký, những tác phẩm văn học nghệ thuật, di chúc, điếu văn của các đồng chí lãnh đạo chủ chốt của đảng và các tác phẩm của những tác giả trong và ngoài nước viết về các đồng chí đó,

hồ sơ truy nã cán bộ, đảng viên ta.

Đến ngày 06-3-2009 Ban Bí thư (Khóa X) đã ban hành quy định số QĐ/TW về phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam xác định thành phần tài liệu Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam, ngoài tài liệu của các cơ quan Đảng và Trung ương Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, còn bao gồm : tài liệu về thân thế, sự nghiệp và hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh, các lãnh

210-tụ tiền bối của Đảng, các nhân vật lịch sử, tiêu biểu của Đảng, đồng thời là cán

bộ lãnh đạo chủ chốt của Nhà nước, của các tổ chức chính trị - xã hội

Thực tế ở một số phông lưu trữ cá nhân đã được xây dựng ở Kho Lưu trữ Trung ương Đảng gồm những nhóm tài liệu chính như sau :

1) Tài liệu tiểu sử;

2) Tài liệu phản ánh hoạt động chính của người hình thành phông;

3) Thư từ trao đổi;

4) Tài liệu phản ánh các hoạt động khác của cá nhân;

5) Ảnh, tài liệu ghi âm, ghi hình của cá nhân;

6) Tài liệu do cá nhân thu thập;

7) Tài liệu viết về cá nhân

Những nhóm tài liệu cơ bản nói trên của một phông lưu trữ cá nhân là những cứ liệu về cuộc đời hoạt động của người hình thành phông Mỗi nhóm tài liệu có vai trò nhất định và chúng có liên quan chặt chẽ với nhau, bổ sung cho nhau tạo nên sự hoàn chỉnh của một phông lưu trữ

1.2 Thành phần, nội dung và ý nghĩa tài liệu các phông lưu trữ Tổng

Bí thư trong phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam

1.2.1 Vai trò của các Tổng Bí thư đối với Đảng Cộng sản Việt Nam

Trong thời kỳ kháng chiến đặc biệt là giai đoạn 1930-1945, Ban Chấp hành Trung ương chưa ban hành quy chế làm việc của Trung ương Sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng, ngày 13-9-1955 Bộ Chính trị họp thông qua Nghị quyết số 23-NQ/TW quyết nghị về phân công và lề lối làm việc của Trung ương trong đó có nêu: “Ban Bí thư, đặc biệt là đồng chí Tổng Bí thư, có trách nhiệm đôn đốc việc thực hiện chương trình, kế hoạch làm việc của Bộ chính trị, Đồng chí bí thư phụ trách văn phòng có trách nhiệm đôn đốc việc thực hiện chương trình, kế hoạch làm việc của Ban Bí thư”

Tháng 8-1982, Hội nghị toàn thể lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương khoá V đã thông qua quy chế làm việc của Ban Chấp hành Trung ương số 04-

NQ/TW, tại điều 5 đã quy định “đồng chí Tổng Bí thư là người đứng đầu Ban

Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, chủ trì công việc của Ban Chấp hành Trung ương, của Bộ Chính trị và Ban Bí thư Đặc biệt, chăm lo nắm đường lối, xem xét các vấn đề về đường lối, chiến lược và các vấn đề trọng yếu của Đảng trong từng thời gian, có tác dụng lớn đến chỉ đạo mọi hoạt động của Đảng

và Nhà nước”

Ngày 28-8-1987, Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương khoá

VI đã thông qua quy chế làm việc của Ban Chấp hành Trung ương số

15-QĐ/TW chỉ rõ : “đồng chí Tổng Bí thư chủ trì công việc của Ban Chấp hành

Trung ương, của Bộ Chính trị và Ban Bí thư Trực tiếp nắm những vấn đề trọng yếu và cơ mật về quốc phòng, an ninh Chăm lo xây dựng Đảng, đặc biệt là xây dựng đội ngũ cán bộ cao cấp chủ chốt của Đảng” [29, tr5].

