Hoàn thiện một số vấn đề cơ bản lý luận giáo dục học trong điều kiện kinh tế xã hội hiện nay tập 3 hoàn thiện lý luận giáo dục học dưới ánh sang nghị quyết trung ương II

Vi vay, Ban chủ nhiệm đề tài có sự điều chỉnh bổ sung cần thiết và đưa thêm vào nội dụng nghiên cứu của mình các vấn để : Giáo dục đạo đức ; Bồi dưỡng nhân tai ; Giáo dục gia đình ; Dạy

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO Việm khoa: học giáo dục

— té

ĐỂ TÀI

HOÀN THIÊN MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN LÍ LUẬN GIÁO DỤC HỌC

TRONG DIEU KIEN KINH TẾ - XA HỘI HIỆN NAY

(B9%6-49-TĐ01) -

TẬP III

HOÀN THIỆN LÝ LUẬN GIÁO DỤC HỌC DƯỚI ÁNH

SÁNG NGHỊ QUYẾT TRUNG ƯƠNG II

Chủ nhiệm : PGS.TS Thái Duy Tuyên

Thư ký : PTS Tran Dic Vuong:

3338 - +4 —

AA{61 99

: Công tác giáo dục - đào tạo với việc bồi dưỡng

nhân tài cho đất nước trong điều kiện đổi mới 44

- : Một số vấn đề cơ bản của gia đình và giáo dục 32,

gia dinh trong diéu kién hién nay

: : Giáo dục tiểu học trong điều kiện hiện nay +4

Việc nghiên cứu một số vấn để bức xúc về giáo dục đặt ra rong Nghị quyết TW 2 ( 24-12-1996 ) ” về ” Định hướng, chiến lược phát triển giáo dục-

đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hoá hiện đại hoá và nhiệm vụ đếm năm 2000”

có một ý nghĩa lý thuyết và thực tiến rất quan trọng đối với việc phát triển lý

luận GDH và nâng cao chất lượng nhà trường

Vi vay, Ban chủ nhiệm đề tài có sự điều chỉnh bổ sung cần thiết và đưa

thêm vào nội dụng nghiên cứu của mình các vấn để :

Giáo dục đạo đức ;

Bồi dưỡng nhân tai ;

Giáo dục gia đình ;

Dạy học trong điều kiện đổi mới ;

Nhằm góp phần khiêm tốn của mình vào việc triển khai NQTW2 và làm sáng tỏ hơn những tính chất và nguyên tắc giáo dục mà đề tài nghiên cứu

Tập thể tác giả : PGS.TS Thái Duy Tuyên

PTS.Nguyễn Như An

Hoàng Mạnh Kha

PTS Dao Huy Ngan PTS Ngo Thu Dung

MẤY VẤN ĐỂ GIÁO DỤC ĐẠƠ ĐỨC HỌC SINH

Mấy năm gần đây sự biến đổi nhanh chóng về kinh te - Xã hội nước ta

dã kéo theo nó sự biến dổi về điều kiện sống, về tác phonà giá trị xã hội và

do đấy , biến đổi cä đạo đức con người

Đứng trước một số hiện tượng dạo đức của thế hệ trẻ nhiều người

không khỏi băn khoản khi nhận định, đó là tiến bộ hay thụt lùi , tích cực hay

tiên cực? có người đặt vấn đề xem xét lại khái nệm biến-đổi , chung thuỷ

Ruy dưác ¬#rong tình bạn !ình yêu sự‡trom>=srwe.vz7 trong điều kiện xã hội hiện nay khi

mà coq người sống trong hoàn cảnh đã khác trước nhiều Người ta không còn

sống tĩnh tại cố định trong một mái nhà chưng, mà thường là bay nhảy khắp mọi miền của đất nước, những người trong gia đình làm những nghề rất khác

nhau, ở tách riêng thành những gia đình nhỏ tại những địa điểm khác nhau

Vì thế mà không tránh khỏi có những quan mệm khác nhau giữa thè hệ vẻ

các van đề xã hội, về các hiện tượng đạo đức của thế hệ trẻ Tuy vậy, dựa

theo những tiêu chuẩn chung nhất vẻ dạo dức , văn có thể đánh giá thực trạng

đạo dức học sinh hiện nay và đặt những vấn đề cơ bản vẻ giáo dục dạo đức

trong các trường học nhằm dào tạo thế hệ trẻ có dược những phẩm chất mà sự

nghiệp CNH HĐH dất nước đang đòi hỏi

1.Vài nét về thưc trang đao đức hoc sinh 1- Sư sa sút về dao đức của mot bộ phan hoc sinh

Nhiễu người làm công tác giáo duc cdc bac cha me hoc sinh khong

khỏi lo lắng trước sự sa sút có chiều hướng ngày càng gia tăng vẻ dạo đức của một bộ phận học sinh hiện nay Theo diều tra vẻ đạo đức của + trường trung học ở Huế ( do Le Phong tiến hành, -NCGD số 1/1996) thị từ 1991 trừ

lại đây số học sinh tốt vẻ hạnh kiếm chiếm 322% khá 16% trung bình 19%

và véu kém 3% Có trường sô veu kém tới 6% và cá biết trường PTTH Gia

Hội số yến kém 13% ( trường Quốc học chỉ có 2Ø )

Điều đáng lưu ý là, số học sinh veu kém có chiếu hướng tang ddn qua

các ám và những biểu hiện yếu kém vẻ đạo đức ngáy cang tdny vé mic dd

nguy hợi.

Những biểu hiện phổ biến.về yếu kém đạo đức của học sinh là:

~- Thiếu ý thức tổ cưức kỷ luật lười học, lười lao động, hay trốn học dé

đi chơi

- Thiếu lễ phép đối với thày cô, với người lớn.với cha mẹ, xúc phạm

thầy giáo, thậm chí hành hung giáo viên

- Hay gay g6, noi tuc, chit bay, an mac 16 lang

- Gian dối quay cóp Hiện tượng này dang lan ròng ra cá những học sinh được xếp là khá, trung bình ( Trong ! kỳ thi tốt nghiệp tại ! hội đồng,

có lớp các bài thi toán đều được điểm 9,10 cả ! Hiện nay việc đem tài liệu vào phòng thì gần như phô biến mà các giám thị hầu như chưa có biện pháp giải

quyết thật hữu hiệu, số bị bát, bị ghi biên bản mới củ chiếm tí lệ nhỏ

- Mất trật tự ngoài xã hội la cà ân uống bẻ tha ngong ngénh, tham gia

băng nhóm đánh nhan trộm cáp trấn lột

- Gan đây, có không ít học sinh mác nghiện ma tuý , sinh hoạt tình dục sớm

( Theo dánh giá của ngành Nội vụ thì nạn ma tuý dã lan vào trường

học kế cả học sinh cấp ¡, nhiều nhất là ở Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội

Lang sơn 6 tháng đầu năm 1996 Công an Hà Nội đã bát 50 học sinh phố

thông, trên 180 sinh viên nghiện Hêroin , tại Lạng Sơn diều tra 257 học sinh

tại Š trường thì có tới 95 em mác nghiện Tại Thành phó Hồ Chí Vinh, dưỡng dường Phú Nhuận có không dưới !O0 học sinh- sinh viên ( trong tổng

ố 200O ) tới cai nghiện Theo Cñi cục phòng chống tệ nạn xã hội, nãm

1995 thành phố Hồ Chí Vinh có 31 13 đối tượng là học sinh nghiện ma tuý

nãm 1296 có khoáng 2200; Song theo báo cáo của công an thành phô thì số

nginén co thé gap 3 ( GD và TP số 3/97)

- Theo bác sỹ Trần Hồng Sem(( thế giới mới số 228 ) thì :

