SỔ TAY HƯỚNG DẪN LỒNG GHÉP GIỚI VÀO HOẠT ĐỘNG ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG AN TOÀN THỰC PHẨM

Các mục tiêu cụ thể: - Cung cấp cách tiếp cận thực tế, từ thiết kế, lập kế hoạch đến giám sát, tích hợp các mối quan tâm về giới tức là lồng ghép vào tất cả các hoạt động của dự án dự án

DỰ ÁN XÂY DỰNG VÀ KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG NÔNG SẢN THỰC PHẨM (FAPQDCP)

SỔ TAY HƯỚNG DẪN LỒNG GHÉP GIỚI VÀO HOẠT ĐỘNG

ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG AN TOÀN THỰC PHẨM

Nhóm tác giả: nhóm chuyên gia kỹ thuật của Dự án FAPQDC

bao gồm:

Bà Phạm Thu Hiền, thành viên Ông Trương Quang Hồng, thành viên

Bà Hàn Mai Hương, thành viên

Bà Denise Beaulieu, Chuyên gia Canada về Giới

2.2 Phương pháp tiếp cận đối với vấn đề giới trong Dự án FAPQDC 6

3 Hướng dẫn lồng ghép giới đối với công việc quản lý: Trách nhiệm của các bên liên quan 7

3.1 Bối cảnh: Khung chính sách 7 3.2 Ở cấp hoạt động: Lồng ghép giới vào tất cả các hoạt động dự án 8

3.2.1 Cơ quan điều phối dự án Canada -CCA & Ban quản lý dự án tại Việt Nam-VPMU: Nhóm Quản lý 8 3.2.2 Sở NN & PTNT: cán bộ quản lý, cán bộ kỹ thuật và tổ công tác 9

3.3 Tổng quan lồng ghép giới của Dự án FAPQDC 10

4 Hướng dẫn lồng ghép giới trong các dự án thí điểm 13

4.1 Mục đích của Hướng dẫn- Kết quả mong đợi và Đối tượng sử dụng 13

4.4 Công cụ thực hành và các câu hỏi giám sát 16

5.1 Mục đích, kết quả mong đợi và đối tượng sử dụng 17 5.2 Các hoạt động/các bước chuẩn bị và tổ chức thực hiện đào tạo/tập huấn 18 5.3 Một số câu hỏi thường dùng 18 5.3 Lồng ghép giới như thế nào vào các bước của đào tạo/tập huấn 18

6 Hướng dẫn lồng ghép giới trong hoạt động tiếp cận thị trường và truyền thông 21

6.1 Mục tiêu/ Kết quả mong đợi/ đối tượng sử dụng 21 6.2 Xác định các nội dung hoạt động chính cần được lồng ghép giới 22 6.3 Các câu hỏi thường dùng 22

Phụ lục A: Lồng ghép giới vào tài liệu kỹ thuật của ngành hàng rau, quả 25 Phụ lục B: Lồng ghép giới vào Tài liệu kỹ thuật ngành hàng thịt lợn 29 Phụ lục C: Lồng ghép giới vào Tài liệu kỹ thuật ngành hàng thịt gà 34

Từ viết tắt

CCA Cơ quanđiều phối Dự án phíaCanada

CCS Chuyên gia chuỗi ngành hàng

CIDA Cơ quan Phát triển Quốc tế Canada

DARD Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

FAPQDCP Dự án Xây dựng và kiểm soát chất lượng nông sản thực phẩm

FQS Chất lượng và an toàn thực phẩm

GPP Thực hành sản xuất tốt

HACCP Phân tích mối nguy và các điểm kiểm soát tới hạn

MARD Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

NAFIQAD Cục Quản lý chất lượng Nông-Lâm sản và Thủy sản

TOF Đào tạo nông dân

TOT Đào tạo giảng viên

TOS Đào tạo các bên liên quan

VPMU Ban Quản lý dự án phía Việt Nam

1 TỔNG QUAN

1.1 Mục đích và mục tiêu của Sổ tay hướng dẫn

Mục đích chính của sổ tay hướng dẫn lồng ghép giới là hỗ trợ những nỗ lực của các đối tác

dự án trong việc lồng ghép giới vào hoạt động đảm bảo chất lượng an toàn thực phẩm

Các mục tiêu cụ thể:

- Cung cấp cách tiếp cận thực tế, từ thiết kế, lập kế hoạch đến giám sát, tích hợp các mối quan tâm về giới (tức là lồng ghép) vào tất cả các hoạt động của dự án (dự án thí điểm, đào tạo và tiếp cận thị trường/truyền thông), với trọng tâm là các dự án thí điểm;

- Hình thành các nhóm, xây dựng một tài liệu tham khảo phổ biến được sử dụng bởi tất

cả các bên liên quan, tất cả các thông tin và các công cụ được yêu cầu cho việc lồng ghép giới hiệu quả vào hoạt động đảm bảo chất lượng an toàn thực phẩm ;

- Đảm bảo rằng các nhu cầu cụ thể của hai Giới được xem xét trong việc thiết kế, lên kế hoạch và thực hiện các hoạt động về đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm

1.2 Người sử dụng

Sổ tay hướng dẫn sẽ được sử dụng bởi tất cả các đối tác liên quan đến chất lượng an toàn thực phẩm ở các cấp: tổ công tác chịu trách nhiệm việc thực hiện các dự án thí điểm, các ban ngành, đơn vị, đối tác khác nhau tham gia vào thí điểm dự án1, đại diện cấp quốc gia và cấp tỉnh của dự án bao gồm: Bộ NN & PTNT và Sở NN & PTNT, Văn phòng ban quản lý dự án (VPMU) và Cơ quan Điều phối dự án phía Canada (CCA)

