SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ KINH NGHIỆM DẠY HỌC SINH LỚP 5A3VIẾT ĐOẠN VĂN,BÀI VĂN MIÊU TẢ A. ĐẶT VẤN ĐỀ Trong các phân môn của môn Tiếng việt, Tập làm văn là phân môn khó vì nó tích hợp các kĩ năng dùng từ, đặt câu, diễn đat,viết đúng chính tả,trình bày.Học sinh lớp 5 là lớp cuối cấp Tiểu học rất cần các em có kĩ năng viết văn hay, có hình ảnh,cảm xúc để người đọc cảm nhận được và thấy thích thú.Đó cũng là hành trang để các em vào học bậc Trung học cơ sở.Trường Tiểu học Ngan Dừa là trường đạt rất nhiều thành tích trong tỉnh Bạc Liêu và cũng là trường đầu tiên của tỉnh Đạt chuẩn quốc gia mức độ 2.Nhưng không phải em nào cũng viết văn hay.Như lớp 5A3 tôi chủ nhiệm năm học 20142015 các em viết đoạn văn,bài văn cũng còn nhiều hạn chế. Làm gì để giúp học sinh viết được một đoạn văn, bài văn đúng yêu cầu,đúng bố cục và hay? Câu hỏi trên là nỗi trăn trở tìm tòi ,nghiên cứu của bản thân tôi để giúp học sinh của mình học tốt phân môn này. Với kinh nghiệm 16 năm dạy lớp 5,tôi nhận thấy rằng mình phải có trách nhiệm trong việc giúp học sinh khắc phục được những sai sót để bài viết ngày càng tiến bộ hơn giúp các em tự tinh vững bước khi vào học lớp 6.Như trong luật giáo dục cũng đã nêu rõ:Thực hiện mục tiêu giáo dục của đất nước ta trong giai đoạn mới là “Giáo dục Tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ và kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục lên bậc Trung học cơ sở”. Trích : Điều 23 luật giáo dục. Để viết hay hay ngoài năng khiếu của bản thân cũng không thể phủ nhận công lao của thầy giáo,cô giáo trực tiếp giảng dạy các em. Theo tôi, nếu học sinh được rèn cách viết văn thật kĩ ngay từ nhỏ đặc biệt là lứa tuổi Tiểu học thì lớn lên các em sẽ là những người giỏi chữ nghĩa,viết văn hay. Bản thân tôi là cô giáo tiểu học được Ban giám hiệu trường tin tưởng phân công chủ nhiệm lớp 5A3 nên tôi thấy rõ vai trò, trách nhiệm của mình là giúp các em có nền tản kiến thức về Tập làm văn để các em học tốt hơn ở cấp trên.Đó lí do tôi chọn đề tài “ Một số kinh nghiệm dạy học sinh lớp 5A3 viết đoạn văn,bài văn miêu tả” nhằm chia sẻ với đồng nghiệp dạy lớp cuối cấp như tôi có thêm kinh nghiệm để dạy học sinh viết văn tốt hơn.
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ KINH NGHIỆM DẠY HỌC SINH LỚP 5A3VIẾT ĐOẠN
VĂN,BÀI VĂN MIÊU TẢ
A ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong các phân môn của môn Tiếng việt, Tập làm văn là phân môn khó vì
nó tích hợp các kĩ năng dùng từ, đặt câu, diễn đat,viết đúng chính tả,trình
bày.Học sinh lớp 5 là lớp cuối cấp Tiểu học rất cần các em có kĩ năng viết văn hay, có hình ảnh,cảm xúc để người đọc cảm nhận được và thấy thích thú.Đó cũng là hành trang để các em vào học bậc Trung học cơ sở.Trường Tiểu học Ngan Dừa là trường đạt rất nhiều thành tích trong tỉnh Bạc Liêu và cũng là trường đầu tiên của tỉnh Đạt chuẩn quốc gia mức độ 2.Nhưng không phải em nào cũng viết văn hay.Như lớp 5A3 tôi chủ nhiệm năm học 2014-2015 các em viết đoạn văn,bài văn cũng còn nhiều hạn chế
Làm gì để giúp học sinh viết được một đoạn văn, bài văn đúng yêu cầu,đúng bố cục và hay? Câu hỏi trên là nỗi trăn trở tìm tòi ,nghiên cứu của bản thân tôi để giúp học sinh của mình học tốt phân môn này Với kinh nghiệm 16 năm dạy lớp 5,tôi nhận thấy rằng mình phải có trách nhiệm trong việc giúp học sinh khắc phục được những sai sót để bài viết ngày càng tiến bộ hơn giúp các
em tự tinh vững bước khi vào học lớp 6.Như trong luật giáo dục cũng đã nêu
rõ:Thực hiện mục tiêu giáo dục của đất nước ta trong giai đoạn mới là “Giáo dục Tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thẩm mĩ và kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục lên bậc Trung học cơ sở”
Trích : Điều 23 luật giáo dục.