+ Tai thành phố Hồ Chí Minh cit mdi ngày có ít nhất 15 em gái vị thành mên đến hút hoc nao thai tai cic co quan y ic Trong nam 1996, tai

bệnh viên Từ Dã có !37* trương Hợp Irung !2m kế hoạch hoá gia đình có

1.448 trường hợp hút nạo thai của các em dưới 18 tuổi, Có phụ huynh viết thư

:” như thế này thì làm sao tôi yên tam dược ” Tạt Hà Nội trong hai tháng 7

và 3/95, số vụ hình sự ma đối tượng là học sinh chiếm 2| 3%, ở ngoại thành

có 34 vụ thì học sinh phổ thong chiém 23.4%

x

(PTS Phạm Khác Chương, ĐHSP Hà Nội tiến hành diều tra 1OOO h/s ở

13 tỉnh phía Bác năm 1995, kết quả là:

- Tiến hành phản loạt vác trường có nhận xét là số học sinh vếu kém

vé dao đức phản lớn rơi vào các gia đình buôn bán gia đình cán bộ nhà nước (vì họ ít có thì giờ quan tâm tới việc học của con cái) Con em nông dân thủ

còng nghiệp chiếm tỉ lệ thấp hơn

2 Su bat câp vẻ dạo dức của sỏ dông hoc sinh trước vêu cầu mới của

xã hội

- Khi bước vào thẻ ki 21, thời kì CNH HĐH đất nước thì nền KHKT

thẻ giới đã phát triển ở mức dộ cao và con người Việt Nam sé song hoa nhập với nên văn mình cua khu vực và thể giới nhân cách con người phai thoa mãn những tiêu chí sau dây:

+ Ngneé ngmep: co tav nene cao va dao đực ngne ngniep trong sang

* Kiến thức và Sĩ năng giao tiếp với phương tiện truyện thông

điện daz

* 7 thuc vẻ nhan văn vẻ đạo đức xã hoi phải phú hợp voi tink

độ phát inen cao ;1a xã hội

* Kha ning i điêu chướt tự hoàn thiện trong mọi tình huông

của sự phát triển kinh tế - x4 hoi dat ra.

Như vảy có thể nhận xét rằng, số đông học sinh hiện nay kể cả những học sinh mà các trường đánh giá là có hạnh kiểm tốt và khá, đều tỏ ra bất cập

về mạt đạo đức so với những yêu cầu mới mà xã hội đòi hỏi -

Những biểu hiện của sự bất cập đó có thẻ qui vào mấy diém chính sau

“Chưa có động cơ phấn dấu cao trong học tập để góp phản dưa

dất nước mau chóng thoát khỏi nghèo nàn lạc hau va tiến kịp các nước phát triển Nhìn chung, động cơ học của học sinh chủ yếu hướng vào lợi ích cá

nhàn

* Mơ hồ về truyền thống dân tộc, chưa tự hào vẻ đất nước con người Việt Nam phản nào tự ti về trình độ KH của cha ông, vẻ những thành tựu vẻ van hoá thẻ thao khoa học của nước ta,

Theo báo Sài Gòn giải phóng, một cuộc điều tra của Hội dồng Đội trên + tĩnh Bình Thuận Lam Đồng, Kiên Giang, TP Hồ Chí Minh thi trong 700

học sinh lớp 6 9 ,1O L2 được hoi chỉ có 3.9% học sinh thích môn lịch sử!

* Chưa thể hiện hành vi văn minh của con người di vio CNH,

người làm công tác giáo dục dễ bỏ qua

3/ Nuuvỏn nhân của những vẻu kém

- Nguyên nhân cơ ban là do nội dung, phương pháp giáo dục đạo đức ticu ;hí đánh giá học sinh của nhà trường chưa phu hợp với sự đôi mới vẻ Kinh tẻ - xã hội nén chưa thuyết phục dược học sinh Miột số giáo viên von dùng phương pháp giao duc sai, nang né ip dar khong ton ‘rong ahan cach học sinh v.V (iểrt ương máu trước học sinh nén hiệu qua giáo dục thấp

Theo digu tra vòng ¿ác giáo viên chủ nhiệm gần đây rất vou Chi od 76% sido viên chủ nhiệm vò sư phối hợp với các giáo viên khác 27% phoi

hợp với cha mỹ học sinh !+% phoi hop với chính quvên trong việc giáo dục học sinh

- Giáo dục gia định vếu Xém, nhiều sia đình chỉ mái lo lầm an ma khong hé quan tam tới việc học tập, rèn lưyện của con cái, có gia đình quá nuông chiều con khiến cho con cái ở lạt, lười nhác đua đòi ham chơi hơn

ham học Các gia đình li hòn, nghiện hút làm an bất chính thường đầy con

cm minh vào con dường hư hong

- Do ảnh hưởng việc đọc các loại sách báo xem phim đổi truy, do

những mát tiêm lực của xã hội, những tệ nạn xã hội tác động tới

- Các loại sách báo vẻ giáo dục đạo dức học sướt còn rất hiếm , tác động của phương tiện thông tin đại chúng chưa mạnh

II Vì trí của công tác giáo dục đao đức hiện nay

1) Giáo duc luận lý trong xã hội xưa

- Chúng ra hãy xem trong thời mất nước ( trước CMI tháng 8 -1945 )

ong cha ta cd coi trọng việc giáo dục luân lý va dao duc khong ? Theo su

thông kẻ của thư viện ý Hà Nội đã có tới hơn LOO tên sách về giáo dục đạo

đức Cuốn xưa nhất là sách Hưán nữ ca do Trương Vĩnh Ký việt, im tại Sài

Gon nam 1882 và cuối cùng là sách của Thái Phi.Cia định giáo dục ln tại

Ha Noi nam 1945 Tác giả viết loại sách này còn có nhiều tèn tudi quen biét như Truong Minh Ky, Huvnh Tinh Cia Dé Than Tan Đà Trản Trọng Kim

Nguyễn Văn Ngọc, Tran Hữu Đỏ Trinh Nhu Tau Le Van Hoe, Le Van Siêu, Phan Bội Châu Phan Chu Tnnh vv

Noi dung sdch dạy làm người và bồn phận của mới người dối với xã

hội cách giao tiếp trong xã hội thể hiện qua vác tựa đề sách như : Huản nữ

va Thơ dạy làm dâu, Gia huấn ca Phong hoá tập Phong hoá lễ nghị, Tập

lẻ phép Phải trải ở dời, Lời mẹ dạy con, Gương luân lý, Đạo dức và luận lý, Mấy lời khuyên học trò Gương thiêu nién Tr aia cach neon, Phat giáo và

ta, La phải giữ” dược nhận thực như mọt phương sách : nước mát nhưng không

dể mát ướt, uất góc; Việc rên luyện luàn lý cho von người chang những là

¿Ó ích cho mọt người ma ủng là có tch cho mọt nước

Cụ Phan Bội Châu Kiú viết ” Không dãng học” để cập đến luàn lý ở trong không học cũng đã có £ quan điểm tiến bộ , từn chọn ở dó những diểm

có thể kế thừa để xảy dựng luận lý ở trong gia đinh, ở ngoài xã hội Từ trong

tính hoa sủa ;ö học luân !ý, cụ đã rút ra ö tính tốt cần rèn luyện gọi là lục

§

ngỏn gồm ; chữ Nhàn Trí, Tín, Trực, Dũng, Cương trong thời đại ấy, việc giáo dục 6 đức tính dó có tác dụng như sự rèn luyện ban link cho con nguvi