1.3 Cấu trúc và Hướng dẫn sử dụng

Ngoài phần giới thiệu, sổ tay hướng dẫn bao gồm năm phần khác nhau:

- Phần hai trình bày một cái nhìn tổng quan về Dự án Xây dựng và kiểm soát chất lượng nông sản thực phẩm (FAPQDCP) và các cách tiếp cận về lồng ghép giới

- Phần ba bao gồm Hướng dẫn lồng ghép giới dành cho các nhà quản lý và các vị trí lãnh đạo ở các cấp khác nhau

- Phần bốn bao gồm Hướng dẫn lồng ghép giới vào các dự án thí điểm hoạt động trong lĩnh vực chất lượng và an toàn thực phẩm

- Phần năm trình bày Hướng dẫn chi tiết về lồng ghép giới đối với các hoạt động đào tạo trong lĩnh vực chất lượng và an toàn thực phẩm Đào tạo là một phần quan trọng của các hoạt động cung cấp do dự án FAPQDC thực hiện và đó là lý do tại sao toàn bộ phần này sẽ trình bày về nhạy cảm giới trong hoạt động đào tạo

- Cuối cùng, phần thứ sáu là Hướng dẫn lồng ghép giới vào các hoạt động tiếp cận thị trường và truyền thông

Các nội dung nói trên được hoàn thành bởi ba phụ lục mô tả quá trình của việc lồng ghép giới vào các hoạt động kỹ thuật của ba nhóm hoạt động chính của Dự án

1 bao gồm các doanh nghiệp tư nhân, hợp tác xã, trang trại, cơ sở giết mổ, các doanh nghiệp kinh doanh và phân phối

Trong khi đó, đối với việc sử dụng, các bên liên quan cần áp dụng những hướng dẫn lồng ghép một cách phù hợp với các công đoạn, các bước thực hiện dự án thí điểm, chuỗi giá trị cụ thể và các hoạt động cụ thể Như vậy, cách tiếp cận "từ trang trại đến bàn ăn" của Dự án FAPQDCP cũng được áp dụng nhất quán trong việc sử dụng các hướng dẫn lồng ghép giới

Hình 1: Cách tiếp cận theo chuỗi từ trang trại đến bàn ăn

2 Tổng quan về Dự án Xây dựng và kiểm soát chất lượng nông sản thực phẩm - FAPQDCP

Phần này trình bày một cái nhìn tổng quan về Dự án FAPQDCP và cách tiếp cận trong việc lồng ghép giới

2.1 Tổng quan về Dự án

Dự án Xây dựng và Kiểm soát chất lượng Nông sản thực phẩm (FAPQDC) được Cơ quan Phát triển Quốc tế Canada (CIDA) tài trợ, thời gian triển khai Dự án 5 năm Cục Quản lý Chất lượng Nông Lâm sản và Thủy sản (NAFIQAD) được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn giao làm đơn vị chủ quản Mục tiêu của Dự án là hỗ trợ cải thiện chất lượng, an toàn thực phẩm và khả năng tiếp cận thị trường của hệ thống sản xuất nông sản thực phẩm thông qua tăng cường quá trình sản xuất chế biến và hệ thống kiểm soát chất lượng Cách tiếp cận tổng thể của dự án FAPQDCP dựa trên bốn hợp phần chiến lược:

1 Xây dựng các tài liệu kỹ thuật (quy trình thực hành chuẩn (SOPs), hướng dẫn) để áp dụng thực hiện các Thực hành sản xuất tốt (GPP) trong tất cả các khâu theo chuỗi giá trị ngành hàng qua cách tiếp cận « từ trang trại đến bàn ăn » Những GPP trong chuỗi ngành hàng (rau, quả, thịt gà và thịt lợn) dựa trên sự kết hợp dùng phương pháp phân tích các mối nguy và kiểm soát theo nguyên tắc HACCP và các hướng dẫn của Codex/OIE nhằm cải thiện chất lượng, năng suất và an toàn sinh học cho một số nông

soát theo ba cách sau đây: (i) hỗ trợ việc đánh giá, xem xét lại các điều luật và các quy định của Chính phủ Việt Nam về chất lượng thực phẩm (ii) Cải thiện hệ thống phòng thí nghiệm theo tiêu chuẩn quốc tế như Thực hành phòng thí nghiệm tốt (GLP) và ISO

17025, iii) hỗ trợ xem xét về tổ chức và hoạt động của hệ thống thanh tra và thẩm định chất lượng, ATTP

