Điều kiện để áp dụng hệ thống quản lý chất lượng SA 8000 vào các doanh nghiệp việt nam

Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, với xu thế hội nhập kinh tế, đặc biệt khi Hiệp định thương mại Việt Mỹ 2001 được thông qua và nước ta gia nhập WTO 2007 ,các doanh nghiệp Việt Nam có thê

Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, với xu thế hội nhập kinh tế, đặc biệt khi Hiệp định thương mại Việt Mỹ (2001) được thông qua và nước ta gia nhập WTO (2007) ,các doanh nghiệp Việt Nam có thêm nhiều cơ hội xuất khẩu hàng hóa tới những thị trường tiềm năng có sức tiêu thụ mạnh ,đi liền với cơ hội đó là việc các doanh nghiệp phải đứng trước những thử thách hết sức cam go trong việc tìm kiếm và thực hiện những chính sách phát triển nhằm tăng khả năng cạnh tranh trong quá trình hội nhập khu vực và tiến tới hội nhập toàn cầu

Trên các thị trường lớn như Mỹ, Canada và EU, người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến giá cả, chất lượng, mẫu mã, bao bì của sản phẩm mà họ còn quan tâm tới việc các tổ chức sản xuất có đáp ứng được những yêu cầu theo tiêu chuẩn quốc tế về môi trường và con người hay không ? Đó cũng chính

là lý do các ngành sản xuất tập trung nhiều lao động như các ngành dệt may, sản xuất giày dép cần phải xây dựng cho mình “Hệ thống trách nhiệm xã hội theo tiêu chuẩn SA 8000 ” Một thực tế đáng khích lệ là sau khi áp dụng hệ thống này , hầu hết các doanh nghiệp đều tạo và giữ vững được vị thế cho sản phẩm của mình, đảm bảo lợi nhuận cũng như nâng cao uy tín cho doanh nghiệp trên thương trường Trên cơ sở đó , việc nghiên cứu “

Điều kiện để áp dụng hệ thống quản lý chất lượng SA 8000 vào các doanh nghiệp Việt Nam ” thực sự trở nên quan trọng và bức thiết

Đề tài được chia làm 3 phần :

Phần I : Khái niệm và những nội dung cơ bản của hệ thống SA 8000

Phần II : Điều kiện cần phải đảm bảo khi áp dụng hệ thống quản lý chất lượng SA 8000

Phần III : Thực trạng áp dụng hệ thống SA 8000 của các doanh nghiệp Việt Nam

Phần I : Khái niệm và những nội dung cơ bản của hệ thống SA 8000 :

1.Khái niệm về SA 8000 :

SA 8000 (SOCIAL ACCOUNTABILITY 8000) là một bộ tiêu chuẩn định ra các tiêu chí có thể kiểm định được và một quy trình đánh giá độc lập để bảo

vệ quyền lợi của người lao động và đảm bảo hàng hoá đươc sản xuất từ bất

cứ công ty nhỏ hay lớn ở trên thế giới mà những công ty này được đánh giá

là có đạo đức trong việc đối xử với người lao động.

- SA 8000 là một công cụ quan trọng để thực hiện công việc kinh doanh phù hợp với các giá trị xã hội

- SA 8000 là Tiêu chuẩn toàn cầu đầu tiên về đạo đức Nó được thiết kế: +Cho việc đánh giá độc lập

+ Bởi các doanh nghiệp, cho các doanh nghiệp

+ Để có trách nhiệm với luật pháp và nền văn hoá

+ Bao gồm các yêu cầu của các bên hữu quan

(các hội cộng đồng gia đình , các tổ chức … )

- SA 8000 là một bước chuyển hướng đúng đắn và nó hoàn tất các nỗ lực như là “sáng kiến thương mại đạo đức” tại Châu Âu, để đưa ra những vấn

đề này vào danh sách những việc toàn cầu cần làm

- SA 8000 là:

+ Một tiêu chuẩn bảo vệ quyền của công nhân

+ Phù hợp với các công ước của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO -International Labour Organization)

+ Tiêu chuẩn toàn cầu đầu tiên mang tính xã hội có thể đánh giá được

+ Một khuôn mẫu đạo đức trong việc sản xuất sản phẩm và thực hiện dịch vụ

Cuối tháng 12 năm 2001, sau khi sửa đổi để thích hợp với sự thay đổi môi trường lao động toàn cầu, tiêu chuẩn SA 8000 phiên bản 2001 đã ra đời

