Ngoại tác trong dịch vụ bảo hiểm y tế Việt Nam

Hàng hóa công là những hàng hóa có hai thuộc tính: Không tranh giành non-rival: Một cá nhân có thể tiêu dùng hàng hóa mà không làm giảm đi sự hiện diện hay lợi ích của hàng hóa đó đối v

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HCM TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT

KHOA KINH TẾ

_

Đề tài:

Những vấn đề về hoàn thiện Bảo Hiểm Y tế ở Việt

Nam trong tương lai

GVHD: Trần Thị Lộc

Lớp: K12401 Nhóm 10

DANH SÁCH NHÓM 10

1 Nguyễn Thị Quỳnh Chi K124010010

7 Hồ Thị Khánh Huyền K124012207 Nhóm trưởng

MỤC LỤC

1 Nhận diện vấn đề.

1.1 Khái niệm hàng hóa công, BHYT.

1.2 Phân loại hàng hóa công

1.3 Đối tượng và vai trò của bảo hiểm xã hội

2. Hiệu quả và phi hiệu quả của vấn đề

2.1. Nếu BHYT là hàng hóa tư nhân?

2.2. Hiệu quả của BHYT đối với cộng đồng.

2.3. Những bất cập xung quanh BHYT

3. Biện pháp phù hợp.

4. Danh mục tài liệu tham khảo.

1 Nhận diện vấn đề.

1.1 Khái niệm hàng hóa công, BHYT.

Hàng hóa công là những hàng hóa có hai thuộc tính:

Không tranh giành (non-rival): Một cá nhân có thể tiêu dùng hàng hóa mà

không làm giảm đi sự hiện diện hay lợi ích của hàng hóa đó đối với những người

khác Cách giải thích khác: chi phí biên phục vụ cho người tiêu dùng cuối cùng là

bằng không

Không loại trừ (non-exclusive): Không thể cản trở người khác tiêu dùng hay tiếp

nhận lợi ích của hàng hóa

 Khái niệm BHYT: Bảo hiểm y tế là các quan hệ kinh tế gắn liền với việc

huy động các nguồn tài lực từ sự đóng góp của những người tham gia bảo hiểm để hình thành quỹ bảo hiểm, và sử dụng quỹ để thanh toán các chi phí khám chữa bệnh cho người được bảo hiểm khi ốm đau

1.2 Phân loại hàng hóa công

Hàng hóa công cộng thuần túy: Hội đủ cả hai thuộc tính không tranh giành và

không loại trừ

Hàng hóa công không thuần túy: Chỉ có một trong hai thuộc tính trên BHYT là

hàng hóa công không thuần túy vì nó mang tính loại trừ, mỗi người hàng năm phải đóng phí bảo hiểm, nếu không đóng sẽ không được tham gia

1.3 Đối tượng và vai trò của bảo hiểm xã hội

Đối tượng của bảo hiểm y tế: Đối tượng của bảo hiểm y tế là sức khỏe của người

được bảo hiểm (rủi ro ốm đau, bệnh tật, )

Vai trò của Chính sách BHYT với An ninh xã : Thứ nhất, thực hiện BHYT

nhằm ổn định cuộc sống người lao động, trợ giúp người lao động khi gặp rủi ro:

ốm đau, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, sớm trở lại trạng thái sức khỏe ban đầu Thứ hai, thực hiện tốt chính sách BHYT góp phần ổn định cuộc sống của người lao động khi hết tuổi lao động hoặc không còn khả năng lao động Thứ ba, BHYT góp phần ổn định và nâng cao chất lượng lao động, bảo đảm sự bình đẳng

về vị thế xã hội của người lao động trong các thành phần kinh tế khác nhau, thúc đẩy sản xuất phát triển Thứ tư, BHYT là một công cụ đắc lực của Nhà nước, góp phần vào việc phân phối lại thu nhập quốc dân một cách công bằng, hợp lý giữa các tầng lớp dân cư, đồng thời giảm chi cho ngân sách nhà nước, bảo đảm an sinh

xã hội bền vững

2. Hiệu quả và phi hiệu quả của vấn đề

2.1 Nếu BHYT là hàng hóa tư nhân?

- Ưu điểm: nếu BHYT là hàng hóa tư nhân, sẽ có rất nhiều công ty tư nhân nhảy vào lĩnh vực này để kinh doanh, người dân sẽ có nhiều chọn lựa công

