Nội dung, hình thức và bản chất, hiện tượng của các phạm trù

Nội dung, hình thức và bản chất, hiện tượng của các phạm trù

BÀI TẬP

Nội dung, hình thức và bản chất, hiện tượng của các phạm trù.

Nhóm 2

NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC

• Khái niệm: phạm trù nội dung, hình thức

Phạm trù nội dung:

dùng để chỉ sự tổng hợp tất cả những mặt, những yếu tố, quá

trình tạo nên sự vật hiện tượng.

Phạm trù hình thức: dùng để chỉ phương thức tồn tại và phát triển của sự vật, hiện tượng đó, là hệ thống các mối liên hệ tương đối bền vững giữa các yếu tố của nó

LÁ CÓ NHIỀU LOẠI KHÁC NHAU:

VÍ DỤ3:TRONG QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT:

Nội dung: là con người, công cụ LĐ, đối tượng lao động, các quá trình con người sử dụng công

cụ LĐ tác động vào đối tượng LĐ để tạo ra sản

phẩm

Hình thức: là trình tự kết hợp, thứ tự sắp xếp các yếu tố vật chất của quá trình sản xuất quy định vị trí của người sản xuất với tư liệu sản xuất và sản

phẩm.

Vậy giữa nội dung

và hình thức có quan

hệ như thế nào???

II MỐI QUAN HỆ GIỮA NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC.

 Bất kì sự vật nào cũng có nội dung và hình

thức.

 Cùng 1 nội dung có thể được thể hiện qua

nhiều hình thức.

 Cùng 1 hình thức có thể truyền tải được

nhiều nội dung.

II MỐI QUAN HỆ GIỮA NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC.

1.Nội dung và hình thức thống nhất với nhau

Ví dụ:

Quá trình sản xuất ra một sản phẩm có thể bao gồm những yếu tố nội dung giống nhau như: con người, công cụ, vật liệu nhưng cách tổ chức, phân công quá trình sản xuất có thể khác nhau Như vậy nội dung quá trình sản xuất được diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau

CÙNG 1 NỘI DUNG CÓ THỂ ĐƯỢC THỂ HIỆN QUA NHIỀU HÌNH

THỨC

13

VÍ DỤ:

• Trong cơ chế bao cấp ở nước ta trước đây, do quan hệ sản xuất

chưa phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất nên

không kích thích được tính tích cực của người sản xuất, không

phát huy được năng lực sẵn có của lực lượng sản xuất của

chúng ta

• Nhưng từ sau đổi mới, khi chúng ta chuyển sang xây dựng nền

kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, hoạt động theo cơ chế thị

trường, định hướng xã hội chủ nghĩa, quan hệ sản xuất phù hợp

với trình độ của lực lượng sản xuất nước ta, do vậy tạo điều

kiện thuận lợi thúc đẩy sản xuất phát triển

TH I BAO C P ỜI BAO CẤP ẤP

• Tiệm bán bánh xà phòng Liên Xô

TIỆM CẮT TÓC

THỜI NAY

 Bất kì sự vật nào cũng có nội dung và hình

thức.

 Cùng 1 nội dung có thể được thể hiện qua

nhiều hình thức.

 Cùng 1 hình thức có thể truyền tải được

nhiều nội dung.

II MỐI QUAN HỆ GIỮA NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC.

1.Nội dung và hình thức thống nhất với nhau

III Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN

Khi xem xét sự vật cần căn cứ vào nội dung, tuy nhiên không được tách rời nội dung và hình thức, xem nhẹ hình thức, hoặc tuyệt đối hóa 1 trong 2 mặt đó.

Trong hoạt động thực tiễn,cần làm cho nội dung và hình thức phù hợp với nhau,nếu hình thức không phù hợp với nội dung thì phải thay đổi hình thức.

BẢN CHẤT VÀ HIỆN TƯỢNG

1/ KHÁI NIỆM PHẠM TRÙ BẢN CHẤT VÀ PHẠM TRÙ

HIỆN TƯỢNG

2/ QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA BẢN CHẤT VÀ HIỆN

TƯỢNG

3/ Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP

LUẬN

1 KHÁI NIỆM PHẠM TRÙ BẢN CHẤT, HIỆN TƯỢNG

1 KHÁI NIỆM PHẠM TRÙ BẢN CHẤT, HIỆN TƯỢNG

· Phạm trù bản chất dùng để chỉ sự tổng hợp tất cả những mặt, những mối liên hệ tất nhiên, tương đối

ổn định ở bên trong, qui định sự vận động và phát triển của sự vật, hiện tượng đó