Trách nhiệm quyền hạn của Tổng Bí thư ở các khoá tiếp theo được quy định nhưng cũng chỉ chung chung như : đồng chí Tổng Bí thư chủ trì công việc của Ban Chấp hành Trung ương, của Bộ Chính trị và Ban Bí thư Trực tiếp nắm những vấn đề trọng yếu và cơ mật về quốc phòng, an ninh Chăm lo xây dựng Đảng, đặc biệt là xây dựng đội ngũ cán bộ cao cấp chủ chốt của Đảng hay là

đề xuất những vấn đề về đường lối, chủ trương, chính sách lớn về đối nội, đối ngoại, những vấn đề quan trọng về xây dựng hệ thống chính trị, đặc biệt là công tác xây dựng Đảng để Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị bàn quyết định

Từ sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng, ngày 22-8-2001 Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Quyết định số 06-QĐ/TW về quy chế làm việc của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư trong đó có nêu rõ trách nhiệm quyền hạn của Tổng Bí thư đã được quy định rõ ràng hơn,

cụ thể là Tổng Bí thư Trung ương Đảng là người đứng đầu Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đồng thời là Bí thư Quân ủy Trung ương, có trách nhiệm và

quyền hạn sau :

- Cùng Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư chịu trách nhiệm trước toàn Đảng, toàn dân về sự lãnh đạo của Đảng trên mọi lĩnh vực;

- Chủ trì công việc của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư Thay mặt Bộ Chính trị, Ban Bí thư kết luận các hội nghị Bộ Chính trị, Ban

Bí thư;

- Đề xuất những vấn đề về đường lối, chủ trương, chính sách lớn để Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư bàn, quyết định Chỉ đạo và định hướng chuẩn bị các đề án trình Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương và một số đề án quan trọng trình Bộ Chính trị;

- Chỉ đạo công tác xây dựng Đảng, xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cao của Đảng; công tác nghiên cứu lý luận; cải tiến và đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng Giữ mối liên hệ với các đồng chí ủy viên Bộ Chính trị, ủy viên Ban

Bí thư, ủy viên Ban Chấp hành Trung ương và các đồng chí Bí thư tỉnh, thành

ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương;

- Trực tiếp chỉ đạo các vấn đề trọng yếu và cơ mật về quốc phòng, an ninh

và đối ngoại Thay mặt Ban Chấp hành Trung ương giữ mối quan hệ làm việc với Hội đồng Quốc phòng và An ninh;

- Ký các nghị quyết và văn bản quan trọng của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư;

- Chủ trì tổ chức các cuộc làm việc với các đồng chí Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội và đồng chí Thường trực Ban Bí thư, đồng chí ủy viên Bộ Chính trị, ủy viên Ban Bí thư phụ trách vấn đề liên quan để chỉ đạo, xử lý kịp thời những công việc hệ trọng, cấp bách của quốc gia trên cơ sở các chủ trương của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị Kết luận của đồng chí Tổng Bí thư tại các cuộc làm việc này được thông báo để các cơ quan chức năng tổ chức thực hiện và báo cáo Bộ Chính trị tại phiên họp gần nhất

Tuy nhiên, mỗi cá nhân đảm nhiệm chức vụ Tổng Bí thư ở từng giai đoạn khác nhau, hoạt động của họ cũng có những điểm khác nhau, nhưng trách nhiệm chính của Tổng Bí thư là làm thế nào để xây dựng Đảng vững mạnh, lãnh đạo toàn Đảng toàn dân thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị mà Đảng đề ra trong từng thời kỳ, từng giai đoạn lịch sử

Ngoài cương vị giữ trọng trách lãnh đạo Đảng, các Tổng Bí thư còn đảm nhiệm vai trò lãnh đạo Nhà nước hoặc các tổ chứ chính trị xã hội như Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, Chủ tịch Tổng Công đoàn Việt Nam… Ở những thời điểm nhất định

Để dễ hình dung vai trò và ảnh hưởng của các Tổng Bí thư đối với cách mạng Việt Nam trong các giai đoạn lịch sử, dưới đây chúng tôi xin giới thiệu khái quát về cuộc đời và hoạt động cách mạng của các đồng chí Trường Chinh,

