KHỦNG HOẢNG nộ CÔNG HY lạp và bài học KINH NGHIỆM đối với VIỆT NAM

Ngoài việc vay bằng cách phát hành trái phiếu nói trên, chính phủ cũng cóthể vay tiền trực tiếp từ các ngân hàng thương mại, các thể chế tài chính quốc tế, chẳng hạn Quỹ Tiền tệ quốc tế

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN KHOA THƯƠNG MẠI VÀ KINH TẾ QUỐC TẾ

BỘ MÔN KINH TẾ QUỐC TẾ

-ĐỀ ÁN MÔN HỌC

Đ

Ề TÀI :

KHỦNG HOẢNG NỘ CÔNG HY LẠP VÀ BÀI HỌC

KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI VIỆT NAM

Giáo viên hướng dẫn : PGS.TS NGUYỄN NHƯ BÌNH

ĐỀ TÀI

KHỦNG HOẢNG NỢ CÔNG Ở HY LẠP VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI VIỆT NAM

MỤC LỤC

Lời nói đầu 4

1/ KHỦNG HOẢNG NỢ CÔNG 5

1.1 Khái niệm: 5

1.2 Khái quát về cuộc khủng hoảng nợ công Châu Âu 5

2/ KHỦNG HOẢNG NỢ CÔNG Ở HY LẠP 6

2.1 Nguyên nhân của cuộc khủng hoảng nợ công Hy Lạp 7

2.2 Diễn biến của khủng hoảng 10

2.3 Biện pháp của Hy Lạp đối với cuộc khủng hoảng 14

2.4 EUROZONE đối với cuộc khủng hoảng nợ công ở Hy Lạp 16

2.5 Tác động của nợ công ở Hy Lạp 21

3/ THỰC TRẠNG NỢ CÔNG Ở VIỆT NAM 30

3.1 Thực trạng nợ công ở Việt Nam 30

3.2 Bài học của nợ công cuả Hy Lạp đối với Việt Nam 33

3.3 Giải pháp phòng ngừa nợ công của Việt Nam 35

4/ KẾT LUẬN 38

TỪ VIẾT TẮT

N/A: Not Available ( không thể tính được)

OECD :Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế

S&P: Standard & Poor( là một trong ba cơ quan xếp hạng

tín dụng lớn và uy tín

nhất thế giới)

IMF: Quỹ tiền tệ Quốc tế

EFSF: Quỹ Bình ổn Tài chính châu Âu

EFSF: Quỹ Công cụ Ổn định Tài chính Châu Âu

Hiệp ước Maastricht :Hiệp ước về Liên minh châu Âu

WB: Ngân hàng thế giới

Lời nói đầu

Trong hơn 50 năm hình thành và phát triển, Liên minh châu Âu - EU đã trởthành tổ chức liên kết khu vực thành công nhất trên thế giới Quá trình phát

triển EU đồng thời là quá trình hoàn thiện hệ thống thể chế chính trị, hướngtới xây dựng EU thành một nhà nước “Liên bang”

Và sự ra đời của đồng euro trên thực tế không chỉ dừng lại ở "giấc mơ" tạo

sự gắn kết và thuận lợi hơn trong khu vực châu Âu, một cách tham vọng hơn,các nhà quản trị châu Âu muốn euro trở thành một loại "vũ khí" để làm đốitrọng với đồng USD đang thống trị toàn thế giới Giấc mơ đó không phảikhông có cơ sở, bởi trên thực tế với hai đầu tàu kinh tế hùng mạnh lúc bấygiời là Đức và Pháp, hơn 300 triệu người dân châu Âu hoàn toàn bị thuyếtphục vào một tương lai tươi sáng của đồng tiền chung Tuy nhiên "giấc mơ"châu Âu hợp nhất như sụp đổ hoàn toàn khi "đám cháy" bắt đầu từ Hy Lạpbắt đầu lan rộng

Năm 2012, châu Âu đánh dấu hành trình 10 năm phát triển của đồng tiềnchung trong một không khí vô cùng ảm đạm Lo ngại về khủng hoảng tàichính và tiền tệ các quốc gia có chung mối quan tâm là vấn đề nợ công Hầuhết các nước đều đang duy trì một mức nợ nước ngoài nhất định Thế nhưng,tình trạng khủng hoảng nợ công tại châu Âu lại khiến nỗi lo sợ vỡ nợ lannhanh ra hầu khắp các khu vực

Sự sụp đổ của hai nền kinh tế từng được coi là những hình mẫu tăngtrưởng của châu Âu là những bài học nhỡn tiền đối với tất cả các nước, bất kể

là giàu hay nghèo Thế giới, trong đó có Việt Nam, có thể học được gì từ đây?

1/ KHỦNG HOẢNG NỢ CÔNG

1.1 Khái niệm:

Nợ công hoặc nợ quốc gia là tổng giá trị các khoản tiền mà chính phủthuộc mọi cấp từ trung ương đến địa phương đi vay nhằm tài trợ cho cáckhoản thâm hụt ngân sách, vì thế, nợ chính phủ, nói cách khác, là thâm hụt

ngân sách luỹ kế tính đến một thời điểm nào đó Để dễ hình dung quy mô của

nợ chính phủ, người ta thường đo xem khoản nợ này bằng bao nhiêu phầntrăm so với tổng sản phẩm quốc nội (GDP)

Nợ chính phủ thường được phân thành: Nợ trong nước (các khoản vay từngười cho vay trong nước) và nợ nước ngoài (các khoản vay từ người cho vayngoài nước) Việc đi vay của chính phủ có thể được thực hiện thông qua pháthành trái phiếu chính phủ để vay từ các tổ chức, cá nhân Trái phiếu chínhphủ phát hành bằng nội tệ được coi là không có rủi ro tín dụng vì chính phủ vì

có thể tăng thuế thậm chí in thêm tiền để thanh toán cả gốc lẫn lãi khi đáohạn So với trái phiếu chính phủ phát hành bằng nội tệ, trái phiếu chính phủphát hành bằng ngoại tệ (thường là các ngoại tệ mạnh có cầu lớn) có rủi ro tíndụng cao hơn vì chính phủ có thể không có đủ ngoại tệ để thanh toán, thêmvào đó còn có thể xảy ra rủi ro về tỷ giá hối đoái

