Kỹ Thuật Chăn Nuôi Bò Sữa – Công Ty Cổ Phần Sữa Việt Nam

Bị lai Holstein Friesian F2 thng cĩ màu lang trng en màu trng ít hn.. Bị lai Holstein Friesian F3 thng cĩ màu lang trng en màu trng nhiu hn... Nên khi nuơi bị cái F3 tr lên thì cn phi u

CÔNG TY CP SA VIT NAM PHÒNG PHÁT TRIN VÙNG NGUYÊN LIU

****

TÀI LIU TP HUN

K THUT CHN NUÔI BÒ SA

Biên son : Th.S Vng Ng c Long

TP.HCM 10/2003

1

TÌM HIỂU THỊ TRỪỜNG:

BÁN SỮA Ở ĐÂU ?

GIÁ BAO NHIÊU ?

XÁC ĐỊNH KHẢ NĂNG ĐẦU TƯ :

KHẢ NĂNG VỀ VỐN ? KHẢ NĂNG VỀ ĐẤT ĐAI ? KHẢ NĂNG VỀ CÔNG LAO ĐỘNG ?

QUY MÔ CHĂN NUÔI ?

ĐỊA HÌNH & ĐỊA THẾ ?

MUA BÒ GIỐNG GIỐNG NÀO ? GIÁ TIỀN ? MUA Ở ĐÂU ?

TRỒNG CỎ : GIỐNG CỎ NÀO ? MUA CỎ GIỐNG Ở ĐÂU ?

HỌC TẬP KỸ THUẬT CHĂN NUÔI BÒ SỮA QUYẾT ĐỊNH KHỞI SỰ CHĂN NUÔI

CÁC BƯỚC KHỞI SỰ CHĂN NUÔI BÒ SỮA

I GING BỊ SA

bị ging tt

Trong iu ki n khí hu nhi t i nh nc ta: nhi t  và m  cao là mt

sa cao sn hi n nay trên th gii u cĩ ngun gc t các nc ơn i, nên khi ca iu ki n mơi trng, ngi ta thng s! d"ng phng pháp lai to gia các

d#ng, chung tri và v sinh thú y Bi vì, trong iu ki n nhi t  và  m cao

vùng khí hu nĩng m thng cĩ cht lng kém hn vùng ơn i nên bị thng khơng c cung cp y  dinh d#ng so vi nhu cu Khí hu nĩng c)ng s'

Một bò sữa giống tốt, chỉ có thể cho năng suất sữa tối đa khi được nuôi dưỡng tốt, cho ăn khẩu phần đáp ứng đầy đủ nhu cầu của bò;chuồng trại thông thoáng , sạch sẽ, mát mẽ; thú khỏe mạnh, không mắc bệnh, được tiêm phòng theo các quy định và khuyến cáo của cơ quan thú y, và khai thác hợp lý.

Bị Holstein Friesian (cịn gi là bị lang trng en, bị Hà lan – Vit tt HF)

Trên th gii cĩ rt nhiu ging bị sa, nhng tt nht và ph* bin nht v+n là ging bị Holstein Friesian (HF) Bị cĩ ngun gc t vùng Holland , Netherland (Hà Lan), nên thng c gi là bị Hà Lan ây là ging bị thích nghi rt tt  nhiu vùng khí hu khác nhau trên th gii M(c dù cĩ ngun gc ơn nhi t i Bị HF cĩ màu lang trng en, tm vĩc ln (khi lng con cái t 500-

kg/con/ngày (6000 kg cho mt chu k4 sa 300 ngày), cĩ con t 9000 kg/chu k4

sa Ti Vi t Nam, mt s bị HF thun c nuơi ti &c Trng (t8nh Lâm ng) Holstein Friesian ã và ang c s! d"ng, ngun nhp t các nc nh Canada

4

,Pháp, M, Cu Ba, Nht , Hàn Quc… Thơng thng thì các nc u phát

Francaise (Holstein Pháp) Holstein American (Holstein M), Holstein Canada (Holstein Ca na a)…