Đây là một tiêu chuẩn quốc tế được xây dựng nhằm cải thiện điều kiện làm việc trên toàn cầu, tiêu chuẩn này được xây dựng dựa trên các Công ước của

Tổ chức lao động Quốc tế, Công ước của Liên hiệp quốc về Quyền trẻ em

và Tuyên bố toàn cầu về Nhân quyền Đây là tiêu chuẩn tự nguyện và có thể

áp dụng tiêu chuẩn này cho các nước công nghiệp và cho cả các nước đang phát triển, có thể áp dụng cho các Công ty lớn và các Công ty có qui mô nhỏ … Tiêu chuẩn SA 8000 là công cụ quản lý giúp các Công ty và các bên hữu quan có thể cải thiện được điều kiện làm việc và là cơ sở để các tổ chức chứng nhận đánh giá chứng nhận Mục đích của SA 8000 không phải để khuyến khích hay chấm dứt hợp đồng với các nhà cung cấp, mà cung cấp sự

hỗ trợ về kỹ thuật và nâng cao nhận thức nhằm nâng cao chất lượng điều kiện sống và làm việc đó chính là nguồn gốc sự ra đời của tiêu chuẩn quốc

tế SA 8000

2.Nội dung của hệ thống SA 8000:

- SA 8000 bao gồm :

+ Một tiêu chuẩn với những quyền của người lao động được thừa nhận một cách rộng rãi

+ Các yêu cầu với một hệ thống quản lý ở mức độ nhà máy để duy trì được

sự tuân thủ và cải tiến

- SA 8000 thể áp dụng cho tất các các tổ chức thuộc các loại hình, quy mô

và sản phẩm /dịch vụ cung cấp Tuy nhiên, hiện nay tiêu chuẩn đang thu hút được sự chú ý của ngành công nghiệp nhẹ yêu cầu nhiều lao động

SA 8000 được xây dựng dựa trên các nguyên tắc làm việc trong các công ước của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) và Tuyên bố toàn cầu của Liên Hợp Quốc về Quyền con người và Công ước về Quyền của Trẻ em

3.Vai trò của hệ thống SA 8000:

3.1.Vai trò của SA 8000 đối với doanh nghiệp:

+Về thị trường :

- Cải thiện cơ hội xuất khẩu và thâm nhập thị trường quốc tế yêu cầu sự tuân thủ SA 8000 như là một điều kiện bắt buộc

- Nâng cao uy tín và hình ảnh của doanh nghiệp với khách hàng

- Nâng cao năng lực cạnh tranh nhờ nâng cao hiệu quả kinh tế trong hoạt động trách nhiệm xã hội

- Phát triển bền vững nhờ thỏa mãn được lực lượng lao động, yếu tố quan trong nhất trong một tổ chức

- Hấp dẫn đối với các nhân viên và những người tham gia tuyển vào tổ chức, đặc biệt trong trường hợp thị trường là động đang có sự cạnh tranh mãnh mẽ như hiện nay

- Nâng cao tinh thần và sự trung thành của nhân viên với tổ chức nhờ điều kiện làm việc tốt hơn

- Giảm thiểu nhu cầu kiểm tra, thanh tra từ các cơ quan quản lý nhà nước

+Về kinh tế:

- Tránh được các khoản tiền phạt do vi phạm quy định pháp luật về trách nhiệm xã hội

- Tỷ lệ sử dụng lao động cao hơn nhờ giảm thiểu các vụ tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp

- Giảm mức độ vắng mặt của nhân viên và thay đổi về nhận sự

- Hạn chế các tổn thất trong trường hợp tại nạn, khẩn cấp

+Quản lý rủi ro:

- Phương pháp tốt trong việc phòng ngừa rủi ro và giảm thiểu thiệt hại

- Có thể dẫn đến giảm phí bảo hiểm hằng năm

- Thúc đẩy quá trình giám định thiệt hại cho các yêu cầu bảo hiểm (nếu có)

- Tạo cơ sở cho hoạt động chứng nhận, công nhận và thừa nhận

- Được sự đảm bảo của bên thứ ba

- Vượt qua rào cản kỹ thuật trong thương mại

- Cơ hội cho quảng cáo, quảng bá

3.2.Đối với người lao động, các tổ chức công đoàn và tổ chức phi chính phủ:

-Tạo cơ hội để thành lập tổ chức công đoàn và thương lượng tập thể -Là công cụ đào tạo cho người lao động về quyền lao động

-Nhận thức của công ty về cam kết đảm bảo cho người lao động được làm việc trong môi trường lành mạnh về an toàn, sức khoẻ và môi trường

3.3 Đối với khách hàng:

- Tạo niềm tin về sản phẩm được tạo ra trong một môi trường làm việc

an toàn và công bằng

- Giảm thiểu chi phí giám sát

- Các hành động cải tiến liên tục và đánh giá định kỳ của bên thứ ba là cơ

sở để chứng tỏ uy tín của công ty

Phần II : Điều kiện cần phải đảm bảo khi áp dụng hệ thống quản lý chất lượng SA 8000 :

1.Các yêu cầu của tiêu chuẩn SA 8000 :

1.1 Lao động trẻ em và vị thành niên :

a Công ty không nên ủng hộ việc sử dụng lao động trẻ em Trẻ em được định nghĩa là bất cứ người nào dưới 15 tuổi, trừ phi luật địa phương quy định ở độ tuổi cao hơn, trong trường hợp đó tuổi cao hơn sẽ được áp dụng Tuy nhiên, nếu luật ở địa phương quy định là 14 tuổiở những nước đang phát triển theo thông lệ quốc tế ILO 138 , độ tuổi thấp hơn sẽ được áp dụng

b Trong trường hợp lao động trẻ em được phát hiện, công ty nên ủng hộ những lao động trẻ em này để giúp họ có thể đến trường cho tới khi họ không được xem là lao động trẻ em nữa

c Công ty không được sử dụng lao động vị thành niên trong giờ đến trường

và thời gian làm việc không được quá 10 tiếng một ngày Lao động vị thành

niên được định nghĩa là bất cứ lao động nào trên tuổi của lao động trẻ em và dưới 18 tuổi

d Công ty không được để lao động trẻ em hay là lao động vị thành niên tiếp xúc với những môi trường, tình huống mạo hiểm, không an toàn hoặc là có hại cho sức khoẻ

1.2 Lao động bắt buộc: Không có lao động bắt buộc, bao gồm các hình thức lao động trả nợ hoặc lao động nhà tù, không được phép yêu cầu đặt cọc giấy tờ tuỳ thân hoặc bằng tiền khi được tuyển dụng vào

1.3 Sức khoẻ và an toàn:

 Đảm bảo môi trường làm việc an toàn và lành mạnh và nên có những hành động thích đáng để ngăn ngừa tai nạn và bị trong khi làm việc

 Cử một đại diện có kinh nghiệm để chịu trách nhiệm cho sức khởe và

an toàn của tất cả công nhân

 Cung cấp những khoá đào tạo thường xuyên về sức khởe và an toàn cho công nhân; từ “thường xuyên” ở đây nghĩa là ít nhất một lần trong một năm

 Thành lập hệ thống để phát hiện lỗi, ngăn ngừa và phản ứng tới những đe doạ tiềm ẩn cho công nhân

 Cung cấp phương tiện vệ sinh sạch sẽ

1.4 Tự do nghiệp đoàn và quyền thương lượng tập thể :

a Công ty phải tôn trọng quyền thành lập và tham gia các nghiệp đoàn tuỳ theo sự lựa chọn của cá nhân và quyền thương lượng tập thể

b Trong những trường hợp mà quyền tự do hội họp và thoả ước tập thể bị giới hạn bởi pháp luật, công ty phải tạo các hình thức thuận lợi song hành cho việc độc lập và tự do hội họp và thoả ước tập thể cho mọi người

c Công ty phải đảm bảo rằng các đại diện của nhân viên không bị phân biệt đối xử, họ có thể tiếp xúc với các thành viên của hiệp hội tại nơi làm việc

1.5 Phân biệt đối xử: Không được phân biệt đối xử dựa trên chủng tộc, đẳng cấp, tôn giáo, nguồn gốc, giới tính, tật nguyền, thành viên công đoàn hoặc quan điểm chính trị