Để viết hay hay ngoài năng khiếu của bản thân cũng không thể phủ nhận công lao của thầy giáo,cô giáo trực tiếp giảng dạy các em
Theo tôi, nếu học sinh được rèn cách viết văn thật kĩ ngay từ nhỏ đặc biệt
là lứa tuổi Tiểu học thì lớn lên các em sẽ là những người giỏi chữ nghĩa,viết văn hay
Bản thân tôi là cô giáo tiểu học được Ban giám hiệu trường tin tưởng phân công chủ nhiệm lớp 5A3 nên tôi thấy rõ vai trò, trách nhiệm của mình là giúp các em có nền tản kiến thức về Tập làm văn để các em học tốt hơn ở cấp trên.Đó lí do tôi chọn đề tài “ Một số kinh nghiệm dạy học sinh lớp 5A3 viết đoạn văn,bài văn miêu tả” nhằm chia sẻ với đồng nghiệp dạy lớp cuối cấp như tôi có thêm kinh nghiệm để dạy học sinh viết văn tốt hơn
B NỘI DUNG
*Thực trạng
1.Thuận lợi
Về phía nhà trường
- Ban giám hiệu tạo điều kiện cho giáo viên tự chủ về thời gian trong giảng dạy
- Chuyên môn trường các tổ cũng có mở chuyên đề,thao giảng phân môn này
Về phía giáo viên
- Bản thân tôi hồi học lớp 5 (Trường cấp I thị trấn Phước Long) cũng đạt giải Nhất thi học sinh giỏi văn vòng huyện.Từng được thầy giáo,cô giáo có nhiều
Trang 2kinh nghiệm dạy ôn thi từ cấp trường,cấp huyện,cấp tỉnh nên tôi nhớ những gì thầy cô đã dạy mình để dạy lại các em.Với kinh nghiệm dạy lớp 5 đã 16 năm dạy,đọc và chấm rất nhiều bài văn nên cũng tích lũy được kinh nghiệm để giúp cho các em viết văn tốt hơn.Bản thân đã tham gia dạy học sinh lớp dân tộc,học sinh đại trà,dạy bồi dưỡng học sinh năng khiếu môn văn vòng trường,vòng huyện và đọc nhiều sách tham khảo,tài liệu và học hỏi đồng nghiệp nên cũng có nhiều kinh nghiệm trong dạy học phân môn này
Về phía học sinh
- Đa số học sinh đều yêu thích phân môn Tập làm văn , các em biết tự làm bài, biết chú ý rút kinh nghiệm ở tiết trả bài
Cơ sở vật chất
- Trường lớp khang trang.Cơ sở vật chất của nhà trường đáp ứng cho việc dạy hai buổi trên ngày Giáo viên có thêm thời gian để rèn học sinh buổi chiều trong
vở thực hành
2 Khó khăn:
Về phía giáo viên
- Không có nhiều thời gian để rèn các em thêm ngoài những giờ chính khóa
và có thêm một tiết buổi chiều
Về phía học sinh
Các em còn mắc lỗi khi viết đoạn văn,bài văn như:
- Viết đoạn văn giống như một đoạn liệt kê.
- Đoạn văn viết không có câu mở đoạn,câu kết đoạn.
- Đoạn văn,bài văn viết ngắn.