4 Chiến lược thứ 4 được thực hiện đó là chiến lược về bình đẳng giới mà sẽ được thực hiện lồng ghép trong tất cả các hợp phần của dự án Chiến lược này được triển khai và đưa vào dự án trên cơ sở phân tích vai trò tương ứng của nam giới và nữ giới trong toàn bộ chuỗi sản xuất sản phẩm nông nghiệp từ trang trại đến bàn ăn, đồng thời xem xét các chiến lược và chính sách bình đẳng giới của Việt Nam Kết quả chính mong đợi đạt được là tạo điều kiện cho nam giới và nữ giới có được cơ hội bình đẳng trong việc tham gia vào các hoạt động của Dự án thí điểm, các nhóm kỹ thuật được thành lập bởi FAPQDCP, đạt được quan điểm chung của quan hệ đối tác giữa nam giới và

nữ giới tham gia vào các hoạt động quản lý chất lượng, an toàn thực phẩm

2.2 Phương pháp tiếp cận đối với vấn đề giới trong Dự án FAPQDC

Dự án FAPQDC đã thực hiện phân tích vai trò của các thành phần liên quan khác nhau tham gia vào việc cải thiện chất lượng và an toàn thực phẩm của Việt Nam Kết quả cho thấy cả nam giới và nữ giới đều đóng vai trò quan trọng tuy nhiên lực lượng nữ lại thể hiện số lượng đông đảo trong một số lĩnh vực, ví dụ: các hoạt động trong trang trại, bán buôn rau, cụ thể số liệu như sau:

- Một bộ phận dân số Việt Nam sống tại khu vực nông thôn chiếm 71%2, trong đó 80%

nữ giới và 60% nam giới cho biết nông nghiệp là công việc chính của họ, họ có thể là chủ cơ sở/trang trại hoặc là đồng quản lý trang trại, hoặc là người làm công ăn lương; Một vài nghiên cứu thực hiện tại Việt Nam khẳng định rằng nam giới và nữ giới làm việc theo quan hệ đối tác khi cùng đưa ra các quyết định quan trọng trong hoạt động sản xuất trồng trọt hoặc chăn nuôi;

- Ngoài ra, các dữ liệu chung cho thấy phụ nữ Việt Nam chiếm 51% trên tổng số các vị trí kỹ thuật và mặc dù không có dữ liệu cụ thể theo lĩnh vực nhưng có thể cho rằng với

tỉ lệ đó chắc chắn lĩnh vực chất lượng và an toàn thực phẩm cũng có tỉ lệ tương tự Nhìn chung, trong lĩnh vực chất lượng và an toàn thực phẩm đều thể hiện sự tham gia đầy đủ của cả nam giới và nữ giới Thực tế, phụ nữ vẫn tiếp tục đóng vai trò chính trong việc quyết định mua thực phẩm an toàn nhưng như đã đề cập ở trên vai trò của phụ nữ chắc chắn không

bị giới hạn trong các khâu của chuỗi giá trị từ trang trại tới bàn ăn:

- Phụ nữ là nông dân, họ thực hiện công việc và có trách nhiệm trong tất cả các khâu trong chuỗi sản xuất ngành hàng rau và trái cây;

- Phụ nữ tham gia vào hợp tác xã và đóng góp tích cực cho Ban chủ nhiệm của hợp tác xã;

2 Chương trình phát triển Liên Hợp Quốc, 2009, Trang 162

3 Chương trình phát triển Liên Hợp Quốc(UNDP) 2009 Báo cáo phát triển con người: Vượt qua rào cản: Di cư và phát triển con người New York Trang 187

- Phụ nữ làm việc trong cơ sở giết mổ thực hiện các công việc như làm sạch thân thịt và pha lóc, đóng gói

- Phụ nữ làm chủ các cơ sở bán buôn rau;

- Phụ nữ là kỹ thuật viên trong phòng kiểm nghiệm và thú y viên trong đội thanh kiểm tra đảm bảo thực phẩm đạt yêu cầu an toàn;

Mặc dù thực hiện nhiều vai trò như vậy nhưng phụ nữ vẫn phải đảm nhận thêm các vai trò truyền thống khác như: nội trợ, lao động chân tay như làm cỏ hoặc chỉ đi chợ chuẩn bị và mua thực phẩm Do vậy, những đóng góp của phụ nữ trong vấn đề chất lượng và an toàn thực phẩm không được ghi nhận thích đáng do phụ nữ chỉ thể hiện với một con số rất hạn chế về vai trò mà họ thực hiện thay vì tất cả những vai trò khác nhau mà họ đã thực hiện như đã liệt

kê ở trên Một trong những kết quả mong đợi quan trọng của Dự án FAPQDC là nhằm đảm bảo phụ nữ có quyền tham gia vào các cơ hội của Dự án như đào tạo, tham quan trao đổi kinh nghiệm, tiếp cận thông tin về những thực hành sản xuất đã được hoàn thiện tương tự như nam giới Dự án đã lựa chon các hoạt động ưu tiên để đạt được các kết quả này, đó là:

- Đề cao vai trò quan trọng của phụ nữ trong tất cả các bước thực hiện của mô hình thí điểm như bước lập kế hoạch, xây dựng kế hoạch, thực hiện và giám sát

- Đặc biệt chú ý đến các yếu tố cản trở phụ nữ trong việc tiếp cận cơ hội đạo tạo, và đảm bảo rằng tất cả các hoạt động đào tạo đều xem xét đến yếu tố lồng ghép giới

- Lồng ghép giới vào tất cả các khía cạnh của dự án

- Đảm bảo việc thực hiện lồng ghép giới là trách nhiêm của tất cả các đối tác tham gia dự

án bao gồm Cơ quan điều phối dự án phía Canada, Văn phòng ban quản lý dự án, các nhóm chuyên gia kỹ thuật và các đối tác thực hiện dự án thí điểm tại địa phương