Ngoài việc vay bằng cách phát hành trái phiếu nói trên, chính phủ cũng cóthể vay tiền trực tiếp từ các ngân hàng thương mại, các thể chế tài chính quốc

tế, chẳng hạn Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF)… Hình thức vay này thường đượcchính phủ của các nước có độ tín cậy tín dụng thấp áp dụng vì khi đó khảnăng vay nợ bằng hình thức phát hành trái phiếu chính phủ của họ không cao

1.2 Khái quát về cuộc khủng hoảng nợ công Châu Âu

Khủng hoảng nợ công châu Âu là một cuộc khủng hoảng nợ công vớiđiểm bùng nổ đầu tiên là Hy Lạp vào đầu năm 2010 khi chi phí cho cáckhoảng nợ Chính phủ liên tục tăng lên; cụ thể là lợi suất trái phiếu Chính phủ

kỳ hạn 2 năm của Hy Lạp liên tục tăng cao từ 3,47% vào tháng 01 năm 2010,lên 9,73% thời điểm tháng 07 năm 2010 và nhảy vọt lên 26,65%/năm vàotháng 07 năm 2011 Cuộc khủng hoảng sau đó đã lan sang Bồ Đào Nha, TâyBan Nha và tiếp theo là Ý trong khu vực đồng euro Pháp đang là quốc gia cónhiều nguy cơ tụt hạng tín dụng Cộng hòa Sip cũng đã bị đẩy tới bờ vực đểnhận gói cứu trợ

Từ cuối năm 2009, lo ngại về cuộc khủng hoảng nợ quốc gia gia tăng giữacác nhà đầu tư liên quan đến một số nước châu Âu, mối lo sợ này tăng lên vàođầu năm 2010 Các quốc gia có vấn đề về nợ công trong khu vực châu Âu bao

gồm các thành viên Hy Lạp, Ireland, Ý, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, vàcũng có một số khu vực châu Âu không thuộc Liên minh châu Âu Iceland,đất nước trải qua cuộc khủng hoảng tài chính lớn nhất trong năm 2008 khitoàn bộ hệ thống ngân hàng quốc tế của nó sụp đổ, ít bị ảnh hưởng bởi cuộckhủng hoảng nợ công Trong Liên minh châu Âu, đặc biệt là ở các nước nơicác khoản nợ công tăng mạnh do kế hoạch giải cứu ngân hàng, khủng hoảngniềm tin dấy lên với việc mở rộng lây lan lãi suất trái phiếu và bảo hiểm rủi rogiao dịch hoán đổi tín dụng mặc định giữa các nước này và các nước thànhviên EU khác, quan trọng nhất là Đức Ngày 2/5/2010, các nước thành viênkhu vực đồng euro và Quỹ Tiền tệ Quốc tế đã thông qua khoản vay 110 tỷeuro cho Hy Lạp, với điều kiện nước này phải thực thi các biện pháp thắt lưngbuộc bụng khắc nghiệt Ngày 09/05/2010, Bộ trưởng Bộ Tài chính châu Âu

đã thông qua gói giải cứu trị giá 750 tỷ euro nhằm đảm bảo sự ổn định tàichính ở khu vực châu Âu, và lập ra Ủy ban Ổn định Tài chính châu Âu Tiếptheo đó là gói cứu trợ trị giá 85 tỷ euro cho Ireland vào tháng 11 năm 2010 và

78 tỷ euro cho Bồ Đào Nha vào tháng 5 năm 2011 Cuộc khủng hoảng nợcông đã đe dọa sự tồn tại của đồng tiền euro, gây ảnh hưởng nền tài chínhtoàn cầu, khiến cho thủ tướng Hy Lạp và thủ tướng Ý phải từ chức

Ngày 6/2/2012 Chính phủ Romania là chính phủ thứ 6 ở châu Âu sụp đổ

do khủng hoảng nợ

2/ KHỦNG HOẢNG NỢ CÔNG Ở HY LẠP

Cho đến nay, cuộc khủng hoảng nợ công châu Âu đã kéo dài gần 3 năm, các nỗ lực cứu trợ cũng như các chương trình thắt lưng buộc bụng của cácChính phủ vẫn không ngừng được đưa ra nhưng tình hình thậm chí ngàycàng xấu đi Trong cuộc khủng hoảng này, Hy Lạp là cái tên được người tanhắc đến nhiều nhất

Hy Lạp được đặt vào tình trạng khủng hoảng nợ công kể từ cuối năm

2009, khi Chính phủ mới của nước này thừa nhận rằng Chính phủ tiền nhiệm

đã công bố những số liệu kinh tế không trung thực, đặc biệt là về thâm hụtngân sách Thực tế thâm hụt ngân sách của nước này năm 2009 là 13,6% chứ

không phải là 6,7% GDP như đã từng được báo cáo, cao hơn nhiều hạn mứcthâm hụt ngân sách 3% GDP cho phép đối với các nước thành viên EU.

2.1 Nguyên nhân của cuộc khủng hoảng nợ công Hy Lạp

2.1.1Nguyên nhân chủ quan

Khủng hoảng nợ công của Hy Lạp xuất phát từ nguyên nhân chính là khảnăng quản trị tài chính công yếu kém cùng với những khoản chi tiêu củachính phủ quá lớn, vượt khả năng kiểm soát Nhưng có thể phân định rõ 5nhóm nguyên nhân chủ yếu

 Thứ nhất: tiết kiệm trong nước thấp dẫn tới phải vay nợ nước ngoài chochi tiêu công