Lê Duẩn, Nguyễn Văn Linh là những người đã từng giữ chức vụ Tổng Bí thư Đảng

1) Tổng Bí thư Trường Chinh

Đồng chí Trường Chinh tên thật là Đặng Xuân Khu, sinh ngày 09-02-1907

ở làng Hành Thiện, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định, nay là xã Xuân Hồng, huyện Xuân Thủy, tỉnh Nam Định

Năm 1925, đồng chí tham gia cuộc vận động đòi đế quốc Pháp ân xá cho nhà yêu nước Phan Bội Châu và năm 1926, đồng chí là một trong những người lãnh đạo cuộc bãi khóa để truy điệu nhà yêu nước Phan Chu Trinh ở Nam Định

Năm 1927, đồng chí gia nhập Việt Nam Thanh niên cách mạng Đồng chí hội, một tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản Đông Dương

Năm 1929, đồng chí tham gia cuộc vận động thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương ở Bắc Kỳ

Năm 1930, đồng chí được chỉ định vào Ban Tuyên truyền cổ động Trung ương của Đảng Cộng sản Đông Dương Cuối năm đó, đồng chí bị đế quốc bắt

và kết án 12 năm tù cấm cố, đày đi Sơn La

Cuối năm 1936, do thắng lợi của Mặt trận Nhân dân Pháp và do phong trào đấu tranh của nhân dân Việt Nam đòi quyền tự do dân chủ và thả chính trị phạm, đồng chí được trả tự do

Từ cuối năm 1936 đến năm 1939, đồng chí hoat động hợp pháp và nửa hợp pháp ở Hà Nội, là Uỷ viên Xứ ủy Bắc Kỳ và đại biểu của Đảng Cộng sản Đông Dương trong Ủy ban Mặt trận Dân chủ Bắc Kỳ Chiến trành thế giới thứ hai nổ ra, đồng chí liền chuyển vào hoạt động bí mật

Năm 1940, đồng chí là chủ bút báo Giải phóng, cơ quan của Xứ ủy Bắc

Kỳ Tại Hội nghị lần thứ 7 của Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương, đồng chí được cử vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng

Năm 1941, tại Hội nghị lần thứ 8 của Trung ương Đảng, đồng chí được bầu làm Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương, Trưởng ban Tuyên huấn kiêm làm chủ bút báo Cờ giải phóng, cơ quan Trung ương của Đảng và Tạp chí Cộng sản, cơ quan Trung ương của Đảng, Trưởng ban Công vận Trung ương Năm 1943, đồng chí bị Tòa án binh của thực dân Pháp ở Hà Nội kết án tử hình vắng mặt

Ngày 09-3-1945, chủ trì Hội nghị Thường vụ Trung ương mở rộng ra Chỉ thị về Nhật, Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta và chủ trương tổng khởi nghĩa

Tháng 8 năm 1945, đồng chí được Hội nghị toàn quốc của Đảng cử phụ trách Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc

Năm 1951, tại Đại hội lần thứ II của Đảng, đồng chí được bầu lại vào Ban

Chấp hành Trung ương, là Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao

động Việt Nam (ở Đại hội này, Đảng Cộng sản Đông Dương được đổi tên là Đảng Lao động Việt Nam) đến tháng 10 năm 1956

Năm 1958, đồng chí là Phó Thủ tướng Chính phủ kiêm Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Nhà nước

Năm 1960, tại Đại hội lần thứ III của Đảng, đồng chí được bầu lại vào Ban Chấp hành Trung ương và ủy viên Bộ Chính trị phụ trách công tác Quốc hội và công tác tư tưởng của Đảng