ty nào là tốt nhất cho mình Ngoài ra, còn có sự cạnh tranh giữa các công ty

sẽ làm cho các dịch vụ y tế trở nên tốt hơn, người dân được chăm sóc, phục

vụ chu đáo hơn

- Bất cập xã hội: ngoài những cái tốt trên thì điều đáng lo ngại là nhà nước có iểm soát được hết những công ty BHYT này chăng? Có chắc chắn là tất cả các công ty BHYT tư nhân đảm bảo được việc hỗ trợ phí bảo hiểm cho khách hàng của mình? Chúng ta còn có thể lo nghĩ đến việc một số công ty lừa đảo mọc lên Nếu là như vậy thì người dân sẽ rất hoang mang không

biết sử dụng BHYT của công ty nào là an toàn, rồi họ lại quay về tìm

BHYT nhà nước để không phải lo lắng điều gì

2.2 Hiệu quả của BHYT đối với cộng đồng.

- Đóng góp cho lợi ích cộng đồng, góp phần đảm bảo an sinh xã hội tạo động lực thúc đẩy toàn dân tích cực tham gia

- Khi mọi người tham gia vào BHYT là đã góp phần giúp đỡ những người xung quanh mình: người khỏe mạnh giúp cho người đau ốm, người trẻ giúp cho người già, người bình thường giúp cho người thiếu may mắn, mọi người chia sẻ với nhau những rủi ro không mong muốn trong cuộc sống

- Người tham gia BHYT được tự do lựa chọn một cơ sở y tế thuận lợi gần nơi công tác hoặc nơi cư trú, hoặc nơi họ cảm thấy tốt cho chính họ

- Tất cả mọi người dân đều được tham gia BHYT và tham gia một cách tự nguyện; có quyền được chăm sóc sức khỏe theo quy định của BHYT

- Tùy theo điều kiện mỗi người dân mà BHYT hỗ trợ từ 80%-100% chi phí khám chữa bệnh; được tạo cơ hội thuận lợi trong quá trình khám chữa

bệnh 2.3 Những bất cập xung quanh BHYT.

- Nhiếu người có ý kiến cho rằng y đức tại Việt Nam hiện đang suy thoái Một số y bác sĩ có thái độ có vẻ khó chịu, cáu gắt, hoặc khám qua loa với những đối tượng khám BHYT; nhưng lại niềm nở với những người khám không BHYT Và quan hệ bệnh nhân-thầy thuốc dần trở thành quan hệ dịch vụ-khách hàng Kẻ nào chi nhiều tiền thì dịch vụ tất nhiên sẽ tốt và ngược lại

- Đa phần người tham gia bảo hiểm là người đang mang bệnh trong người, thường xuyên đi khám bệnh, và chỉ họ hiểu rõ sức khỏe của mình nhất Bên cung cấp BHYT thì không biết điều đó, tạo nên sự bất cân xứng thông tin cho thị trường BHYT

- Vì BHYT là tự nguyện cho nên nhà nước không kiểm soát được toàn dân

có thực hiện BHYT hay không, chủ yếu chỉ kiểm soát được những người ở diện bắt buộc (học sinh, sinh viên…)

- Một số trường hợp người này mượn thẻ BHYT của người kia tham gia khám chữa bệnh thông thường, nhưng có những trường hợp mượn thẻ để chữa những bệnh nặng cần sự can thiệp của máy móc thiết bị y tế hiện đại,

chi phí rất cao Nếu các trường hợp mượn thẻ đi khám chữa bệnh không bị phát hiện thì BHYT phải chi trả một số tiển lớn cho những người chưa hề

có trách nhiệm đóng góp BHYT Điều này khiến cho quỹ bảo hiểm có thể mất khả năng cân đối thu chi (theo tin tức thị xã Bỉm Sơn – tỉnh Thanh Hóa)

