Với mục đích chung của giáo dục mầm non thì hoạt động giáo dục tạo hình là một bộ phận của văn học tinh thần, nó gắn liền với những kiến thức, kỹ năng, kỷ sảo và thể hiện nghệ thuật.. Ng
Trang 1A : ĐẶT VẤN ĐỀ
I LỜI MỞ ĐẦU:
Ngành học mầm non có một vị trí hết sức quan trọng trong hệ thống giáodục Nó là ngành học mở đầu trong hệ thống giáo dục quốc dân ở đó hình thànhnhững cơ sở ban đầu nhân cách con người mới Chuẩn bị những tiền đề cần thiếtcho trẻ vào phổ thông; như Bác Hồ đã nói: “Giáo dục mầm non tốt sẽ mở đầucho một nền giáo dục tốt”
Vì vậy việc cải tiến phương pháp giáo dục giảng dạy nâng cao chất lượngnhận biết cho trẻ là một vấn đề hết sức cần thiết đối với mỗi giáo viên, mỗi đơn
vị trường Mầm Non Làm tốt được điều đó thì các môn học trong trường Mầmnon đóng một vai trò then chốt, trong đó không thể thiếu được môn “ Hoạt độngtạo hình”
Với mục đích chung của giáo dục mầm non thì hoạt động giáo dục tạo hình
là một bộ phận của văn học tinh thần, nó gắn liền với những kiến thức, kỹ năng,
kỷ sảo và thể hiện nghệ thuật Thông qua hoạt động tạo hình đem đến cho trẻ ấntượng về cái đẹp và những cảm xúc chân thật, những phẩm chất tốt đẹp của mộtnhân cách con người
Môn học tạo hình là môn học nghệ thuật đặc biệt quan trọng không thểthiếu được đối với trẻ mầm non Thông qua hoạt động tạo hình giúp trẻ cảmnhận được cái hay, cái đẹp trong cuộc sống hàng ngày và nó còn giúp trẻ pháttriển đôi bàn tay khéo léo, tính kiên trì và trí tưởng tượng sáng tạo, lòng ham mênghệ thuật biết tạo ra cái đẹp, những sản phẩm đẹp từ đó giúp trẻ phát triển toàndiện, đặc biệt là phát triền thẩm mỹ
Hoạt động tạo hình là môn học nghệ thuật, bởi vì trẻ còn nhỏ, khả năng nhận thức còn hạn chế, các thao tác còn khó khăn và vụng về Trẻ phảiđược cảm
Trang 2Ngay từ tuổi nhà trẻ, trẻ cũng đã được làm quen với những thao tác đơn giản như vẽ những đường nét tạo con giun, cuộn len hoặc nặn đũa, cácloại quả dài, tròn…
Sang đến tuổi mẫu giáo các thao tác lại phức tạp dần, trẻ biết vẽ một con vật,một bông hoa, một bức tranh, biết nặn các con vật hay xé dán về cảnh vật thiênnhiên, không những thế mà còn biết vận dụng sự sáng tạo những chi tiết phụ đểđưa vào bài sao cho đẹp và hấp dẫn, sản phẩm của trẻ thêm sinh động
Từ những vấn đề đó, bản thân tôi là một giáo viên trực tiếp bốn năm đứnglớp, mới về trường nhưng tôi vẫn tìm tòi tham khảo phương pháp giảng dạy và
đã đúc rút cho mình những kinh nghiệm thực tế, phải làm thế nào có phươngpháp truyền thụ kiến thức tốt nhất để giúp trẻ học tốt các môn học nói chung vàmôn tạo hình nói riêng Đó là lý do mà tôi chọn đề tài này để nghiên cứu: “Một
số biện pháp hướng dẫn trẻ hoạt động tạo hình”
II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.Thực trạng:
Trường Mầm non Quang Lộc luôn luôn là một trường đạt danh hiệu tiêntiến cấp huyện Năm học 2010 – 2011 hiện trường có 5 lớp mẫu giáo, 3 nhómtrẻ
+ Khối mẫu giáo: 2 lớp: 5 – 6 tuổi
Trang 3a Thuận lợi.