Cu Phan Chu Trinh trong bài ” Đao đức và luan lý” ( ¡n thành sách nam 1927 ) đã muôn tìm sức mạnh cho dân cho nước ở sức mạnh đạo đức

nhân cách, ban lĩnh con người Cụ viết :` Từ xưa đến nay, bất cứ dân tộc nào

dã đứng cạnh tranh hơn thua với các dân tộc trên thế giới, thì chảng những

thuản nhờ cái sức mạnh mà thôi, mà phải nhờ có đạo đức làm gốc nữa Nhất

14 dân tộc nào đã bị té nhào xuống, nay muoỏn đứng lên khỏi bị người ta đi lên tren, thì lại phải có mot nén dạo đức vimg chat hon dân tộc dương giàu mạnh

z2

Cụ viết tiếp : ” Phàm dỡ là L dân tộc sinh tồn trên hoàn vũ dã có I cái

lịch sử chính đáng thì phai gìn giữ những sự vẻ vang trong lịch sử của dân

tộc mình nghĩa là giữ lấy những dức hay, tính tốt may tram ogan nam ong

cha để lại, khiến cho nước nào đân tộc nào đối với mình cũng dem lòng kính trọng Nói tóm lại là cái tính chât của | dân tộc đã trải lâu nám két tỉnh lại

như hoàn chiêu mài không mòn như sát nguội, đánh khòng bể thì mới gọi

là đạo đức dược"

Nhin lại việc giáo dục luận lý trong xã hội ta thời mát nước, ta tran

trọng bao nhieu trách nhiệm của những người cảm bút dương thời thì không the khong suy nghĩ vẻ việc giáo dục đạo dức ngay nay, bởi lš thời nay cũng

như thời xưa đạo đức luôn là cải gốc của quốc gia

2) Quá trình chuyên sang co che thi trường bèn canh mát tích cực

cũng Lao nẻn những mại han che, tiện cực đôi vơi đao đức

- Su phàn tầng- phản lớp xã hội tăng nhanh, dẫn tới hình thành tàm

trang tiêu cuc trong xd hoi: tre em nghéo that học, bọ học tăng , các gia đình

thuộc điện chính sách xã hội chưa có dời sông ôn định, trong khi đó có Ì bộ phan giàu có nhanh sinh ra ích kí, chỉ lo tợi ích riêng

- Sự tiến bộ và nhất niển KIIKT và CN làm thay đổi điển kiên sếng và

lãm việc v0 19ười song cũng hình thanh tảm (í thực dụng, làm veu di các

mới liền kết xã hoi

- Sự xâm nhập van noá ngoại lai vẻ nguyên tác làm hang hoại đạo đức

<a mot bd phan dan cu lin it truyện thông van hoá dân tộc

- Đặc lmẹi những suy thoái về đạo đức ở một số nude trén thể giới như

nạn mafia, ma tuý, mại dâm, hao lực, tham nhũng, hưỷ hoại gia đình sống ví

kị v.v đã qua con đường rưyền thống, qua các chương tiện thông tin đại

3

chúng, qua các ván hoá phẩnLv.v cũng đã từng bước xâm nhập vào nước ta

và ảnh hướng không nhỏ tới 1 bộ phận dân cư

Tất c4 những diều nói trên đặt ra cho chúng ta phải quan tâm hơn nữa

tới công tác giáo dục đạo đức học sinh và có sự đôi mới vẻ nội dung- phương

pháp giáo dục sao cho có hiện quả hơn, một thực tế đáng lo ngại là, trước yêu cầu mới vẻ giáo dục dạo đức cho học sinh như vậy, mới chỉ có 1 số ít trong

- mới lãnh đạo lo láng, còn đại đa số những người làm giáo dục.nhất là các

giáo viên thì chỉ lo tới việc học hành thi cử mà thôi -

TH Mấy phương hướng hoàn thiên vido duc dao dic trong trường học ;

1- Đảm bao quan triệt mục tiêu giáo duc

- Nội dung giáo dục đạo dức phải bám sát mục tiêu đào tạo của nhà

trường phỏ thỏng Nội dung đó khòng chỉ bó hẹp trong việc giáo dục học sinh

vó l ý thức vẻ ki luật trong trường học mà nó phải hướng vào việc củng cô mới quan hệ giữa cá nhan và Nhà nước, với chế độ, phát huy tinh nang động, sáng tạo của bản thân khởi dậy năng lực tự diều chính theo sự phát triển và tiến bộ cá hột pha hop với thang giá trị xã hội kết hợp nhuần nhuyên lợi ích

cá nhàn với lợi ích xã hội

- Giáo dục dạo đức hướng vào tương lai đòi hỏi phải hướng vào giáo

dục các giá :r† nhân văn vào một nên hoa bình, vào sự hợp tác liên kết với nhau, vào thái độ trách nhiệm cao đối với thiên nhiên , với xd hột loài người,

biết tôn trong lẫn nhau Hồ trợ nhau trén tính thần hợp tác , phấn đấu theo giá

trị chung, đông thời biết cách thức nhân sự khác biệt, :ó tính độc đáo miễn

là khong lam hai tới lợi ích chung

2- Dam bao ket hợp và kế thừa dúng dắn cái truyền thống và vái hièn

dai

Cần quán triệt quan điểm ” sức mạnh truyền thong bao ddm sự trưởng

tôn của dan tọc” trong giao dục đạo đức cho học sinh

- Cần khai thác hét những sức mạnh của truven thong lich sw dan toc truyền thông cách mạng chiến da dưới vự (ánh dựo của Dang, Đó vũng

chính là sức mạnh của hẻ tr tưởng Miác-Lènin, là giá trị tr tưởng của Chủ

tịch HỒ Chí Minh

- Trong quá trình hoà nhập với quốc tế, mọt mạt cần tiếp thu những

tinh hoa của van minh nhân loại mật khác phải giz vững bán sác dân tộc, đễ

Ao

cao những tưới hoa văn hoá dân tộc Chính cha ông ta đã bảo vệ và phát

triển đất nước ta bằng chính nền văn hoá , bằng bản sắc văn hoá của dân tộc

.Đó là bài học lớn về giáo dạc đạo đức mà ngày nay chúng ta cần qghiên cứu

vận dụng

Trong các sách giáo khoa một số truyền thống đạo đức dã được đề cập đến ở mức độ cần thiết như tính thần độc lập tự chủ đoàn kết, cẩn cù lao

động song cũng còn thiếu các truyền thống rất tiêu biểu như : lòng hiếu

thao doi vớt cha mẹ, nghĩa vợ chồng, tôn sư trọng dạo, hiếu hac, tink anh em, tinh bê bạn sự gắn bó với gia đình, vớt cộng đẳng v.v

- Cần kiệm , liêm, chính chí công vỏ tư là những phẩm chất đạo đức

có ý nghĩa quan trọng đối với đời sống xã hội đã được Bác Hồ dúc kết và nẻu gương, đó cũng là truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta cần được dé cao hơn trong các sách giáo khoa và cần phai được giáo dục kỹ hơn trong nhà trường