3. Biện pháp phù hợp.

-Trợ cấp BHYT để tránh tính trạng mất cân đối chi phí: vì trợ cấp làm tăng sản lượng hàng hóa cung ứng để khắc phục các ngoại tác tiêu cực, bù lỗ cho độc quyền để khuyến khích các doanh nghiệp độc quyền sản xuất tại mức sản lượng tự nhiên, sản xuất ở mức tối ưu xã hội, trợ giúp cho vùng sâu vùng xa, vùng nền kinh tế yếu kém Chính phủ có thể sử dụng trợ giá hay bù lỗ: Ví dụ khuyến khích chính quyền địa phương mở rộng cung cấp BHYT Chính Phủ có thể cam kết cứ mỗi đồng chính quyền địa phương bỏ ra sẽ được Chính Phủ trợ giá theo tỷ lệ phần trăm nào đó Điều này làm giá BHYT được giảm xuống và ai cũng có thể tiếp cận BHYT một cách dễ dàng hơn Hay trợ cấp bằng hiện vật: phát miễn phí cho những trường hợp đặc biệt: Thương binh liệt sĩ, vùng sâu vùng xa, hộ gia đình diện nghèo khó…

-Nên chuyển từ thanh toán khám chữa bệnh y tế thành thanh toán dịch vụ: việc thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế được thực hiện theo các phương

thức sau (Trích Điều 30 Luật BHYT): (1) Thanh toán theo định suất là thanh toán theo định mức chi phí khám bệnh, chữa bệnh và mức đóng tính trên mỗi thẻ bảo hiểm y tế được đăng ký tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế trong một khoảng thời gian nhất định (2) Thanh toán theo giá dịch vụ là thanh toán dựa trên chi phí của thuốc, hóa chất, vật tư, thiết bị y tế, dịch vụ kỹ thuật y tế được sử dụng cho người bệnh (3) Thanh toán theo trường hợp bệnh là thanh toán theo chi phí khám bệnh, chữa bệnh được xác định trước cho từng trường hợp theo chẩn đoán.Ta

có thể xóa bỏ (2) và (3) mà chỉ nên phát huy (1)

-Hoàn thiện chính sách giá và viện phí vì hiện nay còn một số nơi vẫn chưa có giá cụ thể để bệnh nhân có thông tin đầy đủ về chi phí

-Hoàn thiện hệ thống y tế : ví dụ có thể xây những bệnh viện bình dân cho người nghèo ở đó mọi người được đối xử bình đẳng như nhau với chi phí hợp lý và chất lượng như nhau

-Đảm bảo công bằng trong phân phối bảo hiểm y tế thông qua trách nhiệm của cán

bộ phân phối y tế

-Việc thực hiện phân phối bảo hiểm y tế trong nước còn nhiều bất cập, đặc biệt là ở các tỉnh nghèo, nơi các cơ sở khám bệnh còn thiếu chất lượng kể về nhân lực cũng như công tác khám chữa bệnh Cụ thể về công tác khám chữa bệnh, nhiều bệnh viện còn thiếu giường bệnh và công cụ y tế, nên việc cung cấp dịch vụ bảo hiểm y tế cho người bệnh vẫn chưa đồng đều; về nhân lực có nhiều cán bộ y tế còn thiếu trình độ chuyên môn, thái độ phục vụ không đúng mực, có khi xem những trường hợp tham khám bảo hiểm y tế là phiền hà và gây khó khăn cho người đi khám; bởi vì chuyên môn khám chữa bệnh của các cán bộ y tế chưa cao nên gây khó khăn cho việc thanh toán chi phí bệnh, đưa ra một bảng chi phí hợp lý; công tác giám định BHYT tại các

cơ sở khám chữa bệnh mới chỉ chuyên sâu về giám định thủ tục hành chính, chi phí khám chữa bệnh BHYT để hoàn thiện mẫu biểu thanh, quyết toán chứ chưa dành nhiều thời gian cho công tác tuyên truyền, giải thích về chế độ, chính sách pháp luật BHYT cho người dân Như vậy, muốn đảm bảo công bằng trong phân phối bản hiểm

y tế, ta cần nâng cao trách nhiệm cho các cán bộ phân phối bảo hiểm, có thể cử họ đi đào tạo chuyên môn hoặc đưa ra các chính sách khuyến khích động viên họ, thậm chí

ta phải tăng cường thanh tra các cơ sở thực hiện BHYT để luôn chắc rằng họ đang làm đúng nhiệm vụ của mình

