Tích hợp liên môn làm tăng hứng thú học tập cho học sinh qua một tiết học cụ thể trong môn GDCD lớp 9

Dạy học tích hợp được hình thành trên cơ sở của những quan niệm tích cực về quá trình học tập và quá trình dạy học, thực hiện quan điểm tích hợp trong giáo dục sẽ góp phần phát triển tư

PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO HUYỆN AN DƯƠNG

TRƯỜNG THCS HỒNG THÁI

BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN

Tên sáng kiến:" Tích hợp liên môn làm tăng hứng thú học tập cho học sinh

qua một tiết học cụ thể trong môn GDCD lớp 9"

BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

1 Tên sáng kiến: " Tích hợp liên môn làm tăng hứng thú học tập cho học sinh qua một tiết học cụ thể trong môn GDCD lớp 9"

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục công dân

3 Tác giả:

- Họ và tên:

- Ngày/tháng/năm sinh:

- Chức vụ, đơn vị công tác:

- Điện thoại: DĐ: Cố định:

4 Đồng tác giả (không có): - Họ và tên:

- Ngày/tháng/năm sinh:

- Chức vụ, đơn vị công tác:

- Điện thoại: DĐ: Cố định:

5 Đơn vị áp dụng sáng kiến: - Tên đơn vị:

- Địa chỉ:

- Điện thoại:0313871844

I Mô tả các giải pháp đã biết:

1 Giải pháp đã biết thứ nhất: Quan niệm về dạy học tích hợp

Dạy học tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục đang được

quan tâm Thực hiện tích hợp trong dạy học sẽ mang lại rất nhiều lợi ích cho việc góp phần hình thành và phát triển các năng lực hành động, năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh

Tích hợp theo nghĩa chung nhất được hiểu là sự liên kết các thành phần, các bộ phận khác nhau một cách hòa hợp, tương thích trong một tổng thể Dạy học tích hợp được hình thành trên cơ sở của những quan niệm tích cực về quá trình học tập và quá trình dạy học, thực hiện quan điểm tích hợp trong giáo dục sẽ góp phần phát triển tư duy tổng hợp, năng lực giải quyết vấn đề và làm cho việc học tập trở nên ý nghĩa hơn đối với học sinh so với việc học và thực

hiện các mặt giáo dục một cách riêng rẽ Các sự vật, hiện tượng tự nhiên, xã hộivốn không tồn rại một cách rời rạc, đơn lẻ, chúng là những thể tổng hợp, hoànchỉnh và có mối quan hệ chặt chẽ với nhau

Trong những năm gần đây Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức cáccuộc thi: Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễndành cho học sinh và cuộc thi Dạy học theo chủ đề tích hợp dành cho giáo viêntrung học Mục đích:

- Khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức tổng hợp của các môn họckhác nhau để giải quyết các tình huống thực tiễn; tăng cường khả năng vận dụngtổng hợp, khả năng tự học, tự nghiên cứu của học sinh;

- Thúc đẩy việc gắn kiến thức lý thuyết và thực hành trong nhà trường vớithực tiễn đời sống; đẩy mạnh thực hiện dạy học theo phương châm "học đi đôivới hành";

- Góp phần đổi mới hình thức, phương pháp dạy học và đổi mới kiểm tra,đánh giá kết quả học tập; thúc đẩy sự tham gia của gia đình, cộng đồng vào côngtác giáo dục

- Khuyến khích giáo viên sáng tạo, thực hiện dạy học theo chủ đề, chủđiểm có nội dung liên quan đến nhiều môn học và gắn liền với thực tiễn;

- Góp phần đổi mới hình thức tổ chức dạy học, đổi mới phương pháp dạyhọc, đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập; tăng cường ứngdụng hiệu quả công nghệ thông tin trong dạy học

2.1 Giải pháp đã biết thứ hai: Quan niệm về dạy học liên môn

Dạy học liên môn là một trong những nguyên tắc quan trọng trong dạyhọc Đây được coi là một quan niệm dạy học hiện đại, nhằm phát huy tính tíchcực của học sinh, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục trong các nhà trường Dạy học liên môn là hình thức tìm tòi những nội dung giao thoa giữa cácmôn học với nhau, những khái niệm, tư tưởng chung giữa các môn học, tức làcon đường tích hợp những nội dung từ một số môn học có liên hệ với nhau Từnhững năm 60 của thế kỉ XX, người ta đã đưa vào giáo dục ý tưởng tích hợptrong việc xây dựng chương trình dạy học Tích hợp là một khái niệm của lí

thuyết hệ thống, nó chỉ trạng thái liên kết các phần tử riêng rẽ thành cái toàn thể,cũng như quá trình dẫn đến trạng thái này.