- Đảng uỷ và các cấp chính quyền, ban giám hiệu nhà trường cũng như sự ủng hộ của các bậc phụ huynh, luôn quan tâm động viên, đó là cơ sở nguồn lực lớn để thúc đẩy bản thân tôi luôn cố gắng thực hiện chăm sóc giáodục trẻ
- Trường lớp mới xây xong cao dáo sạch sẽ thoáng mát, sân chơi rộng rãi
có khuôn viên vui chơi hoạt động của trẻ (Có đồ chơi ngoài trời cho trẻ hoạtđộng)
- Đội ngũ giáo viên trẻ khoẻ,nhiệt tình với công việc, yêu nghề, mến trẻ
- Bản thân đã nắm bắt được nội dung phương pháp mầm non mới, cũngnhư hàng năm đã được tiếp thu chuyên đề
- Thường xuyên được ban giám hiệu nhà trường cùng giáo viên thăm lớp
dự giờ góp ý, đồng thời bản thân cũng rút ra được kinh nghiệm học hỏi đồngnghiệp để nâng cao chất lượng môn học
c Kết quả hiệu quả của thực trạng:
Tôi được phân công dạy lớp 5 – 6 tuổi với số cháu là 20 cháu ở bán trú tạikhu trung tâm Vì trẻ được ăn uống tại trường nên việc chăm sóc giáo dục trẻ cónhiều thuận lợi
Trang 4Chất lượng môn “ Hoạt động tạo hình đầu năm 2010– 2011 như sau”:
Số trẻ đạt loạitrung bình
Số trẻ đạt loạiyếu kémSố
lượng Tỷ lệ
Sốlượng Tỷ lệ
Sốlượng Tỷ lệ
Sốlượng Tỷ lệ
* Nguyên nhân:
Với kết quả đầu năm học tôi thấy số trẻ chưa đạt chiếm tỷ lệ cao vì thế tôi
đã tìm ra những nguyên nhân sau:
Đầu năm học cô chưa nắm được tâm sinh lý của trẻ,việc phối hợp giữa giađình và giáo viên chủ nhiệm còn hạn chế
Do số trẻ cá biệt chưa thích học môn tạo hình,chưa tập chung chú ý vào sựhướng dẫn của cô,chưa có nề nếp thói quen trong học tập
Một phần do sự chuẩn bị và đầu tư cho tiết dạy chưa chu đáo,tranhmẫu,vật mẫu chưa đẹp, các phần chuyển tiếp chưa lô gích, lồng ghép các mônhọc khác chưa phù hợp để thu hút trẻ vào giờ học
Từ kết quả thực trạng trên tôi luôn băn khoăn làm thế nào để tìm ra nhữnhhình thức và phương pháp hay, mới lạ kích thích tính tò mò và sự tập trung chú ýcủa trẻ vào tiết học,có như vậy thì giờ dạy mới đạt kết quả cao
B : GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN:
Từ những thực trạng trên,tôi đã nghiên cứu,tìm tòi học hỏi ở tài liệu,đồngnghiệp về các “ Phương pháp tổ chức hoạt động tạo hình” để tìm ra những biệnpháp tối ưu nhất,giúp trẻ hứng thú tham gia tích cực vào hạt động tạo hình Đặc
Trang 5biệt là đối với trẻ không có năng khiếu về tạo hình thường không thích tham giavào hoạt động tạo hình chính vì vậy tôi đã mạnh dạn đưa ra một số giải pháp để
tổ chức có hiệu quả môn “Hoạt động tạo hình” như sau:
1 Phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường
2 Xây dựng nề nếp trong học tập và trong giờ học trên lớp
3 Sử dụng nguyên vật liệu tạo hình
4 Tạo điều kiện cho trẻ tiếp xúc với môi trường xung quanh
5 Những điều cần lưu ý khi đánh giá sản phẩm của trẻ
6 Phát triển trực quan và cách sử dụng đồ dùng trực quan
7 Dạy trẻ mọi lúc, mọi nơi và lồng ghép các môn học khác
8 Đi sâu bồi dưỡng đối tượng yếu kém và có năng khiếu tạo hình
9 Thay đổi hình thức sáng tạo trong từng tiết học
II CÁC PHƯƠNG PHÁP TỔ THỰC HIỆN:
Trẻ ở lứa tuổi này rất là hiếu động, nhưng trẻ thích nhẹ nhàng, thích đượcxem cái hay cái đẹp,hấp dẫn với trẻ Chính vì thế để thu hút được sự tập trungchú ý của trẻ vào tiết học thì cô cần kết hợp các phương pháp tổ chức khácnhau:
* Biện pháp 1: Phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường.