Năm 1976, tại Đại hội lần thứ IV của Đảng, đồng chí được bầu lại vào Ban Chấp hành Trung ương ĐảngCộng sản Việt Nam (ở Đại hội này, Đảng Lao động Việt Nam được đổi tên là Đảng Cộng sản Việt Nam) Đồng chí là ủy viên Bộ Chính trị, phụ trách Trưởng ban Nghiên cứu lịch sử Đảng Trung ương

và Trưởng ban Lý luận của Trung ương

Năm 1976, đồng chí được bầu là Chủ tịch Ủy ban Dự thảo Hiến Pháp của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Đồng chí là đại biểu Quốc hội khóa II (1960-1964), khóa III (1964-1971), khóa IV (1971-1975), khóa V (1975-1976), khóa VI (1976-1981), khóa VII (1981-1987) Từ khóa II đến khóa VI, đồng chí là Chủ tịch ủy ban Thường vụ Quốc hội

Năm 1981, đồng chí được Quốc hội bầu làm Chủ tịch Hội đồng Nhà nước

và Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Năm 1982, tại Đại hội lần thứ V của Đảng, đồng chí được bầu lại vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam và là ủy viên Bộ Chính trị Tháng 7-1986, tại Hội nghị đặc biệt Ban Chấp hành Trung ương Đảng

Cộng sản Việt Nam, đồng chí được bầu lại làm Tổng Bí thư của Đảng

Tháng 12-1986, tại Đại hội toàn quốc lần thứ VI của Đảng, đồng chí được

cử làm Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Phó

Trưởng ban soạn thảo Cương lĩnh và Chiến lược kinh tế kiêm Trưởng Tiểu ban soạn thảo Cương lĩnh của Đảng

Đồng chí mất năm 1988

Đồng chí Trường Chính là người học trò xuất sắc, ý hợp tâm đầu của Chủ tịch Hồ Chí Minh, là nhà thiết kế chiến lược của công cuộc đổi mới năm 1986

2) Tổng Bí thư Lê Duẩn

Đồng chí Lê Duẩn sinh ngày 07-4-1907 tại làng Hậu Kiên, xã Triệu Thành, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị Khi còn nhỏ được gọi là Lê Nhuận Năm 1926 đồng chí Lê Duẩn giác ngộ cách mạng và tham gia bãi khoá ở Huế, sau đó đồng chí cùng một số học sinh vào Đà Nẵng vận động phong trào yêu nước

Năm 1927 đồng chí ra Hà Nội liên lạc với Tân Việt và Thanh niên cách mạng Đồng chí Hội

Từ năm 1928 đến năm 1929 đồng chí tham gia và hoạt động trong Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí Hội tiền thân của Đảng Cộng sản Đông Dương (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam)

Năm 1930, đồng chí vào Đảng Cộng sản Đông Dương ở chi bộ Nhà ga xe lửa Hà Nội

Năm 1931, đồng chí là ủy viên Ban Tuyên huấn của xứ uỷ Đảng ở Bắc bộ Cùng năm đó, đồng chí bị bắt và bị thực dân Pháp kết án 20 năm tù cấm cố và lần lượt bị giam ở các nhà lao Hoả Lò (Hà Nội), Sơn La và Côn Đảo Tại các nhà tù này, đồng chí Lê Duẩn đã cùng nhiều đảng viên cộng sản lãnh đạo các cuộc đấu tranh chống chế độ giam cầm hà khắc và tổ chức học tập chính trị Năm 1936, do cuộc đấu tranh của nhân dân ta và thắng lợi của Mặt trận nhân dân ở Pháp, đồng chí được trả tự do Ra tù, đồng chí Lê Duẩn cùng với các đồng chí khác xây dựng cơ sở Đảng ở Trung bộ, thực hiện chủ trương của Trung ương Đảng thành lập Mặt trận dân chủ Đông Dương tập hợp quần chúng

đấu tranh chống bọn phản động thuộc địa, chống nguy cơ phát xít và chiến tranh

Năm 1937, đồng chí được cử giữ chức Bí thư Xứ uỷ Trung bộ

Năm 1939, đồng chí Lê Duẩn được cử vào Ban Thường vụ Trung ương Đảng

Năm 1940, đồng chí lại bị địch bắt ở Sài Gòn, bị kết án 10 năm tù và bị đày đi Côn Đảo lần thứ 2

Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, đồng chí được Đảng và Chính phủ đón

về tham gia cuộc kháng chiến ở Nam bộ Năm 1946, đồng chí Lê Duẩn ra Hà Nội làm việc bên cạnh Chủ tịch Hồ Chí Minh, góp phần cùng Trung ương Đảng chuẩn bị cuộc kháng chiến chống Pháp Cuối năm đó, đồng chí được Bác

Hồ và Trung ương Đảng cử vào lãnh đạo cuộc kháng chiến ở Nam Bộ Tháng 02/1951, Đại hội lần thứ II của Đảng đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương và sau đó được Trung ương cử vào Bộ Chính trị và Ban Bí thư Trung ương Đảng Từ năm 1946 đến 1954, đồng chí giữ chức Bí thư Xứ uỷ Nam bộ đồng thời là Bí thư Trung ương Cục miền Nam Việt Nam

Từ năm 1954 đến năm 1957, sau khi Hiệp định Giơnevơ được ký kết, đồng chí Lê Duẩn ở lại miền Nam để lãnh đạo phong trào cách mạng Đến giữa năm 1957 đồng chí ra Bắc, Trung ương cử đồng chí lãnh đạo công việc chung của Đảng bên cạnh Bác Hồ

Tháng 9-1960, tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng, đồng

chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, giữ chức Bí thư

thứ nhất và Bí thư Quân uỷ Trung ương (1978-1984)

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV (năm 1976) và lần thứ V (năm 1982) của Đảng đồng chí Lê Duẩn lại được Trung ương cử vào Bộ Chính trị và

giữ chức Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam

Đồng chí Lê Duẩn là đại biểu Quốc hội từ khoá II đến khoá VII (từ năm 1960-1986)

Hồi 03 giờ 30 phút ngày 10-7-1986, sau một thời gian dài lâm bệnh nặng đồng chí Lê Duẩn đã từ trần

Đồng chí Lê Duẩn là người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh

3) Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh

Đồng chí Nguyễn Văn Linh, tên thật là Nguyễn Văn Cúc, sinh ngày

01-7-1915 trong một gia đình công chức tại xã Giai Phạm, huyện Mỹ Văn, tỉnh Hưng Yên

Năm 1929, đồng chí tham gia Học sinh đoàn do Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí hội lãnh đạo Ngày 01-5-1930, khi rải truyền đơn chống

đế quốc, đồng chí bị địch bắt, kết án tù chung thân và đày đi Côn Đảo Năm

1936, do thắng lợi của Mặt trận Bình dân Pháp, đồng chí được trả tự do, được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, tham gia hoạt động trong công nhân lao động ở Hải Phòng, Hà Nội Đồng chí đã xây dựng cơ sở đảng, thành lập nhiều chi bộ và Thành ủy lâm thời Hải Phòng

Năm 1939, Đảng điều động vào công tác ở Sài Gòn, tham gia Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Cuối năm đó, đồng chí được phân công tham gia lập lại Xứ ủy Trung kỳ

Đầu năm 1941, đồng chí bị địch bắt ở Vinh, chúng đưa về Sài Gòn xử án 5 năm tù và đày ra Côn Đảo lần thứ hai

Năm 1945, Cách mạng Tháng Tám thành công, đồng chí được đón về Nam Bộ hoạt động ở miền Tây, sau đó lên Sài Gòn - Chợ Lớn trực tiếp lãnh đạo kháng chiến với các chức vụ Bí thư Thành ủy, Bí thư Đặc khu ủy Sài Gòn - Gia Định

Năm 1947, đồng chí được bầu vào Xứ ủy Nam Bộ, đến năm 1949 đồng chí tham gia thường vụ Xứ ủy Nam Bộ

Từ năm 1957 đến năm 1960, đồng chí là quyền Bí thư Xứ ủy Nam bộ Năm 1960, tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III, đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng, được Trung ương chỉ định làm Bí thư Trung ương Cục và sau đó là Phó Bí thư Trung ương Cục miền Nam

Tháng 12 năm 1976, tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV, đồng chí được bầu lại vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng, được Trung ương bầu vào Bộ Chính trị và Ban Bí thư Trung ương Đảng, được phân công giữ các chức vụ : Trưởng Ban Cải tạo xã hội chủ nghĩa của Trung ương, Trưởng Ban Dân vận Mặt trận của Trung ương, Chủ tịch Tổng Công đoàn Việt Nam đến năm 1980 Sau đó, được phân công theo dõi thực hiện nghị quyết của Đảng và Chính phủ