Thập niên 90 tỷ lệ tiết kiệm trong nước bình quân của Hy Lạp chỉ ở mức11%, thấp hơn nhiều so với mức 20% của các nước như Bồ Đào Nha, Ý, TâyBan Nha và đang có xu hướng sụt giảm nhanh chóng Do vậy, đầu tư trongnước phụ thuộc khá nhiều vào các dòng vốn đến từ bên ngoài Lợi tức tráiphiếu liên tục giảm nhờ vào việc gia nhập liên minh châu Âu EU (năm 1981)

và làn sóng bán tháo trái phiếu từ dân chúng cho thấy Hy Lạp đã để vuột khỏitay một kênh huy động vốn sẵn có buộc chính phủ Hy Lạp tăng cường vay nợtài trợ cho chi tiêu công

khủng hoảng nợ bắt nguồn từ những chính sách duy trì đồng euro mạnh vàlãi suất quá thấp trong gần thập kỉ qua ở khu vực châu Âu Tận dụng lợi thế

đó, Hi Lạp đã dễ dãi vay mượn với số nợ khổng lồ lên đến 400 tỉ $ Các tổchức tài chính, bao gồm cả Goldman Sachs, cũng đã góp phần vào quá trìnhnày bằng việc tạo ra các hợp đồng tài chính phức tạp giúp chính phủ trướcđây của Hi Lạp che giấu mức độ thâm hụt ngân sách của mình Khi kinh tếtoàn cầu lâm vào khủng hoảng thì cũng là lúc Hi Lạp gặp khó khăn trong việcthanh toán các khoản nợ và gần như mất khả năng kiểm soát thâm hụt ngânsách

 Thứ hai : chi tiêu công tăng cao dẫn đến thâm hụt ngân sách

Tăng trưởng GDP của Hy Lạp vẫn được ca ngợi với tốc độ tăng trung bìnhhàng năm là 4,3% (2001 – 2007) so với mức trung bình của khu vực

Eurozone là 3,1% Tuy nhiên, trong giai đoạn này, mức chi tiêu chính phủtăng 87% trong khi mức thu của chính phủ chỉ tăng 31%, khiến cho ngân sáchthâm hụt vượt quá mức cho phép 3% GDP của EU

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), chi tiêu cho quản lýcông trong tổng số chi tiêu công của Hy Lạp năm 2004 đã cao hơn nhiều sovới các nước thành viên OECD khác trong khi chất lượng và số lượng dịch vụkhông được cải thiện nhiều Năm 2008, khủng hoảng tài chính toàn nổ ra đãảnh hưởng khá mạnh đến các ngành công nghiệp chủ chốt của Hy Lạp Ngành

du lịch và vận tải biển, doanh thu đều sụt giảm trên 15% trong năm 2009.Kinh tế Hy Lạp cũng lâm vào tình trạng khó khăn, nguồn thu để tài trợ chongân sách nhà nước bị co hẹp mạnh Trong khi đó Hy Lạp lại phải tăng cườngchi tiêu công để kích thích kinh tế hỗ trợ nền kinh tế vượt qua khủng hoảng.Tính đến tháng 01/2010, nợ công của Hy Lạp ước tính lên tới 216 tỷ Euro vàmức nợ lũy kế đạt mức 130% GDP

Sự già hóa dân số và hệ thống lương hưu vào loại hào phóng bậc nhất khuvực châu Âu của Hy Lạp cũng được coi là một trong những gánh nặng chochi tiêu công Ước tính tổng số tiền chi trả cho lương hưu khu vực công của

Hy Lạp sẽ tăng từ 11,5% GDP (2005) lên 24% (2050)

Ngoài ra, do kinh tế lún sâu hơn vào suy thoái, mặc dù đã cam kết nhữngchính sách khắc khổ nhằm giảm thâm hụt ngân sách nhưng thâm hụt ngânsách trong 8 tháng đầu năm 2011 của Hy Lạp đã lên tới 18,1 tỷ euro (24,67 tỷUSD), tăng mạnh so với 14,813 tỷ euro cùng kỳ năm ngoái , thâm hụt ngânsách Hy Lạp lại chủ yếu gây ra bởi trình độ quản lý công yếu kém

 Thứ ba : nguồn thu giảm sút cũng là một nhân tố dẫn tới tình trạng thâmhụt ngân sách và gia tăng nợ công

Trốn thuế và hoạt động kinh tế ngầm ở Hy Lạp là nhân tố làm giảm nguồnthu ngân sách Theo đánh giá của WB, kinh tế không chính thức ở Hy Lạpchiếm tới 25 - 30% GDP(so với mức 15,6% GDP của Việt Nam; 13,1% GDPcủa Trung Quốc và Singapore; 11,3% GDP của Nhật Bản) Hệ thống thuế vớinhiều mức thuế cao và bộ luật phức tạp cùng với sự điều tiết dư thừa và thiếuhiệu quả của cơ quan quản lý là nguyên nhân dẫn đến tình trạng trốn thuế vàkinh tế ngầm phát triển ở Hy Lạp

, Hy Lạp là một trong những nước có tỷ lệ tham nhũng cao nhất trong EU.Năm 2008, hơn 13% người Hy Lạp đã chi tới 750 triệu EUR tiền phong bìcho các lãnh đạo khu vực công và khu vực tư, trong đó có bác sĩ là nhữngngười đòi nhiều tiền hơn cho các cuộc phẫu thuật; các nhà quy hoạch thànhphố và các quan chức ở địa phương cũng liên quan đến những vụ việc nhậnhối lộ Thủ tướng Hy Lạp George Papandreou thừa nhận “tham nhũng mangtính hệ thống” là vấn đề cơ bản nhất dẫn đến tình trạng nợ công Hy Lạp Thiệthại mà tham nhũng gây ra cho Hy Lạp ước tính vào khoảng 8% GDP Thamnhũng không chỉ gây ra trốn thuế, nó còn làm tăng chi tiêu chính phủ

 Thứ tư : sự tiếp cận dễ dãi với nguồn vốn đầu tư nước ngoài và việc sửdụng nguồn vốn không hiệu quả

Bên cạnh đó, việc gia nhập Eurozone năm 2001 là cơ hội lớn để Hy Lạp cóthể tiếp cận với thị trường vốn quốc tế với việc sử dụng một đồng tiền đượcnhững nền kinh tế lớn như Đức và Pháp bảo đảm cùng với sự quản lý chínhsách tiền tệ của Ngân hàng TƯ châu Âu (ECB) Nhờ việc gia nhập Eurozone