Việc phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường vô cùng quan trọng vì việckết hợp giữa gia đình và nhà trường đặc biệt là với cô giáo chủ nhiệm sẽ đi đến
sự thống nhất về mục đích chung về nội dung hình thức hoạt động đến trẻ, manglại hiệu quả trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ nói chung và môn học tạo hìnhnói riêng
Qua thực tế cho thấy nhiều phụ huynh vẫn cho rằng cho con đến trường
Trang 6Mầm Non chỉ là để múa hát chơi hoặc nhận biết chữ cái,vẫn chưa nghĩđến trẻ được làm quen tất cả các môn học Đặc biệt môn học tạo hình phụ huynhvẫn chưa nghĩ tới khả năng về phát triển thẩm mỹ cho trẻ.
Để khắc phục điều này tôi đã luôn tuyên truyền và giải thích cho phụhuynh hiểu được tầm quan trọng của các môn học ở trường mầm non, trong đó
có môn học “Hoạt động tạo hình” Thông qua hoạt động tạo hình phát triển ở trẻtrí tưởng tượng,óc thẩm mỹ và sự sáng tạo,khéo léo của đôi bàn tay,qua đó trẻcảm nhận được cái đẹp của sự vật hiện tượng và trẻ thích miêu tả lại sự vật hiệntượng đó
Để đạt được hiệu quả, vào các giờ đón trả trẻ tôi tranh thủ trao đổi với
phụ huynh trước ngày học hoặc sau giờ học đề tài, để các bậc phụ huynh cũngbồi dưỡng thêm tạo điều kiện giúp trẻ ôn luyện để khắc sâu kiến thức khi vào tiếthọc trẻ học tốt hơn
Ví dụ: Trước ngày dạy đề tài: “ Vẽ con gà” Tôi trao đổi với bậc phụhuynh về cho trẻ quan sát con gà và hỏi trẻ các bộ phận của con gà Trẻ đượcquan sát đàn gà ở nhà mình, đến lớp vào giờ học trẻ được trao đổi cùng cô,trẻđược xem tranh vẽ về đàn gà,từ đó trẻ hình dung,trẻ tưởng tượng trẻ sẽ vẻ đượcđàn gà có đầy đủ các loại gà và trẻ có thể sáng tạo thêm là trẻ đang cho gà ănhoặc bố,mẹ đang cho gà ăn….nét ngây thơ hồn nhiên của trẻ được thể hiện ở đàn
gà mà trẻ tưởng tượng ra khi trẻ vẽ
Để đạt được hiệu quả tốt hơn nữa,tôi huy động sự ủng hộ của các bậc phụhuynh về các nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương để giúp trẻ tham gia hoạt độngtạo hình đạt hiệu quả
Tôi dùng hình thức này không những trẻ khắc sâu kiến thức mà còn làmcho các bậc phụ huynh hiểu rõ tầm quan trọng của việc giáo dục trẻ của ngànhhọc mầm non và đồng thời làm cho các bậc phụ huynh phấn khởi với sự hiểu
Trang 7biết của con em mình.