Dự án FAPQDC thúc đẩy lồng ghép giới nằm trong khuôn khổ chia sẻ trách nhiệm giữa nam giới và nữ giới cũng như tập trung vào cách thức cải thiện quan hệ giữa hai giới và thúc đẩy

sự tham gia của phụ nữ trong việc ra quyết định Sổ tay hướng dẫn này là một buwocs quan trọng đảm bảo việc lồng ghép giới được thực hiện đối với tất cả các hoạt động của Dự án

3 Hướng dẫn lồng ghép giới đối với công việc quản lý: Trách nhiệm của các bên liên quan

Phần này của Hướng dẫn trình bày một cái nhìn tổng quan về vai trò và trách nhiệm của các bên liên quan trên khía cạnh lồng ghép giới vào các hoạt động, tiếp theo là những mô tả chi tiết hơn về vai trò và trách nhiệm liên quan đến lồng ghép giới vào các hoạt động thực hiện của Dự án FAPQDC

3.1 Bối cảnh: Khung chính sách

Việc biên soạn sổ tay hướng dẫn lồng ghép giới này phù hợp với các ưu tiên về bình đẳng

chính sách chung, trách nhiệm của việc lồng ghép giới trong Dự án FAPQDCP sẽ là trách nhiệm chung của cả đối tác Canada và Việt Nam

3.2 Ở cấp hoạt động: Lồng ghép giới vào tất cả các hoạt động dự án

Trong tiểu mục này, trình bày trách nhiệm chung của tất cả các đối tác dự án trong việc lồng ghép giới

Nam-VPMU: Nhóm Quản lý

Đội ngũ quản lý của Cơ quan Điều phối dự án phía Canada (CCA) và Ban Quản lý Dự án Việt Nam có trách nhiệm đảm bảo rằng các nội dung chính của Chính sách bình đẳng giới của cả Việt Nam và CIDA được lồng ghép vào các hoạt động của dự án Bước đầu tiên trong việc hoàn thành yêu cầu này là để thực hiện phân tích giới3 trên cơ sở của chiến lược giới được thiết kế với mục tiêu lồng ghép giới vào tất cả các bước và các hoạt động của dự án

Trách nhiệm chung của các nhóm quản lý dự án đối với phía Canada và phía Việt Nam trong việc lồng ghép giới:

- Cung cấp thông tin cho đối tác dự án về các yêu cầu lồng ghép giới trong tất cả các hoạt động có liên quan đối với 3 nhóm hoạt động chính do dự án FAPQDCP thực hiện

- Hướng dẫn, Giám sát việc thực hiện lồng ghép giới của các đối tác

- Cung cấp hỗ trợ kỹ thuật cho các đối tác dự án, bao gồm hướng dẫn, đào tạo và cung cấp các tài liệu, công cụ phù hợp để lồng ghép giới vào các hoạt động

Trách nhiệm của Cơ quan điều phối dự án phía Canada CCA:

- Tạo điều kiện thuận lợi cho việc biên soạn và thực hiện chiến lược giới của dự án, phối hợp chặt chẽ với VPMU, lên kế hoạch và xác định các hoạt động chính được đưa vào kế hoạch hoạt động hàng năm

- Các hoạt động chính về lồng ghép giới tại Canada bao gồm: các chuyến tham quan khảo sát, trao đổi kinh nghiệm, xây dựng các tài liệu kỹ thuật, thuyết trình cho các đối tác Canada của dự án, các cuộc họp xây dựng kế hoạch hàng năm có sự tham gia của tất cả các chuyên gia Canada

- Định kỳ báo cáo CIDA về tiến độ, những hoạt động, kết quả đạt được trong việc lồng ghép giới vào các hợp phần và hoạt động của dự án

- Thông qua phối hợp với VPMU và các chuyên gia ngành hàng, đảm bảo việc lồng ghép giới vào các tài liệu kỹ thuật của dự án

Trách nhiệm của Ban quản lý dự án tại Việt Nam- VPMU:

- Tuyển dụng và phối hợp chặt chẽ với các thành viên nhóm chuyên gia trong nước về Giới và các nhóm chuyên gia kỹ thuật khác để lồng ghép giới trong việc xây dựng kế hoạch hàng năm cho dự án cũng như thường xuyên giám sát và đánh giá kết quả đạt được

4 Tài liệu phân tích giới của Dự án FAPQDC

- Hợp tác chặt chẽ với CCA, đảm bảo việc lồng ghép được thực hiện tại bước xây dựng

kế hoạch hàng năm và báo cáo định kỳ lên CIDA

- Thường xuyên trao đổi thông tin với đại diện CIDA tại Hà Nội và báo cáo với Chính phủ Việt Nam cũng như các Bộ/ngành tham gia khác (Bộ Y tế, Bộ KH&CN) về các vấn

đề liên quan đến lồng ghép giới

- Với sự phối hợp với các chuyên gia ngành hàng và nhóm chuyên gia về Giới, hỗ trợ các các đối tác của dự án (cụ thể là tổ công tác thực hiện mô hình thí điểm của Sở NN & PTNT) thông qua các khóa tập huấn, hỗ trợ nguồn lực kỹ thuật và tài chính

- Tại các dự án thí điểm: Giám sát lồng ghép giới của các dự án thí điểm, bao gồm cả các hoạt động đào tạo

Tùy thuộc vào đặc điểm và tình hình của từng mô hình thí điểm mà sẽ quyết định mức độ

và cách thức tham gia, hỗ trợ của các chuyên gia ngành hàng hoặc các thành viên của nhóm chuyên gia về giới