Hy Lạp nghiễm nhiên có được hình ảnh ổn định cao và chắc chắn trong mắtcác nhà đầu tư, dễ dàng thu hút vốn đầu tư nước ngoài với mức lãi suất thấp.Gần một thập kỷ qua, Chính phủ Hy Lạp liên tục bán trái phiếu để thu vềhàng trăm tỷ USD Số tiền này lẽ ra có thể giúp kinh tế Hy Lạp tiến rất xa nếuchính phủ có kế hoạch chi tiêu hợp lý Tuy nhiên, chính phủ Hy Lạp đã chitiêu quá tay (phần lớn cho cơ sở hạ tầng) mà hầu như không quan tâm đến các

kế hoạch trả nợ

 Thứ năm : thiếu tính minh bạch và niềm tin của các nhà đầu tư

Sự thiếu minh bạch trong số liệu thống kê của Hy Lạp đã làm mất niềm tincủa các nhà đầu tư mà quốc gia này đã tạo dựng được với tư cách là mộtthành viên của Eurozone và nhanh chóng xuất hiện các làn sóng rút vốn ồ ạtkhỏi các ngân hàng của Hy Lạp, đẩy quốc gia này vào tình trạng khó khăntrong việc huy động vốn trên thị trường vốn quốc tế Sự phụ thuộc vào nguồntài chính nước ngoài đã khiến cho Hy Lạp trở nên rất dễ bị tổn thương trướcnhững thay đổi trong niềm tin của giới đầu tư Trong thời đại hội nhập, thìminh bạch luôn là một đòi hỏi lớn của các nhà đầu tư Khủng hoảng nợ công

của Hy Lạp do chính phủ không minh bạch các số liệu, cố gắng vẽ nên bứctranh sáng, màu hồng về tình trạng ngân sách về những chính sách sắp banhành để khắc phục những khó khăn về ngân sách hay vấn đề kinh tế vĩ mô dovậy, hiệu lực của những chính sách đó sẽ bị hạn chế nhiều.

2.1.2 Nguyên nhân khách quan

 Gia nhập vội vã

Theo hiệp ước Maastricht, trong đó có quy định mức bội chi của ngân sáchphải nhỏ hơn hoặc bằng 3% GDP Và theo quy định thì Hy Lạp không đủđiều kiện để gia nhập vào khu vực đồng tiền chung Châu Âu vào tháng 5-

1998 Nhưng ngày 1-1-2001,mặc dù vẫn chưa đủ tiêu chuẩn nhưng Hy Lạpvẫn được chấp thuân gia nhập vào khu vực đồng tiền chung

2.2 Diễn biến của khủng hoảng

Từ những ngày đầu gia nhập khu vực đồng tiền chungchâu Âu vào tháng 1/2001 sau khi gây áp lực nhằm vượt quatiêu chuẩn nợ công 3% GDP của eurozone, Hy Lạp có một thời

kỳ dài thâm hụt ngân sách Tăng trưởng GDP đạt 4,3% (2001 2007), cao hơn so với mức trung bình của eurozone là 3,1%nhưng chi tiêu chính phủ Hy Lạp tăng tới 87% trong khi mứcthu chỉ tăng 37% Sau công cuộc đầu tư "khủng" cho Thế vậnhội Athens năm 2004, Hy Lạp còn lại một ngân sách rỗng với

-tỷ lệ bội chi khoảng 8%, cao gấp gần 3 lần tiêu chuẩn củaeurozone

Năm 2008, khi khủng hoảng tài chính toàn cầu xảy ra, các ngành côngnghiệp chủ đạo của Hy Lạp đều bị ảnh hưởng mạnh Ngành du lịch và vận tảibiển đều có mức sụt giảm doanh thu tới 15% Nguồn thu để tài trợ ngân sách

bị hạn chế, Chính phủ lại buộc phải tăng chi tiêu công nhằm kích thích tăngtrưởng Tính đến tháng 1/2010, nợ công của Hy Lạp ước đạt 216 tỷ euro, nợlũy kế bằng 130% GDP

Trong gần một thập kỷ, chính phủ Hy Lạp liên tục bán trái phiếu để thu vềhàng trăm tỷ USD và đầu tư dàn trải vào cơ sở hạ tầng trong khi không hề có

kế hoạch trả nợ Sự phụ thuộc vào nguồn tài chính nước ngoài khiến Hy Lạp

dễ chịu tổn thương khi niềm tin nhà đầu tư thay đổi

"Giọt nước tràn ly" trong trường hợp của Hy Lạp là việc bị phanh phuinhững dối trá trong số liệu báo cáo của chính phủ tiền nhiệm Ngày20/10/2009, tân thủ tướng George Papandreou khẳng định thâm hụt ngân sáchtrong tài khóa 2009 phải ở mức 12,5%, gấp hơn 4 lần giới hạn cho phép củamột quốc gia sử dụng đồng euro Và cuộc khủng hoảng nợ bắt đầu vào tháng12/2009 khi tình trạng thâm hụt ngân sách khổng lồ mà nước này đang mắcphải đưuọc công khai Các nhà đầu tư bị sốc mạnh

Vào đầu năm 2010, nỗi lo sợ về khả năng mất thanh toán của Hi Lạp đãchuyển thành sự hoảng loạn tài chính khi các nhà đầu tư nghi ngờ khả năngcủa chính phủ Hi Lạp trong việc thực hiện các biện pháp cứng rắn như camkết nhằm cắt giảm thâm hụt ngân sách Khi sự sợ hãi này lan sang cả với BồĐào Nha và Tây Ban Nha vì sự sụp đổ của Hi Lạp có thể kéo theo sự sụp đổdây truyền của hàng loạt các tổ chức tài chính ở các quốc gia liên quan nhưTây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Ai-xơ-len, Anh, Đức, Pháp,… do mối quan hệ tàichính phức tạp chằng chịt giữa họ Các nhà lãnh đạo của các nước có ảnhhưởng lớn ở châu Âu như Đức và Pháp bắt đầu lo ngại về sự nguy hại kéo dàicủa nó đối với đồng euro Họ cam kết bảo vệ đồng tiền của khu vực nhưng từchối một gói cứu trợ ngay đối với Hi Lạp