Tùy theo khoa học cụ thể mà có thể tích hợp các môn khoa học khác lạivới nhau như: Lí- Hóa- Sinh, Văn- Sử- Địa Hoặc có thể tích hợp được cả cácmôn tự nhiên với các môn xã hội như: văn, toán, hóa, sinh, GDCD…Ở mức độcao, sự tích hợp này sẽ hình thành những môn học mới, chứ không phải là một

sự lắp ghép thông thường các môn riêng rẽ lại với nhau Tuy nhiên, các môn vẫngiữ vị trí độc lập với nhau, chỉ tích hợp những phần gần nhau Ở mức độ thấp thìviệc tích hợp được thực hiện trong mối quan hệ liên môn Những môn được họcriêng rẽ nhưng cần chú ý đến những nội dung có liên quan đến các bộ môn khác,trong quá trình dạy học chỉ cần khai thác, vận dụng các kiến thức có liên quanđến bài giảng mình đang thực hiện

Dạy học theo quan điểm liên môn có ba mức độ: ở mức độ thấp, giáoviên nhắc lại tài liệu, sự kiện, kĩ năng các môn có liên quan, cao hơn đòi hỏi họcsinh nhớ lại và vận dụng kiến thức đã học của các môn học khác, và cao nhất đòihỏi học sinh phải độc lập giải quyết các bài toán nhận thức bằng vốn kiến thức

đã biết, huy động các môn có liên quan theo phương pháp nghiên cứu

- Dạy học vận dụng kiến thức liên môn giúp cho giờ học sẽ trở nên sinhđộng hơn, vì không chỉ có giáo viên là người trình bày mà học sinh cũng thamgia vào quá trình tiếp nhận kiến thức, từ đó phát huy tính tích cực của học sinh

- Dạy học liên môn cũng góp phần phát triển tư duy liên hệ, liên tưởng ở họcsinh Tạo cho học sinh một thói quen trong tư duy, lập luận tức là khi xem xét mộtvấn đề phải đặt chúng trong một hệ quy chiếu, từ đó mời có thể nhận thức vấn đềmột cách thấu đáo

* Ưu điểm của các giải pháp đã, đang áp dụng:

Các giải pháp đã và đang áp dụng đã tăng cường và nâng cao hiệu quảgiáo dục toàn diện cho học sinh, mang đến sự hứng thú, chủ động, tích cựctrong học tập cho các em Phát triển những kỹ năng học tập, kỹ năng giao tiếp,ứng xử, giúp học sinh mạnh dạn chủ động tiếp thu kiến thức, tự tin trong mọihoạt động học tập cũng như hoạt động xã hội

* Khuyết điểm của các giải pháp đã, đang áp dụng:

- Các giải pháp đang áp dụng không thể tránh được những thiếu xót,khuyết điểm Bởi để các giải pháp thực sự có hiệu quả đi vào thực tế hoạt động,giảng dạy trong nhà trường cần có sự đầu tư về thời gian, tâm huyết của giáoviên Việc phối kết hợp giữa giáo viên và học sinh nếu không có sự sát sao sẽkhông thu được kết quả như mong đợi.

II Nội dung giải pháp đề nghị công nhận sáng kiến:

1 Nội dung giải pháp mà tác giả đề xuất:

- Tên giải pháp mà tác giả đề xuất: " Tích hợp liên môn làm tăng hứng thú học tập cho học sinh qua một tiết học cụ thể trong môn GDCD lớp 9"

- Mục đích: Dạy học liên môn là sự vận dụng những nội dung và phươngpháp các lĩnh vực, các môn học có liên quan để nhằm tăng hiệu quả dạy họcGDCD và làm sáng tỏ những kiến thức mà học sinh được học trong mỗi bộmôn Việc dạy học liên môn làm cho các em nhận thức sự phát triển của xã hộimột cách liên tục, thống nhất, mối liên hệ hữu cơ giữa các lĩnh vực của đời sống

xã hội, hiểu được tính toàn diện của xã hội Điều này khắc phục được tính tảnmạn trong kiến thức của học sinh

