Đổi mới tổ chức và hoạt động của hội đồng nhân dân tỉnh đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền việt nam của dân, do dân, vì dân tt

Tuy nhiên, đây là một vấn đề rất lớn và phức tạp, cho nên, trong Luận án này, tác giả chỉ có thể giải quyết được một số vấn đề lý luận và thực tiễn về đổi mới tổ chức và hoạt động của Hộ

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài luận án

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng đã đề ra nhiệm vụ "Xây

dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì

nhân dân" [17, tr 72], đồng thời, khẳng định "Tiếp tục đổi mới tổ chức hoạt động

của chính quyền địa phương Nâng cao chất lượng hoạt động của Hội đồng nhân

dân và Ủy ban nhân dân các cấp, bảo đảm quyền tự chủ và tự chịu trách

nhiệm trong việc quyết định và tổ chức thực hiện những chính sách trong phạm

vi được phân cấp" [17, tr 251] Trên cơ sở đường lối, chính sách của Đảng,

Quốc hội đã thông qua Hiến pháp ngày 28 - 11 - 2013 (từ đây, viết gọn là

“Hiến pháp năm 2013”), trong đó quy định về chính quyền địa phương tại

Chương 9, gồm 7 điều (Điều 110 - Điều 116) và Luật Tổ chức chính quyền

địa phương ngày 19 - 6 - 2015 (từ đây, viết gọn là “Luật Tổ chức chính

quyền địa phương năm 2015”) Công cuộc xây dựng Nhà nước pháp quyền

Việt Nam của dân, do dân, vì dân đang đòi hỏi phải cải cách, đổi mới toàn

diện bộ máy nhà nước nói chung, chính quyền địa phương nói riêng, trong đó

có đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh

Hội đồng nhân dân tỉnh giữ vị trí quan trọng và có vai trò ngày càng

to lớn trong bộ máy nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân

nói chung, chính quyền địa phương nói riêng Tuy nhiên, do nhiều nguyên

nhân, tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh hiện nay vẫn còn

những hạn chế nhất định, làm cho bộ máy của nó cồng kềnh, hoạt động kém

hiệu lực, hiệu quả và mang tính hình thức

Trong bối cảnh chúng ta đang tổ chức thi hành Hiến pháp năm 2013

và sắp tới tổ chức thực hiện Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015

(kể từ ngày 1 - 1 - 2016) và trước yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền

Việt Nam của dân, do dân, vì dân thì Hội đồng nhân dân tỉnh cần được tổ

chức và hoạt động như thế nào? Đây là câu hỏi chưa có lời giải đáp đầy đủ

Đảng, Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, chính sách, pháp luật về đổi mới

tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh, nhưng việc thực hiện đổi

mới đó vẫn còn diễn ra chậm chạp và đạt hiệu quả thấp; hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh vẫn chưa được phát huy Một trong những nguyên nhân của tình trạng đó là do việc thực hiện đổi mới ấy còn thiếu những căn cứ lý luận và thực tiễn Bên cạnh đó, cho đến nay, việc nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về nội dung và cách thức thực hiện đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng thành công Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân,

vì dân còn chưa được triển khai một cách sâu rộng và có tổ chức, cho nên còn thiếu vắng những công trình có giá trị khoa học cao về vấn đề này

Trước tình hình trên, Nghiên cứu sinh đã chọn chủ đề "Đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân" làm đề tài luận án

tiến sĩ luật học của mình

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của Luận án Đối tượng nghiên cứu trực tiếp của đề tài Luận án là tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh ở Việt Nam hiện nay Tuy nhiên, đây là một vấn đề rất lớn và phức tạp, cho nên, trong Luận án này, tác giả chỉ có thể giải quyết được một số vấn đề lý luận và thực tiễn về đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của Luận án

Mục tiêu nghiên cứu đề tài là đề xuất được các quan điểm khoa học, phương hướng và giải pháp khả thi nhằm tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân trong bối cảnh hiện nay ở nước ta

Nhằm đạt được mục tiêu nêu trên, tác giả Luận án thực hiện ba nhiệm vụ chủ yếu sau đây:

Một là, phân tích làm rõ cơ sở lý luận về đổi mới tổ chức và hoạt

động của Hội đồng nhân dân tỉnh đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân

Hai là, đánh giá thực trạng đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội

đồng nhân dân tỉnh đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt

Nam của dân, do dân, vì dân trên các phương diện ưu điểm, nhược điểm và

phân tích làm rõ nguyên nhân của ưu, nhược điểm đó

Ba là, đề xuất những quan điểm khoa học, phương hướng, giải pháp

tiếp tục thực hiện đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh

đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân,

vì dân

4 Cơ sở phương pháp luận và các phương pháp nghiên cứu của Luận án

Luận án được hoàn thành trên cơ sở phương pháp luận khoa học là

chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm của Đảng

Cộng sản Việt Nam về nhà nước và pháp luật Tác giả nghiên cứu đổi mới về

tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh theo quan điểm toàn diện,