- Bài viết sai chính tả nhiều
- Bài văn viết trình bày bố cục chưa đúng
- Một số em còn lười viết văn
- Có em viết đúng bố cục nhưng cả bài chỉ có 3 dấu chấm ở 3 phần
- Một số học sinh dùng từ ngữ chưa chọn lọc, diễn đạt chưa hay
- Nhiều em viết câu có trạng ngữ ở đầu câu,dầu đoạn nhưng không sử dụng dấu phẩy.Ví dụ: Năm nay bà nội em vừa tròn 70 tuổi Từ xa em thấy cánh đồng như một tấm thảm khổng lồ
- Học sinh khi viết văn miêu tả dùng từ lặp lại rất nhiều lần
- Một số em các câu văn ngắn,có em thì viết quá dài mới đặt một dấu chấm
- Lớp có 5 em Thạnh,Châu Khánh Duy,My,Nguyễn Khánh Duy,Danh Toàn đầu năm không biết trình bày ba phần theo bố cục của bài văn (Mở bài thân bài các em viết không tách bạch rõ ràng )
- Một số học sinh viết văn thiếu hình ảnh
- Một số em khi viết xưng hô chưa thống nhất xưng lúc em lúc thì tôi, tả ba lúc gọi là ba,lúc gọi là cha như em Nghi,Thứ (các em này viết văn khá hay
mà vẫn bị lỗi như thế)
- Có một số học sinh tả hình dáng,công dụng của đồ vật rồi lại quay lại tả hình dáng.Tả người cũng vậy (em Bảo,My,Khoa,Quỳnh)
- Một vài em chưa có ý thức cố gắng, mặc dù được bạn bè,cô giáo nhận xét,góp ý nhưng em vẫn không sửa sai,không khắc phục hạn chế của mình (như
em Băng,Danh Toàn, Khoa)
Trang 3- Một số ít học sinh viết văn trình bày chưa sạch sẽ,chữ viết ẩu không đẹp như Nguyên,Nguyễn Khánh Duy,Thái Tuấn,My,Thịnh,Khoa,Danh Toàn
Nguyên nhân dẫn đến hạn chế trên là do:
- Học sinh không nắm được cách viết một đoạn văn,bài văn vì học không chú ý,thầy cô hướng dẫn không nghe
- Do học sinh viết ẩu dẫn đến sai chính tả ( vì các em đọc tốt mà viết lại sai )
Ví dụ :
- Tả mưa : rơi suống , con gà nép vào bụi chuối chú mưa , máy nhà…
- Tả người : khoản 40 tuổi , ăn mặt , khuông mặt,da ngâm ngâm,mặt trái son,trái xon…
+ Tả ca sĩ : kháng giả , vổ tay , cuối đầu , vơ qua vơ lại , dọng ca,…
- Tả cây cối : cây bàn , chổ bông , mộc , ghễ cây,chái cây,
- Tả con vật : long mượt , bắt chuộc , thích ăn sương cá , ngoe ngẩy cái đuôi
Các em dùng từ ngữ địa phương
Ví dụ : bận đồ, mần cá, cá tủ cao huốt đầu em,
Dùng từ sai
- Các em dùng từ như: độc giả vỗ tay hoan hô vang dội (tả ca sĩ đang biểu diễn ), vị rất thơm ( tả trái mít ), lông màu mướp ( tả con mèo ) ,tay chân anh cứng đơ (tả anh trai); sông là phương tiện của người dân quê em (tả cảnh đẹp dòng sông)
- Tả chiều cao chưa chính xác ( tả người ),tả cái tủ cái ti vi cũng chưa đúng kích thước
- Viết câu sai là do các em lười chấm câu, có em không biết chấm chỗ nào mới đúng nên không chấm câu.Do kĩ năng về đặt câu,nắm quy tắc chính tả chưa tốt
- Những em viết văn ngắn do học sinh đã hết ý rồi không biết tả thêm gì
- Học sinh tả chưa có hình ảnh,cảm xúc do các em “nghèo” vốn từ
Kết quả khảo sát đầu năm học 2014-2015 đạt như sau :
Tổng số học sinh: 34 em
TT Môn Viết văn hay Viết văn khá Viết văn đạt Viết chưa đạt