· Phạm trù hiện tượng dùng để chỉ sự biểu hiện của những mặt, những mối liên hệ đó trong những điều kiện xác định

Ví dụ: Bản chất của một nguyên

tố hoá học là mối liên hệ giữa điện tử và hạt nhân Còn những tính chất hoá học của nguyên tố

đó khi tương tác với những

nguyên tố khác là hiện tượng, thể hiện ra bên ngoài của mối liên kết giữa điện tử và hạt

nhân

2.QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA BẢN CHẤT VÀ HIỆN TƯỢNG

Bản chất và hiện tượng đều tồn tại khách quan, là hai mặt vừa thống

nhất vừa đối lập nhau

TẠI SAO NÓI BẢN CHẤT VÀ HIỆN TƯỢNG ĐỀU

TỒN TẠI KHÁCH QUAN ?

Chủ nghĩa duy vật biện chứng cho rằng: cả bản chất và hiện tượng đều tồn tại khách quan, là cái vốn có của sự vật không do ai sáng tạo ra, bởi vì sự vật nào cũng được tạo nên từ những yếu tố nhất

định Những yếu tố này liên kết với nhau bằng những mối liên hệ khách quan, đan xen, tương đối

ổn định Tất nhiên, mối liên hệ này tạo thành bản chất của sự vật Vậy, bản chất và hiện tượng đều tồn tại khách quan

A/ SỰ THỐNG NHẤT GIỮA BẢN CHẤT VÀ HIỆN TƯỢNG

Bản chất bao giờ cũng bộc lộ ra qua hiện

tượng, còn hiện tượng bao giờ cũng là sự

biểu hiện của một bản chất nhất định

Không có bản chất nào tồn tại thuần túy tách rời hiện tượng, cũng như không có hiện

tượng không biểu hiện một bản chất nào đó

Ví dụ: Trong xã hội có giai cấp, bản chất của nhà nước là công cụ thống trị giai cấp, bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị Trong xã hội phong kiến, sự thống trị biểu hiện: nhà

nước chiếm đất, bắt nông dân đi

lính

Khi bản chất thay đổi thì hiện tượng cũng thay đổi Khi bản

chất mất đi thì hiện tượng cũng mất theo.

Ví dụ 1 : Bản chất của NaCl là

ion Na+ và Cl- Nếu ta thay đổi

bản chất của nó, tức cho thêm

dung dich NaOH thì khi cho quì tím vào sẽ xảy ra hiện tượng quì tím chuyển xanh, nghĩa là đã có

sự thay đổi hiện tượng khi bản chất thay đổi.

B/ SỰ ĐỐI LẬP GIỮA BẢN CHẤT VÀ HIỆN TƯỢNG

• Bản chất là cái chung, cái tất yếu, còn hiện tượng là cái riêng biệt phong phú và đa dạng Cùng một bản chất có thể biểu hiện ra ở nhiều hiện tượng khác

nhau tùy theo sự thay đổi của điều kiện và hoàn

cảnh Vì vậy bản chất là cái tương đối ổn định, còn hiện tượng là cái thường xuyên biến đổi

• Bản chất là cái bên trong, hiện tượng là cái bên

ngoài

Ví dụ: Bản chất quan hệ giữa giai

cấp tư sản và giai cấp công nhân

trong chủ nghĩa tư bản là quan hệ bóc lột Biểu hiện của quan hệ này

ra ngoài xã hội là quan hệ bình

đẳng: người công nhân có quyền kí hay không kí vào bản hợp đồng với

tư bản, chăm lo đến sức khoẻ đến công nhân nếu điều đó có lợi cho

việc tăng giá trị thặng dư.

3/ Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN:

•Muốn nhận thức đúng sự vật, hiện tượng thì không dừng lại ở hiện tượng bên ngoài mà phải đi vào bản chất

Phải thông qua nhiều hiện tượng khác nhau mới nhận thức đúng bản chất.

Ví dụ: Để nhận thức bản chất của ánh sáng trắng, người ta phải căn cứ qua nhiều thí nghiệm như: cho ánh sáng trắng đi qua

lăng kính ta thu được dải màu như cầu

vòng từ đỏ đến tím và ngược lại cho

quang phổ đi qua thấu kính hội tụ ta thu được ánh sáng trắng Từ đó kết luận, bản chất ánh sáng trắng là tổng hợp của ánh sáng đơn sắc.

hãy qua quan sát, nghiên cứu nhiều hiện tượng phát

triển của cây lúa, người ta nhận biết được bản chất, qui luật của nó Từ

đó, cải tạo giống lúa cho năng suất cao.

THANKS FOR YOUR WATCHING