khách quan, lịch sử và cụ thể Đổi mới Hội đồng nhân dân tỉnh trong mối quan

hệ biện chứng và đồng bộ với đổi mới các thành tố của cả hệ thống chính trị

nói chung và cả bộ máy nhà nước, chính quyền địa phương ở nước ta nói

riêng nhằm đáp ứng những yêu cầu xây dựng thành công Nhà nước pháp

quyền Việt Nam của dân, do dân và vì dân Tác giả sử dụng phương pháp chủ

yếu này trong Chương 1, Chương 2 và Chương 4 Đồng thời, tác giả phân tích

việc đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh gắn liền với

những điều kiện lịch sử cụ thể của đất nước trong mỗi thời kỳ một cách

khách quan, phương pháp này tác giả sử dụng chủ yếu tại Chương 3 của Luận

án

Ngoài ra, tác giả cũng sử dụng các phương pháp nghiên cứu khác để

thực hiện Luận án như phương pháp phân tích - tổng hợp, so sánh, thống kê,

…

5 Những đóng góp mới của Luận án

Lần đầu tiên luận án đã phân tích làm sáng tỏ những vấn đề lý luận

về đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh nhằm đáp ứng

yêu cầu xây dựng thành công Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do

dân, vì dân; đánh giá thực trạng tiến hành đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh đáp ứng yêu cầu xây dựng thành công Nhà nước pháp quyền Việt Nam thời gian qua, nhằm chỉ ra ưu điểm, nhược điểm và phân tích làm rõ nguyên nhân của ưu, nhược điểm đó; đề xuất những quan điểm, phương hướng, giải pháp tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng thành công Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân ở nước ta…

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của Luận án

Về mặt lý luận, luận án sẽ góp phần xứng đáng vào việc làm sáng tỏ nhiều vấn đề quan trọng mà cho tới nay, hoặc chỉ được đề cập phần nào, hoặc chưa hề được đề cập trong các công trình nghiên cứu như vị trí, vai trò của Hội đồng nhân dân tỉnh trong Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân; những yêu cầu về tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh phù hợp với nhiệm vụ xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân; khái niệm, mục tiêu, nguyên tắc, nội dung đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh; các nhân tố ảnh hưởng việc đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh nhằm xây dựng thành công Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân ở nước ta

Về mặt thực tiễn, trên cơ sở đánh giá một cách khoa học, khách quan thực trạng đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh đáp ứng yêu cầu xây dựng thành công Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân, luận án đưa ra được những quan điểm, phương hướng, giải pháp khả thi nhằm tiếp tục tiến hành đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh có hiệu quả đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân

Luận án là một tài liệu khoa học có giá trị phục vụ công tác nghiên cứu khoa học, đào tạo đại học và sau đại học các ngành luật học, hành chính học; hoạt động thực tiễn đổi mới tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước nói chung, của Hội đồng nhân dân tỉnh nói riêng, cũng như hoạt động xây

dựng pháp luật, tổ chức thực hiện pháp luật và bảo vệ pháp luật về tổ chức và

hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh và của cả bộ máy nhà nước theo

hướng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân;…

7 Kết cấu của luận án

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận chung và Danh mục tài liệu tham

khảo, nội dung của Luận án được kết cấu thành bốn chương sau:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài Luận án

Chương 2: Cơ sở lý luận về đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội

đồng nhân dân tỉnh đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt

Nam của dân, do dân, vì dân

Chương 3: Thực trạng đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng

nhân dân tỉnh đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của

dân, do dân, vì dân

Chương 4: Quan điểm, phương hướng và giải pháp tiếp tục đổi mới

tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh đáp ứng yêu cầu xây dựng

Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân

NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA LUẬN ÁN

Chương 1

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

1.1 Các công trình khoa học ở trong nước nghiên cứu về nhà nước pháp

quyền và Hội đồng nhân dân

1.1.1 Về nhà nước pháp quyền

Các công trình nghiên cứu về nhà nước pháp quyền và xây dựng Nhà

nước pháp quyền XHCN Việt Nam tập trung giải quyết những vấn đề nhận

thức luận về nhà nước pháp quyền, Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN

của dân, do dân, vì dân như nguyên tắc, điều kiện, mô hình nhà nước pháp

quyền trong điều kiện, hoàn cảnh của nước ta

Trong bài Vấn đề nhà nước pháp quyền (Tạp chí Cộng sản, Số 2/1992),

tác giả Nguyễn Văn Động luận giải nhà nước pháp quyền là giá trị của nền

văn minh nhân loại và ý nghĩa lý luận, thực tiễn sâu sắc của việc thực hiện tư

tưởng xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân

trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế Trong bài Học thuyết về nhà nước pháp quyền- Lịch sử và hiện tại (Tạp chí Luật học, số 4/1996), tác giả Nguyễn

Văn Động phân tích những giá trị và đặc điểm cơ bản của tư tưởng nhà nước pháp quyền trong lịch sử và hiện tại

Chương trình khoa học xã hội cấp nhà nước KX.04 (2001-2005) Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, trong đó có Đề tài KX.04.01: Cơ sở lý luận và thực tiễn về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân do GS,VS Nguyễn Duy Quý làm Chủ nhiệm; Đề tài KX 04-02: Mô hình tổ chức và hoạt động của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của dân, do dân, vì dân giai đoạn 2001- 2010 do GS.TSKH Đào Trí Úc làm Chủ

nhiệm Những công trình nghiên cứu này đã nghiên cứu và đánh giá một cách toàn diện về nhà nước pháp quyền trong lịch sử ở phương Đông và phương Tây; về tư tưởng, đặc điểm của Nhà nước pháp quyền Việt Nam