Qua việc áp dụng phương pháp dạy học liên môn vào một chủ đề nhất định,(cụ thể là trong bài 17: Nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc) tôi nhận thấy học sinh đã pháthuy được tính tích cực, chủ động, hiểu bài và hứng thú hơn với bộ môn GDCD.Nếu các giờ dạy học môn GDCD đều áp dụng được phương pháp liên môn, tôitin rằng giờ học sẽ không còn khô khan nhàm chán và sẽ tạo được niềm yêuthích bộ môn đối với học trò

Trong thực tế chúng tôi thấy khi bài soạn có tích hợp với kiến thức củacác môn học khác sẽ giúp giáo viên tiếp cận tốt hơn, hiểu rõ hơn, sâu hơn nhữngvấn đề đặt ra trong SGK Từ đó bài học trở nên sinh động hơn, học sinh có hứngthú bài học, được tìm tòi, khám phá nhiều kiến thức và được suy nghĩ sáng tạohơn đồng thời vận dụng vào thực tế tốt hơn

- Nội dung giải pháp đề xuất:

Nội dung 1

a Mục tiêu dạy học

Về kiến thức: Giúp HS hiểu:

- Vì sao phải bảo vệ tổ quốc

- Nghĩa vụ phải bảo vệ tổ quốc của công dân

- Trách nhiệm của bản thân trong việc thực hiện nghĩa vụ bảo Vệ Tổ Quốc

- Tích cực tham gia các hoạt động thực tiễn các hoạt động bảo vệ tổ quốc

- Sẵn sàng làm nghĩa vụ bảo vệ tổ quốc khi đến độ tuổi quy định

b Đối tượng dạy học của bài học

*Đối tượng dạy học là học sinh lớp 9

- Số lượng học sinh: 122 em

- Số lớp thực hiện: 04 lớp

* Dự án mà chúng tôi thực hiện là kiến thức môn GDCD9 đồng thời trựctiếp giảng dạy với các em học sinh lớp 9 nên có nhiều thuận lợi trong quá trìnhthực hiện

- Thứ nhất: các em học sinh lớp 9 đã tiếp cận và làm quen với kiến thứcchương trình bậc THCS nói chung và môn GDCD nói riêng nên các em khôngcòn bỡ ngỡ, lạ lẫm với những hình thức kiểm tra đánh giá mà giáo viên đề ra

- Thứ hai: Đối với kiến thức bài “Nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc” các em cũng

đã bước đầu được tìm hiểu qua chương trình GDCD lớp 6,7,8,9 như:

Bài13- Công dân nước CHXHCN Việt Nam( lớp 6)Bài 17- Nhà nước CHXHCN Việt Nam( lớp 7)Bài 20- Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam( lớp 8)Bài 21- Pháp luật nước CHXHCN Việt Nam( lớp 8)Bài 7- Kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc( lớp 9)

- Thứ 3: Đối với các môn học khác như môn Lịc sử, Địa lý, Ngữ văn, Âmnhạc, Mĩ thuật các em cũng được tìm hiểu kiến thức liên quan đến môn GDCDtrong đó có kiến thức về “Nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc” Vì vậy khi cần tích hợpkiến thức của một môn học nào đó vào vào bộ môn GDCD để giải quyết vấn đềtrong bài học các em không cảm thấy bỡ ngỡ

c Thiết bị dạy học, học liệu

* Giáo viên:

- Hình ảnh, tư liệu liên quan đến bài học:

+ Hiến pháp 2013 Luật nghĩa vụ quân sự

+ Sổ tay kiến thức pháp luật+ Tranh ảnh đền ơn đáp nghĩa, nghĩa vụ quân sự

- Máy chiếu, kỹ năng trình chiếu powerpoint; Kỹ năng sọan giảng bằng chương trình word

- Ứng dụng CNTT: Sử dụng phần mềm soạn giảng để trình chiếu các Slide minh hoạ nội dung kiến thức từng phần cần truyền đạt cho học sinh

* Học sinh:

- Đọc bài, tìm hiểu thực tế về những nội dung liên quan đến chủ đề bàihọc, phiếu thảo luận (giấy nháp)

Nội dung 2 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học

Đối với bài “Nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc” giáo viên thực hiện theo các bước sau:

a Khái quát bố cục của bài học:

Bài học được chia làm 3 phần

Phần 1: Tìm hiểu phần Đặt vấn đề

Phần 2: Nội dung bài học

Được chia làm 4 nội dung :

- Nội dung thứ nhất: Thế nào là bảo vệ Tổ quốc?