- Nghệ thuật dàn tộc là vốn quí của nhân dân ta song chưa dược thé hé

trẻ tiếp thu Đó là l thiệt hại to lớn trong sự phát triển ván hoá dân tộc Điều

này chỉ có thé làm được một khi bộ mòn nghè thuật dân tộc được dưa vào

chương trình của nhà trường từ những lớp học sinh còn nhỏ

- Nan Video den đang gay tai hai khong ít đối với đạo đức học sinh Nó gieo rác tư tưởng ví ký, lốt sống truy lạc coi khính dông loại, ưa bạo lực V.V khiến cho nhiều truyền thống đạo đức , văn hoá tốt đẹp của dân tộc ta bị vì

pham

Tóm lại, thời mơ cửa việc giáo dục truyền thống đạo đức của dân tộc

cho học sinh càng trở nèn cản thiết, nó dam bao trang bi cho thế hệ trẻ có

duoc mot bản lĩnh chúng những dù sức đứng vững trước sự tấn công của các tát tiêu cực của xã hội mà còn có đủ sức để tham gia cải tạo xã hội nữa

vile

3) Hoàn thiên đôi ngũ giáo dực; đội mới phương pháp giáo dục đạo duc

- Cha ong {2 Xua rat coi trong “than gido”, ure lấy sự sương mẫu của

bạn thân người thầy mà giáo dục học trò là só hiệu quả nhất Nhìn vào đội ngd giáo vien luện này, vài trở “thản ido” OF gidm su rưiệu, giáo dục đạo

duc học sinh chủ yeu, thong qua “ngán giáo”, tức chỉ dùng lời nói, dùng

“thuyết giáo” để giáo dục

AA

- Vậy muốn giáo dục đạo đức có kết quả, trước hết phải xàv dựng được

một đội ngũ thày giáo dây dủ phẩm chất và tận tâm tới việc giáo dục học

sinh Đó là đội ngũ giáo viên chủ nhiệm có năng lực và nhiệt tình, có trách

nhiém cao dot vat zido duc hoe sinh, dÓ cũng là những giáo viên bộ món nhạy bén với việc khai thác noi dung giáo dục dạo dức trong vác Dài giảng

trong quá trình giảng dạy Đông thời đội ngũ giáo viên này phải thực sự

„ương mdu trong ddi song hàng ngày để học simh noi theo Diéu tra 150 vido viên tại Hà Nội, Hà Tay Nam Hà thì đội ngũ giáo viên chính trị chi có 68% được đão tạo vẻ CN Miác-Lèmn 32% dạy kiếm nhiệm 72% giáo viên dạy quá

giờ quy dinh Nhu vay là giáo viên chuyên trách vẻ chính trị, đạo dức vẫn

còn thiếu nhiều,

- Vẻ phương pháp ngoài việc trình bay phân tích cán kế những vấn dé

vẻ đạo dức trong sách ¿án ¿hủ ý tới việc tò chức các hoại động ( lao động, sinh hoạt van hoá.v.v ) để tạo ra các tình hưởng để học sinh có địp bộc lộ

hành ví dao đức, từ đó mà rèn luyện những phẩm chất tốt, loại trừ những điều

khỏng phù hợp những diều xấu cái ác

Nhà trường phai là nơi truyền bá vẻ giáo dục gia đùứi cho vác bac cha

me học sinh dẻ nọ có Kha nang làm Lot vai tro ride dục của mình đối với con

sơ vớt cất chước diệp, vì đậu diễn của We em ia hay bai chuGe KE ca bat chuoc nhtmg mat phan diện,

vi eek eg Ale đe» + Pee om

vữu vẻ sido duc iao dic

- Hau het gido viên dếu nói : ráo dục đạo dức khó hơn dav vác hò môn van hoá qhiểu Điệu dó pnan anh mọt sư thực là: việc giáo duc dao duc cla viáo viên dang con zap nhiều Kho Khan, be (ác, chưa dược giúp dỡ, hướng

dan chu đáo Vì vav sviéc nghien sưu viáo dục dạo đức can ditac day manh

hơn nữa Việc ngmèẻn cưu phải di sàu vào những vấn dẻ thiết thực, cũ thẻ củ

song ide giáo dục đạo duc cua ngudi oiáo viên, từ đó mà có sự hướng dẫn

- Điều tra vẻ nhu cẩu của học sinh các cấp, từ đó dự báo định hướng

- Giáo dục trẻ em trong điều kiện đời song cua gia dinh sung túc, gia

dinn it con, con mot

Tém lai cong tic nghiên cứu phải hướng vào những văn dé co ban và

giai dáp dược những khục mác của giáo viên trong giáo dục đạo dức nham

viúp giáo viên giáo dục có hiệu quả hơn

{2

CÔNG TÁC GIÁO DỤC- ĐÀO TẠO VỚI VIỆC BỔI DƯỠNG

NHÂN TÀI CHO ĐẤT NƯỚC TRONG ĐIỀU KIỆN ĐỐI MỚI

Đề thực hiện mục tiêu trong vài ba thập kỉ tới dưa Việt Nam trở thành

một nước công nghiệp Nhiệm vụ trung tâm là tiến hành công nghiệp hoá, hiện dại hoá, trong dó khoa học công nghệ là nền tảng và là dộng lực trực

tiếp, còn giáo dục - dào tạo sẽ là yếu tố quyết dinh chất lượng nguồn nhân:

lực cho sự phát triển khoa hoc và công nghệ Giáo dục - đào tạo là quốc

sách hàng đầu nhằm nàng cao dân trí, dào tạo nhàn lực, bồi dưỡng nhân tài, phát huy cao độ náng lực nội sinh của đất nước làm phong phú trí tuệ của

quốc gia tài nguyên chất xám vô cùng quý giá của dân tộc

Nghị quyết hội nghị Ban chấp hành Trang ương Đảng lần thứ 2 khoá

VIII đã chỉ ra vai trò của giáo dục , đào tạo trong mỏi tương quan qua lại với khoa học và công nghệ : " Giáo dục tạo nén tang cho sự phát triển nhanh của khoa học và công nghè, còn khoa học và cỏng nghệ là mục tiêu định

hướng cho giáo dục, tạo ra những yẻu cầu và diều kiện để phát triển sảu

rộng , giáo dục và đào tao, hiện dạt hoá quá trình giáo dục dựa dân trí vươn

dân tới những dinh cao của loài người ” (TL 2)

L Hiên tài là nguyên khi của quốc gia

Khoang đến nam 2020 nước ta sẽ trở thành quốc gia giàu mạnh có

nền còng nghiệp phát triển : Xã hội đòi hỏi giáo dục- dào tạo phải mang lại

thành tựu tốt dẹp irong việc vun trồng nhàn cách, bỏi dưỡng nhàn tài cho

đất nước, phát huy nảng lực và phẩm chất những truyền thống tốt đẹp của

con người Việt Nam trong sự nghiệp xảy dựng và bao về Tô quốc Việt Nam Đặc biệt muốn phát triển nhanh kinh tế- xã hội - của dất nước, ta phải xuất

phát từ việc Khai thác triệt dể nuuôn vỏn nhân lực, trong dé hán tát cốt

như là nguyên Chỉ của dt Hước

Đây cùng ¡2 tư tường dúng đăn cua truyền thóng dân tộc ta cũng như

lịch sử tư tường phat triển của nhân loai từ xưa đến nav

Bia Tiến sĩ ở Văn Miếu - Quốc tứ giảm còn ghi ” Hiển tài là nguyên

khí của nước nhà nguyên khí thỉnh thì sức mạnh và cang lên cao, nguyên

khí suy thủ thế nước heén va cảng xuống tháp, cho nẻn các bậc thánh đế

tranh vương đời xưa chảng có đời nào lại không cham bén nhân tài, bồi đắp

nguyên Khí vho đất nước : ” ( Bia đầu tien của thời Lê Thái Tông- nam

1442)

Trong lịch sử phát triển nhân loại một dân tộc muốn phát triển để trở nên giàu mạnh,vân minh đều phải chọn phương sách quan trọng là khai thác

tiềm lực nội sinh của dân tộc mình trong đó có các tài nguyên thiên nhiên

sự ưu đãi vẻ địa lý, va dạc biệt là giá trị của tài nguyên nhàn lực nhân tài

Mọi phát minh phát kiến khoa học nhàm tăng lên các giá trị trí tuệ, phẩm chất đạo dức thể chất của nhân dân, đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh

tế- văn hoá- xã hội đó là sự phát tiết nguyên kbí của dân tộc

Hồ Chủ tịch cũng viết trong di chúc : ” bồi dưỡng thế hệ cách mạng

cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết ! Đảng cần phải

chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ ( doan viên và thanh niên ) đào

tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa hồng vừa chuyên ” Có thẻ nói vốn nhàn lực, nhất là nguồn vốn nhân lực có trí tuệ, có

chất lượng cao trực tiếp tác động đến tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm

quốc dân ( GDP ), tốc độ phát triển công nghiệp hoá, hiện dại hoá dất nước

Trong lịch sử cách mạng Việt Nam ngay trong chương trình Việt

Mĩnh những năm 1940-1941 Bác Hồ Cũng nêu rõ :