Mô hình tổ chức và hoạt động của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là sách chuyên khảo của nhiều tác giả (Nxb Tư pháp, Hà

Nội, 2007), trong đó, các tác giả đã nghiên cứu một cách khá toàn diện những vấn đề lý luận về mô hình nhà nước pháp quyền, bản chất của nhà nước pháp quyền, chỉ ra những đặc điểm của nhà nước pháp quyền nói chung và các đặc trưng của Nhà nước pháp quyền Việt Nam nói riêng Bài

Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì nhân dân" của Tô Huy Rứa (Tạp chí Cộng sản, số 22,

tháng 11/2005) đã tập trung phân tích những quan điểm của Hồ Chí Minh

về tư tưởng xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân

trong điều kiện thực tiễn của nước ta Trong bài Đẩy mạnh xây dựng nhà

nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam (Http://www Vietnamplus.vn,

ngày 21/4/2011), PGS.TS Nguyễn Viết Thông đã phân tích một cách toàn diện

những quan điểm cơ bản của Đảng ta về xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam

Trong những công trình nghiên cứu này, các tác giả đã tập trung luận giải sự hình thành, phát triển của nhận thức về nhà nước pháp quyền, nguyên

tắc, đặc trưng của nhà nước pháp quyền với tư cách là những giá trị có tính

phổ biến, sự hạn chế quyền lực nhà nước trong nhà nước pháp quyền, đồng

thời, nêu ra những quan điểm và đặc trưng của Nhà nước pháp quyền Việt

Nam của dân, do dân, vì dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam;

mô hình nhà nước pháp quyền, mô hình tổ chức cơ quan lập pháp, hành pháp,

tư pháp trong nhà nước pháp quyền, nhưng về chính quyền địa phương nói

chung và HĐND tỉnh nói riêng mới chỉ điểm qua ở những nét chung nhất mà

chưa có những phân tích xác đáng về tổ chức và hoạt động của nó nhằm đáp

ứng yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân

Hơn nữa, trong các nghiên cứu nêu trên, các tác giả còn những quan niệm

khác nhau về nhà nước pháp quyền, về chính quyền địa phương, và về vị trí,

tính chất của HĐND Tuy vậy, đây là những cơ sở lý luận, là nguồn tài liệu

quan trọng, có ý nghĩa lý luận sâu sắc để tác giả vận dụng vào việc nghiên

cứu đề tài mà nghiên cứu sinh đã lựa chọn

1.1.2 Về Hội đồng nhân dân

- Về sự hình thành, vị trí, tính chất, vai trò của HĐND nói chung, HĐND

tỉnh nói riêng:

Trong sách Những vấn đề lý luận và thực tiễn về chính quyền địa

phương ở Việt Nam hiện nay (của nhiều tác giả, Chủ biên: PGS.TS Lê Minh

Thông và PGS.TS Nguyễn Như Phát, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

2002), các tác giả đã phân tích về chính quyền địa phương trên thế giới và

Việt Nam, đem đến cho chúng ta những nhận thức mới, đúng đắn hơn, toàn

diện hơn về chính quyền địa phương nói chung và HĐND nói riêng Sách

Hội đồng nhân dân, quá trình hình thành và biến đổi (Vũ Hùng, Nxb Đà

Nẵng, 2007) cũng đã phân tích làm rõ nhiều vấn đề về tổ chức và hoạt động

của HĐND một cách có hệ thống từ trước đến nay Bình luận khoa học Hiến

pháp Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 là sách của Viện

Chính sách công và pháp luật (Nxb Lao động và xã hội, Hà Nội, 2014) đã

bình luận về chính quyền địa phương theo quy định của Hiến pháp năm 2013

- Về tổ chức và hoạt động của của HĐND các cấp:

Kỷ yếu hội nghị toàn quốc về hoạt động của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân năm 2010 (Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hà Nội,

2010) gồm những bài phân tích nội dung và phương thức hoạt động của HĐND

và UBND nói chung

- Về thực trạng và những yêu cầu đặt ra về tổ chức, hoạt động của HĐND nói chung, HĐND tỉnh nói riêng:

Bài 60 năm xây dựng và hoàn thiện tổ chức chính quyền địa phương của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945-2005) (PGS.TS Thái Vĩnh

Thắng, Tạp chí Luật học, số 5/2005) trình bày khái quát về quá trình hình thành và phát triển của tổ chức chính quyền địa phương ở nước ta, phân tích

những bất cập và đề ra phương hướng khắc phục Bài Thí điểm bỏ Hội đồng nhân dân quận, huyện, phường- những vấn đề đặt ra (TS Nguyễn Thị Thu