Nhiều nhà kinh tế cho rằng, gói cứu trợ kinh tế, nếu có, thực chất làgiảicứu cho cả khu vực châu Âu chứ không chỉ riêng mình Hi Lạp

Không còn bức tranh kinh tế đầy màu hồng và những lời hứa hẹn về chínhsách khắc phục tình trạng thâm hụt ngân sách, Hy Lạp tiếp tục bán trái phiếu

để có tiền cho ngân sách Lãi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 2 năm của HyLạp liên tục tăng cao từ 3,47% vào tháng 1/2010, lên 9,73% thời điểm tháng7/2010 và nhảy vọt lên 26,65% một năm vào tháng 7/2011

Những ngày cuối tháng 12/2010, Chính phủ Hy Lạp thông qua dự thảongân sách với dự báo thâm hụt 9,1% Định mức tín nhiệm quốc gia này tiếptục bị đánh tụt về mức BBB- của S&P Một lần nữa, Quốc hội nước này lạiđiều chỉnh mức thâm hụt ngân sách về 8,7% và cắt giảm quỹ lương khoảng

4% Từ đây, Hy Lạp rơi vào thời gian dài bất ổn xã hội do làn sóng biểu tìnhphản đối của người dân

Nội lực không đủ vực dậy nền kinh tế lớn thứ 27 thế giới, Hy Lạp trởthành mắt xích yếu nhất của eurozone Châu Âu không thể để Hy Lạp vỡ nợbởi những hệ lụy đổ vỡ hệ thống ngân hàng, mất khu vực đồng tiền chung vàkéo theo nhiều quốc gia khác rơi vào hiệu ứng domino

Cũng trong tháng 4/2010, ông Papandreou đã chính thức thỉnh cầu gói cứutrợ trị giá 60 tỉ $ nhằm cứu con tàu kinh tế đang chìm dần Giới đầu tư quốc tếtiếp tục hạ thấp mức tín nhiệm của trái phiếu chính phủ Hi Lạp, điều nàykhiến Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và các đối tác của Hi Lạp ở châu Âu buộcphải đứng ra cam kết một gói cứu trợ lớn hơn

Vào ngày 11/4/2010 các nhà lãnh đạo châu Âu thông báo hứa sẽ chochính phủ Hi Lạp vay 30 tỉ $, cùng với khoản vay 15 tỉ $ từ IMF, với mức lãisuất 5% - thấp hơn so với mức lãi suất 7,5% mà Hi Lạp đang phải trả, tuynhiên nó cũng đủ lớn để các quan chức của Đức cho rằng đó không phải làmột sự trợ cấp hay giải cứu đối với Hy Lạp

Tháng 5/2010, các nhà lãnh đạo eurozone và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF)công bố gói cứu trợ kỳ hạn 3 năm trị giá 110 tỷ euro dành cho Hy Lạp Sau

đó, vào tháng 10/2010, IMF cho Hy Lạp vay thêm 2,5 tỷ euro (3,3 tỷ USD),nâng tổng giá trị các khoản vay khẩn cấp mà IMF dành để ngăn chặn khảnăng vỡ nợ của nước này lên 10,58 tỷ euro (tương đương 13,98 tỷ USD) Đổi lại, chính phủ Hi Lạp phải đáp ứng những cam kết cắt giảm nợ trongvòng 3 năm tới Chính phủ Hi Lạp đã đồng ý thực hiện các biện pháp thắtlưng buộc bụng và nhiều khả năng thâm hụt ngân sách sẽ giảm nhưng đồngthời cũng nhiều khả năng gây ra một chu kifkhungr hoảng kinh tế mới chonước này

Tuy nhiên, thị trường tiếp tục hoài nghi với các khoản vay được cam kếtnày, các nhà đầu từ tiếp tục đẩy lãi suất đối với trái phiếu chỉnh phủ Hi Lạplên cao hơn cả trái phiếu chính phủ của các nước đang phát triển như Ấn Độ

và Philippines Điều đó khiến Hi Lạp lầm vào tình thế khó khăn hơn trên thị

trường tài chính và buộc ông Papandreou phải kêu gọi giải ngân ngay cáckhoản vay này nhằm tránh sự lo ngại leo thang.

Từ tháng 5/2010 và 6/2011, Ngân hàng Trung ương Châu Âu đã muakhoảng 45 tỷ euro trái phiếu chính phủ Hy Lạp Ngoài ra, các khoản hỗ trợthanh khoản mà ECB dành cho các ngân hàng Hy Lạp đã tăng từ mức 47 tỷeuro vào tháng 1/2010 lên mức 98 tỷ euro vào tháng 5/2011

Ngày 18/5/2010 Hi Lạp đã nhận được khoản vay đầu tiên trong gói cứutrợ kéo dài 3 năm của 10 nước châu Âu, trong đó có Đức, và IFM nhằm tránhkhả năng phá sản Gói cứu trợ kéo dài 3 năm này được đưa ra nhằm giúp HiLạp không cần dựa vào thị trường tài chính cho tới cuối năm 2011 và quý đầucủa năm 2012 Tuy nhiên bộ trưởng tài chính Hi Lạp Papaconstantinou chorằng nước này có thể không cần phải đợi đến thời gian đó nếu kinh tế Hi Lạphồi phục và niềm tin của các nhà đầu tư trên thị trường tài chính đối với tráiphiếu chính phủ Hi Lạp quay trở lại Khoản giải ngân ngày 18/5 đã giúp HiLạp trả món nợ trị giá 8,5 tỉ euro đáo hạn vào ngày hôm sau Khoản nợ tiếptheo mà chính phủ Hi Lạp cần phải chi trả trị giá 8,6 tỷ euro sẽ đáo hạn vàotháng 3/2011

Như vậy, sau khi những lời hứa thất bại trong việc lấy lại niềm tin của thịtrường tài chính vào Hi Lạp thì phần đầu tiên của gói cứu trợ đã thực sự đượcgiải ngân Những lo ngại về khả năng tuyên bố phá sản và quỵt nợ của Hi Lạphầu như không còn nữa Giá trị đồng euro, thể hiện niềm tin của giới đầu tưvào khu vực châu Âu, đã tăng nhẹ trở lại Cái mà thế giới đang quan tâm lúcnày chính là khả năng phục hồi của kinh tế Hi Lạp cũng như tác động của nóđến kinh tế thế giới mà đầu tàu là kinh tế Mĩ