" Lập các trường chuyên mòn huấn luyện chính trị quân sự kĩ

thuật để đào tạo các lớp nhan tài — ;

- Khuyến khích và giúp đỡ các hang trí thức dược phát triển tài năng của ho

- Khuyến khích và giúp đỡ nền kinh tế quốc dân làm cho nòi giống ngay them manh " (TL1 )

Cách mạng tháng 3 vừa thành công, ta lại phai kháng chiến chống

thực dân Pháp Bác Hồ kèu gọi nhàn tài góp phản kháng chiến tiến quốc ”

Kkháng chiến phải di đôi với kiến quốc kiến thiết cần có nhân tài Nhân tài nước ta dù chưa có nhiều lãm nhưng nếu chung ta chéo lựa chọn,

khéo phản phối khéo dùng thì nhàn tai càng ngày càng phát triển càng them nhiều ”í 1 3

Suot trong 70 nam kháng chiến chống Pháp và chống Vũ, Đảng, Nhà nước ta rất chăm lo phát triển giáo dục - đào tạo, nâng cao dân trí, bồi

dưỡng nhân tài, cử người di ra nước ngoài để học tập, nghiên cứu khoa học

để kiến thiết dất nước , tô chức các trường học từ phỏ thông dến dại học, trung học chuyên nghiệp ở vùng kháng chiến, vùng tự do để nàng cao dan

trí, đão Lao nhản lực, bởi dưỡng nhân tài, Đồng thời Hồ Chủ tịch, Dang,

Nhà nước có chính sách động viên hô hào các Việt kiều , các nhân sĩ đưt

tài nang cống hiến cho sư nghiệp kháng chiến kiến quốc

Ay

4

Báo cáo chính trị của Dai hoi Đảng lần thư VIII cũng nèu rõ :

” Giấy lên mọt phong trào quản chúng mạnh mẽ lao dong sing wo trong nghiên cứn và ứng dụng khoa học và công nghệ Khơi dạy trong nhân đân nhất là trong lớp trẻ lòng yêu nước, ý chí quật cường, phát huy tài trí của người Việt Nam đưa nước nhà ra khỏi nghèo nàn và lạc hậu bảng khoa hoc va cong nghệ ” ( Khoa hoc va cong nghệ - trong phản [V phát triển và khoa-học công nghệ giáo dục và đào tạo - báo cáo chính trị Đại hội Đảng lan thit VOT)

” Cũng với khoa học và cOng nghe, gido dục và đào tao là quốc sách hàng dẩu nhằm nàng cao dân trí - đào tạo nhàn lực , bỏi dưỡng nhân

tài Đổi mới hệ thống giáo dục chuyên nghiệp và đại học tạo nguồn nhân

lực đủ khả nãng tiếp cận công nghệ tiên tiến hiện dại Phát triển đào tạo sau

đại học và trên đại học Xây dựng dội ngũ trí thức dồng bộ về các lĩnh vực

khoa học và công nghệ, van hoá, văn nghệ, quan lý kinh tế , quan lý xã hội

Nhanh chóng xảy dựng dội ngũ công chức và nhân viên lành nghề nhằm

nang cao hiệu lực và hiệu quả hoạt động của hệ thống hành chính các cấp Đào tạo đội ngủ các nhà quản trị doanh nghiệp giỏi Nàng cao tý lệ lao

động qua đào tạo từ 1O % hiện nay lên khoảng 22-25% " ( giáo dục và đào tạo - trong phần [V - báo cáo chính trị Dai hoi Dang lan VID

IL Vi tri cua giáo dục trong việc nâng cao dân trí dào tao nhan lực, bói dưỡng nhân tài

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VTH dã dé ra kế hoạch phăn dấu đến

nam 2020 biến nước ta thành nước công nghiệp mới phát triển

Kính nghiệm vác nước cho thấy ta phải thúc dây chuyển dịch cơ cấu kinh tế từng nước theo hướng CNH va HĐH ở phạm vị vị mo ( từng địa ban, từng vùng ) và ở phạm vi vĩ mô ( ca nước ) Trong quá rinh đó phải khòn

khéo tìm tòi và lựa chọn được các tiến bộ khoa học-còng nghệ phù hợp.Lạo

nén su phát triển cả ba ĩĩnh vực : nòng nghiệp, công nghiện, dịch vụ, sản

xuất : sản phảm lang noá nhiều, với chát lượng tốt liệu quả cao Đồng

thời chuyền dich co cau lao dong xã hội tương ứng theo các giai doan sau day

AO

, (doan pin CNH ¡ G/đoạn bước: Giai đoạn ' G/đoạn CNH :

Lao động trong công nghiệp | 12% 30% | 20%

Muốn tạo được sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH HĐH

thì từng quốc gia cần có 5 yếu tố và 2 điều kiện cần thiết

5 yếu tố là: tiền vốn: khoa học - công nghệ; thị trường; quan lí; con người và cơ cấu lao động xã hội tương ứng (xem bảng trên)

3 điều kiện cần thiết bảo đảm CNH thành công:

- Phát huy được trí tuệ của nhàn dân xây dựng được nguỏn

nhân lực trí tuệ đủ mạnh, biết sử dụng trí tuệ của thời đại vào việc xây dựng dất nước

- Giải quyết thoả đáng lợi ích vật chất và tỉnh thần của người lao động để tạo nên dộng lực ở từng người cho công cuộc CNH HĐH

- Tạo được mỏi liên kết rộng rãi trên mọi linh vực giữa các vùng trong nước, với các vùng trong khu vực và trên trường quốc tế

Trong Š yếu tố và 3 diều kiện thì "yếu tố con người và zơ cấu lao

dộng xã hội tương ứng” chính là vẻu tổ cơ bản nhất nang dông nhat co tính quyết định nhất

Chính vì dạt chiến lược con người, ¿oi con người vừa là mục tiêu vừa

là đông lực phát triển tình tế - xã hội, nên nhiều nước cũng như nước ta đã

coi dâu tư cho phat wien gido dục - đào tao là quốc sach hang dau cua ca

nước

Hien trạng nước ta, vẻ cơ cấu lao động xã hội còn nhiều hạn chế:

37% người lao động khong dược dào tạo nghề chỉ có 3% công nhân

lành nghẻ: 2% là kĩ sư (trong khi đó các nước công nghiệp phát triển thì

35% lao dộng chưa có nghề 35% còng nhàn lành nghề 24.5% kĩ thuật viên Š% ki sư và 0.5% chuvên gia cao cấp) (4)