Hà, Tạp chí Luật học, số 5/2011) đánh giá những kết quả thành công và hạn chế của hơn 1 năm việc thí điểm không tổ chức HĐND quận, huyện, phường

và tập trung phân tích những hạn chế, kiến nghị không chủ quan kết luận

sớm, nên thận trọng Tổ chức và hoạt động của chính quyền tỉnh theo hướng xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là Luận án tiến

sĩ chuyên ngành Quản lý hành chính công (Nguyễn Hồng Diên, Học viện Hành chính Quốc gia, Hà Nội, 2005), trong đó, tác giả luận án tập trung phân tích những quan điểm cơ bản về Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN, về

tổ chức và hoạt động của chính quyền tỉnh đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà

nước pháp quyền ở nước ta Chất lượng hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh theo yêu cầu của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là

Luận án tiến sĩ Luật học (Nguyễn Nam Hà, Viện Khoa học Xã hội Việt Nam,

Hà Nội, 2011), trong đó, tác giả luận án tập trung phân tích các giải pháp nâng cao chất lượng các hoạt động của HĐND tỉnh trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam hiện nay, nhưng chưa đề cập hoặc đề cập rất ít đến vấn đề cách thức đổi mới về tổ chức HĐND tỉnh đáp ứng yêu cầu

xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN Sách Hội đồng nhân dân trong Nhà nước pháp quyền (GS.TS Nguyễn Đăng Dung, Nxb Tư pháp, Hà Nội, 2012)

phân tích về nhà nước pháp quyền trên thế giới, những đòi hỏi của nhà nước

pháp quyền, về địa vị pháp lý của HĐND trong nhà nước pháp quyền ở nước

ta hiện nay Báo cáo kết quả các nghiên cứu chuyên đề phục vụ sửa đổi Hiến

pháp năm 1992" của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (Hà Nội, 2013) đã phân tích

làm rõ nhiều nội dung về chính quyền địa phương như mô hình tổ chức chính

quyền địa phương, thực trạng tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương

- Cải cách, đổi mới tổ chức và hoạt động của bộ máy chính quyền địa

phương là vấn đề được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu Suy nghĩ về

cơ sở khoa học của việc đổi mới tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân

dân ở nước ta hiện nay (TS Nguyễn Văn Động, Tạp chí Luật học, số

4/2003) Bên cạnh đó, cũng có một số công trình đề cập sự cải cách, đổi mới

một số mặt trong tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương gắn với

việc xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam Ví dụ: Đổi mới tổ chức và hoạt

động của các cơ quan đại diện ở nước ta (Luận án phó tiến sĩ Luật học của

Chu Văn Thành, chuyên ngành Lý luận về nhà nước và pháp luật, mã số

5.05.01, Học viện Nguyễn Ái Quốc); Nâng cao hiệu lực giám sát của Hội

đồng nhân dân cấp tỉnh trong điều kiện đổi mới ở Việt Nam hiện nay (Vũ

Mạnh Thông, Luận văn thạc sĩ Luật học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí

Minh, Hà Nội, 1998); Về Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân ở nước ta

hiện nay (TS Nguyễn Thị Hồi, Tạp chí Luật học, Số 1/ 2004); Đổi mới về tổ

chức và hoạt động của chính quyền địa phương ở Việt Nam hiện nay (Hoàng

Thu Trang, Luận văn thạc sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội,

2014)

Các công trình nghiên cứu khoa học nêu trên tiếp tục phát triển tư tưởng

xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam trong điều kiện thế giới

đang chuyển đổi Đồng thời, các nhà khoa học pháp lý đã đóng góp vào kho

tàng lý luận về nhà nước, pháp luật, đặc biệt là sự phát triển của Nhà nước

Việt Nam trong giai đoạn mới - giai đoạn mà toàn Đảng, toàn dân ta đẩy

mạnh công cuộc cải cách lớn đối với toàn bộ bộ máy nhà nước, cải cách nền

hành chính, cải cách tư pháp, đổi mới công tác lập pháp theo hướng Nhà

nước pháp quyền XHCN Việt Nam Đối với HĐND tỉnh, các công trình nghiên cứu cũng đã đề cập trên nhiều góc độ khác nhau, từ việc nghiên cứu

tổ chức HĐND tỉnh đến việc nghiên cứu phương thức hoạt động, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND, đại biểu HĐND, chất lượng các kỳ họp Hội đồng, cả việc tổ chức các kỳ họp Hội đồng thế nào cho có hiệu quả Tuy nhiên, hầu hết các công trình nghiên cứu khoa học này chưa đề cập việc đổi mới về tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh như thế nào và tiến trình đổi mới ra sao nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân Mặc dù vậy, các công trình nghiên cứu trên có giá trị lớn giúp cho tác giả có được những luận chứng khoa học để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện luận án của mình

1.2 Các công trình khoa học của các tác giả ngoài nước và các tác giả trong nước nghiên cứu về chính quyền địa phương ở nước ngoài

- Một số công trình khoa học của các tác giả ngoài nước nghiên cứu về chính quyền địa phương ở nước ngoài:

Local government finance and industrial policy in China, Economics

of Planning 31: 195-212, 1998 (Tài chính của chính quyền địa phương và chính sách công nghiệp ở Trung Quốc) là công trình của Christopher Heady, trong đó, tác giả nhận xét rằng nghiên cứu cho thấy hệ thống tài chính của chính quyền địa phương ở Trung Quốc ảnh hưởng tới chính sách công nghiệp địa phương