Biện pháp 2: Xây dựng nề nếp trong học tập và trong giờ học trên lớp.
Nề nếp của trẻ là bước đầu của một tiết học,nếu chúng ta không đưa trẻ vào
nề nếp thì giờ học không đạt kết quả cao Khi trẻ có nề nếp tốt cùng với sựhướng dẫn khoa học của cô,ngay ban đầu trẻ đã say mê với giờ học,luôn thể hiệncảm xúc,trí tưởng tượng cho hoạt động nghệ thuật
Tôi đã rèn luyện nề nếp bằng cách: Xếp xen kẽ cháu mạnh dạn với cháu nhútnhát, cháu nam với cháu nữ,chia tổ,đặt tên cho tổ “Tổ hoa cúc,tổ hoa hồng,tổ hoasen” và bầu ra tổ trưởng để quán xuyến,nhắc nhở thành viên của mình Tôi luônđộng viên trẻ trong tiết học,uốn nắn tác phong ngồi học cho trẻ,trẻ ngồi đúng tưthế,không nói chuyện,không nói leo,nói phải xin phép cô,nói rõ ràng,mạch lạc,đủcâu…
Với biện pháp trên trẻ có đủ thói quen tốt trong việc xây dựng nề nếp học tập
*Biện pháp 3: Sử dụng nguyên vật liệu tạo hình.
Khi thực hiện hoạt động tạo hình,nguyên vật liệu không thể thiếu được.Nguyên vật liệu là những loại đồ dùng,dụng cụ dễ kiếm Có thể trẻ tựkiếm như : vỏ cây,phế liệu hư,vỏ hộp,thùng cát tông,quần áo cũ,vải vụn…
Sự đa dạng của nguyên vật liệu tạo hình để lựa chọn, để khuyến khích khảnăng sáng tạo của trẻ.Hoạt động tạo hình phải thể hiện qua các hình thức như:Cắt,dán,vẽ , nặn…
Ví dụ: Tiết vẽ “Phương tiện giao thông”.
Các cháu ở lớp tôi xa đường sắt, bố mẹ ít cho con đi chơi,cho nên trẻkhông thể hình dung được tàu hoả như thế nào
Để giúp trẻ hiểu được tôi đã tìm nguyên vật liệu để tạo ra một đoàn tàu:
Trang 8Đó là tôi lấy môi múc xà phòng ômô làm từng toa tàu,còn lấy một lọ nước
gội đầu làm đầu tàu,cứ môi múc nọ nối môi múc kia tạo thành 7 – 8toa,nếu để úp thì tạo thành một đoàn tàu chở khách,nếu để ngửa thì tạo thànhmột đoàn tàu chở hàng rôi tôi lấy những nắp chai nhựa làm bánh,lấy que dừa làmtrục, khi làm xong tôi giới thiệu cho trẻ hiểu và tưởng tượng ra đoàn tàu.Hoặcvới tiết thực
hiện “Xé dán thuyền trên biển”
Để thu hút trẻ tôi cũng làm bằng hình thức giới thiệu và dẫn dắt trẻ nhưđoàn tàu: Tôi đã dùng lọ nước compho cắt ngắn để làm thuyền rồi cắt cánh buồmgắn vào để tạo thành một chiếc thuyền buồm và tôi dùng lọ nước dầu gội đầuRove,cắt một 1/3 mặt trên làm canô Sau đó tôi bỏ vào chậu nước để giới thiệuđặc trưng cho biển, cách giới thiệu như trên trẻ rất thích và tò mò muốn biết vềcách làm để tạo ra thuyền buồm và canô Khi trẻ thực hiện,tôi luôn hướng cho trẻ