Nội dung văn miêu tả lớp 5 gồm:
- Tả cảnh
- Tả người
- Tả cảnh sinh hoạt (Học ở HKII)
Các dạng đề bài cho văn miêu tả ở lớp 5 là:
Tả cảnh
+ Tả cơn mưa
+ Tả ngôi trường
+ Tả cảnh sông nước
+ Tả cảnh đẹp ở địa phương
Trang 4Tả người:
+ Tả một người thân trong gia đình em
+ Tả bạn
+ Tả thầy giáo,cô giáo
+ Tả một ca sĩ đang biểu diễn
+ Tả một nghệ sĩ hài mà em yêu thích
+ Tả một người nơi em sinh sống
+ Tả em bé
+ Tả một người đang lao động
+ Tả một người em mới gặp lần đầu nhưng để lại cho em ấn tượng sâu sắc
Tả cảnh sinh hoạt (Học ở HKII)
+ Tả một ngày mới bắt đầu ở quê em
+ Tả một đêm trăng đẹp
+ Tả trường xem trước buổi học
+ Tả một khu vui chơi giải trí mà em thích
+ Tả giờ ra chơi
+ Tả quang cảnh trường
Ôn lại các dạng bài văn miêu tả ở lớp 4 như tả đồ vật,tả cây cối…
Xác định thực trạng, nguyên nhân trên tại lớp tôi tôi có phương pháp dạy như sau:
Phương pháp dạy
- Dạy theo mô hình Trường tiểu học mới gọi tắt là (Mô hình VNEN)
+ Giáo viên luôn gần gũi học sinh, đến từng nhóm,từng học sinh tận tình hướng dẫn,quan sát các em làm bài nhất là học sinh còn hạn chế về viết văn + Khen, động viên và giúp đỡ kịp thời là những phương pháp chính tôi thường sử dụng trong giảng dạy
+ Học sinh ngồi theo nhóm
+ Các bài tập các em làm cá nhân,hoạt động cặp đôi,hoạt động trong nhóm, hoạt động chung cả lớp
+ Các em làm xong rồi báo cáo trong nhóm,báo báo với cô hoặc trước lớp,sau đó các em nhận xét bài làm của bạn,giáo viên nhận xét,đánh giá bằng lời với cá nhân, nhóm.Thu bài lên nhận xét vào vở học sinh.Thu bài về nhận xét
*Hướng dẫn học sinh lập dàn bài chi tiết
Luyện tập
- Học sinh thực hành làm bài
- Học sinh đọc bài của mình, cho cả nhóm, lớp nghe nhận xét,
- Giáo viên nhận xét, sửa bài cho học sinh
- Giáo viên kết luận bài viết cho học sinh
- Đọc cho HS nghe đoạn viết,bài văn hay,văn mẫu để học tập
- Nhắc nhở học sinh về nhà làm bài lại cho tốt
Những biện pháp dạy học sinh viết đoạn văn,bài văn miêu tả của tôi là:
Khi dạy, các em học sinh viết đoạn văn,bài văn,tôi thực hiện như sau:
Dạy học sinh viết đoạn văn
Trang 5Giúp học sinh hiểu:
* Đoạn văn là một bộ phận của bài văn Một bài văn hoàn chỉnh phải có ít nhất 3 đoạn : Mở bài (MB), thân bài (TB) và kết bài (KB) Phần MB và KB người ta thường trình bày thành 1 đoạn Riêng phần TB, ta có thể tách thành 2 hay 3 đoạn, tuỳ theo từng yêu cầu của đề
* Đoạn văn gồm nhiều câu văn được liên kết chặt chẽ cả về nội dung và hình thức (ý và lời) Vì vậy, khi viết đoạn, chúng ta cần đảm bảo được sự liên kết chặt chẽ đó Sự liên kết về ý thể hiện ở chỗ nội dung của mỗi câu cùng hướng về, nói về một đối tượng.Sự liên kết về lời thể hiện ở các phép liên kết câu (phép lặp, phép thế, phép nối, phép liên tưởng, ) Đoạn nào không bảo đảm được sự liên kết đó thì đoạn văn sẽ trở lên lộn xộn, thiếu mạch lạc