Trong: Local government, local economic development and quality of life in Poland, GeoJournal 90, 225 - 234, 2000 (Chính quyền địa phương, sự

phát triển kinh tế địa phương và chất lượng cuộc sống ở Ba Lan), Craig Young và Sylwia Kaczmarek cho rằng việc thành lập chính quyền tự trị ở địa phương là một phần quan trọng trong quá trình chuyển đổi ở các nước Đông

Âu và Trung Âu vào năm 1989

- Một số công trình khoa học của các tác giả trong nước nghiên cứu về chính quyền địa phương ở nước ngoài:

Bài: Về bộ máy chính quyền cấp tỉnh ở một số nước (Nguyễn Thị Thu

Hà, Tạp chí Quản lý nhà nước, số 113, tháng 6 năm 2005) tập trung phân

tích về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương nói chung và cơ

quan đại diện của nhân dân ở địa phương nói riêng tại một số nước như Thụy

Điển, Na Uy, trong đó tác giả nhấn mạnh nguyên tắc: chính quyền địa

phương là cộng đồng lãnh thổ tự quản, được tự chủ về tài chính, có tư cách

pháp nhân; không có hệ thống thứ bậc hoặc sự giám sát giữa các cấp chính

quyền địa phương

Bài: Lịch sử hệ thống chính quyền địa phương Nhật Bản và một số vấn

đề về cải cách chính quyền địa phương Nhật Bản hiện nay (Phạm Hồng

Quang, Tạp chí Luật học, số 4/2010) đã trình bày khái quát về tổ chức chính

quyền địa phương Nhật Bản từ 1868 đến nay

Nhìn chung, các tác phẩm, các công trình ngoài nước, các công trình

nghiên cứu về pháp luật nước ngoài liên quan đến tổ chức và hoạt động của

chính quyền địa phương cung cấp cho tác giả những tư liệu phong phú đề cập

đến mô hình chính quyền địa phương các nước trên thế giới, chế độ bầu cử,

chế độ dân chủ, thiết chế cơ quan đại diện của nhân dân… ở địa phương, từ

đó giúp tác giả có thêm cơ sở lý luận để nghiên cứu luận án của mình

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐỔI MỚI TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG

CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN TỈNH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU XÂY

DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN VIỆT NAM CỦA DÂN, DO DÂN,

VÌ DÂN

2.1 Vị trí, tính chất, đặc điểm và vai trò của Hội đồng nhân dân tỉnh

2.1.1 Vị trí, tính chất và đặc điểm của Hội đồng nhân dân tỉnh

Theo chúng tôi, để đánh giá đúng vị trí pháp lý của Hội đồng nhân dân

tỉnh trong Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân hiện nay

thì vừa phải căn cứ các quy định của Hiến pháp năm 2013, Luật tổ chức

chính quyền địa phương năm 2015 vừa cần đặt nó trước những yêu cầu của

Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân và vì dân Chúng tội cho

rằng làm rõ vị trí pháp lý của Hội đồng nhân dân tỉnh trước những yêu cầu

của Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân và vì dân hiện nay cần phác thảo nó theo kết cấu chiều dọc và chiều ngang của bộ máy nhà nước như sau:

Theo chiều dọc, Xem xét theo chiều dọc, tức là xét mối quan hệ giữa Hội đồng nhân dân tỉnh với các cơ quan nhà nước ở Trung ương như Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan nhà nước khác

và ở địa phương như Hội đồng nhân dân huyện Theo chiều ngang, tức là xét

mối quan hệ giữa HĐND tỉnh với UBND cùng cấp

Hội đồng nhân dân tỉnh có hai tính chất pháp lý cơ bản: một là, tính quyền lực nhà nước, hai là, tính đại diện.

2.1.2 Vai trò của Hội đồng nhân dân tỉnh

Hội đồng nhân dân tỉnh có vai trò quan trọng là đầu mối đầu tiên và quan trọng nhất của chính quyền địa phương cho việc triển khai thực hiện tất cả các chính sách, đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước trong phạm vi cộng đồng dân cư của tỉnh

2.2 Những yêu cầu của việc xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân đối với tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh

2.2.1 Những yêu cầu chung của việc xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân và vì dân đối với tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh

Một là, tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh phải đảm bảo được nguyên tắc tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân Hai là, tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh phải đảm bảo được nguyên tắc quyền lực nhà nước là thống nhất Ba là, tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh phải bảo đảm được sự phân

định rõ vị trí, vai trò, thẩm quyền giữa HĐND tỉnh với các cơ quan nhà nước khác theo chiều dọc và theo chiều ngang trên cơ sở Hiến pháp năm 2013