Để dưa dất nước phát triển ngành Giáo dục - Đào tao cần đào tạo

nguồn vốn nhân lực có trí tuệ, có chất lượng và hiệu qua cao

Tĩnh độ dào tạo tuổi tíc kinh nghiệm truyền thống sự sáng tạo của nguon nhân lực trí tuệ trực tiếp tác động đến tộc độ táng trưởng tổng sản

phẩm quốc dân (GDP) Lực lượng nhân lực này phải được đào tạo chuẩn bị

ít nhất là trong ! đến 2 thập niên

Sản phẩm giáo dục - dào tạo chuẩn bị cho nguồn nhán lực dồi dào

này còn phải tạo dược sự hội nhập hài hoà giữa tinh hoa văn hoá ở truyền thống dân tộc những kinh nghiệm giáo dục nhân bản và dân tộc với thành

tựu của khoa học giáo dục hiện đại thì mới xay dựng được đất nước HĐH.CNH

Giáo dục - dào tạo là quốc sách hàng dầu để tiến hành CNH-HĐH,

bảng cách tạo mới và đào tạo lại con người sao cho từng người và cộng đồng luôn luôn có được một cơ cấu lao động xã hội phù hợp với việc

chuyển dịch cơ cấu kinh tế do các tiến bộ khoa học vòng nghệ mới đó

không chỉ là nhiệm vụ của ngành Giáo dục - Đào tạo mà còn là nhiệm vụ

của các ngành kính tế - xã hội trong cả nước

Khoa học - cong nghệ phát triển sẽ làm biến đổi cơ cấu kinh tế và zơ cấu lao dộng xã hội, tác động đến sự phát triển giáo dục dào tạo Công tác giáo dục - đào tạo phải luôn luôn đổi mới về mục tiều, vẻ hệ thống giáo dục,

vẻ nội dung phương pháp để đáp ứng việc dào tạo nhân lực đặc biệt là nhân lực trí tuệ cao dap ung yéu cau cách mạng khoa học - vòng nghèẻ dang phát

triển như vũ bão

Hiện nav trên phạm vì cả nước ta dã có tren 700.000 người có trình

độ dại học trong đó có khoang hơn 3.00O người có trình độ phó tiến sĩ và

tiên sĩ

3ð lượng nhân lực có trí tuệ cao đó chưa dủ mạnh để xây dựng dat nước ta trong giai doan mới [liện nay tỉ lệ người học dai hoc trong do mdi

của ta mới chỉ đạt 3 - 3% ¡còn thấp hơn so với chỉ tiêu cua nhóm phát Lriên

cham trén thé gidi 5.7%) Ta mới đạt có ¡0.00O cán bộ khoa học trên Ì triệu

dân (ch sỏ đó của Han Quoc là Š2.000 Nhật Bản là 70.000)

Luc iuong -án bọ khoa học dầu nganh cua la dang co inéu hien gia hoá Theo số liệu công bố, có trên 63% tiên sĩ, 322 phó tien si va tren 20%

cán bộ đại học đã ở độ tuổi trên 50: 38% giáo sư 63.76% ph6 giáo sư 50.24% tiến sĩ, 36,5% pho tien sĩ ở 36 trường dại học - cao đẳng cũng ở đỘ

tuổi trên Z0 (X),

48

Hiện nay, nền kinh tế chúng ta đang chuyển sang giai đoạn CNH- HĐH dất nước, yêu cầu của sự phát triển kinh tế - xã hội càng đời hỏi sự

đáp ứng của việc đào tạo, bởi dưỡng cán bộ khoa học, những tài năng trí tuệ

phục vự cho toàn bộ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc

Hiền tài là nguyên khí của đất nước trong lịch sử dựng nước và giữ nước Ngày nay đào tạo nguồn nhân lực trí tuệ dồi dào bồi dưỡng nhân tài

là sứ mệnh lịch sử của giáo dục - đào tạo nhằm phát triển CNH-HĐH đất nước, vì mục tiêu: dân giàu, nước mạnh xã hội công bang, van minh

HT Bồi dưỡng nhân tài trong chiến lược con người

1 Cấu trúc tài náng của người có tài

Nhân tài là người có tài năng, nghĩa là người có năng lực làm việc

Tài năng là một khái niệm rộng, bao hàm cả năng lực, năng khiếu, tài

trí Tài năng phát triển xuất sác đến mức cao là thiên tài

Qua nghiên cứu vẻ tâm lí học nhân cách, ta thấy mỗi con người bình thường đều có một số tài náng tiềm ẩn Quá trình phát triển nhân cách con

người nói chưng, người tài năng nói riêng dều cu tác dong qua lại của 3

yêu tố:

~- Di truyền (bẩm sinh, di truyền đột biến)

- Tác động, ánh hương của môi trường tự nhiên, xã hội

- Sự nỗ lực hoạt động tích cực và sáng tạo của mỗi cá nhân

Yếu tố tác động của giáo dục đào tạo của xã hội, sự tự giáo dục tư

phát triển của cá nhàn có tác dụng quyết dịnh đến việc hình thành nhân

cách nói chung và Lài nang con người nói riêng

Tài năng trước hết biểu hiện ở sự phát triển trí tuệ, do cơ quan nhận

thức của con người dã được trải nghiệm, Friết học tập và biết tư duy Những

người tài nàng đờ xuất thân và trường thành qua con đường nào đều có một

SỐ nét chung, thẻ hiện trong 3 vẻu tô sau:

- Sự phát trién tt tue, sự thông minh

- Kha nang sáng tạo

- Phẩm chất đạo dức nỏi bat

.Đồng thời những người tài nâng cũng có những năng lực dặc thù liên

quan đến đặc diễm tâm sinh lí, tới nang khiếu, thiên tự, sơ trường của môi

người và sự xuất hiền (ai nang, nang khiếu sớm hay muộn (7)

®%

A

a- Yếu tố đầu tiên của ngườt tài năng l% sự phát triển trí tuệ, sự thông mình Sự phát triển trí tuệ thể hiện khả năng hiểu biết, trải nghiệm của con

người về thế giới tự nhiên, vẻ xã hội, về tư duy, vé noi tam con người Sự

hiểu biết qua tiếp thu trị thức ở mức trìu tượng, có hệ thống, phức hợp, gán, liển với thực tế cuộc sống, sản xuất, nhu cầu của cá nhân và tập thể cộng

đồng Sự phát triển trí tuệ đó thể hiện tập trung Người thông minh là người

biết tư duy và biết phương pháp tư duy vớt tốc độ nhanh, với khối lượng và chất lượng vấn đề tư duy, mang lại hiệu quả cao nhất khi đứng trước các tình huống có vấn dề đặc biệt phải giải quyết, những vấn đề có tính chất sống động, phức hợp, những vấn đề đột xuất khó dự báo trước, những vấn

đề mới mẻ xa la

Khả năng tư duy của người có tài năng (người lao động tài năng, người trí thức tài năng, nhà khoa học tài nang .) dược bóc lộ ở các thao tác

tư duy (suy diễn, quy nạp, phân tích, tông hợp, khái quát hoá ) và các

phẩm chất tư duy (chiều sâu, chiều rộng, sự mềm dẻo sự nhất quán xử lí

nhanh, chính xác, sáng tạo )

b- Yếu tố thứ hai của ngườt tài năng là khả năng sang tao

Người ta thường quan niệm cứ thông minh là có sáng !ạo Sự

thực không hản là thế Các nhà tâm lí học và kinh tế học đã nghiên cứu và

đi đến kết luận rằng tương quan giữa thông minh và sáng tạo không cao (r=0.4) nghĩa là trong LO người thông minh thì chỉ có 4 người vừa thông

mình vừa sáng tạo Sự thành đạt của những cá nhân và nhóm thi đua cạnh

tranh với nhau dược định doạt ở chỗ họ có khả nãng đổi mới, sáng tạo hay

không Sự sáng tạo bao giờ cũng đòi hỏi một tư duy nhanh nhạy và hành

động thông mnnh trên cơ sở thực tế cuộc sống lao động sản xuất Khả náng sáng tạo của người tài náng thường biểu hiện rõ ở khả năng tư duy độc lập,

tích cực, khả năng tư duy phê phán Họ không muốn nói lí thuyết một cách

khuôn sáo rập theo dường mòn Họ thường có ý thức và hành động tìm tời,

khám phá hoài nghĩ khoa hoc Họ có khả náng đáp ứng và thích ứng với sự đổi mới và trong sự dồi thay tìm ra những ý tường và hành vị sáng tạo, thúc dấy sự tiến bộ và sự phát triển Sự sáng tạo bao giờ cũng sắn liền với sự hài hoà với bản sac truyền thóng, kế thừa quá khứ lịch sử, phù hợp với điều kiện

va kha nang thực sự thú sáng Lao

- Người có náng lực sáng tạo thường quyết !âm tìm ra bản chất của lien wong va su việc, tìm ra quy luật và vận dụng quy luật vào việc giải quyết các tình huống mới me, bảng các biện pháp mới mẻ có hiệu quá