Bò Holstein Friensian (thường gọi là bò Hà Lan)là giống bò có nguồn gốc từ

vùng Holland , Hà Lan ( , Holland - Netherland) Đây là giống bò có màu lang trắng đen , năng suất cao và được nuôi rộng rãi trên nhiều vùng sinh thái khác nhau (do thích nghi cao)

GIỐNG BÒ HOLSTEIN FRIESIAN

Bị Jersey

Bị Jersey cĩ ngun gc t o Jersey ca nc Anh Ging bị này n*i ting v hàm lng bơ trong sa cao (trung bình 4,5 –5,4%) Ngi ta thng

ây là ging bị tng i nh$ con, khung xng nh$ (khi lng con cái ch8

350- ây là mt ging bị thích nghi rt tt, (c bi t là ni cĩ khí hu khơ nĩng Vì vy,

5

bị Jersey ã c s! d"ng trong cơng th&c lai to ging bị sa  nhiu nc nhi t

i trên th gii

Bò Jersey có nguồn gốc từ đảo Jersey nước Anh Giống này nổi tiếng về hàm lượng bơ trong sữa cao (trung bình 4 5 -5.4%) Bò thường có màu vàng nhạt đến hơi đậm.Bò Jersey thích nghi rất tốt đặc biệt là nơi có khí hậu khô nóng Vì vậy bò Jersey được sử dụng trong công thức lai tạo giống bò sữa ở nhiều nước trên thế giới

Bị Nâu Thy Sĩ (Brown Swiss)

Bị Nâu Th"y Sĩ cĩ ngun gc t min trung tâm và ng Th"y Sĩ ây là ging bị tng i ln con (khi lng con cái t 600-700 kg) Bị cĩ màu nâu nht n xám và (c bi t là màu da tai trong và quanh m)i thng cĩ màu trng thích nghi rt tt

Bị Red Sindhi

Bị Sind thun ( Red Sindhi ) cĩ ngun gc t vùng Malir, ngoi vi Karachi ca Pakistan Bị Sind thng cĩ màu t $ n nâu cánh dán , thng cĩ mt vài

Bị cĩ trng lng trung bình Khi lng bị cái trng thành t 250 – 350 kg,

bị c t 400-550 kg Tu*i ? ln u vào khong 30 n 40 tháng Sn lng

sa trung bình t 680 –2300 kg /chu k4 Chu k4 cho sa kéo dài t 270 –400 ngày

5500 kg /chu k4 Bị thích nghi tt vi iu ki n khí hu nĩng và s&c  kháng

400 kg, bị c trng thành t 450 -590 kg Tu*i ? ln u vào khong 30 n

40 tháng Sn lng sa trung bình t 1100 –3100 kg /chu k4 Chu k4 cho sa kéo dài t 290 –490 ngày T8 l béo trong sa vào khong 4 –5 % Cĩ bị cái c

nĩng và s&c  kháng b nh cao

6

Bị lai Sind

Bị lai Sind là kt qu lai to gia ging bị Sind cĩ ngun gc t Pakistan

bị sa to ra bị lai hng sa Bị lai Sind cĩ màu vàng hay vàng cánh gián, cĩ u,

cao, bị càng tt Bị lai Sind cĩ tm vĩc ln (Khi lng bị cái trên 250 kg) u thanh nh$, phn sau phát trin, vú to, núm vú mm, sinh sn tt, ? con dI, tính

lng trên 220 kg

BÒ CÁI LAI SIND

Bị lai Holstein Friesian F1 (50 % HF)

Friesian F1 Bị lai Holstein Friesian F1 thng cĩ màu en tuyn (ơi khi en xám, en nâu) Tm vĩc ln (khi lng bị cái khong 300-400 kg), bu vú phát trung bình khong 8-9 kg/ngày (2700 kg/chu k4) Cĩ mt s bị lai HF F1 nuơi ti

7

kg/con/ngày )

