Yếu tố cảnh quan trong thiết kế thư viện

Yếu tố cảnh quan trong thiết kế thư viện

HP CÔNG TRÌNH VĂN HOÁ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC

TP HỒ CHÍ MINH

MỤC LỤC:

A THIẾT KẾ SÂN VƯỜN – CẢNH QUAN THƯ VIỆN

1 Quảng trường

2 Các quy luật chủ yếu

II Yếu tố địa hình

1 Địa hình tự nhiên

2 Địa hình nhân tạo

III Yếu tố mặt nước

1 Mặt nước tự nhiên

2 Mặt nước nhân tạo

IV Yếu tố cây xanh

V Yếu tố kiến trúc công trình

VI Các tác phẩm nghệ thuật tạo hình

VII Không gian đọc ngoài trời

I Tiểu cảnh, thông tầng, sân trong

II Các yếu tố màu sắc, chất liệu, ánh sáng,

phương tiện thông tin thị giác

2

I NHỮNG QUY TẮC TỔ CHỨC SÂN VƯỜN

A THIẾT KẾ SÂN VƯỜN – CẢNH QUAN THƯ VIỆN

1.QUẢNG TRƯỜNG:

Công năng cơ bản của quảng trường, quan trọng nhất là quảng trường phía trước công trình,

là nơi tập trung người, nơi sinh hoạt văn hoá: hội họp, mít tinh ngoài trời, nơi trưng bày những yếu tố kỷ niệm (VD: tượng điêu khắc), nơi giao tiếp, nghỉ ngơi

Các cách giới hạn không gian quảng trường:

+ Vây bọc: dùng tường, cây xanh, kiến trúc,… vây quanh một không gian cần thiết

+ Che đậy: Sử dụng những thứ vật liệu nhẹ hay giàn hoa,… để hình thành một không gian + Nâng nền: không gian nâng cao so với các không gian xung quanh

+ Hạ nền: không gian thấp xuống so với các không gian xung quanh

+ Sử dụng vật liệu ốp lát khác với xung quanh

Cấu trúc sân vườn: thường KTS sử dụng cấu trúc dạng hình học:

+ Hình vuông, hình chữ nhật

+ Hình tam giác 60 độ, 45 độ, các số đo khác

+ Hình tròn, hình tròn đồng tâm, hình tròn không đồng tâm

2.CÁC QUY LUẬT CHỦ YẾU:

Đường đi dạng hữu cơ

Đường đi uốn khúc

MBTT Thư viện Công cộng McAllen

Quảng trường trước công trình

Bãi xe ô tô Lối vào thư viện

BÃI ĐẬU XE Ô TÔ

Thiết kế bãi xe là quan trọng đối với thư viện Như bao công trình khác, diện tích bãi

xe, số lượng xe đều phải tuân theo tiêu chuẩn thiết kế Thiết kế bãi xe ngoài trời, bán hầm hay hầm là tuỳ theo diện tích khu đât và quy mô công trình

Là trục đường chính nối giữa thư viện với hệ thống giao thông đô thị và liên hệ vùng

Là nơi tiếp giáp các nút giao thông chính hoặc trạm đến của các phương tiện di chuyển Các thành phần thường thấy trong lối vào chính

o Bãi đỗ phương tiện di chuyển

Tổ chức lối vào nhập sách tách biệt với lối vào của khách

TỔ CHỨC GIAO THÔNG TIẾP CẬN CHÍNH

TỔ CHỨC GIAO THÔNG TIẾP CẬN PHỤ:

• Tiếp cận với khu chức năng phụ của công trình

• Nhằm phục vụ cho lưu thông hàng hóa, loại bỏ rác thải

• Được đặt ở vị trí phía sau công trình và các đầu mối giao thông phục vụ nội bộ

• Các thành phần thường thấy trong lối vào chính

ĐỀ XUẤT CHIỂU RỘNG ĐƯỜNG TỐI THIỂU

Loại đường Chiều rộng tối

Đường tiếp cận cho người đi bộ

Tuyến đi dạo

Dành cho phương tiện cơ giới Bán kính quay xe 6.0m

Tính cho 2 người có hành lý Tới các shop, quán cafe, bar Bán kính quay xe 10.0m

(7) Sự đơn giản

(8) Sự nổi bật

+ Các quy tắc sắp xếp:, thiết kế sân vườn:

(1) Sự hỗn loạn (2) Sự thống nhất (3) Sự hài hoà

(4) Sự đồng nhất hài hoà (5) Sự đồng nhất hài hoà một cách hấp dẫn

(6) Sự đóng khung - Điểm nhấn

(9) Sự nhịp nhàng(10) Tỷ lệ và sự đăng đối: tỷ lệ nhỏ, tỷ lệ lớn, tỷ lệ con người

(11) Sự cân bằng đúng quy tắc (12) Sự cân bằng phi quy tắc

LÁT NỀN

Dạng bê tông với hình dạng khác nhau

Dạng xếp liền với màu sắc khác nhau, tăng tính thẩm mĩ

Một số hình thức xếp gạch phổ biến

HÌNH THỨC BÓ VỈA HÈ

Đèn cao cho lối đi Đèn cho cây

Đèn phân chia không gian

Đèn cho lối vào

Đèn thấp quanh cây cao

GHẾ NGHỈ

Chòi nghỉ chân Ghế gỗ với tay vịn kim loại

Bố trí ghế phải bắt mắt Ghế băng dài Chỗ ngồi bằng

bê tông

MỘT SỐ CHI TIẾT PHỤ:

Mesa public library Red Mmountain branch, US

Desert Broom Library, Phoenix, Arizona, US

II YẾU TỐ ĐỊA HÌNH

Thư viện học giả, vùng núi Castkill, USA Library of congress packard campus

Địa hình cảnh quan sa mạc

tương đối bằng phẳng, đôi khi

có sự chênh lệch độ cao nhưng

không lớn, đem lại tầm nhìn

thoáng rộng cho không gian đọc

bên trong thư viện Thảm thực

vật ít đa dạng và được bố cục tự

nhiên không theo quy tắc nào

đem lại cảm giác hoang sơ và

mênh mông như ở giữa sa mạc

cho người đọc

MỘT SỐ DẠNG ĐỊA HÌNH TỰ NHIÊN Ở CÁC CÔNG TRÌNH THƯ VIỆN

Địa hình ở các vùng núi thường có độ cao chênh lệch tương đối lớn tạo nên vẻ sinh động hơn cho công trình.Tầm nhìn không quá mênh mông do sự che chắn của thảm thực vật phong phú và sự thay đổi độ cao địa hình

Dựa vào các dạng địa hình đa dạng, phong phú có sẵn trong tự nhiên

_Ưu điểm : Thảm thực vật đa dạng, tận dụng được phong cảnh đẹp, hữu tình mà không cần tốn nhiều chi phí xây dựng Dễ dàng tạo nên nét riêng biệt cho mỗi thư viện

_Khó khăn: Thường không nằm gần các trung tâm đô thị, gây khó khăn trong việc tiếp cận và tốn chi phí giao thông, khai thác xây dựng làm ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên

Library media center, glendale community college

1.ĐỊA HÌNH TỰ NHIÊN:

España Library , Santo Domingo, Colombia

Thư viện nằm trên một trong những sườn đồi phía bắc

dãy núi Los Andes, là một trong những nơi địa hình

độc đáo nhất của Columbia Công trình hoàn toàn hòa

nhập vào cảnh quan tự nhiên, tạo nên vẻ đẹp hùng vĩ

và đem lại cảm giác mới lạ cho công trình Hình khối

nhắc lại những đường nét gấp của núi , tạo nên sự liên

tục , cảm giác như xóa bỏ ranh giới giữa cảnh quan và

công trình, không còn khái niệm cảnh quan như là

phông nền ở đây Địa hình là yếu tố chủ yếu dẫn đến

sự phân cấp trong công trình Từ những ô cửa của

công trình đem lại tầm nhìn thoáng rộng và vô cùng

2.ĐỊA HÌNH NHÂN TẠO

Dựa vào các dạng địa hình tự nhiên đa dạng, phong phú có sẵn trong tự nhiên, được cải tạo thêm_Ưu điểm : Thường dùng cho các thư viện nằm ở trong các trung tâm đô thị, nên dễ dàng tiếp cận, giảm được các chi phí giao thông Xây dựng không bị ảnh hưởng bởi địa hình

_Khó khăn: Tốn nhiều chi phí cho xây dựng và tạo cảnh quan, thảm thực vật tự nhiên tương đối ít