* Các đoạn văn trong một bài văn lại liên kết với nhau thành một bài văn hoàn chỉnh Liên kết đoạn văn là làm cho nội dung bài văn (văn bản) chặt chẽ và liền mạch Cách liên kết đoạn cũng tương tự như liên kết câu Ta có thể dùng từ ngữ có tác dụng nối, dùng câu nối, và có thể liên kết theo không gian hoặc thời gian
Ví dụ về liên kết theo thời gian :
- Đầu hè năm ngoái, Sáng nào, Ít hôm sau, Chẳng bao lâu, (Liên kết theo thời gian - Áng chừng)
- Xuân về, Hè tới, Thu sang, Khi trời chuyển mình sang đông, (Liên kết theo thời gian - Mùa)
- Mới sáng tinh mơ, .Khi mặt trời lên, .Đến giữa trưa, .Tới chiều
tà, Khi hoàng hôn buông xuống, (Liên kết theo thời gian trong ngày)
VD về liên kết theo không gian :
- Nhìn từ xa, Lại gần, Trên cành, Dưới tán lá, (Liên kết theo không gian : từ xa đến gần)
- Hiện ngay trước mắt tôi là Dưới mặt đất, Trên cao , Phóng tầm mắt
ra, xa, (Liên kết theo không gian : từ gần đến xa)
* Đoạn văn tiêu biểu thường có mở đoạn bằng một câu khái quát, câu chủ
đề, nêu ý chính của cả đoạn, tiếp theo là những câu diễn giải nhằm làm sáng tỏ lời nhận định của câu mở đoạn
* Lưu ý :
Cái hay của một đoạn văn thể hiện rõ nét nhất ở ý Ý càng mới mẻ, càng sâu sắc, độc đáo thì đoạn văn càng có sức thuyết phục Ý phải diễn đạt thành lời
Ý hay mà không biết cách diễn đạt thì lời văn trở nên sáo rỗng Lời văn hay là lời văn chân thành, trong sáng, giản dị, có hình ảnh, có âm thanh, có nhạc điệu, và có cách sắp xếp (bố cục) chặt chẽ
Ví dụ : Viết một đoạn văn từ 5- 8 câu tả cảnh đẹp của quê em
Câu mở đoạn có thể là:
Dòng sông quê em rất thơ mộng.
Cánh đồng quê em rất đẹp.
Trang 6Tiếp theo là những câu diễn giải nhằm làm sáng tỏ lời nhận định của câu mở đoạn
Nhắc các em quan sát thật kĩ trước khi viết văn miêu tả để viết được một đoạn văn chân thật,bằng lời lẽ,cảm nhận của mình
Giáo viên cũng cần chuẩn bị đoạn văn mẫu cho đọc cho học sinh nghe (nếu các em viết chưa hay).Đoạn văn mẫu giáo viên có thể sưu tầm từ sách tham khảo,sách giáo viên,sách bài soạn (cũ),đoạn văn giáo viên tự viết,đoạn viết hay của học sinh các năm trước mục đích chỉ để học sinh nghe học tập Thông thường tôi chỉ chọn bài viết của học sinh trong lớp vì bao giờ lớp cũng có một số
em viết hay
Cánh đồng lúa quê em rất đẹp.Từ xa, cánh đồng như một dải lụa màu
xanh biếc Những làn gió nhẹ thổi qua làm sóng lúa dập dờn.Thấp thoáng bóng nón lá trắng nhấp nhô của cô bác nông dân đang lom khom làm đồng.Trên bầu trời cao và xanh thẳm từng đàn cò trắng vỗ cánh bay qua.Trông cánh đồng như như một bức tranh vẽ vậy.
Đoạn văn tả em bé
Bé Bi nhà em thật đáng yêu Thân hình bé mập mạp,chắc nịch.Khuôn mặt
bé bầu bĩnh,làn da trắng hồng.Hai má lúc nào cũng hây hây như táo chín khiến
ái cũng muốn hôn.Mái tóc bé lưa thưa nhưng rất đen và mượt.Bà ngoại buộc cho bé hai cái nơ hồng thật là xinh.