Đáp lại, ngày 21/10/2010, Hy Lạp thông qua chính sách tiết kiệm ngânsách mới bao gồm tăng thuế, cắt giảm trợ cấp, sa thải 30.000 công chức trước

áp lực nợ công lên tới 162% GDP Sau nhiều lần trì hoãn, gói cứu trợ thứ 2 trịgiá 130 tỷ euro đã được thành viên cuối cùng của châu Âu là Đức thông quanhằm giúp đưa nợ công quốc gia này giảm về gần 121% GDP vào năm 2020

Tháng 3/2012, các chủ nợ tư nhân đồng ý hoán đổi 85% nợ cho Hy Lạp,giúp cắt giảm khoảng 100 tỷ EUR nợ khỏi nghĩ vụ nợ của quốc gia này Ngay

lập tức, ngày 9/3, Fitch và Moody’s đồng loạt tuyên bố Hy Lạp đã vỡ nợ.Trước đó, vào ngày 28/2, Athens cũng bị một hãng định mức tín nhiệm hàngđầu khác là S& P xem là đã vỡ nợ một phần.

Châu Âu có thể cứu được Hy Lạp với thỏa thuận hoán đổi nợ kỷ lục, vớinhững gói cứu trợ lên tới hàng trăm tỷ EUR, nhưng Hy Lạp không còn là vấn

đề duy nhất của khu vực này Cơn hỗn loạn tài chính đã lan đến Bồ Đào Nha,Tây Ban Nha và tiếp theo sẽ là Italy

Ngày 14/3/2012, các nước khu vực châu Âu đã phê duyệt gói cứu trợ thứhai 130 tỷ Euro cho Hy Lạp Gói cứu trợ này sẽ giúp Hy Lạp thoát khỏi tìnhtrạng vỡ nợ trong thời gian ngắn

Theo Chủ tịch các Bộ trưởng tài chính khu vực đồng tiền chung Euro chobiết Cơ sở ổn định Tài chính Châu Âu (EFSF) từng được các thành viên trongkhu vực ủy quyền quyết định đưa ra gói cứu trợ đầu tiên là 39,4 tỷ Euro cho

Hy Lạp theo đề án được giải ngân theo nhiều đợt

Trong khi các khoản cứu trợ bắt đầu được rót cho Hy Lạp, các cơ quan xếphạng tín nhiệm cũng đã xem xét lại mức tín nhiệm nợ của nước này Việcthỏa thuận hoán đổi nợ đã giúp Hy Lạp bớt đi đáng kể mối lo về nợ nần cũngnhư giảm nguy cơ tái diễn những khó khăn ngắn hạn trong thanh toán nợ.Cùng với đó, triển vọng kinh tế - tài chính của Hy Lạp cũng được nhậnđịnh tương đối lạc quan Sau khi thông qua khoản hỗ trợ mới cho Hy Lạp,IMF nhận định đất nước này sẽ thoát khỏi suy thoái vào năm 2014 IMF dựbáo kinh tế Hy Lạp sẽ giảm 4,8% trong năm 2012, không tăng trưởng trongnăm 2013 và tăng trưởng 2,5% vào năm 2014

Mức nợ của Hy Lạp sẽ từ 163% GDP trong năm 2012 lên 167% GDP vàonăm 2013, song sau đó sẽ từng bước giảm xuống 116,5% GDP vào năm 2020,trong khi mục tiêu là 120% GDP

2.3 Biện pháp của Hy Lạp đối với cuộc khủng

hoảng

Trước tình hình khủng hoảng Hy Lạp đã có những biện pháp đối với cuộckhủng hoảng

2.3.1 Hy Lạp và cải cách kinh tế

- Đầu tháng 3/2010 chính phủ Hi Lạp đã phê chuẩn một kế hoạch cắt giảm chitiêu bao gồm: cắt giảm lương của khu vực công, tăng thuế, và cắt giảm lươnghưu Những biện pháp thắt lưng buộc bụng khó khăn này đã gặp phải sự phảnứng giận dữ từ công chúng khi mà có tới 1/3 lực lượng lao động thuộc khuvực nhà nước Các nhà phân tích cho rằng, các cuộc biểu tình có thể là tínhiệu khởi đầu của một xã hội bất ổn Nó có thể làm tê liệt và đẩy nền kinh tế

- Tăng thuế VAT từ 21% lên 23%, giữ nguyên tiền lương và bỏ tiền thưởngcủa khu vực công Đồng thời, các thành viên quốc hội sẽ không nhận tiềnthưởng Những quy định đặc biệt cho phép về hưu sớm sẽ được thắt chặt vàchính phủ dự định tăng thuế đối với nhiên liệu, thuốc lá, và rượu khoảng 10%

Hi Lạp hi vọng những cải cách kinh tế sẽ giúp thâm hụt ngân sách của Hi Lạpgiảm xuống còn 8,1% GDP trong năm nay, so với mức 13,6% của năm 2009.Theo quy định của EU, các nước nên giới hạn thâm hụt ngân sách không quá3% GDP nếu không muốn bị trừng phạt Hi Lạp dự kiến sẽ cắt giảm thâm hụtngân sách xuống còn 4,9% vào năm 2013 và xuống dưới mức giới hạn của

EU vào năm 2014

- Tuy nhiên, kế hoạch này tiếp tục khiến hàng nghìn người Hy Lạp biểutình phản đối ở Thủ đô Athens và vì nền kinh tế đang lâm vào suy thoái vàthất nghiệp cao, việc thắt chắt chặt tài khóa trong khi không có khả năng nớilỏng tiền tệ, chỉ làm cho mọi thứ xấu thêm, lại càng bị cuốn nhanh hơn vàovòng suy thoái, khi khu vực sản xuất, sức mua của người dân sụt giảm Nếukịch bản đen tối này xảy ra thì Hy Lạp lại càng lâm vào thế hiểm nghèo Dovậy, có lẽ còn phải rất lâu nữa kinh tế Hi Lạp mới thoát khỏi khủng hoảnghiện tại

2.3.2 Thực hiện “Chương trình tăng trưởng và ổn định Hy Lạp”

Theo Bộ trưởng Tài chính Hy Lạp thì trong bối cảnh đang mắc phải nhiềuvấn đề rối ren về tài chính, nước này trông đợi một giải pháp từ phía Châu

Âu, tuy nhiên, các cuộc thảo luận đang diễn ra cho thấy, tình thế là khá phứctạp.