ở các tỉnh miền Nam

Tháng 12 năm 1981, đồng chí làm Bí thư thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh

Tháng 3 năm 1982, tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V, đồng chí được bầu lại vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng Tháng 6-1985, tại Hội nghị Trung ương 8, đồng chí được bầu vào Bộ Chính trị, tiếp tục làm Bí thư thành

ủy thành phố Hồ Chí Minh

Tháng 6-1986, đồng chí được bầu vào Ban Bí thư Trung ương Đảng và được phân công Thường trực Ban Bí thư

Tháng 12-1986, tại Đại hội toàn quốc lần thứ VI của Đảng, đồng chí được

bầu vào Ban Chấp hành Trung ương và được Trung ương bầu làm Tổng Bí thư

Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Năm 1987, đồng chí kiêm chức Bí thư Đảng ủy Quân sự Trung ương

Tháng 6 - 1987, đồng chí được bầu làm đại biểu Quốc hội khóa VIII

Tại các Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII (tháng 6-1991) và lần thứ VIII (tháng 6-1996), đồng chí được cử làm cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng

Đồng chí mất tháng 4-1998

Đồng chí Nguyễn Văn Linh là người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhà lãnh đạo giàu tinh thần đổi mới, sáng tạo của đảng ta

1.2.2 Thành phần, nội dung tài liệu các phông lưu trữ Tổng Bí thư

Thành phần, nội dung tài liệu của các phông Tổng Bí thư đại thể như sau :

1) Phông lưu trữ Tổng Bí thư Trường Chinh (1907-1988), phông số 56

a Tài liệu về tiểu sử và liên quan đến tiểu sử (1945-1988) : các tờ khai lý lịch đảng viên, tiểu sử tóm tắt; giấy chứng nhận đại biểu Quốc hội; Sắc lệnh, nghị quyết, thông báo phân công công tác, các tài liệu liên quan đến khen thưởng, thẻ đảng viên, phù hiệu, huy hiệu, thư điện chúc mừng ngày sinh, nhận chức, các ngày kỷ niệm; tài liệu liên quan đến gia đình dòng họ; giấy chứng nhận cho các gia đình có công, cơ sở cách mạng đã giúp đồng chí Trường Chinh khi hoạt động cách mạng; tài liệu về tang lễ

b Tài liệu về hoạt động Đảng và Nhà nước

- Các bài nói, ý kiến góp ý, tài liệu có bút tích của đồng chí Trường Chính trong các đại hội, hội nghị Trung ương, hội nghị Bộ Chính trị, hội nghị Ban Bí thư; các chương trình và nội dung làm việc

- Diễn văn, bài phát biểu tại các kỳ họp của Quốc hội; tài liệu về cuộc tổng tuyển cử bầu Quốc hội; ban hành Hiến pháp; dự thảo các văn bản luật, pháp lệnh; tài liệu của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Nhà nước

c Tài liệu phản ánh về hoạt động trong công tác lý luận, tư tưởng chủ yếu

là những bài nói, bài viết, bài giảng, giải đáp, ý kiến góp ý tài liệu có bút tích của đồng chí Trường Chinh về nghiên cứu lý luận giảng dạy; công tác nghiên cứu lịch sử Đảng và lịch sử dân tộc; công tác tuyên truyền, xuất bản; tài liệu các báo, tạp chí, nhà xuất bản; công tác văn hóa văn nghệ; tài liệu về văn hóa

và giáo dục

d Tài liệu về cải cách ruộng đất và sửa sai (1953-1956) : bài nói, bài viết, thư điện về cải cách ruộng đất và sửa sai