3.2.2 Sở NN & PTNT: cán bộ quản lý, cán bộ kỹ thuật và tổ công tác

Trách nhiệm chung của ba nhóm chuyên trách là:

- Giới thiệu các yêu cầu lồng ghép giới vào tất cả các bước của các hoạt động mà 3 nhóm này thực hiện;

- Đảm bảo rằng lồng ghép giới được thực hiện trong tất cả các hoạt động dự án thí điểm: nghiên cứu khảo sát ban đầu, áp dụng GPP, đào tạo, tiếp cận thị trường và giám sát như các hướng dẫn được trình bày trong phần dưới đây;

- Cán bộ kỹ thuật chuyên trách của Sở NN & PTNT có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với các thành viên khác của Tổ công tác và Ban quản lý dự án để giám sát việc lồng ghép giới vào các hoạt động của Dự án thí điểm

Bảng 1 dưới đây mô tả trách nhiệm chính của ba nhóm đối với việc lồng ghép giới vào tất cả các bước của các hoạt động

Bảng 1: Lồng ghép giới - Trách nhiệm của Tổ công tác thực hiện mô hình thí điểm Các bước Các hoạt động cụ thể

Lập kế hoạch - Hoàn thành những phân tích về giới để tìm hiểu các vấn đề phát

triển nông nghiệp và nông thôn ảnh hưởng đến nam giới và phụ nữ như thế nào Thông tin chi tiết về phân tích giới được cung cấp tại mục 4.4 (Cách thức Lồng ghép Giới trong các hoạt động)

- Xác định các kết quả cần đạt được tại bước xây dựng kế hoạch Các kết quả đầu ra phải được gắn liền với ưu tiên giới

- Kế hoạch phải bao gồm các giải pháp để giải quyết sự bất bình đẳng (nếu có) thông qua việc phân tích giới Các giải pháp đó cần được xác định rõ ràng và được trình bày trong kết quả đầu ra cần đạt được Ví dụ: «số lượng học viên nữ tham gia đào tạo chiếm một nửa số lượng học viên»

- Kế hoạch cũng phải bao gồm các chỉ số để đo lường sự cải thiện và nên kết hợp các nguồn lực để giám sát việc thực hiện các ưu tiên giới Đây có thể là các chỉ tiêu định lượng (tỷ lệ phần trăm số người tham gia) hoặc chất lượng (những người tham gia có cảm thấy rằng việc đào tạo mang lại hữu ích cho họ hay không)

- Giám sát cần được tiến hành trên cơ sở các chỉ số được xác định ở bước lập kế hoạch Các chỉ số tương tự phải được sử dụng để đo lường sự tiến bộ/cải thiện theo thời gian

Đánh giá Vào cuối giai đoạn xây dựng kế hoạch, cần xây dựng một kế hoạch

đánh giá các hoạt động khác nhau, trong đó cần có các chỉ số về lồng ghép giới, cũng như xem xét mực độ thành công của việc thực hiện lồng ghép giới

3.2.3 Các đối tác tham gia dự án thí điểm

Trách nhiệm chính của các đối tác tham gia dự án thí điểm là thực hiện các yêu cầu lồng ghép giới và báo cáo với Sở NN & PTNT và Ban quản lý dự án về tiến độ và kết quả

3.3 Tổng quan lồng ghép giới của Dự án FAPQDC

Hình 1 trình bày một cái nhìn tổng quan về vai trò và trách nhiệm của các đối tác liên quan đến lồng ghép giới vào các hoạt động của Dự án FAPQDCP, cũng như tổng quan về cơ chế phối hợp giữa các đối tác Bản tóm tắt trình bày những trách nhiệm cho mỗi nhóm Thông tin chi tiết về các hoạt động cần thực hiện để hoàn thành những trách nhiệm này được trình bày

trong phần bốn và năm - Lồng ghép giới trong các dự án thí điểm và Lồng ghép giới trong hoạt động đào tạo

Hình 2: Tổng quan Vai trò và trách nhiệm lồng ghép giới vào hoạt động đảm báo Chất lượng an toàn thực phẩm

Khung chính sách

- Chính phủ Việt Nam: Chính sách

quốc gia

- Chiến lược giới của Bộ NN và PTNT

- Chính sách bình đẳng giới của CIDA

Ban quản lý dự án

ở Việt Nam

Chuyên gia ngành

hàng văn phòng dự án

Văn phòng dự án/ Cơ quan

điều phối phía Canada

Cán bộ quản lý/ Cán bộ kỹ thuật của Sở

NN và PTNT

Nông dân, cơ sở bán buôn, lò giết

mổ, điểm phân phối, hợp tác xã

Tổ công tác tại các tỉnh

Áp dụng chính sách về giới của CIDA và Việt Nam vào Dự án FAPQDC: xây dựng và thực hiện chiến lược

- Chuyên gia ngành hàng (bao gồm các chuyên gia về giới):

hỗ trợ

- Văn phòng dự án quản lý

Đưa ra các yêu cầu lồng ghép giới cho tổ công tác tại các tỉnh, chịu trách nhiệm và giám sát việc thực hiện tại các mô hình thí điểm

Tổ công tác chịu trách nhiệm việc thực hiện lồng ghép giới tại các mô hình thí điểm

Chủ động thực hiện lồng ghép bình đẳng giới tại các mô hình

thí điểm

Bảng 2: Tóm tắt Trách nhiệm lồng ghép giới vào hoạt động đảm báo chất lượng an

toàn thực phẩm Các đối tác tham

gia dự án Trách nhiệm lồng ghép giới trong tất cả các bước của việc thực hiện các hoạt động đảm báo chất lượng an toàn thực phẩm