Bộ trưởng Tài chính cho rằng, đây không chỉ là vấn đề của riêng Hy Lạp

mà còn là sự ổn định và tương lai của toàn bộ khu vực Euro zone Và cáchđảm bảo tốt nhất đối với Hy Lạp hiện giờ là việc tuân thủ nghiêm túc “chương trình tăng trưởng và ổn định Hy Lạp” Ngoài ra, theo ôngPapaconstantinou thì chương trình này sẽ mang lại nhiều thành công bởi nóđược dựa trên những vấn đề cải cách mang tính triệt để

2.4 EUROZONE đối với cuộc khủng hoảng nợ công ở Hy Lạp

Mặc dù chỉ chiếm 2% GDP của EU, nhưng khủng hỏang nợ của Hy Lạp sẽtác động mạnh tới sự ổn định của đồng Euro, tạo nên phản ứng dây chuyềnđối với các nền kinh tế trong khu vực Những quốc gia nắm giữ số lượng lớntrái phiếu của Hy Lạp như Pháp, Đức, Thụy Sỹ đứng trước nguy cơ mất trắng

số trái phiếu này nếu Hy Lạp vỡ nợ, điều này tác động đến ngân sách của cácnước chủ nợ

Do Hy Lạp dùng đồng Euro, bê bối về tài chính của họ làm suy yếu đồngtiền này và có thể sẽ làm tỷ giá trên tòan châu Âu tăng cao Những rắc rối về

nợ công ở Hy Lạp đã châm ngòi cho cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất trong lịch

sử 11 năm của khu vực sử dụng đồng tiền chung Euro

Với số nợ 404 tỉ USD (113% GDP) của Hy Lạp nếu không được giải quyếtsớm sẽ gây ảnh hưởng đến cả châu Âu, nền kinh tế Mỹ và nhiều quốc giakhác, có nguy cơ đẩy hàng vạn người lao động đến tình cảnh thất nghiệp Nếukhông được kiểm soát tốt, khủng hoảng sẽ đe dọa đến sự ổn định của 16 nướcđang dùng đồng tiền chung Euro và rất có thể lan sang Đại Tây Dương đếnnước Mỹ

Trong bối cảnh khủng hoảng nợ này, đồng đô la Mỹ đang mạnh hơn đồngEuro Theo quy luật thị trường, đồng tiền mạnh hơn sẽ làm cho hàng hóa Mỹxuất đi châu Âu có giá đắt hơn Thêm vào đó, giá trị của đồng Euro ở châu

Âu đang giảm mạnh, tỉ giá giữa Euro và USD càng ngày càng chênh lệch lớn.Hai yếu tố này sẽ khiến các công tychâu Âu không thể mua nhiều sản phẩmđến từ nước Mỹ

lênh đạo EU vă IMF đê ra "tối hậu thư" yíu cầu Hy Lạp lăm sâng tỏnhững quan ngại nảy sinh sau tuyín bố gđy sốc của Thủ tướng nước năy lẵng Papandreou về việc tiến hănh cuộc trưng cầu ý dđn về thỏa thuận cứu trợ

Hy Lạp do Hội nghị thượng đỉnh EU đưa ra tại Bỉ hôm 26.10 vă lần đầu tiíncông khai thảo luận về khả năng một nước thănh viín phải ra khỏi Khu vựcđồng euro (Eurozone)

Câc nhă lênh đạo Phâp vă Đức khẳng định muốn Hy Lạp tiếp tục ở lạiEurozone, nhưng cảnh bâo Hy Lạp không được phĩp "tự mình chỉo thuyềntheo một hướng"

Tổng Giâm đốc IMF cũng khẳng định IMF chỉ quyết định có giải ngđnkhoản cứu trợ thứ 6 dănh cho Hy Lạp hay không sau khi Athen hoăn tất cuộctrưng cầu ý dđn sắp tới

Theo Tổng thống Hy Lạp Sarkozy, quyết định của Athen tổ chức trưng cầu

ý dđn về thỏa thuận cứu trợ mới phải được gắn liền với việc Hy Lạp sẽ tiếptục ở lại hay ra khỏi Eurozone, vì người chđu Đu không thể tiếp tục chịu đựngthời kỳ bất ổn kĩo dăi như hiện nay

Ông nhấn mạnh, lênh đạo EU không muốn đồng euro bị phâ hủy, ngườidđn Hy Lạp có quyền đưa ra quyết định của mình, song "có những nguyín tắcphải được tôn trọng" vă "EU phải chịu trâch nhiệm về sự ổn định củaEurozone"

Ông cho biết, EU vă IMF không thể giải n`gđn khoản cứu trợ thứ 6 trị giâ

8 tỷ euro trong gói cứu trợ thứ nhất dănh cho Athen cho đến khi Hy Lạp tânthănh thỏa thuận cứu trợ mới Câc nhă quan sât cảnh bâo nếu không nhậnđược số tiền năy trong văi tuần tới, Hy Lạp sẽ rơi văo tình trạng vỡ nợ, thậmchí không có tiền trả lương cho viín chức