Bốn là, tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh phải bảo đảm được sự phân định

rõ ràng giữa trách nhiệm của HĐND tỉnh với trách nhiệm của xã hội dân sự trên địa bàn tỉnh phù hợp với Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân và

vì dân

2.2.2 Những yêu cầu cụ thể của việc xây dựng Nhà nước

pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân đối với tổ chức

của Hội đồng nhân dân tỉnh

Tổ chức của HĐND tỉnh trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền

Việt Nam của dân, do dân, vì dân phải đảm bảo tính hợp hiến và hợp pháp

Tổ chức của HĐND tỉnh phải đảm bảo được tính tự chủ và tự chịu trách

nhiệm của HĐND tỉnh

Tổ chức của HĐND tỉnh phải bảo đảm được tính dân chủ trong xã hội

công dân

Tổ chức của HĐND tỉnh phải theo sự lãnh đạo toàn diện của Đảng

Tổ chức HĐND tỉnh phải đảm bảo phát huy vai trò của Đại biểu HĐND tỉnh

2.2.3 Những yêu cầu cụ thể của việc xây dựng Nhà nước

pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân đối với hoạt động

của Hội đồng nhân dân tỉnh

Hoạt động của HĐND tỉnh đảm bảo tính thống nhất, phù hợp với Hiến

pháp và pháp luật Hoạt động của HĐND tỉnh bao gồm hai nhóm hoạt động

chủ yếu sau đây: nhóm hoạt động nhằm giám sát việc tuân theo Hiến pháp và

pháp luật ở địa phương, thực hiện nghị quyết của HĐND tỉnh và nhóm hoạt

động nhằm quyết định các vấn đề của địa phương do luật định.

2.3 Khái niệm, mục tiêu, nguyên tắc, nội dung, hình thức, phương pháp

đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh đáp ứng yêu cầu

xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân

2.3.1 Khái niệm, mục tiêu, nguyên tắc đổi mới tổ chức và hoạt động của

Hội đồng nhân dân tỉnh

- Mục tiêu tổng quát của đổi mới tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh

là thiết lập cơ cấu tổ chức hợp lý, chặt chẽ, khoa học và nâng cao hiệu lực,

hiệu quả hoạt động của HĐND tỉnh, bảo đảm tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm

của HĐND tỉnh

- Nguyên tắc đổi mới tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh bao gồm:

Nguyên tắc bảo đảm sự tham gia của nhân dân vào tiến trình đổi mới tổ chức và

hoạt động của HĐND tỉnh; nguyên tắc bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng đối với

việc đổi mới tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh; nguyên tắc bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp của việc đổi mới về tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh; Nguyên tắc dân chủ, công khai, minh bạch trong việc đổi mới tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh; Nguyên tắc khoa học trong việc tiến hành đổi mới về tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh yêu cầu việc đổi mới tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh phải được tiến hành trên cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn

2.3.2 Nội dung, hình thức, phương pháp đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh

2.3.2.1 Nội dung đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh

Theo chúng tôi, nội dung đổi mới tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh

là toàn bộ các công việc cần giải quyết trong quá trình tiến hành đổi mới Đó là: đổi mới tư duy chính trị - pháp lý, nhận thức đúng đắn và đầy đủ hơn vị trí, tinh chất, vai trò của HĐND tỉnh trong bộ máy nhà nước; Đảng đề ra đường lối, chính sách về đổi mới tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh; Nhà nước thể chế hóa đường lối, chính sách đổi mới tổ chức, hoạt động của HĐND tỉnh thành pháp luật; tổ chức thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về đổi mới HĐND tỉnh; tổng kết, đánh giá toàn diện, sâu sắc và khách quan công cuộc đổi mới tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh; cơ cấu lại tổ chức bên trong và cải tiến nội dung, hình thức và phương pháp hoạt động của HĐND tỉnh; đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, cho đội ngũ cán bộ làm việc trong HĐND tỉnh và đại biểu HĐND tỉnh,

2.3.2.2 Hình thức và phương pháp tiến hành đổi mới về tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh

Việc đổi mới tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh được tiến hành dưới các hình thức sau đây:

Tổ chức tổng kết, đánh giá lý luận khoa học về HĐND tỉnh và thực tiễn tổ chức, hoạt động của HĐND tỉnh từ trước tới nay; tổ chức nghiên cứu lý luận khoa học về đổi mới tổ chức, hoạt động của HĐND tỉnh; tổ chức các hội thảo khoa học, tọa đàm khoa học, nói chuyện chuyên đề về đổi mới tổ chức, hoạt

động của HĐND tỉnh; khảo sát thực tiễn để đánh giá mức độ, nhu cầu và sự cần

thiết về đổi mới tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh; áp dụng thí điểm những

kết quả nghiên cứu lý luận vào thực tiễn tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh;

2.4 Những nhân tố ảnh hưởng đến đổi mới tổ chức và hoạt động của

Hội đồng nhân dân tỉnh đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền

Việt Nam của dân, do dân, vì dân

2.4.1 Những nhân tố ảnh hưởng tích cực đến đổi mới tổ chức và hoạt

động của Hội đồng nhân dân tỉnh

Một là, sự hoàn thiện đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà

nước về chính quyền địa phương nói chung, HĐND tỉnh nói riêng và về đổi

mới tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh;

Hai là, có đội ngũ cán bộ có đủ năng lực, phẩm chất để giữ những vị trí

then chốt trong bộ máy của HĐND tỉnh như Thường trực HĐND tỉnh, lãnh

đạo các Ban của HĐND tỉnh;

Ba là, chất lượng của đại biểu HĐND tỉnh và chính sách đãi ngộ đối với

đại biểu HĐND tỉnh là điều kiện cơ bản cho công cuộc đổi mới;