- Nội dung thứ hai: Bảo vệ Tổ quốc bao gồm những nội dung gi?

- Nội dung thứ ba: Vì sao phái bảo vệ Tổ quốc?

- Nội dung thứ tư: Trách nhiệm của công dân, học sinh

Phần 3: Bài tập

b Xác định các môn có nội dung kiến thức tích hợp trong từng phần của bài học

Phần 1: Giới thiệu bài và Tìm hiểu phần Đặt vấn đề

+ Tích hợp với môn Nhạc:

GV cho học sinh nghe bài hát “Giai điệu Tổ quốc” -> Bài hát nói về chủ

đề gì? Cảm xúc của em khi nghe bài hát?

Phần 2: Tìm hiểu nội dung bài học

Hoạt động 1: Thế nào là bảo vệ Tổ quốc?

+ Tích hợp với môn Địa lý : Phần này giáo viên giới thiệu về toàn vẹn lãnhthổ Tổ quốc bao gồm vùng đất vùng trời, vùng biển đảo trên bản đồ Việt Nam

+ Tích hợp với môn Ngữ văn: Giáo viên giới thiệu bài thơ: Nam quốc sơn hà – Bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc ( Ngữ văn 7)

+ Tích hợp với môn Lịch sử:

- Giáo viên giới thiệu hoàn cảnh ra đời bài thơ Nam quốc sơn hà: Lịch sử giữ nước hào hùng của dân tộc ta đã được văn học nước nhà ghi lại qua một số tác phẩm bất hủ Chúng ta còn nhớ cách đây hơn 900 năm – vào năm 1077, quân xâm lược Tống với binh hùng tướng mạnh, hùng hổ kéo sang xâm lược nước ta Bọn chúng đã bị người anh hùng dân tộc LÝ Thường Kiệt cùng quân dân chặn đánh quyết liệt Cuộc hành quân tàn bạo của giặc Tống bị chặn đứng trên trận tuyến sông Như Nguyệt nổi tiếng trong lịch sử Bài thơ thần hay còn gọi là bài Nam quốc sơn hà đã ra đời trong hoàn cảnh chiến đấu ác liệt này.

- Giáo viên tích hợp với sự kiên lịch sử ngày 2 tháng 9 năm 1945: Chủ tịch

Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa Sự ra đời bản Tuyên ngôn Độc lập thực sự là một mốc son trong lịch sử của dân tộc Việt Nam; bản Tuyên ngôn đã khẳng định những quyền dân tộc cơ bản của dân tộc Việt Nam và trở thành một cuộc đối thoại lớn có ý nghĩa lịch sử trọng đại: Tuyên bố với thế giới về việc chấm dứt 80 năm đô hộ của thực dân Pháp và hàng nghìn năm phong kiến ở Việt Nam; Tuyên bố sự ra đời và yêu cầu Quốc tế công nhận nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa; Khẳng định quyền được hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do, độc lập của Việt Nam; Thể hiện quyết tâm cao nhất của dân tộc trong đấu tranh giữ gìn độc lập dân tộc, tự do hạnh phúc của nhân dân: “ Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do, độc lập Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần

và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy.”

+ Tích hợp giáo dục pháp luật:

- Giáo viên giới thiệu Hiến pháp 2013 – Điều 13:

“1.Tổ quốc Việt Nam là thiêng liêng, bất khả xâm phạm.

2 Mọi hành vi chống lại độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, chống lại sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đều bị nghiêm trị.”

Hoạt động 2: Bảo vệ Tổ quốc bao gồm những nội dung gì?

+ Tích hợp giáo dục pháp luật:

Giáo viên giới thiệu Luật nghĩa vụ quân sự năm 2015 (3-7-2015 ):

“ Điều 30 Độ tuổi gọi nhập ngũ:

Công dân đủ 18 tuổi được gọi nhập ngũ; độ tuổi gọi nhập ngũ từ đủ 18 tuổi đến hết 25 tuổi; công dân được đào tạo trình độ cao đẳng, đại học đã được tạm hoãn gọi nhập ngũ thì độ tuổi gọi nhập ngũ đến hết 27 tuổi.