-Đưa các dịch vụ tư vấn sức khỏe trực tuyến để bệnh nhân tiết kiệm thời gian Ngày nay internet đã đi sâu vào đời sống thường ngày của người dân, mọi vấn đề đều có thể được làm qua internet để tiết kiệm thời gian nhất như vấn đề giáo dục, việc làm, mua sắm, đây là xu hướng tất yếu trong tương lai, vì vậy cần phải nhìn trước được rằng y tế cũng không nằm ngoài xu hướng này Việc thực hiện tư vấn sức khỏe trực tuyến vừa đảm bảo công bằng, vừa không mất thời gian cho người khám và người được khám, vừa tiết kiệm được chi phí Muốn thực hiện tốt việc tư vấn sức khỏe trực tuyến, trước hết phải tạo ra một đội y tế có tay nghề cao luôn túc trực, giải đáp trực

tuyến; bên cạnh đó phải xây dựng một hệ thống tư vấn sức khỏe dễ hiểu, đầy đủ và sâu rộng; sau cùng là vẫn phải có quy định rõ ràng như quy định cho một cơ sở y tế hẳn hoi, để đảm bảo lòng tin cho người dân cũng như tránh việc tắc trách của những cán bộ y tế

-Chính phủ phải thanh tra các cơ sở y tế để đảm bảo tính công bằng: Đây là biện pháp bổ sung cho việc đảm bảo công bằng trong phân phối y tế chúng ta đã đề cập ở trên Như vậy đứng trước những bất cập trong phân phối BHYT cũng như trách nhiệm làm y tế của các cán bộ y tế, cần phải có một đội ngũ thanh tra có chuyên môn nghiệp vụ tốt, có trách nhiệm trong công tác kiểm tra và đưa ra các quyêt định xử phạt hay khen thưởng hợp lí Ngoài ra chính phủ cần phải đưa ra một hệ thống pháp lí rõ ràng, phù hợp với thực trạng, tránh chồng chéo gây khó khăn chó người thi hành luật Sau cùng, nên đưa ra một lịch thanh tra cụ thể cho các cơ sở khám chữa bệnh, lịch thanh tra này phải thanh tra thường xuyên tránh quá lâu để thứ nhất các nơi khám chữa bệnh luôn trong tâm lý phải hoàn thiện để tránh bị phạt, và thanh tra thường xuyên để tránh việc ngụy tạo và luôn nắm rõ tình hình khám chữa bệnh BHYT

-Phân chia tỷ lệ phần trăm người thăm gia theo từng địa phương khác nhau, tránh trường hợp mất cân đối: Ở mỗi địa phương có đặc điểm dân cư khác nhau, mật độ dân số cũng như có chất lượng cuộc sống khác nhau, có địa phương người nghèo nhiều như các tỉnh miền núi, những người dân có cuộc sống khó khăn thì ít quan tâm hoặc không đủ điều kiện tài chính để thực hiện BHYT, thậm chí tuy nhà nước hỗ trợ 70% mức đóng BHYT đối với đối tượng cận nghèo và 30% đối với học sinh, sinh viên nhưng nhiều người thuộc đối tượng này vẫn không có khả năng tham gia Hơn nữa khi nhà nước yếu cầu tỉ lệ phần trăm người tham gia ở mỗi địa phương như nhau, thì có nhiều nơi không đáp ứng được, có nơi có nguyện vọng tham gia lại không được tham gia, như vậy không công bằng và bất hợp lý Vì thế ta cần phải tìm hiểu tình hình của mỗi địa phương để đưa ra tỷ lệ tham gia hợp lí, thực hiện các công tác tuyên truyền vận động để tăng cao số lượng người tham gia BHYT tự nguyện,

thậm chí nên thực hiện BHYT miễn phí cho những người nghèo vì đây là đối tượng có nguy cơ bệnh tật, cần chăm sóc sức khỏe nhiều nhất

-Nên thực hiện bảo hiểm y tế bắt buộc với học sinh sinh viên: Cùng với trẻ em dưới

06 tuổi, thì học sinh, sinh viên là một trong những nhóm cần được quan tâm, chăm sóc sức khỏe của cả gia đình và toàn xã hội Thực hiện cơ chế trách nhiệm với đối tượng tham gia BHYT, là một điểm đặc biệt trong chính sách BHYT của Việt Nam Trách nhiệm bắt buộc tham gia BHYT cho học sinh, sinh viên chính là đảm bảo sức khỏe cho con em mình, và giúp đảm bảo sức khỏe cho cả cộng đồng BHYT là bảo hiểm bắt buộc, mang tính xã hội, không phân biệt có bệnh tật hay không, càng ốm đau, bệnh tật nặng càng thấy ý nghĩa BHYT Mặt khác, BHYT chăm lo, bảo vệ sức khỏe cho học sinh, sinh viên ngay từ khi còn khỏe mạnh, khi ốm đau cần điều trị, được hưởng quyền lợi bình đẳng như các đối tượng BHYT khác BHYT là chính sách xã hội, không mang tính chất kinh doanh, mục đích là vì An sinh xã hội