BÒ CÁI LAI HOLSTEIN FRIESIAN F1 (50%HF)

Bị lai Holstein Friesian F2 ( 75 % HF)

to ra bị lai Holstein Friesian F2 Bị lai Holstein Friesian F2 thng cĩ màu lang trng en (màu trng ít hn) Bị cái cĩ tm vĩc ln (380- 480 kg), bu vú phát

kg/chu k4) Cĩ mt s bị lai HF F2 nuơi ti TP.HCM, Bình Dng t sn lng trên 5000 kg /chu k4

Bị lai Holstein Friesian F3 (87,5 % HF)

to ra bị lai Holstein Friesian F3 Bị lai Holstein Friesian F3 thng cĩ màu lang trng en (màu trng nhiu hn ) Bị cái cĩ tm vĩc ln (400 -500 kg), bu vú

nuơi ti TP.HCM và Bình Dng t sn lng hn 6000 kg/chu k4 Tuy nhiên,

8

d#ng, thú y… thì nuơi c bị lai Holstein Friesian F3 Nu h nào khơng cĩ

iu ki n , thì tt nht ch8 nên nuơi  m&c  lai máu Holstein Friesian F2

Bị AFS (Australian Friesian Sahiwal)

Bị AFS cĩ ngun gĩc t bang Queensland, Australia Bị AFS c lai to

c c nh máu và c cơng nhn là mt ging bị sa mi Bị AFS kt hp

các b nh ký sinh trùng, thích nghi vi iu ki n khí hu nhi t i ca bị Sahiwal

Bị AFS Appendix cĩ t8 l máu Holstein là 75 % ( tng t nh bị Lai Holstein F2) Bị AFS cĩ màu sc phân ly cao Bị cĩ màu t vàng m n màu en, màu lang trng en tng t nh ging bị lai HF F1 (50% HF) và HF F2 (75

%HF) Trng lng bị cái khong 450-550 kg Sn lng sa trung bình 4200 kg/chu k4 300 ngày

GIỐNG BÒ AFS ( AUSTRALIA FRIESIAN SAHIWAL)

Trong điều kiện chăn nuôi ở vùng nhiệt đới như Việt Nam, có thể nuôi các bò lai có tỉ lệ máu Holstein Friesian cao kể cả bò Holstein thuần với điều kiện là phải đầu tư chuồng trại thích hợp, chăm sóc nuôi dưỡng đúng phương pháp , đúng kỹ thuật, tiêm phòng đầy đủ các bệnh theo quy định của cơ quan thú y.

9

1.1.5 ánh giá và la chn con gi ng

và không quá thòng (ch8 dài n khu=u gi là tt), bn núm vú cách u, tWnh mch vú to dài, ngoXn ngoèo, gp khúc

Khi chn bò t: bò sinh trng tt, lông da bóng mt, mt to sáng, tinh anh,

thành- 400kg)

Khi chn bò ã sinh sn: bò có trng lng va phi, không quá m ho(c quá

nhau, chu k4 lên ging u, sau khi ? chm nht là 3 tháng phi lên ging li Khi chn mua bò t ni khác tt thì nht là chn bò di 3 l&a ? và ang mang thai Mua bò ang mang thai s' tránh uc vi c mua lm phi các bò “trn “ ( bò gieo

* Cn c vào Gia ph

10

* Cn c vào tính tình ca bị cái

tt hay xu Thơng thng mt bị cái cao sn tính hin, linh hot, dI vt sa và ít

bị nh hng bi iu ki n ngoi cnh

Gieo tinh Bò lai Sind

Muabò cái

lai Sind

Tu&i bị lai F1 1 tháng 14 tháng 24 tháng Th'i gian 0 tháng 2 tháng 10 tháng 13 tháng 10 tháng

x

- Mua bê con sau khi cai sa : C)ng tng t nh xut phát t bị lai Sind

trng hp này, ngi mua nên h$i ngi bán là bê này cĩ phi là sinh ơi hay khơng Nu là sinh ơi (mt c mt cái ) thì khơng nên mua