MỘT SỐ BIỆN PHÁP XỬ LÝ ĐỊA HÌNH NHÂN TẠO

Nền là thành phần cơ bản của không gian, sự thay đổi bình diện nền (lồi, lõm) tạo nên cảm giác

về không gian chức năng khác nhau

Indonesia's New University Library Thư viện Đại Đồng, trung Quốc

Nền được nâng cao tạo thành những gò, đồi giả, đem lại những tầm nhìn mới và cao hơn từ công trình ra bên ngoài

Parma-Snow Branch of Cuyahoga County

State library of Victoria, Australia

Kết hợp nâng cao nền và sử dụng tường ngăn làm phân chia không gian, tạo ra những không gian đọc ngoài trời hấp dẫn Sự thay đổi cao

độ của nền đem lại sự thú vị cho cảnh quan thư viện, làm không gian vui tươi hơn và bớt sự nhàm chán

Sử dụng các chất liệu hoàn thiện khác nhau : các loại gạch lát khác nhau, thảm xanh, đá ốp,… tạo sự phong phú cho cảnh quan

Thư viện Central Seattle, Washington

Birmingham Library , England National library of Sejong

Tạo những địa hình trên mặt nước để xây dựng các thư viện, tạo nên sự ấn tượng và vẻ đẹp thu hút, đem lại nhiều cảnh quan và tầm nhìn đẹp

Modern Waalse Krook Library ,Belgium

Baghdad's state of the art library Jiaxing university library

Chongqing Library, China

1.MẶT NƯỚC TỰ NHIÊN

III YẾU TỐ MẶT NƯỚC

Tận dụng các mặt nước sông, hồ ngay khu vực xây dựng làm cảnh quan , làm nổi bật công trình._Ưu điểm : Mặt nước tự nhiên không cần tốn các chi phí xây dựng

_Khó khăn: Không chủ động được trong thiết kế, như việc phải bố trí các phòng cần tầm nhìn đẹp hướng ra mặt sông, hồ,…

Indonesia's New University Library Paperless Library at Loyola University Campus

Yếu tố mặt nước giúp làm mềm đi những hình khối kiến trúc, đồng thời làm cho công trình trở nên nổi bật hơn nhờ tính phản chiếu cao Tuy nhiên trong kiến trúc thư viện, mặt nước còn đem lại một

số bất lợi_tính chất ẩm do hơi nước của nó sẽ dễ gây ảnh hưởng đến việc bảo quản lưu trữ sách

Spanish River Library & Community Center

Jesse M Smith Memorial Library Renton Public Library , Cedar River

1.MẶT NƯỚC NHÂN TẠO

Library of packard campus Ofunato civic center and library

Mang tính

cô đọng, hướng nội Tạo điểm nhấn,đem lại tính tương phản với khối công trình

The Royal Library of Alexandria, Egypitan Danish Royal Library, Denmark

Mặt nước như nới rộng rộng gian, có tính phản chiếu cao đem lại vẻ đẹp lung linh cho thư viện

và sự kết nối với cảnh quan xung quanh

MẶT NƯỚC ĐỘNG

_Mang yếu tố vui vẻ, cung cấp nhiều năng lượng, đón tiếp, điểm nhấn ở dạng mặt đứng như thác nước, thác bậc thang, vòi phun

_Làm cho không gian sinh động và hấp dẫn hơn

McAllen Public Library

Library of Congress Paperless Library at

Loyola University Campus

Cincinnati Public Library Edmon Low Library

Tạo hình hồ nước phong phú

Cây xanh là một yếu tố không thể thiếu trong hầu hết các công trình, đặc biệt là những công trình mang tính chất thư giãn Để phát triển văn hóa đọc thì các công trình phải gây được hứng thú và cảm hứng cho người đọc Kiến trúc độc đáo không chưa đủ, cây xanh đem lại sức sống, sự tươi mát cũng như cải tạo vi khí hậu xung quanh công trình Hình thức cây xanh được lựa chọn còn phải phù hợp với điều kiện khí hậu và chủ đích riêng của người thiết kế.