-Nhà nước nên đưa ra các luật chống lừa đảo bảo hiểm y tế kể cả người cung cấp và người được cung cấp Trong những năm gần đây, các hành vi vi phạm pháp luật về BHXH, BHYT đang có chiều hướng gia tăng, gây ảnh hưởng không nhỏ đến quyền lợi của người lao động Thực tế, những hành vi vi phạm pháp luật về BHXH, BHYT xảy ra rất đa dạng, với nhiều hình thức khác nhau, có nhiều trường hợp gây ra hậu quả nghiêm trọng, không chỉ thiệt hại về vật chất, ảnh hưởng đến quỹ BHXH, BHYT

mà còn gây ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội và ảnh hưởng đến lòng tin của nhân dân vào chính sách của Đảng và Nhà nước Vì hoạt động BHXH là quá trình thu, chi

và quản lý quỹ tài chính được hình thành chủ yếu từ nguồn đóng góp của người sử dụng lao động và người lao động nên khả năng xảy ra vi phạm và tội phạm về

BHXH cũng không nằm ngoài quá trình thu, chi và quản lý hoạt động BHXH đó Căn cứ vào tính chất của hoạt động BHXH, có thể chia những hành vi này thành 3 nhóm chính như sau:

+ Nhóm hành vi vi phạm nghĩa vụ đóng BHXH

nhóm hành vi vi phạm nghĩa vụ đóng BHXH: Những hành vi thuộc nhóm này xuất phát từ ý thức tuân thủ pháp luật của người sử dụng lao động chưa cao

+ Nhóm hành vi vi phạm quyền thụ hưởng BHXH.

những hành vi vi phạm quy định về quyền thụ hưởng BHXH là những hành vi gian lận qua việc làm sai lệch hồ sơ, làm giả giấy tờ, hồ sơ để hưởng các chế độ BHXH trái pháp luật

+ Nhóm hành vi vi phạm liên quan đến quản lý và thực hiện BHXH

những hành vi vi phạm liên quan đến quản lý và thực hiện hoạt động BHXH Việc

vi phạm những quy định này có thể dẫn đến thất thoát về mặt tài sản của quỹ BHXH, không những ảnh hưởng đến quỹ BHXH theo chiều hưởng giảm thiểu mà còn ảnh hưởng gián tiếp đến quyền lợi của người lao động, làm giảm niềm tin của của người lao động vào việc thực thi chính sách BHXH của Nhà nước

Vì vậy cần phải đưa ra các biện pháp chống các hành vi phạm tội trong BHYT -Giải pháp về thông tin bất cân xứng

Chính vì vấn đề bất cân xứng thông tin trong thị trường bảo hiểm y tế dẫn đến các tình trạng tiêu cực trong thị trường này cụ thể là các hành vi vi phạm pháp luật về BHYT Do đó, để giải quyết được vấn đề này cần có giải pháp để giải quyết vấn đề thông tin bất cân xứng Như là:

+ Nhà nước cần có những chính sách BHYT cụ thể với từng nhóm đối tượng Các chính sách nêu ra cần rõ ràng, công khai minh bạch

+Thực hiện thanh tra, kiểm tra các hoạt động BHYT thường xuyên, xử lí các khiếu kiện, các tranh chấp về BHYT theo luật định nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan

+Không nên đánh thuế hoặc đánh thuế thấp trong thị trường Bảo hiểm y tế

-Tuyên truyền, giáo dục về lợi ích của BHYT với cộng đồng: BHXH và BHYT là những chủ trương, chính sách xã hội lớn của Đảng và Nhà nước ta Việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng Công tác tuyên truyền, không chỉ triển khai để các cấp, các ngành, mỗi tập thể và cá nhân nắm vững được chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về BHXH, BHYT, mà còn nhận rõ được trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền lợi khi tham gia BHXH, BHYT