đ Tài liệu về hoạt động ở các ban, ngành, đoàn thể, tỉnh thành ủy : bài nói, bài viết, tài liệu có bút tích; tài liệu về các chuyến đi thăm và làm việc của đồng chí Trường Chinh

e Tài liệu về hoạt động đối ngoại : bài nói, bài viết, tài liệu về các chuyến

đi thăm, làm việc tiếp các đoàn đại biểu Đảng, các tổ chức khác trên thế giới

f Thư, điện, thiếp chúc mừng (cả thư điện gửi đi và gửi đến đồng chí Trường Chinh)

2) Phông lưu trữ Tổng Bí thư Lê Duẩn (1907-1986), phông số 57

a Tài liệu về tiểu sử và liên quan đến tiểu sử (chủ yếu là lý lịch đảng viên, tiểu sử tóm tắt, các tài liệu liên quan đến khen thưởng, thư điện chúc mừng nhân các ngày kỷ niệm, ngày sinh, chứng minh thư, thẻ đảng viên, phù hiệu, huy hiệu; tài liệu địch truy nã, kết án - tiếng Pháp)

Thư, giấy xác nhận các loại (hoạt động cách mạng), thư cảm ơn

b Tài liệu về hoạt động Đảng và Nhà nước

- Các hồ sơ hội nghị do đồng chí Lê Duẩn chủ trì hoặc tham dự; các văn kiện do đồng chí Lê Duẩn duyệt, ký tên với nhiều bản viết tay

- Các bản thảo dự án, kế hoạch của các cơ quan, đơn vị được đồng chí Lê Duẩn sửa chữa, phê duyệt, góp ý kiến

- Tài liệu về hoạt động đối ngoại có nội dung về các cuộc hội đàm giữa Việt Nam (đồng chí Lê Duẩn, các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước đi thăm, làm việc tại các nước và tiếp các đoàn vào Việt Nam) và các nước (1963-1985); điện đối ngoại và tài liệu liên quan đến đối ngoại

c Các bài nói, bài viết (1947, 1950, 1956-1986)

- Các bài nói, bài phát biểu, lược ghi ý kiến : có nhiều tài liệu viết tay, trong đó có nhiều bài đã được in thành sách hoặc đăng báo, tạp chí (chủ yếu là bài nói tại hội nghị Trung ương, hội nghị Bộ Chính trị, hội nghị Ban Bí thư, hội nghị cán bộ; bài nói tại các chuyến đi thăm và làm việc tại địa phương; bài nói, bài viết trong kháng chiến chống Pháp trước khi đồng chí Lê Duẩn ra Bắc (trước năm 1957) như đề cương cách mạng miền Nam, thư vào Nam)

- Bài nói, bài phát biểu của đồng chí Lê Duẩn tại Đại hội, hội nghị các Đảng các nước Liên Xô, Lào, Rumani

- Các bản thảo, viết tay bài viết của đồng chí Lê Duẩn chuẩn bị xuất bản thành sách như tác phẩm : Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng năm 1970, trong đó một số bản có bút tích ý kiến của các đồng chí Trường Chinh, Phạm Văn Đồng,

Lê Đức Thọ, Tố Hữu, Nguyễn Duy Trinh

- Bài viết Tiến lên dưới ngọn cờ cách mạng tháng Mười năm 1967 có bản chính, bản thảo có bút tích bản dịch sang tiếng Nga, Pháp, ý và bản in báo Nhân dân

d Thư, điện đi (1974-1985) gồm bản viết tay, bản chính, bản thảo, bản sao

và một số bản có bút tích của đồng chí Trường Chinh (anh Thận) có nội dung chủ yếu là chỉ đạo cách mạng miền Nam

đ Những tài liệu khác

- Tài liệu đến của các cơ quan tổ chức cá nhân : trong đó tài liệu có bút tích và tài liệu không có bút tích của đồng chí Lê Duẩn

- Sổ tay công tác, ghi chép và tài liệu tập hợp để nghiên cứu của đồng chí

Lê Duẩn

- Sổ tay của các đồng chí trợ lý, thư ký như Đống Ngạc, Trần Quỳnh, Lâm Tấn Lộc, Đỗ Trình, Nguyễn Văn Thanh, Đậu Ngọc Xuân (1959, 1961, 1962, 1964-1986)

e Xuất bản phẩm

- Sách xuất bản từ bài nói, bài viết của đồng chí Lê Duẩn tiếng Việt, tiếng Nga, Pháp, Anh, Nhật, Trung Quốc ; sách xuất bản chung cùng với các đồng chí lãnh đạo đảng và nhà nước như Chủ tịch Hồ Chí Minh; Trường Chinh; Phạm Văn Đồng; Lê Đức Thọ, Tố Hữu, Nguyễn Duy Trinh