- Thường những người có trình độ học vấn cao thì tạo điều kiền thuận lợi cho sự phát huy sự sáng tạo Tuy nhiên có mọt số có bang cấp cao nhưng

+0

chỉ nặng về lý thuyết sách vở , cơi nhẹ thực hành thì khó mà có óc sáng tạo

và thậm chí lầm thui chột khả năng của mình

Người chỉ có học vấu bình thường, không có bảng cấp cao cũng có

thể phát huy đầu óc sáng tạo trong các cuộc bao vệ và xây dựng đất nước

Sự sáng tạo ở những người bình thường, không có bàng cao cấp, cũng có

những nét rèn luyện đặc biệt, đi sảu vào việc tìm tòi, khám phá công việc

gần vớt nghẻ nghiệp chuyen môn mình dang theo đuổi Ở đây sự hoà quyện

yếu tố hiểu biết thông minh, sự trải nghiệm, sự sáng tạo và tính thần cách

mạng tiến công trong học tập ở trường đời, học và làm theo gương những người tiên tiến hiển tài :

Trèn thế giới cũng như ở nước ta, rất nhiều người do điều kiện hoàn

cảnh riêng không được trang bị tri thức có hệ thống, không có bằng cấp cao nhưng vẫn phát huy được tài năng, đặc biệt phái huy năng lực sáng và thành đạt nhờ học tập ở trường đời, sự trải nghiệm qua công việc và lòng

say: mê sáng tạo vì ích nước lợt dân

Jean Momnet cha đẻ của cộng đồng kinh tế châu Âu chỉ có trình độ học vấn phổ thông cơ sở, bỏ học từ lúc 16 tuổi Chủ tịch tập đoàn Virgin

(Anh ), Richard Brauson tai san c6 2 ti d6 la déu bỏ học từ lúc 15 tuổi, họ đều thành đạt nhờ học ở trường đời

Eva Edixon (1847- 1931) người Mỹ nhà rất nghèo chi hoc hết lớp 3

Phải làm dủ nghẻ dể kiếm sống, vào tuổi 22 đã trở thành nhà phát minh nổi

tiếng thế giới Ông là người đầu tiên làm ra máy diện thoại điện tín, máy

hát quay đĩa, bóng điện, máy phát diện, xe điện

Ong đã đưa ra định nghĩa nói tiếng : " Thiên tài là LØo trí thong minh cộng với 99% mồ hôi và nước mát”

Chang nói đân xa, nhiều nhà lãnh đạo cách mạng Việt Nam, do điều

kiện phải hoạt động cách mạng bí mật, hi sinh hạnh phúc cuộc sống riêng tư

nên không được học tập có hang cấp cao, nhưng đã trưởng thành trong cuộc

sống cách mạng và trợ thành nhân tài và thiên tài Chủ úch Hồ Chí Minh là

một gương sáng về anh hùng dân tộc lôi lạc và danh nhân vân hoá kiệt xuất của thế giới thuộc thế kỉ X

Nhà giáo nhà nghiên cứu ván hoá dân tộc uyên bác Ca Xuân Huy

(1900-1983), Nhà sử học, nhà vân hoá có tầm cỡ Đào Duy Anh (1904- 1988), Giáo sư Đăng Thái Mai (1902-1984) nhà vá hoá, nhà giáo dục lỗi

lạc, xuất sác đều chỉ nhận bảng cao đẳng sư phạm và trung học phổ thông

nhưng lại là bậc thầy dẫn đắt của nhều nhà nghiên cứu, nhiều bậc có học ham, hoc vị cao (giáo sư, tiến sĩ)

+4

‹

c~ Yếu tố thứ ba của ngườt tài nãng là phẩm chất dạo đức nổi bột Người tài năng trước hết là người làm việc có mục dịch, động cơ

dang dắn, có linh thần trách nhiệm cao và lí tưởng phục vq con người và tiến bộ xã hội

Đi với công việc bao giờ họ cũng có óc tìm tòi, khám phá, hoài nghỉ khoa học, say mê hứng thú, khiêm tốn học hỏi với tính thần cầu tiến, ham hiểu biết cái mới Họ có tính thần chủ dộng, độc lập sáng tạo trong suy nghĩ

và hành động, biết thích ứng nhanh với mọi sự đổi thay, đổi mới, khai thác

sự thay đổi co loi cho minh va cho nhàn dan

Những người có tài năng, đặc biét 14 ngudi cé nang khiếu, có tài

năng, có tiềm lực, nhưng do diều kiện khó khăn mà không được đào tạo để

có trình độ học vấn cao thì đòi hỏi có ý chí phấn dấu vượt khó khăn, lao

dong kiên trì miệt mài biết biến khó khán thành thuận lợi, giầu bản lĩnh,

bền gan trước mọi thừ thách hiểm nghèo Ta có thẻ nêu mô hình cấu trúc tài

náng với 3 thành phần: trí tuệ, sáng tạo, phẩm chất bảng 3 vòng tròn giao

nhan có bán kính như nhau Chỗ giao nhau của 3 vòng tròn (trí tuệ, sáng

tao, phdm chất) chính là những yếu tố cần hội đủ của người tài năng,

Nếu 3 yếu tố dó có trong một con người nhưng không cân xứng thì người đó chưa thành người tài náng với đầy đủ ý nghĩa của nó (9)

Với tính cả 3 yếu tố trên cùng với một số giác quan phát triển cao, với

sức khoẻ tốt người tài náng sẽ sáng tạo ra những giá trị mới, những năng suất mới đem lại lợi ích và sự tiến bộ cho cộng đồng, cho quốc gia và quốc

tế

2 Tài năng phát triển cao xuất sác lõi lạc dẫn đến thiên tài Thiên tài

sáng tạo ra những thành tựu mới, kết quả mới, hiệu quả cao chất lượng tốt

ina trong kho tàng giá trị của loài người chưa từng có Thiên tài cống hiến những thành tựu của mình và-"đánh dấu” các mốc phát triển của lịch sử của khoa học, Udn bộ xã hội Thiên Lài va những người có Lài náng xuất chúng

thường có những cống hiến xuất šác ở độ tuôi trưởng thành chín chán (quãng từ 40 đến 60 tuổi) cá biệt vấn có những người trên ruôi 70 vẫn có

những phát minh vang dội Trong thế ki XVII XIX XX nhiéa nha khoa học

tài nang xual hiện ở tuoi thanh niên như Lêona Ơle (1707-1783) người

Thuy Sĩ là nhà toán học lỗi lạc, nhận bàng giáo sư nam 17 tuổi Xác đi-CÁC

nô (1796-1832) người Pháp năm 28 tuổi đã đạt được các thành tựu nghiên

cứu lí thuyết động cơ nhiệt Etne txtơ Rôdơpho (1871-1937) người Đức nam 2O tuổi dã phát múnh ra lí thuyết vẻ "sự tiến hod vat chat”, nám 26 tuổi ông