1.6 Kỷ luật :

Công ty không được sử dụng cũng như ủng hộ hình thức phạt bằng nhục hình, đàn áp về tinh thần hay thể xác và lăng mạ:

 Các hình phạt đánh đập

 Cắt lương vô cớ, ví dụ vì nghỉ bệnh hay không làm thêm ngoài giờ

 Đe dọa đuổi việc hay làm hại

1.7 Giờ làm việc:

Tuân thủ theo luật áp dụng và các tiêu chuẩn công nghiệp về số giờ làm việc trong bất kỳ trường hợp nào, thời gian làm việc bình thường không vượt quá 48 giờ/tuần và cứ bảy ngày làm việc thì phải sắp xếp ít nhất một ngày nghỉ cho nhân viên; phải đảm bảo rằng giờ làm thêm (hơn 48 giờ/tuần) không được vượt quá 12 giờ/người/tuần, trừ những trường hợp ngoại lệ và những hoàn cảnh kinh doanh đặc biệt trong thời gian ngắn và công việc làm thêm giờ luôn nhận được mức thù lao đúng mức

1.8 Thù lao:

a Công ty phải đảm bảo rằng mức lương được trả trên cơ sở tuần làm việc phải đạt những tiêu chuẩn tối thiểu theo luật định hoặc của ngành và phải tuân thủ luôn đủ để đáp ứng được những nhu cầu tối thiểu của cá nhân và một số khoản thu nhập tuỳ ý sử dụng

b Phải đảm bảo rằng không thực hiện việc khấu trừ vào lương vị mục đích

kỷ luật

c Lương và những phúc lợi phải được trao cho nhân viên theo luật quy định

và theo cách mà công nhân có thể hiểu được và thuận tiện cho người công nhân

d Công ty không được bóc lột lao động bằng các sự dàn xếp hay kế hoặch thực tập sai trái nào dể trốn tránh việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình đối với công nhân

1.9 Hệ thống quản lý:

a Chính sách nội bộ của công ty :

Công ty nên định ra chinh sách trách nhiệm xã hội của mình dể đảm bảo rằng:

 mọi cam kết phải phù hợp các yêu cầu của SA-8000 , luật quốc gia và tôn trọng những định chế quốc tế

 cam kết cải tiến liên tục

 chính sách được lập thành văn bản và truyền đạt đến mọi cấp, mọi người để dễ dàng tiếp cận Mọi người ở đây bao gồm giám đốc, người thi hành, quản lý, giám sát viên và toàn thể nhân viên khác;

 chính sách được công bố rộng rãi

b.Đại diện công ty :

Công ty nên cử ra một đại diện có kinh nghiệm để chịu trách nhiệm đảm bảo rằng các cam kết của SA-8000 phải được thực hiện

Công ty phải để nhân viên chọn một đại diện của họ ( không nằm trong lãnh đạo cấp cao) để trao đổi với đại diện lãnh đạo cấp cao về những vấn đề liên quan đến SA-8000

c.Báo cáo tổng kết về quản lý:

Ban quản lý cao nhất sẽ phải tổng kết định kỳ xem chính sách công ty có còn đầy đủ, phù hợp và tiếp tục có hiệu quả hay không, các quy trình và kết quả thực hiện có còn phù hợp với các yêu cầu của bộ tiêu chuẩn này không

và những yêu cầu khác mà công ty cam kết thực hiện Điều chỉnh và cải tiến

hệ thống khi cần thiết

d.Kế hoạch và thực hiện :

Công ty phải đảm bảo rằng các cam kết của SA-8000 được hiểu và được thực hiện ở tất cả các cấp của tổ chức

e.Kiểm soát các nhà cung ứng và các nhà thầu phụ :

- Công ty phải thiết lập và duy trì những thủ tục ,quy trình thích hợp để đánh giá và chọn lựa nhà cung ứng dựa trên năng lực đáp ứng những yêu cầu của SA-8000

- Công ty nên duy trì hồ sơ thoả đáng về cam kết xã hội của nhà cung ứng

- Công ty phải duy trì bằng chứng thích hợp của các nhà cung ứng và thầu phụ để chứng minh họ đáp ứng đầy đủ các yêu cầu tiêu chuẩn này

f Xử lý những vấn đề liên quan có thể xảy ra và hành động khắc phục:

- Công ty phải điều tra, ghi nhận và có biện pháp đối với những lo lắng liên quan của nhân viên và những tổ chức khác mà liên quan đến sự không tuân thủ với chinh sách của công ty hay là những cam kết với tiêu chuẩn SA-8000

- Công ty cũng không được sa thải, phân biệt đối xử khi người lao động cung cấp những thông tin khônng tuân thủ với tiêu chuẩn SA-8000

- Công ty phải có những biện pháp khắc phục và sửa chữa cần thiết đối với những sự không phù hợp với sự không tuân thủ với SA-8000

g Truyền đạt thông tin cho bên ngoài:

Công ty phải thiết lập và duy trì các thủ tục qui trình để thường xuyên thông tin đến các bên liên quan đến giám sát và kết quả thực hiện SA-8000

h.Tiếp xúc để thẩm định :

Công ty phải cung cấp những thông tin xác đáng và tạo điều kiện để các bên quan tâm có thể thâm nhập, kiểm tra xác nhận sự phù hợp thực hiện

SA-8000 của công ty

i.Hồ sơ :

Công ty phải duy trì, lưu giữ các hồ sơ thích hợp để chứng minh sự phù hợp với các yêu cầu của SA 8000

2.Điều kiện áp dụng :

Các doanh nghiệp khi áp dụng SA 8000 phải đáp ứng được các yêu cầu của

SA 8000 và phải thực hiện một cách nghiêm túc Để đạt được yêu cầu này, phải có quá trình áp dụng và thực hiện theo một quy trình nghiêm ngặt Cũng tương tự như ISO 9000, ISO 14000, Hệ thống Quản trị Xã hội xây dựng theo SA 8000 cũng được thực hiện dựa trên chu trình PDCA (lập kế hoạch - thực hiện - kiểm tra - hành động khắc phục)

Trước hết, doanh nghiệp phải có chính sách xã hội đáp ứng các điều kiện làm việc của người lao động và các yêu cầu, quy định của SA 8000; phải thoả mãn các quy định, luật lệ, khuyến nghị và thoả thuận quốc tế; chính sách xã hội phải được ghi thành văn bản để áp dụng, phổ biến trong nội bộ, bên ngoài hoặc cộng đồng khi có thể; phải cam kết cải tiến liên tục

Đại diện lãnh đạo phải là người có thể đảm bảo đáp ứng được các yêu cầu của Tiêu chuẩn SA 8000 Người đại diện theo Tiêu chuẩn SA 8000 là một cán bộ không làm công tác quản lý, đóng vai trò trao đổi thông tin, đầu mối liên lạc giữa cấp lãnh đạo và các nhân viên trong toàn doanh nghiệp

Doanh nghiệp phải lập kế hoạch cụ thể, đảm bảo doanh nghiệp thấu hiểu các yêu cầu của Tiêu chuẩn SA 8000 Để có được một kế hoạch thực hiện SA8000 doanh nghiệp phải đảm bảo:

(1) Xác định rõ vai trò, trách nhiệm và quyền hạn

(2) Đào tạo lao động mới hoặc lao động tạm thời khi thuê

(3) Thường xuyên đào tạo lao động hiện có

(4) Thường kỳ tổ chức các khoá đào tạo về nhận thức

Áp dụng Hệ thống Quản trị Xã hội đòi hỏi phải thường xuyên giám sát liên tục, đảm bảo hệ thống luôn đáp ứng các yêu cầu của Tiêu chuẩn SA 8000 Chính vì vậy, doanh nghiệp phải xây dựng và duy trì các thủ tục theo yêu cầu của tiêu chuẩn như: lưu hồ sơ cam kết của người cung ứng về trách nhiệm xã hội; cam kết tham gia vào các hoạt động giám sát khi có yêu cầu; phát hiện tình trạng không phù hợp; thông báo về những thay đổi có liên quan đến người cung ứng và nhà thầu phụ

Khi không đáp ứng được các yêu cầu của tiêu chuẩn, doanh nghiệp phải thực hiện các hành động khắc phục ngay tức thì và nhanh chóng tìm ra nguyên nhân và phân bổ nguồn lực thực hiện Doanh nghiệp phải điều tra tất cả các nguyên nhân trong nội bộ và bên ngoài có liên quan đến sự không phù hợp Nghiêm cấm mọi hành động trù dập người lao động báo cáo sự không phù hợp