Bốn là, cơ sở vật chất - kỹ thuật, trang thiết bị cho HĐND tỉnh và đại biểu

HĐND tỉnh hoạt động, được đổi mới phù hợp với thẩm quyền và điều kiện thực

tiễn của mỗi địa phương để có tiềm lực vật chất phục vụ công cuộc đổi mới

2.4.2 Những nhân tố ảnh hưởng tiêu cực đến đổi mới tổ chức và hoạt

động của Hội đồng nhân dân tỉnh

Thứ nhất, sự nhận thức chưa đúng đắn, chưa đầy đủ về sự cần thiết phải

đổi mới tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh nhằm nâng cao hơn nữa hiệu

lực, hiệu quả hoạt động của HĐND tỉnh, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà

nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân;

Thứ hai, việc xác định chưa đúng vị trí, vai trò của UBND tỉnh trong

mối quan hệ với HĐND tỉnh dẫn tới sự lúng túng trong cách làm;

Thứ ba, cách diễn đạt chưa rõ ràng, chặt chẽ trong các quy định pháp

luật cũng ảnh hưởng tới sự nhận thức và thực hiện đổi mới tổ chức và hoạt

động của HĐND tỉnh

2.5 Tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương ở một số nước và

giá trị tham khảo cho Việt Nam

Một là, dù là nhà nước liên bang hay nhà nước đơn nhất đều có sự lựa

chọn mô hình tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương bao gồm hai cơ quan chính là Hội đồng do nhân dân địa phương trực tiếp bầu ra và Ủy ban do

Hội đồng bầu ra thực hiện chức năng chấp hành của Hội đồng Hai là, quyền tự

chủ, tự quyết và tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương, HĐND tỉnh gắn liền với phân quyền rạch ròi về thẩm quyền giữa chính quyền trung ương và chính quyền địa phương và giữa các cấp chính quyền địa phương với nhau

Ba là, các quy định về tổ chức chính quyền địa phương các nước hiện nay

luôn theo hướng tăng thẩm quyền cho chính quyền địa phương, cho cơ quan dân cử cao nhất tại địa phương là cơ quan Hội đồng, bảo đảm tính chủ động, sáng tạo của chính quyền địa phương và giảm nhẹ gánh nặng cho chính

quyền trung ương Bốn là, nhiều quốc gia trên thế giới đã ghi nhận nguyên

tắc phân quyền vào trong Hiến pháp - văn bản có hiệu lực pháp lý tối cao

Chương 3

THỰC TRẠNG ĐỔI MỚI TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN TỈNH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN VIỆT NAM CỦA DÂN, DO DÂN,

VÌ DÂN 3.1 THÀNH TỰU TRONG ĐỔI MỚI TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG

CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN TỈNH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN VIỆT NAM CỦA DÂN, DO DÂN, VÌ DÂN

3.1.1 Thành tựu trong đổi mới tổ chức của Hội đồng nhân dân tỉnh đáp

ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân

Một là, về vị trí, tính chất và vai trò của HĐND tỉnh trên cơ sở của Hiến pháp năm 1992 có những thay đổi về tổ chức bộ máy nhà nước nói chung và bộ máy tổ chức của HĐND tỉnh nói riêng theo hướng bảo đảm gọn nhẹ, năng động, và có khả năng điều hành, quản lý các lĩnh vực của đời

sống nhân dân địa phương của tỉnh theo cơ chế kinh tế thị trường Hai là,

về thẩm quyền của HĐND tỉnh Thẩm quyền của HĐND tỉnh đã có bước

phát triển mới đáp ứng yêu cầu của Nhà nước pháp quyền Việt Nam của

dân, do dân và vì dân Ba là, về bộ máy giúp việc cho HĐND tỉnh, HĐND

tỉnh đều thành lập các Ban chuyên trách để giúp HĐND tỉnh thẩm tra các

đề án, báo cáo, tờ trình của UBND tỉnh, kiểm tra việc thi hành nghị quyết

của HĐND tỉnh, góp ý kiến về việc xây dựng và thực hiện nhiệm vụ ở địa

phương Bốn là, về đại biểu HĐND tỉnh Khác với các quy định trước thời

kỳ đổi mới theo hướng xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân,

do dân, vì dân thì số lượng đại biểu HĐND tỉnh giảm dần; tiêu chuẩn đại

biểu HĐND tỉnh ngày càng được quy định cụ thể và đầy đủ; trong hoạt

động của đại biểu HĐND tỉnh thì tính chuyên nghiệp ngày càng tăng, tính

kiêm nhiệm ngày càng giảm

3.1.2 Thành tựu trong đổi mới hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh

đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân,

vì dân

Trong thời kỳ đổi mới, hoạt động của HĐND tỉnh nói riêng và HĐND

các cấp nói chung được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật chuyên

biệt: Nghị quyết số 301NQ/UBTVQH về việc ban hành Quy chế hoạt động

của HĐND các cấp năm 1996 Và như vậy, mọi hoạt động của HĐND tỉnh và

các bộ phận hợp thành của HĐND tỉnh cũng như mọi sự phối hợp hoạt động

của HĐND tỉnh với các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội trong việc thực

hiện chức năng, thẩm quyền của HĐND tỉnh đều được dựa trên cơ sở Hiến

pháp và pháp luật, tránh sự lạm quyền, lộng quyền hoặc tùy tiện từ phía các

cơ quan công quyền của nhà nước Kỳ họp HĐND tỉnh đã xem xét và quyết

định các vấn đề của địa phương theo luật định một cách công khai thông qua

việc truyền hình trực tiếp các phiên họp của HĐND tỉnh, các phiên họp chất

vấn của HĐND tỉnh Sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát, thường xuyên của cấp ủy