Thiết lập các yêu cầu về lồng ghép giới

Cung cấp hỗ trợ kỹ thuật trong việc thực hiện yêu cầu lồng ghép giới

Lồng ghép giới trong thiết kế dự

án thí điểm

Lồng ghép giới trong việc thực hiện dự

án thí điểm

Giám sát lồng ghép giới trong các dự án thí điểm và các hoạt

4 Hướng dẫn lồng ghép giới trong các dự án thí điểm

Phần này của hướng dẫn tập trung vào ba bước của dự án thí điểm: khảo sát điều tra ban đầu,

áp dụng Thực hành sản xuất tốt GPPs và quy trình thực hành chuẩn- SOP, và giám sát các dự

án thí điểm

4.1 Mục đích của Hướng dẫn- Kết quả mong đợi và Đối tượng sử dụng

Mục đích của Hướng dẫn là để đảm bảo đều có sự tham gia và thể hiện vai trò, đóng góp về lồng ghép giới của các bên liên quan trong mỗi dự án thí điểm

Từng đối tác sẽ nắm được từng bước của hoạt động cần thực hiện cũng như yêu cầu lồng ghép giới ở từng các bước đó Nhóm hỗ chuyên gia về giới của dự án và các chuyên gia ngành hàng sẽ hỗ trợ và giải đáp các thắc mắc khi áp dụng Hướng dẫn của việc áp dụng các hướng dẫn này trong thực tiễn

4.2 Các câu hỏi thường dùng

Một số câu hỏi thường dùng trong việc hướng dẫn lồng ghép giới vào các dự án thí điểm:

- Các kết quả mong đợi của dự án thí điểm của bạn là gì? Bạn có thể xác định các kết quả

có được nhằm mục tiêu cải thiện mối quan hệ giữa nam giới và phụ nữ, phân chia lao động công bằng hơn giữa họ hoặc cải thiện bình đẳng giữa nam giới và phụ nữ về quyền và nghĩa vụ của mình?

- Trong chuỗi giá trị ngành hàng hoặc lĩnh vực hoạt động của bạn, ai là người lao động chính trong mỗi bước/công đoạn của quy trình? Nam giới hay Phụ nữ? Họ có tầm quan trọng như thế nào?

- Trong các nhiệm vụ và các hoạt động mà bạn cảm thấy, có hay không việc nam giới hay phụ nữ bị đối xử khác biệt hoặc có quyền khác nhau trong việc tiếp nhận kiến thức mới hoặc các nguồn lực khác? Có khi nào bất bình đẳng không?

- Những ai được hưởng lợi chính trong các hoạt động của dự án thí điểm? Nam giới hay Phụ nữ? Có những khác nhau gì trong sự tham gia của họ?

4.3 Các hoạt động cụ thể

Dưới đây là bảng tóm tắt việc lồng ghép giới vào ba bước chính của dự án thí điểm - điều tra khảo sát ban đầu, áp dụng GPP và giám sát Từ các hướng dẫn này, mỗi nhóm giám sát có thể phát triển các phương pháp riêng, phù hợp với chuỗi giá trị ngành hàng hoặc với dự án thí điểm của nhóm đấy Nhóm chuyên gia về Giới của Dự án FAPQDC có thể giúp đỡ trong việc góp ý tài liệu, công cụ và cung cấp hướng dẫn làm thế nào để thiết kế và sử dụng các tài liệu, công cụ đơn giản và thiết thực, ví dụ như các bảng phân công công việc

Bảng 3: Tổng quan việc lồng ghép giới vào các dự án thí điểm Các bước và hoạt động Cách thức lồng ghép giới

Bước 1 - Điều tra khảo sát ban đầu/Phân tích giới

- Thiết lập nhóm nghiên cứu

- Có được sự hiểu biết về các bước

trong chuỗi giá trị

- Lập danh sách câu hỏi một cách cụ

thể trong chuỗi giá trị

- Thu thập dữ liệu, bao gồm cả công

tác kiểm tra các cơ sở hiện có

- Xử lý và phân tích dữ liệu : Phân

loại dữ liệu và xác định xu hướng và

các kiểu mẫu xuất hiện trong khi

phân tích

- Kết luận và kiến nghị của nhóm

nghiên cứu điều tra

- Lập kế hoạch để xác định các bước

tiếp theo

- Xác định các chỉ số về hiệu suất, bao

gồm chỉ số kỹ thuật và xã hội (giới

- Xác định nam giới hay nữ giới có cơ hội tiếp cận và kiểm soát các cơ sở sản xuất

- Sử dụng các kỹ thuật thu thập dữ liệu như nhau cho tất

cả các nhóm cần điều tra Khi cần sẽ sử dụng phương pháp phỏng vấn riêng biệt để cho phép họ chia sẻ thông tin một cách tự do

- Phân tích ý kiến của cả nam giới và phụ nữ

- Phân tích sự khác biệt giữa nam giới và phụ nữ trong mỗi nhiệm vụ cụ thể của chuỗi giá trị ngành hàng: tiếp cận và kiểm soát nguồn lực sản xuất, nhu cầu giới hiện tại và nhu cầu giới chiến lược, các yếu tố có thể ảnh hưởng đến sự bất bình đẳng (nếu có)