- Tôi thường xuyên nhận xét miệng,nhận xét vở đoạn văn mà học sinh viết cho
cả lớp để thấy được các em còn sai sót cái gì cô sẽ nhận xét ngay để khi viết một bài văn các em sẽ khắc phục được không còn sai nữa
- Nhận xét bằng lời vào vở học sinh rồi nhận xét trước lớp những lỗi sai phổ biến,nhắc nhở từng em cụ thể
Dạy học sinh viết một bài văn
Viết thành một bài văn hoàn chỉnh :
Hướng dẫn các em biết:
Đây là bước quan trọng nhất và cũng là khâu khó nhất.Trên cơ sở dàn bài vừa lập, em viết thành một bài văn hoàn chỉnh gồm 3 phần (Mở bài, thân bài, kết bài), 3 phần này nối tiếp nhau tạo nên một văn bản thống nhất từ đầu đến cuối để giải quyết vấn đề nêu ra ở đề bài Khi viết, phải viết từng câu, nghĩ 2-3 câu liền rồi mới viết để các câu đứng cạnh nhau không bị khập khiễng về cách diễn đạt ý Khi đặt lời văn để diễn đạt các ý (đã trình bày ở dàn bài chi tiết), các
em lưu ý cách diễn đạt có hình ảnh, gợi cảm và sinh động bằng cách sử dụng các biện pháp tu từ, các từ ngữ gợi tả, gợi cảm, các từ tượng thanh, tượng hình, Ý hay là nhờ ở lời văn rõ ràng, mạch lạc Vì vậy, chúng ta cần đặt câu đúng ngữ pháp, tránh viét câu quá dài, tạo nên những câu văn có nhiều ý, ý luẩn quẩn, lộn xộn hoặc không rõ ràng Đặc biệt, trong khi trình bày, cần đặt các dấu câu đúng chỗ, thể hiện đúng nội dung đang trình bày Sử dụng dấu câu hợp lí, đúng chỗ cũng là một yếu tố quan trọng giúp cho bài văn của chúng ta trở nên rõ ràng, rành mạch, quyết định tới 40% thành công của một bài văn Khi trình bày lưu ý không viết tắt, không viết chữ số, trừ những số về đo lường và ngày, tháng, năm
Đọc lại bài làm :
Trang 7Sau khi viết xong, cần đọc lướt lại bài văn để sửa các lỗi (nếu có thể viết thêm các nét được) về chính tả, dấu câu,
* Lưu ý : Khi soát lại bài trên giấy kiểm tra, tuyệt đối không tẩy xoá, sửa chữa
hoặc chèn thêm từ hoặc câu vào, vì như thế bài viết trở nên lem nhem, không đẹp Do vậy, ở khâu viết bài, các em cần trình bày bài cẩn thận, tránh viết cẩu thả (viết ngoáy), tránh bỏ từ, bỏ tiếng khi viết (lỗi này hay xảy ra với những học sinh hay viết ngoáy, viết vội vàng)
Dạy học sinh phân biệt hai kiểu mở bài trực tiếp và gián tiếp.
Tả cảnh
Giới thiệu bài theo hai cách:
Mở bài trực tiếp: Giới thiệu ngay cảnh sẽ tả.
Ví dụ: Tả cảnh đẹp
Trong các địa điểm du lịch của Việt Nam tôi thích nhất là đảoPhú Quốc.
MB gián tiếp : Giới thiệu hoàn cảnh rồi sau đó mới giới thiệu cảnh sẽ tả.
Cứ mỗi dịp nghỉ hè,tôi sẽ được ba mẹ cho đi tham quan.Tôi đã từng được
đi nhiều nơi như Đà Lạt - xứ sở sương mù với phong cảnh nên thơ, mát mẽ.Sa
Pa với sự hiện diện của tiết trời bốn lần thay đổi.Nhưng có lẽ ấn tượng với tôi hơn cả chính là Phú Quốc - đảo ngọc của Việt Nam.
Tả người
Mở bài trực tiếp: Giới thiệu ngay đối tượng sẽ tả.
Ví dụ : Trong các thầy giáo,cô giáo dạy em từ lớp một đến lớp 5,em thích nhất
là cô Phượng – dạy em năm lớp một
MB gián tiếp : Giới thiệu hoàn cảnh rồi sau đó mới giới thiệu cảnh hoặc người
sẽ tả
Ví dụ: Tả cô giáo cũ
Năm tháng rồi cũng qua đi, chỉ có thời gian là thước đo chính xác nhất tình cảm của con người Bây giờ, tuy tôi đã học lớp cuối của bậc tiểu học, sắp sửa từ biệt mái trường thân yêu để bước tiếp vào bậc trung học cơ sở nhưng tôi vẫn không bao giờ quên cô Phượng đã dạy tôi năm lớp một.