xé và dán bằng nhiều hình thức sáng tạo như xé dán ông mặt trời khi bình minhlên, mặt trời lặn sau dãy núi, hay xé dán mặt biển có nhiều sóng
+ Phải an toàn ( không nhọn, không có cạnh sắc, không độc hại…)
+ Phải rẻ tiền ( những nguyên vật liệu mua có tại địa phương)
+ Phải rể kiếm: Ví dụ như vỏ ốc, hạt na, bưởi, lá khô…
+ Dể bảo quản cất giữ
Trang 9+ Dễ cầm: (phù hợp với tầm tay của trẻ)
+ Dễ cung cấp kiến thức,phù hợp nội dung
Ví dụ: Trước khi cho trẻ vẽ “ Vườn cây ăn quả”
Tôi cho trẻ đi thăm quan vườn cây ăn quả có cây: Cam,bưởi,khế,đu đủ,hồng xiêm,na…v v…Trẻ nhận biết được màu sắc,hình dáng của các loại quả thông qua việc quan soát,trò chuyện trao đổi cùng cô và bạn
Đặc biệt trong khi trẻ quan sát trẻ nhận biết so sánh được đặc điểm và màusắc của các loại cây quả khác nhau,như quả cam thì tròn,khi xanh có màuxanh,khi chín có màu đỏ da cam,quả bưởi tròn có màu xanh vàng,quả khế cócạnh có màu xanh khi chín có màu vàng,quả hồng xiêm dài tròn có màu xámnâu,quả Na tròn màu xanh có các mắt na… Từ đó hình thành ở trẻ các biểutượng cây quả khác nhau và trẻ có thể mô phỏng lại được các biểu tượng mộtcách chính xác hơn
Trang 10Đối với phương pháp này,chúng ta không thể dùng tràn lan mà phải cụthể theo mục đích,yêu cầu của từng tiết học từng đề tài,từng chủ đề để giúp trẻthể hiện sáng tạo trong sản phẩm tạo hình.
* Biện pháp 5: Những điều cần lưu ý khi đánh giá sản phẩm của trẻ.
Việc đánh giá nhận xét sản phẩm của trẻ có tác dụng lớn đến việc khuyếnkhích trẻ thực hiện lần sau tốt hơn,có hứng thú hơn Hơn nữa trẻ ở tuổi này thíchkhen nhiều hơn chê Bởi vậy mọi sản phẩm của trẻ đều được trưng bày để trẻ tựnhận xét trước theo sự gợi ý của cô,như thế sẽ giúp trẻ củng cố lại hiểu biết củamình và rút ra những gì đã làm được và chưa làm được để lần sau trẻ phát huytốt hơn Khi cô nhận xét nên khuyến khích trẻ đã làm được và động viên trẻ chưalàm được nhất là phải tôn trọng sản phẩm của trẻ,không được dồn phá sản phẩmcủa trẻ trước mặt trẻ sẽ làm trẻ mất lòng tin và sự hứng thú trong hoạt động tạohình Đối với trẻ không có năng khiếu bẩm sinh thì sản phẩm đẹp trong hoạtđộng tạo hình là rất khó Vì thế cô phải nhẹ nhàng động viên khuyến khích trẻ cóniềm tin vào khả năng thực hiện lần sau
* Biện pháp 6: Phương pháp trực quan và cách sử dụng đồ dùng trực quan.