EUROZONE đê có nhưng hănh động để giải quyết cuộc khủng hoảng năy

2.4.1 Tăi trợ cho Hy Lạp:

Sau khi quyết định tăi trợ 110 tỷ € cho Hy Lạp trong vòng 3 năm, lênh đạokhối đồng Euro cho rằngrằng mọi việc sẽ từng bước ổn định Thế nhưng, thịtrường tăi chính không như mong muốn, thậm chí, có người còn chorằngngoăi Hy Lạp, Bồ Đăo Nha, Tđy Ban Nha, thì có thể cả Ý vă Phâp cũng

gặp khó khăn Theo tính toán của ngân hàng Natixis thì từ năm 2010 đến

2012, Bồ Đào Nha sẽ cần 65 tỷ €, Tây Ban Nha 410 tỷ

Các bộ trưởng tài chính khối các nước sử dụng đồng euro (eurozone) đãchính thức thông qua gói giải cứu thứ hai cho Hy Lạp, bao gồm 130 tỉ euro(173 tỉ USD) sau cuộc họp kéo dài hơn 13 giờ ngày 20/2/2012 tại Brussels,Bỉ

Thông bào chính thức ngày 14/3/2012,một ngày trước khi Quỹ Tiền TệQuốc Tế(IMF) bỏ phiếu thông qua khoản đống góp của quỹ này Như vậy, HyLạp gần như chắc chắn sẽ nhận được trên 100 tỷ euro trong 3 năm tới từ quỹCông cụ Ổn định Tài chính Châu Âu(EFSF), bắt đầu với khoản hỗ trợ 5,9 tỷEuro vào tháng 3 3,3 tỷ vào tháng 4 và 5,3 tỷ vào tháng 5

Các bộ trưởng từ 17 nước thuộc eurozone đã trao cho Hy Lạp nguồn tàichính mà nước này cần có để tránh vỡ nợ vào tháng tới Trong khi thỏa thuậnmới này cung cấp cho Hy Lạp khoản trợ giúp ngắn hạn thì những ngày khókhăn đang ở phía trước khi chính phủ cố gắng cắt giảm món nợ xuống 121%GDP cả nước vào năm 2020 Sau 5 năm khủng hoảng, tổng nợ của Hy Lạphiện vào khoảng 160% GDP Để nhận được gói hỗ trợ 130 tỷ euro và đượckhu vực tư nhân xóa một phần nợ tương đương với 100 tỷ euro, Hy Lạp đãphải chấp nhận hàng loạt các biện pháp cắt giảm chi tiêu, giảm lương côngnhân viên chức nhà nước, kể cả mức lương tối thiểu, tiền thù lao của nhânviên trong khu vực tư nhân hay tiền hưu trí Chính quyền của Thủ tướngPapademos cũng đã chấp nhận sa thải hàng loạt công nhân viên nhà nước,đóng cửa nhiều dịch vụ công cộng, trong đó có trường học, bệnh viện

Hàng triệu người Hy Lạp than phiền rằng, họ đã hy sinh đủ rồi và họkhông biết làm cách nào để có thể xoay sở trong tình trạng lương bổng vàquyền lợi bị cắt giảm Hôm 21/2, hàng nghìn người Hy Lạp biểu tình tạiAthens để phản đối các biện pháp "thắt lưng buộc bụng" của Chính phủ.Trong khi đó, nợ công của Hy Lạp ngày càng chồng chất Tổng sản phẩm nộiđịa của nước này trong quý IV/2011 giảm 7%, tỷ lệ thất nghiệp lên tới 20 %

và một nửa thanh niên không có việc làm

Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), nói rằng sau những cuộcthương thuyết giải cứu Hy Lạp, quyết định mới giúp Hy Lạp đủ thời gian đểcải thiện khả năng cạnh tranh và mục đích của các điều kiện mới là tạo ra sức

tăng trưởng cho nền kinh tế nước này Thông báo về thỏa thuận của nhóm, đạidiện eurozone nhấn mạnh chương trình mới này sẽ đem lại “sự ổn định ở HyLạp và khu vực châu Âu như một toàn thể”, eurozone ý thức đầy đủ về những

cố gắng đáng kể của người dân Hy Lạp nhưng cũng đòi hỏi nhiều nỗ lực hơn

từ phía xã hội Hy Lạp để đưa nền kinh tế trở về quỹ đạo phát triển có thể chấpnhận được

2.4.2 Xóa bớt nợ

Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) lần hai tại Brussels (Bỉ) đãkết thúc thành công, với việc thông qua một thỏa thuận quan trọng, gồm bađiểm then chốt, nhằm xoa dịu những lo ngại trên các thị trường về nguy cơsụp đổ của khu vực sử dụng đồng euro (Eurozone) nếu không có một chiếnlược giải quyết cuộc khủng hoảng nợ công tại khu vực này

Sau thất bại của Hội nghị thượng đỉnh EU lần đầu diễn ra ngày23/10/2011, tại hội nghị được coi là tối quan trọng ngày 26/10/2011 nhằm tìmkiếm giải pháp cho cuộc khủng hoảng nợ công có nguy cơ lan rộng trongEurozone, các nhà lãnh đạo EU đã đạt được thỏa thuận: xóa nợ cho Hy Lạp;tái cấp vốn cho các ngân hàng; và tăng cường sức mạnh cho Quỹ Bình ổn Tàichính châu Âu (EFSF)

Theo thỏa thuận đạt được sau hơn 8 giờ đàm phán căng thẳng, các nhàcho vay tư nhân, chủ yếu là các hãng bảo hiểm và ngân hàng tư nhân, đã tựnguyện chấp thuận xóa 50% trong khoản nợ 350 tỷ Euro cho Hy Lạp và cáckhoản nợ cho Hy Lạp so với mức 21% đã được thống nhất tại Hội nghịthượng đỉnh Eurozone hồi tháng 7/2011 như một phần trong gói cứu trợ tàichính thứ hai cho Athens Động thái này hy vọng sẽ góp phần giúp Hy Lạpcủng cố "sức khỏe" tài chính và tiến tới giảm gánh nặng nợ công từ 160%GDP hiện nay, xuống còn 120% GDP vào năm 2020

Ngoài ra, kế hoạch giải cứu nợ công còn bao gồm việc tái cơ cấu vốn cácngân hàng vào tháng 6.2012 và tăng quỹ cứu trợ Châu Âu lên 1.000 tỉ euro.Theo Thủ tướng Hy Lạp George Papandreou, thoả thuận trên đã mở ra “mộtchương mới, một kỷ nguyên mới” cho nước này Song các nhà kinh tế tỏ ra