Tả cơn mưa
Đám mây xám xịt từ đâu kéo về phủ kín cả bầu trời Gió cuồn cuộn thổi Bụi bay mù mịt Rồi, những hạt mưa mát lạnh từ trên trời bất ngờ lao xuống
Tả bạn học
Thoắt cái, năm năm học sắp trôi qua Tôi bây giờ đã là một học sinh cuối cấp Mỗi khi nhìn lại những năm tháng ngọt ngào dưới mái trường Tiểu học Ngan Dừa thân yêu, trong tôi lại dâng lên một cảm giác khó tả Vui có, buồn có,
ân hận cũng có Đó là cái cảm giác của tôi mỗi khi nghĩ về Thịnh, một người bạn cùng lớp
Trang 8* Nếu như phần mở bài giống như một lời mời chào thân ái thì phần kết bài giống như một cuộc tiễn đưa người khách vừa đến thăm “vườn văn” của mình Để tạo cho khách sự quyến luyến không muốn rời xa, cuộc tiễn đưa ấy phải thật tình cảm và chân thành Muốn vậy, khi viết phần kết bài, các em phải viết thật cô đọng, ngắn gọn và súc tích, tránh kết thúc một cách đơn điệu, tẻ nhạt
và cộc lốc Kết bài chính là kết lại, khép lại nội dung vừa trình bày ở phần thân bài Vì vậy cần khép bài một cách khéo léo để nó đọng lại và mở ra trong lòng người đọc những cảm xúc tràn trề, những hình ảnh đẹp đẽ mà chúng ta đã miêu
tả, đã kể trong bài văn của mình
* Ta có thể dùng 2 cách kết bài : Kết bài tự nhiên (Cho biết kết thúc, không có lời bình luận thêm) và kết bài mở rộng (nói lên tình cảm, cảm xúc của mình, liên tưởng và có thêm lời bình luận)
Tả cảnh
+Kết bài không mở rộng: Cho biết kết thúc của bài tả cảnh.
Em rất thích sông quê em.
+Kết bài mở rộng:Nói lên tình cảm,cảm xúc của mình và có lời bình luận
thêm
VD cho đoạn kết :
Em rất thích con sông quê em.Em sẽ khuyên mọi người quê em không xả nước thải bẩn, không đổ rác xuống sông để giữ cho con sông quê luôn trong sạch.
Em rất yêu con sông quê em.Em sẽ cố gắng học giỏi.Mai này lớn lên em làm kĩ sư xây dựng và thiết kế xây một cây cầu thật đẹp để bắt qua sông giúp cho bà con quê em đi lại dễ dàng hơn.
Tả người
+ Kết bài không mở rộng:Nêu nhận xét chung hoặc nói lên tình cảm của
mình với người được tả
Ví dụ:
Ba em thật tuyệt vời.
Em rất tự hào vì được làm con của ba.
Em rất kính yêu ba của em.
+ Kết bài mở rộng:Từ hình ảnh ,hoạt động của người được tả ,suy rộng ra
các vấn đề khác
Nhìn ba vất vả với việc đồng áng em cảm thấy thương ba vô cùng.Em tự hứa sẽ cố gắng học thật giỏi để sau này em đi làm kiếm tiền lo cho ba,mẹ để ba không còn vất vả nữa
Phần thân bài chính là phần trọng tâm của một bài văn Một bài văn có phần mở đầu và kết thúc hấp dẫn nhưng phần thân bài sáo rỗng, hời hợt, không giải quyết được đầy đủ các yêu cầu các yêu cầu được đặt ra ở phần đề bài thì chưa phải là một bài văn hay Để khắc phục khuyết điểm này, khi lập dàn ý của bài văn, chúng ta cần tách phần thân bài thành các ý lớn cho đầy đủ, rồi từ các ý
đó, viết thành các đoạn văn hoàn chỉnh
Trang 9Tuỳ vào yêu cầu của đề, các em có thể trình bày phần thân bài thành một hay 2-3 đoạn (dài, ngắn khác nhau) Mỗi đoạn có thể trình bày khoảng từ 3 - 12 câu, tuỳ theo nội dung của từng ý Ý nào trọng tâm thì nên nói kĩ, nói dài hơn Trong dạy học sinh viết văn cần gợi ý các em,khuyến khích HS dùng hình ảnh
so sánh,nhân hóa cho bài viết thêm sinh động
Dạy học sinh dùng hình ảnh so sánh:
Ông mặt trời đỏ như quả cầu lửa đang từ từ nhô lên ở đằng đông
Dòng sông mềm như một dải lụa vắt qua cánh đồng xanh mướt lúa
Đất nước mình đẹp như một bức tranh
Đám mây mỏng như một dải lụa đang bay qua bầu trời
Ánh nắng vàng như mật ong đang trải khắp cánh đồng
Cây bàng như một chiếc ô khổng lồ toả bóng mát rượi
Bác nông dân khoẻ như một đô vật, nước da như màu đồng hun
Mắt em bé long lanh như thủy tinh
Dáng đi của chị như người mẫu
Dùng biện pháp nhân hoá ví dụ như:
Ánh trăng vạch kẽ lá nhìn xuống
Vườn trường khoác một chiếc áo xanh um dệt bằng lá phượng
Ánh nắng dang rộng vòng tay ôm ấp ngôi nhà
Mặt trời vừa thức dậy ở đằng đông
Những bông hoa đang tươi cười trong nắng sớm
Mấy chú chim đang trò chuyện ríu rít trên cành cây
Những cơn gió rón rén bước trên mặt hồ
Mặt trời đang chuẩn bị chìm vào giấc ngủ dài
Xuân về, những chồi non choàng tỉnh giấc, ngỡ ngàng nhìn khung trời mới lạ
Đến cuối thu, bàng cởi bỏ chiếc áo choàng, hiên ngang vươn cao những cánh tay gầy guộc , đón chào cái lạnh đầu đông
Chị gió thổi qua cánh đồng
Chú chim chào mào đang hót véo von
Dòng sông buồn khi vắng ghe,xuồng qua lại
Dạy học sinh biết cách viết một bài văn hay.