Để một giờ học đạt kết quả tốt,yếu tố quan trọng là sự chuẩn bị bài soạn
đồ dùng,vật mẫu,vật thật,phải đẹp,chính xác,hấp dẫn phù hợp với nội dung bàidạy
+ Đối với thể loại mẫu: Đồ dùng trực quan của cô phải chính xác dõ dàng
dễ nhìn dễ thấy Cô làm mẫu phải chính xác,trong lời nói lúc thực hiện phải rõràng từng thao tác,đường nét Để giúp trẻ bắt trước tái tạo lại một cách chínhxác
Ví dụ: Vẽ con gà trống (mẫu)
Trang 11Trước khi dạy bài này,cô dặn trẻ về nhà quan soát kỹ con gà trống xem cóđặc điểm,cấu tạo như thế nào? Đến tiết học cô đặt ra câu đố trẻ trả lời và cho trẻhát bài
“ Con gà trống ” hỏi trẻ con vừa được hát bài hát nói về con gì? ( con gà trống ).Con có nhận xét gì về con gà trống? ( mào đỏ, chân có cựa,đuôi dài với màusắc sặc sỡ…), gà gáy như thế nào? ( ò ó o o ) cô cho trẻ làm tiếng kêu của gàtrống và hỏi trẻ gà trống là vật nuôi ở đâu? ( ở trong gia đình), nó có mấy chân? (
2 chân), nó có mấy cánh, ( 2 cánh ).Con gà trống nó ăn gì?( thóc,gạo,cám…)
Cho trẻ quan sát con gà trống thật và đặt câu hỏi trẻ trả lời Sau đó cô đưatranh mẫu cho trẻ quan sát và nhận xét Nhìn vào tranh mẫu trẻ nói được đầy đủ
rõ ràng từng phần của con gà trống
Khi vẽ mẫu cô vừa vẽ vừa kết hợp phân tích bằng lời nói nhẹ nhàng,chitiết các bộ phận như: Mình to tròn,đầu gà là hình tròn nhỏ,có mỏ nhọn màuvàng,cổ gà là hai nét xiên,đuôi cong nhiều màu sắc sặc sỡ…
Như vậy trẻ được quan sát,đàm thoại kỹ trẻ sẽ thực hiện bài vẽ của mìnhmột cách dễ dàng hơn,và tạo nên những đường nét đẹp về con gà trống
Khi trẻ thực hiện vẽ cô phải có mẫu cho trẻ thực hiện
+ Đối với thể loại đề tài: Đồ dùng trực quan đa dạng phong phú hơnnhưng nó phải gần gũi với trẻ,với yêu cầu của đề tài
Ví dụ: “ Vẽ vườn cây ăn quả” ( đề tài )
Trước khi dạy cho trẻ quan sát vườn cây ăn quả thật,trẻ thấy tận mắt vàkhi trẻ vẽ có thể tái hiện được như: trẻ biết cây chuối quả kết thành nải,nải xếpthành buồng và quả chuối thì có hình cong cong Hay cây cam: lá tròn to,quảtròn,khi chín có màu da cam… cô trò chuyện với trẻ về tên cây,đặc điểm cấu tạocủa cây,quả,hình dáng…
Trang 12Khi vào giờ học cho trẻ xem hai – ba tranh: nói về cách vẽ,cách tômàu,cây,hoa, quả
Một số trẻ nói về ý định vẽ vườn cây ăn quả của mình: tên loại cây sẽ vẽ,
vẽ những gì về cây đó( thân, lá, hoa, quả ) tô màu gì?
Khi trẻ thực hiện cô mở băng hát các bài “ Lý cây xanh,Em yêu cây xanh” cho trẻ nghe Cô đi quan sát,động viên,gợi mở để trẻ có sáng tạo trong bài
Ví dụ: Vẽ tiết vẽ theo ý thích, trong chủ đề ngành nghề.
Với chủ đề này cô cho trẻ quan sát các đồ dùng và sản phẩm của cácngành nghề bằng đồ dùng thật,công việc của các ngành nghề qua hình ảnh minhhoạ Cô trò chuyện với trẻ gây hứng thú cho trẻ giúp trẻ tạo ra sản phẩm
Đối với phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan sẽ giúp trẻ hứng thútrong giờ học,nhưng việc vận dụng đồ dùng trực quan như thế nào phải phù hợpvới yêu cầu của từng đề tài,từng thể loại,theo từng chủ điểm
Vì vậy người giáo viên phải linh hoạt,sáng suốt lựa chọn đồ dùng trựcquan cho phù hợp Trước mỗi đồ dùng trực quan phải có hệ thống câu hỏi đểgiúp trẻ ghi nhớ lại hình ảnh và tái tạo trực tiếp ra sản phẩm tạo hình
* Biện pháp 7: Dạy trẻ mọi lúc mọi nơi và lồng ghép vào các môn học khác.