- Sách của các cá nhân trong nước và nước ngoài tặng

f Tài liệu về lễ tang năm 1986 (danh sách ban lễ tang, tiểu sử, điếu văn, nghi thức cách thức tổ chức, sổ tang, ảnh chân dung, băng viếng)

Bên cạnh khối tài liệu nêu trên trong thành phần phông lưu trữ cá nhân đồng chí Lê Duẩn còn có một số phim, ảnh, băng đĩa ghi âm và hiện vật, vật dụng cá nhân hiện được tách bảo quản theo chế độ riêng tại Kho Lưu trữ Trung ương Đảng

3) Phông lưu trữ Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh (1915-1998), phông số 79

a Tài liệu tiểu sử : lý lịch, sơ yếu lý lịch, tiểu sử tóm tắt; giấy chứng nhận

tư cách pháp nhân, huân huy chương, huy hiệu, bằng khen, giấy thông hành, giấy giới thiệu công tác; quyết định phân công, bổ nhiệm, bãi miễn các chức vụ công tác

b Bài nói, bài viết, dự thảo bài phát biểu

Bản gốc viết tay Những việc cần làm ngay (1987-1990)

Bài trả lời phỏng vấn các báo, tạp chí, các hãng thông tấn trong và ngoài nước

Tài liệu có ý kiến, bút tích

c Tài liệu về hoạt động đối ngoại : hồ sơ các cuộc hội đàm, tiếp xúc với các đoàn đại biểu đảng các nước do cá nhân chủ trì hoặc tham dự; hồ sơ các đoàn đi thăm và làm việc tại các nước do cá nhân dẫn đầu

Tài liệu của Trung ương Cục, Thành uỷ thành phố Hồ Chí Minh gửi đến

có ý kiến và bút tích của đồng chí Nguyễn Văn Linh

Thư, thiếp chức mừng, cảm ơn của các tổ chức, cá nhân gửi đến và cá nhân gửi đi nhân dịp sinh nhật, nhân ngày nhận chức

Điện mật đi và đến

Hồ sơ các vụ việc có ý kiến giải quyết của đồng chí Nguyễn Văn Linh Đơn, thư kiến nghị, khiếu tố, tố cáo của các cá nhân, tập thể gửi đến đồng chí Nguyễn Văn Linh

Sổ tay ghi chép của cá nhân, nhật ký công tác, lịch làm việc

Sổ đăng ký công văn, tài liệu của Văn phòng Tổng Bí thư

Xuất bản phẩm của đồng chí Nguyễn Văn Linh

Báo chí đưa tin các hoạt động của đồng chí Nguyễn Văn Linh

Ngoài ra trong phông đồng chí Nguyễn Văn Linh còn có băng ghi âm, ghi hình các buổi làm việc tiếp đón các đoàn khách quốc tế sang thăm và làm việc tại Việt Nam và khi đồng chí đi công tác nước ngoài

* Đặc điểm tài liệu trong các phông lưu trữ Tổng Bí thư

Từ việc thống kê thành phần tài liệu trong các phông lưu trữ Tổng Bí thư nói trên, chúng tôi có thể khẳng định rằng, tài liệu hình thành trong quá trình hoạt động của các đồng chí đa dạng về hình thức, phong phú về nội dung

Về hình thức : tài liệu của cá nhân các Tổng Bí thư đa dạng cả về thể loại (thư, điện, sách, báo, thơ ca, nghị quyết, chỉ thị, báo cáo, công văn) cũng như chất liệu (giấy, băng đĩa, phim ảnh) Ngoài tài liệu là các bản thảo có bút tích của các đồng chí được viết trên giấy trắng, còn có những tài liệu gửi đến xin ý