IV YẾU TỐ CÂY XANH

CÂY XANH TỰ NHIÊN

Không phải thư viện nào cũng được xây dựng ở 1 địa hình sẵn có cây xanh tự nhiên

+ Thư viện công cộng Taipei

Tọa lạc tại Quận Beitou, Đài Bắc, là thư

viện xanh đầu tiên, được bao quanh bởi rừng

rậm và một cuộc sống sinh thái phong phú

Ban công của mỗi tầng được chuyển đổi thành

khu vực đọc sách ngoài trời cho phép người

đọc thư giãn bởi những bông hoa thơm và

chim hót líu lo trong rừng xanh

Loại cây bản địa dọc các lối đi và cả dưới ao nước, tạo cảm giác thân thuộc, yên bình Đó là nét đặc sắc và riêng biệt của công trình

CÂY TRANG TRÍ: Cây cắt xén, cây tầm vừa, cây có hoa, dây leo

+ Cây dây leo:

+ Thư viện xanh Semiahmoo ở vùng ngoại ô White Rock của Vancouver, Canada.

Mặt đứng chính công trình là bức tường sống với các cây lâu năm lớn, cây bụi và cây nhỏ Ngoài việc làm mặt đứng thêm sinh động, nó còn sinh lợi ích môi trường từ tính năng tiết kiệm năng lượng để giảm phát thải khí nhà kính Sự đa dạng các loài thực vật được lựa chọn tạo

ra một hệ sinh thái cân bằng, đó là một ốc đảo đô thị cho các loài ong, bướm và chim ruồi Tường sống giúp cách ly xây dựng, làm sạch không khí…

+ Cây cắt xén, cây tầm vừa, cây có hoa

Thường là để làm đẹp cho công trình, những thư viện không có diện tích cho phần không gian đọc ngoài trời hoặc những vùng có khí hậu ôn đới, không cần bóng mát

Ưu điểm:

Thường có bố cục rõ ràng, tăng thêm vẻ trang trọng và tinh tế cho công trình, có thể lựa chọn phù hợp với hình thức kiến trúc công trình

Nhược điểm: Việc tạo bóng mát cho không gian đọc ngoài trời bị hạn chế

+Thư viện của Birmingham

Cây tầm vừa và cây có hoa được lựa

chọn sử dụng tôn lên được vẻ đẹp cho

công trình, ánh sang ban ngày có thể vào

sâu được bên trong Việc bổ sung cảnh

quan ngoài trời trên mái sẽ cải thiện điều

kiện xung quanh cho thư viện

+KU Green library: Cây xanh với

những tán nhỏ và thấp được đưa vào bên trong thư viện vừa làm đẹp cho công trình vừa tạo cảm giác thư giản, tươi mát, gây thêm hứng thú cho người đọc Ngoài ra sử dụng những loại cây có tính bản địa kết hợp với vật liệu địa phương làm cho không gian thư viện thêm nét đặc sắc

+Thư viện ở Spijkenisse, Hà Lan

+Thư viện Skillman Southwestern Branch

Công trình có hình khối đơn giản nhưng nổi bật hơn với 2 mảng cây xanh cắt xén, cây xanh lúc này có vai trò làm đẹp, tạo sự trang trọng cho mặt đứng công trình

- VƯỜN TRÊN MÁI: cỏ và một số cây bụi

Một loại hình khác của cây xanh được sử dụng trong công trình thư viện là vườn trên mái

+ Thư viện Đại học Warsaw, Ba Lan

Các vườn trên mái của Thư viện Đại học Warsaw là một dự án thử nghiệm Đây là lần đầu tiên và lớn nhất khu vườn mái nhà thành lập tại Ba Lan của loại hình này Sự đa dạng của cảnh quan tạo ra vẻ đẹp của bức tranh toàn cảnh vẫn là giá trị lớn nhất của nơi này

Được lấy cảm hứng từ ý tưởng tạo ra không gian vườn đa dạng khác nhau với tinh thần , màu sắc, hình thức và hương thơm Thư viện Đại học Warsaw có độ dốc khác nhau cho mỗi phần của mái nhà ; có những phần bằng phẳng dốc 0-2 % và khu vực cũng dốc lên đến 100%

Công trình đã chứng minh một số loài cây bụi được lựa chọn phù hợp với các điều kiện trên mái nhà

+ Thư viện Ballard Green Roof in Seattle

khu phố Thư viện Ballard được thiết kế bởi kiến trúc sư Bohlin Cywinski Jackson

+ Một số loài cây có thể dùng trong thiết kế sân vườn thư viện:

Bàng Đài Loan Phượng vĩ Ngọc lan Chuối rẻ quạt Tùng tháp

Cây có dạng sống kiểu bụi hoặc gỗ

thường xanh Cây có

tuổi thọ cao, dễ uốn nắn tạo hình nên trồng làm cây bonsai

dễ tạo ra những mẫu đẹp,có giá trị cao

Thân hóa gỗ, cao tới 10m Lá hình bầu dục có cuống dài, xếp trật tự 2 bên thân tạo thành khối dẹt như chiếc quạt giấy màu xanh xòe ra, trông rất đẹp

Là loại cây gần như quanh năm

có hoa Ngọc lan thuộc nhóm cây thân gỗ, có tuổi thọ cao

Ưa thời tiết nóng ẩm.