trở thành nhà bác học danh tiếng, người sáng lập ra trường phái vật lí

ay

nguyên tử Cơ lốt-Clerơ (1713-1765) năm 12 mdi đã ra mát Viện hàn lam khoa học Paris với công trình toán học dùng phép tính vi phản để kháo sát

các đường cong phức tạp, 18 tuổi được đặc cách bầu làm viện sĩ hàm lam

Ở nước ta, khoa thi Tiến sĩ năm 1247 có 5 vị tiếu sĩ: Nguyễn Hiển 13 tuổi, đỗ trạng nguyên Đặng Mĩa La l4 tưởi đỗ thám hoc, Lê Văn Hưu 18

tnổi đố bảng nhãn

Mac Dinh Chi thé ki XIV, nhà rất nghèo phải di kiém cai moi than,

chi xin hoc ké (ngoài lớp) mà L7 tuổi đậu trạng nguyên, ông có tài ứng dối,

biện bác khi đi sứ Trang Quốc làm cho triều đình vua quan Trung Quốc

phải kính nể nước Đại Việt ta Lương Thế Vinh năm 1463 mới 22 tuôi đã thị

đỗ trạng nguyên, dược cơi là tô sư của nghẻ toán ở Việt Nam, tác giả của

cuốn "Đại thành toán pháp Lê Quý Đôn (1726-1784) khoa thí 1752, ông đồ

bảng nhãn (là học vị cao nhất vì khoa này triều đình thời Hậu Lê không lấy trang nguyên) năm đó ông 26 tuổi Ông là nhà bác học bách khoa của Việt

Nam (15) Trong thời đại hiện nay, ta cũng có nhiều nhà khoa học tài năng thành đạt sớm như GS.TS Vũ Đình Cự, GS.TS Nguyễn Văn Hiện, GS.TS Nguyễn Văn Đạo, GS.TS Võ Hồng Vân đều có công trình khoa học tầm cỡ the giới và đạt các học vị khoa học cao trước tuổi 30 Ngò Bảo Châu l6 và

17 tuổi 2 lần đoạt huy chương Ôlempic toán quốc tế, 25 tuổi viết xong luận

án tiến sĩ tạt trường CDSP Paris (16)

3 Nhân tài được bồi dưỡng và đào tạo qua quá trình giáo dục có hệ

thong ở các cơ quan giáo dục, ở trường học Nhân tài phản lớn là sản phẩm

của giáo dục có hệ thống đối với những người có trình độ học vấn cao, giàu

có những phát runh mới sáng kiến hav cải thiện nhanh đời sống vat chat

va tinh than cho cộng đồng, cho nhàn dan

Thiên tài hay tài náng là kết quả của quá trình học tập rèn luyện

dúng như Edixơn nói "Thiên tài là 1% trí thòng minh cộng với 99% mỏ hôi

và nước mat”

4 Phương hướng đào tạo bồi dưỡng nhân tài trong chiến luge con

người

a- Kế thừa và phát huy truyền thống trọng hiển tài của dân tộc, Dang

và Nhà nước dã có nghị quyết về khoa học và công nghệ, nghị quyết về giáo

23

dục để nâng cao dân trí, dào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Trong giai đoạn đổi mới đất nước cần có luật giáo dục, xây dựng chính sách động viên

phát huy sử dụng tài náng của người lao động nói chung và đội ngũ những

nhà khoa học, những trí thức tài nâng nói riêng

Có chính sách chế độ để xây dựng đội ngũ giáo viên giỏi để phát

hiện tuyển chọn đào tạo bồi dưỡng trí thức và những nhân tài Đồng thời có

chế độ ưu đãi và sử dụng có hiệu quả đội ngũ những người có tài năng của

những ngươi có trí tưệ cao và những người có trình độ kĩ náng, KĨ Xão giới

- Chính 2 loại người này sẽ sáng tạo ra giá trị vật chất và tinh thần mgày càng

cao và sẽ đi dầu trong công cuộc cạnh tranh quốc tế thế kỉ X XI

b- Giáo dục - đào tạo là quốc sách hành đầu, phải luôn luôn đổi mới

về mục tiêu, hệ thống, nội dung, phương pháp, phương tiện để đáp ứng việc

đào tao mới, đào tạo lại, bỏi dưỡng nhàn tài dể thúc dầy và đáp ứng yêu cầu

của cách mạng khoa học - công nghệ dang phát triển mạnh mẽ

¿- Quy hoạch lại hệ thống đào tạo, nhất thể hoá công tác dào tạo, nghiên cứa khoa hoc và cơ sở sản xuất dịch vụ dé dào tạo nhân lực, bồi

dưỡng nhàn tài, gan liên việc bỏi dưỡng nhân tài với quá trình van dụng tài

nang chất xám phục vụ sự nghiệp CNH-[IĐH dất nước

Nàng cao chất lượng đào tạo đại học, sau đại học Chất lượng trước

hết là phải có trị thức khoa học - công nghệ hiện đại của thế giới, kết hợp hai hoa với truyền thông, ban sac dan toc: cé kha nang, ki nang và phương phap nghien cim khoa hoc va hoat dong sáng tạo trong thực tiền cuộc sống

ut

a- Bao đam cân đối giữa lí thuyết và thực hành nội dung khoa học và

kĩ náng vận dụng, giữa lí thuyết khoa học và kĩ năng nghẻ nghiệp với phẩm

chất đạo đức thái độ học tập nghiẻn cứn

b- Bao dam can đơi hài hồ giữa tài nang với dao duc, git uf thơng minh tính sáng tạo với phàm chất đạo đức Cân phải coi phẩm chất dạo đức

thái dỘ học tập nghiên cứu cĩ sức mạnh cơ vũ, khích lệ con người tìm tịi,

d- Dựa vào đặc điểm nhàn lực chất xám của nước ta cĩ mat mạnh

mát yếu nên ra cản suy nghĩ vẻ phương hướng đào tạo, bịi dưỡng nhân tài bảo dảm tính toan diện, da dạng, đáp ứng được mọi mạt phát triển kinh tế

van hố, khoa học - ¿ơng nghệ - giáo dục nước La

Đội ngũ nhàn lực chat xám nĩi chung, đơi ngũ trí thức nước ta cĩ ban

nh chính trị vững vàng, giàu lịng veu nước, tự hào dân tộc ahanh nhạy

vi cdi mot, cS cha năng tiếp thu tốt KHKT hiện đại vận dụng sáng tạo và

cĩ hiệu quả vào tình hình nước ta

Mặc dâu dội ngũ tm thực khoa học xã hội của ta liện này khá đơng

(20%) nhưng thiếu những án bộ dầu dân để cĩ thẻ dấp ứng việc chỉ dạo

nghien cứu trong các lĩnh vực quan trọng, đặc biệt là hồn thiện học thuyết Mac-Lenin (10)

Đội ngũ nhân lực :hát xám cua ta tuy nhiều người giỏi vẻ ïí thuyết

nhưng thiếu người giỏi về cong nghe dội ngũ dĩ lại Dị già hố (trình độ trên dai học, PTS TS ở tưới 10-60 chiếm khoảng 10-60%), dội nuũ những

người cĩ tai nang đĩ lạt phân bĩ khơng dẻu ở các vùng dan cu dor song gap

kho khan nen thot gian lao đồng nghiên cum Khoa hoc h phan tin

Chinh A vay ma irong Ke hoạch giáo dục - đào tạo, ĐĨI dưỡng nhân tải phải chu ý nhát triển tại nang vẻ sơng nghe vẻ khoa học cơ bản hài hồ với khoa học ưng dung, phát triển tự duv lờc min chưng, sàng (10 gảp rut tre hod do agi tn thu và Kì thuật viên, các nhà khoa Học ở mỌI nuành

quan trọng c1a kinh tế - van hố đất nước

uy