- Mua bị t ã ph i u thai : bi n pháp này rt ph* bin và hu nh c áp

d"ng  hu ht các nc Rút ngn thi gian nhng cn thit phi bit rõ ngun gc lý lịch ca bị hu bị

sn ( khơng lên ging li, gieo tinh nhiu ln khơng u ) Tránh mua bị quá già (mua bị t l&a th& hai tr li là tt) Mua bị cĩ kèm bê cịn ít tháng tu*i c)ng là

11

Tu&i bị t 6 tháng 14 tháng 24 tháng Th'i gian 0 tháng 8 tháng 10 tháng

Mua

Bê lai HF cai sữa

Gieo tinh bò lai HF

Chọn mua bò giống là khâu quyết định sự thành công của chăn nuôi bò sữa Khi chọn bò giống phải dựa trên nhiều căn cứ Khi mua bò tơ , quan trọng nhất là tình trạng mang thai rồi kế đến là các căn cứ về phát triển tăng trưởng và gia phả Khi mua bò đang cho sữa, thì quan trọng nhất là năng suất sữa và tình trạng mang thai Tốt nhất là nên hỏi các cán bộ khuyến nông hoặc các dẫn tinh viên để liên hệ mua được bò giống tốt

Đẻ ra bê lai HF Khai thác sữa

mua bị lai Holstein Friesian F1, F2 hay F3 và nên lai n m&c  nào là thích

mt bị F1 vì hu nh àn bị F1 c gy dng t thơ ban u phong trào phát

Chi, Bình Chánh Tuy nhiên, c)ng cn lu ý, là tm vĩc, cht lng ca bị nn

nhng bị lai Sind khi lng trên 300 kg, sn xut c 6-7 kg ngày, nhng

tr lên Ph* bin nht hi n nay là mua nhng bị cái F3 Nhng bị cái F1, F2 dI

u t tt hn Nên khi nuơi bị cái F3 tr lên thì cn phi u t nhiu hn v

mình

to ra nhng i con sn xut sa nhiu hn, cht lng sa tt hn , cĩ ngoi

12

di truyn ca con ging

Công vi c quan trng nht trong h thng qun lý ging bò sa cho mt

y… n nhng yu t kinh t có liên quan, ví d": giá c thu mua sa ( nht là khi

gia súc Nhng yu t xã hi (tp quán tiêu dùng, trình  kin th&c ca ngi

chng trình công tác ging hoàn ch8nh và hi u qu

theo chng trình ging ca mYi nc nhng nói chung thng có bn phn: gia

x Ghi chép phiu cá th

ging, t8 l lai, khu vc a lý … (Tham kho bng qui nh mã s áp d"ng cho

cái (bXng l!a hay bXng hóa cht), bm tai, eo bng s tai ho(c eo bng s Bi n pháp ph* bin nht hi n nay là eo bng s tai

sn xut ca các th h ó u c ghi chép y 

- Bình xét ngoi hình : Các chuyên gia giám nh ging s' bình xét, ánh giá

13

- Ghi chép sn lng sa hng ngày

con bò sa

x Phân tích, khai thác và s dng s ... thành t 250 – 350 kg,

bị c t 400-550 kg Tu*i ? ln u vào khong 30 n 40 tháng Sn lng

sa trung bình t 680 –2 300 kg /chu k4 Chu k4 cho sa kéo dài t 270 –4 00 ngày

5500... 30 n

40 tháng Sn lng sa trung bình t 1100 –3 100 kg /chu k4 Chu k4 cho sa kéo dài t 290 –4 90 ngày T8 l béo sa vào khong –5 % Cĩ bị c

nĩng s&c  kháng b nh cao...

GIỐNG BÒ AFS ( AUSTRALIA FRIESIAN SAHIWAL)

Trong điều kiện chăn nuôi vùng nhiệt đới Việt Nam, ni bị lai có tỉ lệ máu Holstein Friesian cao kể bị Holstein với điều kiện phải