Tán hoa màu đỏ,

da cam rực rỡ, cao khoảng 5m, nhưng

có tán lá tỏa rộng

và các tán lá dày dặc của nó tạo ra những bóng mát.

Thư viện ngoài chức năng như kho lưu trữ sách còn phải là một điểm đến lý tưởng cho người đọc sách với không gian, kiến trúc đẹp Hình thức kiến trúc của thư viện ngoài việc phải độc đáo để thu hút độc giả còn phải hài hòa với cảnh quan xung quanh và đôi khi thư viện còn

là biểu tượng của một vùng miền, phù hợp với điều kiện khí hậu địa phương

KIẾN TRÚC MANG TÍNH BIỂU TƯỢNG

+ Thư viện quốc gia Hàn Quốc tại thành phố Sejong

Mái nhà của công trình kiến trúc này được thiết kế giống như một trang sách đang lật, cũng là cách mà những người thiết kế dùng "ẩn dụ" để nói về chức năng chính của tòa nhà

Tại Việt Nam, hình thức đầu tư xây

dựng thư viện để phát triển văn hóa đọc cũng

đã được quan tâm với dự án Thư viện Khoa

học tổng hợp thành phố Đà Nẵng

Hình ảnh Thư viện Khoa học Tổng hợp

với ý tưởng kiến trúc Những trang sách mở

của thành phố Đà Nẵng

V YẾU TỐ KIẾN TRÚC TRONG CẢNH QUAN THƯ VIỆN

THƯ VIỆN CÓ KIẾN TRÚC ĐỘC ĐÁO

Tự bản thân kiến trúc góp phần làm nổi bật cho cảnh quan xung quanh, lúc này chính kiến trúc là nét hấp dẫn, lôi cuốn người đọc

+ Thư viện Baghdad mới, Iraq.

Công ty kiến trúc AMBS đã chia sẻ kiến trúc thiết kế của họ dành cho thư viện mới của thành phố Baghdad, là điểm nhấn của cảnh quan thành phố Nơi này sẽ có một phòng đọc sách lớn nhất thế giới, với một chiếc "giếng trời" được chăng lưới thép rất to nằm giữa tòa nhà

Tạo hình kiến trúc mới mẻ

và nổi bật trên mặt nước nhưng vẫn hài hòa với cảnh quan và công trình xung quanh

+Thư viện Ninos Conarte vốn là

một thư viện địa phương không mấy

thu hút độc giả, tuy nhiên sau khi

được đầu tư sửa chữa, thay đổi nội

thất, cách bố trí không gian đọc, thư

viện đã trở thành một trong những thư

viện hút độc giả trẻ hàng đầu tại

Mexico Với ý tưởng “Những dãy núi

sách”, thư viện Ninos Conarte mang

đến cảm giác như đến một ngọn núi

KIẾN TRÚC HÒA MÌNH VÀO THIÊN NHIÊN

+ Thư viện học giả.

"Thư viện học giả" do công ty Gluck + tới từ New York thiết kế, nằm ở vùng núi Catskill Công trình nhỏ này được chia làm hai khu vực với thư viện ở tầng đầu tiên và khu vực nghiên cứu ở tầng phía trên Kiến trúc được thiết kế vô cùng đơn giản và được đặt trong một không gian yên tĩnh, hòa lẫn vào trong cảnh quan thiên nhiên

chứa sách thực sự

+ Thư viện thành phố Seinajoki mở rộng.

Thư viện với kiến trúc là những hình khối kỷ hà đơn giản, không tách biệt với cảnh quan xung quanh Không gian mở với những mảng kính lớn, kết nối giữa bên trong và bên ngoài Điểm cuốn hút của thư viện lúc này chính là sự hòa nhập kiến trúc với thiên nhiên