- Xác định các kết quả có thể áp dụng cho nam giới và phụ nữ: ví dụ, có nhu cầu cụ thể tại nơi làm việc hoặc yêu cầu sức khỏe

Bước 2- Áp dụng GPP

- Cần xây dựng kế hoạch về sự thay

đổi trong việc áp dụng các GPPs

- Xây dựng SOP

- Đào tạo và hướng dẫn áp dụng GPP

(xem phần 5 của Sổ tay Hướng dẫn)

- Ứng dụng GPP: Khâu trang trại (đối

với công nhân kỹ thuật, quản lý,

công nhân sản xuất trực tiếp) và

khâu ngoài trang trại (vận chuyển, lò

mổ, thị trường tiêu thụ)

- Nội dung đào tạo phù hợp với cả nam giới và phụ nữ nhưng đối tượng mục tiêu tham gia đào tạo là những người sẽ trực tiếp tham gia vào chuỗi ngành hàng Để biết thêm chi tiết về làm thế nào để giới lồng ghép vào các hoạt động đào tạo, hãy tham khảo phần 5 - Hướng dẫn lồng ghép giới trong hoạt động đào tạo

- Cả nam giới và nữ giới thực hiện các hoạt động ở từng giai đoạn, cả khâu trong các trang trại và bên ngoài trang trại

- Hướng dẫn thực địa: 2 hoặc 3 thao tác hướng dẫn thực

Các bước và hoạt động Cách thức lồng ghép giới

- Đầu tư cơ sở hạ tầng

- Thiết lập hệ thống kiểm soát chất

lượng

- Xác định thuộc tính vai trò và trách

nhiệm để áp dụng GPPs mới

tế cho cả nam giới và nữ giới

- Cơ sở hạ tầng được xây dựng cho phù hợp với nhu cầu của cả nam giới và nữ giới, ví dụ một số cơ sở không

có khu vực nghỉ ăn trưa

- Thực hiện phân công công việc cho mỗi nhóm: nam giới và phụ nữ

quả công việc để so sánh kết quả

trước và sau khi thực hiện GPPs và

cần ghi chép lại các hoạt động này,

ví dụ như sử dụng bảng giám sát

- Thu thập các dữ liệu tại cơ sở

- Phân tích dữ liệu, kiểm tra và đánh

giá định kỳ

- nhóm giám sát gồm các bên liên

quan : cán bộ kỹ thuật, quản lý,

người hưởng lợi

- giám sát ở ba cấp độ : tự giám sát,

giám sát bên thứ ba và kiểm tra giám

sát của các cơ quan chức năng

- Báo cáo đánh giá các mức độ áp

- Trong quá trình phân tích, nếu thấy những điểm khác biệt trong việc áp dụng GPP, cần cố gắng tìm hiểu lý do tại sao các bên liên quan không thể áp dụng một cách chính xác và cần tìm hiểu nguyên nhân này ở cả phía nam giới và phụ nữ

- So sánh kết quả trước và sau khi thực hiện GPP, đưa ra các đề xuất về làm thế nào để cải thiện tác động đến cả nam giới và nữ giới

Bảng 4: Kế hoạch giám sát và đánh giá

Phỏng vấn nhóm Nhóm trọng

điểm

Thăm thực địa

Thảo luận tại các cuộc họp

tài liệu do

Tổ công tác hoặc Dự án soạn thảo

Các nguồn khác

Có bao nhiêu

phụ nữ tham

gia đào tạo?

Báo cáo đào tạo

nữ

Bảng đánh giá về đào tạo do học viên thực hiện

4.4 Công cụ thực hành và các câu hỏi giám sát

Việc giám sát lồng ghép giới vào các dự án thí điểm phải được thực hiện thường xuyên Mục tiêu là để so sánh kết quả dự kiến với kết quả đạt được Nhóm giám sát sau đó phải tham

khảo kế hoạch thực hiện và thu thập dữ liệu dựa trên kế hoạch Các dữ liệu thu thập phải

được phân bổ theo giới tính, báo cáo về số lượng nam giới và phụ nữ tham gia vào tất cả các hoạt động và kết quả đạt được cho mỗi nhóm Các công cụ sau đây có thể được sử dụng để ghi lại thông tin cần thiết trong việc đánh giá kết quả đạt được

Bảng 5: thu thập dữ liệu phục vụ cho giám sát Kết quả Chỉ số Nguồn dữ liệu Phương pháp thu thập Tần số và trách nhiệm

kế hoạch như thế nào để đánh giá kết quả đạt được

Bạn nhận được thông tin từ nguồn nào?

Những người tham gia? Cán bộ Quản lý? Hệ thống tư liệu của

Dự án

Bạn sẽ tìm thấy những thông tin thông qua các cuộc phỏng vấn, thảo luận nhóm trọng điểm, tiếp cận hệ thống tư hiệu ?

Ai chịu trách nhiệm thu thập thông tin, phân tích thông tin và tần xuất thực hiện như thế nào?

Các câu hỏi để hướng dẫn phân tích dữ liệu trong hoạt động điều tra khảo sát ban đầu

và hoạt động giám sát

Cần phải phân tích thông tin sau khi thu thập Câu hỏi khi thỏc hiỏnphân tíchbao gỏm:

- Các loại hình và xu hướng gì? có điểm chung nào và có gì khác nhau trong các thông tin mà 2 giới cung cấp? Có sự khác biệt như thế nào giữa công việc của nam giới và phụ

nữ không? Các loại hình tham gia của phụ nữ và nam giới trong các hoạt động của dự

- Nam giới và phụ nữ nghĩ gì về những vấn đề mà bạn đã phát hiện ra trong nghiên cứu này?