Điều 4 Nghĩa vụ quân sự:

1 Nghĩa vụ quân sự là nghĩa vụ vẻ vang của công dân phục

vụ trong Quân đội nhân dân Thực hiện nghĩa vụ quân sự bao gồm phục vụ tại ngũ và phục vụ trong ngạch dự bị của Quân đội nhân dân.

2 Công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự, không phân biệt dân tộc, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo, trình độ học vấn, nghề nghiệp,

nơi cư trú phải thực hiện nghĩa vụ quân sự theo quy định của Luật này.”

+ Tích hợp giáo dục kĩ năng sống:

GV yêu cầu HS nêu một số hoạt động bảo vệ Tổ quốc ( Khám tuyển sứckhỏe NVQS, lên đường nhập ngũ, tham gia câu lạc bộ “ Chiến sĩ an ninh nhỏtuổi”, Tham gia rèn luyện thi đấu trong Hội khỏe Phù Đổng ”GV chiếu hình ảnhminh họa:

Hội thi chiến sĩ an ninh nhỏ tuổi

Hội Khỏe Phù Đổng Thắp nến tri ân tại nghĩa trang Liệt sĩ

Đồng chí Phùng Văn Thanh,

Phó BT Huyện ủy, CT UBND huyện

An Dương tặng quà, động viên

thanh niên lên đường nhập ngũ

Đại diện tân binh huyện An Dương hứa hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà Tổ

quốc giao phó

Hoạt động đền ơn đáp nghĩa

Xây dựng lực lượng quốc phòng toàn dân Bảo vệ Trật tự an toàn xã hội

Hoạt động 3: Vì sao phải bảo vệ Tổ Quốc?

+ Tích hợp với môn Lịch sử 9: giới thiệu về cuộc kháng chiến chống TD Pháp

(chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ 1954) và ĐQ Mĩ ( Chiến Dịch Hồ Chí Minh 1975) của dân tộc Việt Nam ( GV chiếu phim giới thiệu những nét cơ bản nhất )

Đội hình vận tải bằng xe thồ phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Chiến dịch Điện Biên Phủ thắng lợi

Hành quân thần tốc trong chiến dịch Hồ Chí Minh

Chiến dịch Hồ chí Minh lịch sử

+ Tích hợp với môn Ngữ Văn:

Năm mươi sáu ngày đêm, khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt

Máu trộn bùn non

Gan không núng, chí không mòn! ( Hoan hô chiến sĩ Điện Biên- Tố Hữu)

Lớp cha trước, lớp con sau

Đã thành đồng chí chung câu quân hành ( Tiếng hát xuân sang- Tố Hữu)

Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước

Mà lòng phơi phới dậy tương lai (Theo chân Bác" của Tố Hữu)

+ Tích hợp với môn Ngữ Văn 9:

“ Đoàn giải phóng quân một lần ra đi.

Nào có sá chi đâu ngày trở về.

Ra đi ra đi bảo tồn sông

Ra đi ra đi thà chết cho vinh”

Khúc hát quen thuộc từ xa chợt vọng lại gợi trong lòng chúng ta biết bao suy tưởng Chúng ta như được sống lại một thời hào hùng của dân tộc theo tiếng hát sôi nổi trẻ trung và cũng bình dị như cuộc đời người lính Không biết

đã có bao nhiêu bài thơ nói về họ - những chàng Thạch Sanh của thế kỉ hai mươi Tiêu biểu cho hai thời kì chống Pháp và chống Mĩ là hai bài thơ: “Đồng chí” của Chính Hữu và “Tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật trong chương trình Ngữ văn 9 Những người lính trong hai bài thơ thuộc hai thế hệ khác nhau nhưng ở họ đều có nhiều nét đẹp chung của người lính cách mạng và của con người Việt Nam sống, chiến đấu để bảo vệ Tổ quốc Họ đến với cuộc kháng chiến với tinh thần yêu nước thật giản dị: nghe theo tiếng gọi cứu nước

mà tự nguyện lên đường Trải qua những ngày gian lao kháng chiến đã ngời lên phẩm chất anh hùng ở những người nông dân mặc áo lính hiền hậu:

“Đêm nay rừng hoang sương muối Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới, Đầu súng trăng treo”.

Những chiến sĩ lái xe Trường Sơn là những thanh niên có học vấn, có tri thức, đã được sống trong thời bình, được giác ngộ lí tưởng cách mạng cao cả,