Làm thế nào để viết được một bài văn hay ?
Một bài văn hay phải đạt được 3 yêu cầu : Nội dung, hình thức và cách trình
bày
a) Nội dung :
- Ý tưởng phải ăn khớp với đề bài
Trang 10- Ý tưởng phải đúng, mới và đặc biệt
- Ý tưởng phải súc tích (chứa nhiều ý trong một hình thức diễn đạt ngắn gọn)
- Ý tưởng phải xếp đặt có thứ tự và mạch lạc
- Ý tưởng cuối cùng (ở phần kết bài) phải khái quát được các ý đã nêu
ra
b) Hình thức :
- Viết đúng từ
- Viết đúng nội dung (đặt câu đúng ngữ pháp, có đủ CN, VN)
- Viết đúng dấu câu (sử dụng đúng các dấu câu đã được học)
c) Trình bày :
Chữ viết phải rõ ràng, ngay ngắn, đẹp; viết hoa đúng chỗ, các đoạn văn được phân bố hợp lí (không nên quá dài hoặc quá ngắn)
Để viết được một bài văn hay, các em cần lưu ý một số điểm sau :
a) Về cách dùng từ :
- Phải dùng từ cho chính xác, lựa chọn từ ngữ nào hay nhất để làm cho câu văn
có hồn
* Một yêu cầu cuối cùng khi viết văn đối với học sinh viết văn hay là phải hết sức tránh sự cẩu thả về chữ viết, về cách trình bày, tránh các sai sót về chính tả Muốn thế, trong khi viết, chúng ta phải hết sức chú ý suy nghĩ và vận dụng cho đúng, trình bày cho sáng sủa Đặc biệt, khi viết xong bài, phải dành thời gian đọc lại để sửa lại những sai sót (nếu có thể)
Nội dung và phương pháp làm bài :
Thể loại miêu tả :
* Nội dung – Yêu cầu :
Miêu tả là dùng lời văn có hình ảnh, làm hiện ra trước mắt người đọc bức tranh cụ thể về một cảnh, một người, một vật đã làm ta chú ý và cảm xúc sâu sắc Người tả phải nắm vững cảnh, vật mình định tả có những nét gì nổi bật, đặc sắc và diễn tả lại bằng từ ngữ giàu sức gợi cảm, cho thấy rõ hình khối, kích thước, màu sắc, âm thanh, hương vị, và những cảm giác vui, buồn, ngạc nhiên, thích thú, khi nhìn cảnh, vật Cầm trên tay chiếc bút máy, ta có thể tháo rời để xem nó có những bộ phận gì : nắp bút, thân bút, ngòi bút ; Riêng nắp bút lại gồm : nắp nhựa, đai sắt, ghim cài, ốc chốt Nếu chỉ mới nêu tên thế thôi thì đó là
kể Tả là phải nói cụ thể hơn, làm cho người đọc, người nghe như trông thấy trước mắt từng bộ phận của nó : Vuông, tròn, to, nhỏ, dài, ngắn ra sao, có màu sắc gì ? lại thấy cả tình cảm gắn bó giữa người với bút Nhìn cảnh, vật ta nhìn bằng mắt và cả bằng tấm lòng yêu ghét của mình Bài tả phải vừa gợi hình, vừa gợi cảm, phải đạt được những yêu cầu sau :
- Tả giống với thực tế
- Tả cụ thể và có thứ tự
- Tả gắn với tình người