- Các yếu tố nào ảnh hưởng đến việc tiếp cận của nam giới và của phụ nữ đối với cơ hội đào tạo và các cơ hội khác của dự án?

- Làm thế nào để tác động đến sự thành công của dự án thí điểm?

Việc giám sát lồng ghép giới có thể được thực hiện hàng tháng bởi các nhân viên của Ban quản lý dự án VPMU và hoạt động giám sát sẽ được hoàn tất bởi nhóm chuyên gia về giới tại giai đoạn đánh giá kết thúc pha thực hiện mô hình thí điểm

5 Hướng dẫn Lồng ghép giới vào đào tạo/tập huấn

5.1 Mục đích, kết quả mong đợi và đối tượng sử dụng

- Hướng dẫn Lồng ghép giới vào đào tạo, tập huấn được thiết kế nhằm thúc đẩy sự tham gia bình đẳng của phụ nữ và nam giới, nhất là phụ nữ vào toàn bộ chương trình đào tạo/tập huấn do Dự án Xây dựng và kiểm soát chất lượng nông sản thực phẩm tổ chức

- Kết quả mong đợi: Bản Hướng dẫn được đưa vào áp dụng trong quá trình xây dựng kế hoạch và thực hiện các khóa đào tạo

- Hướng dẫn được áp dụng cho các khóa đào tạo cho giảng viên (TOT), đào tạo nông dân (TOF) và đào tạo cho người lao động, công nhân sơ chế đóng gói, giết mổ, vận chuyển

và người kinh doanh tham gia vào mô hình thí điểm (TOS) cho cả 3 chuỗi ngành hàng

là rau/quả, lợn và gia cầm Do vậy, các cá nhân, đơn vị tham gia vào quá trình tổ chức

và thực hiện đào tạo, tập huấn trong khuôn khổ dự án là những người sử dụng Hướng dẫn này

5.2 Các hoạt động/các bước chuẩn bị và tổ chức thực hiện đào tạo/tập huấn

Để thực hiện lồng ghép giới, việc đầu tiên là cần xác định các hoạt động hay bước tiến hành cần thực hiện trong quá trình tổ chức và thực hiện đào tạo/tập huấn Đây là cơ sở quan trọng

đế tiến hành lồng ghép giới vào các bước cụ thể

- Một là, chuẩn bị cho tập huấn: Bao gồm xác định đối tượng tập huấn; Lựa chọn tập huấn viên/người hướng dẫn; Đánh giá nhu cầu đào tạo; và Xác định thời gian và địa điểm

- Hai là, Xây dựng nội dung tập huấn

- Ba là, Xây dựng phương pháp tập huấn

- Bốn là, Viết báo cáo tập huấn

5.3 Một số câu hỏi thường dùng

- Làm thế nào để phụ nữ và nam giới có thể tham gia bình đẳng vào các khóa đào tạo/tập huấn?

- Các yếu tố nào có thể ảnh hưởng đến sự tham gia của phụ nữ và nam giới vào đào tạo/tập huấn?

- Các khía cạnh giới nào cần được quan tâm trong công tác chuẩn bị, phương pháp và nội dung tập huấn?

- Ai có trách nhiệm chính trong việc lồng ghép giới ở mỗi bước thực hiện? Ai có trách nhiệm chính trong việc đảm bảo lồng ghép giới được thực hiện trong toàn bộ quá trình

tổ chức và thực hiện khóa đào tạo/tập huấn?

5.3 Lồng ghép giới như thế nào vào các bước của đào tạo/tập huấn

Lồng ghép giới vào qúa trình chuẩn bị cho tập huấn

- Đánh giá nhu cầu đào tạo: Đây được xem là hoạt động quan trọng trước tập huấn nhằm

tìm hiểu có sự khác biệt về nhu cầu đào tạo giữa nam và nữ, nhất là ở cấp cơ sở Nam,

nữ có thể có những ý kiến khác nhau về nội dung, cách thức tổ chức đào tạo, tập huấn; thời gian và địa điểm Đây cơ sở để xây dựng kế hoạch đào tạo/tập huấn

- Xác định đối tượng tập huấn: Sự cân bằng tỷ lệ nam nữ tham gia các khóa đào tạo là

yêu cầu quan trọng để đảm bảo nam, nữ có cơ hội bình đẳng trong tiếp cận với kiến thức và kỹ năng mới Để có thể có số lượng nam, nữ tham gia như mong muốn, cần phân tích về giới trong các công việc liên quan đến đối tượng của khóa tập huấn– những người có vai trò chủ chốt trong việc thực hiện các công việc tiếp theo sau tập huấn Lập danh sách và có giấy mời trực tiếp đối với nam, nữ đã được lựa chọn theo hướng ưu tiên phụ nữ tham gia

- Lựa chọn giảng viên/tập huấn viên: Sẽ là lý tưởng nếu các tập huấn viên, giảng viên có

kiến thức và hiểu biết về giới Yêu cầu về lồng ghép giới trong khóa đào tạo cần được đưa vào Điều khoản tham chiếu/Hợp đồng Dự án có thể cung cấp các tài liệu về giới và Bản Hướng dẫn lồng ghép giới này cho các giảng viên tham khảo và yêu cầu áp dụng các gợi ý trong quá trình tập huấn