Đảng, giúp cho việc chuẩn bị báo cáo các kỳ họp HĐND tỉnh bảo đảm nội

dung đề ra trong kỳ họp phù hợp với đường lối chính trị của Đảng Một trong

những hoạt động trọng tâm của HĐND tỉnh là giám sát việc thực hiện pháp

luật, các nghị quyết, chủ trương, chính sách của các cơ quan nhà nước, các tổ chức, đơn vị vũ trang nhân dân và các công dân ở địa phương cũng như trách nhiệm giám sát thông qua các báo cáo, giải trình, chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp

3.1.3 Nguyên nhân của thành tựu trong đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân

Thứ nhất, nhờ có đường lối, chính sách đúng đắn của Đảng và có

pháp luật mang tính khả thi của Nhà nước về đổi mới tổ chức và hoạt

động của HĐND tỉnh Thứ hai, pháp luật về tổ chức và hoạt động của

HĐND tỉnh, về bầu cử đại biểu HĐND tỉnh liên tục được ban hành, sửa đổi, bổ sung nhằm thể hóa đường lối đổi mới của Đảng; pháp luật quy định ngày càng cụ thể, hệ thống và minh bạch cả về tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh, tạo hành lang pháp lý cho HĐND tỉnh thực hiện ngày càng có hiệu quả các chức năng, nhiệm vụ của cơ quan đại diện nhân dân tại địa phương theo xu hướng dân chủ và Nhà nước pháp quyền Việt Nam

của dân, do dân và vì dân Thứ ba, HĐND tỉnh luôn nhận được sự hướng

dẫn, giám sát kịp thời của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nhận được những điều kiện thuận lợi, sự hướng dẫn, kiểm tra trong thực hiện văn bản của

cơ quan nhà nước cấp trên của Chính phủ để thực hiện tốt nhiệm vụ,

quyền hạn do luật định Thứ tư, HĐND tỉnh luôn chủ động phối hợp chặt

chẽ với các cơ quan của Quốc hội, UBND tỉnh, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và HĐND các cấp khác để trao đổi kinh nghiệm hoạt động, mạnh dạn cải tiến, đổi mới nội dung và phương

thức hoạt động đem lại hiệu quả thiết thực Thứ năm, các điều kiện bảo

đảm về tổ chức và hoạt động của HĐND tỉnh luôn được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và nhân dân, nên cả tổ chức, hoạt động của HĐND tỉnh ngày càng có chất lượng và hiệu quả

3.2 HẠN CHẾ TRONG ĐỔI MỚI TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN TỈNH ĐÁP ỨNG YÊU CẦU XÂY DỰNG NHÀ

NƯỚC PHÁP QUYỀN VIỆT NAM CỦA DÂN, DO DÂN, VÌ DÂN

3.2.1 Hạn chế trong đổi mới tổ chức của Hội đồng nhân dân tỉnh đáp

ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì

dân

Một là, quan niệm về HĐND nói chung, trong đó có HĐND tỉnh nói

riêng chưa phản ánh đúng tính chất, vai trò và vị trí pháp lý của HĐND tỉnh

đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân

và vì dân Hai là, chúng tôi cho rằng: quan điểm về cơ chế song trùng trực

thuộc của UBND tỉnh vẫn đang được thực hiện là quan điểm hiện hành mang

tính ổn định và thống nhất trong pháp luật nước ta từ trước tới nay và những

khuyết điểm của nó về tính hình thức của HĐND tỉnh, hoạt động thiếu tính

chủ động, nhiều quyền nhưng không thực quyền, tính đùn đẩy trách nhiệm

trước nhân dân địa phương vẫn diễn ra và đòi hỏi phải đổi mới mạnh mẽ đáp

ứng yêu cầu của Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân và vì dân

Ba là, mặc dù thẩm quyền của HĐND tỉnh liên tục được đổi mới trong các

văn bản pháp luật của Nhà nước ta theo hướng hoàn thiện thể chế dân chủ và

minh bạch hóa về thẩm quyền trong mối quan hệ với các cơ quan nhà nước

cấp trên, giữa trung ương và địa phương, giữa HĐND tỉnh và UBND tỉnh,

giữa HĐND tỉnh với các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội tại địa phương

tỉnh, nhưng cho đến nay vẫn chưa minh bạch hóa về thẩm quyền của HĐND

tỉnh nhằm phát huy dân chủ và quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính

quyền địa phương trên cơ sở pháp luật đáp ứng những yêu cầu của Nhà nước

pháp quyền Việt Nam của dân, do dân và vì dân Bốn là, một trong những

yếu tố cơ bản để hình thành bộ máy tổ chức của HĐND tỉnh là đại biểu

HĐND tỉnh, vì thế những nhược điểm hiện nay về đại biểu HĐND tỉnh theo

quy định của pháp luật hiện hành chưa đáp ứng được những yêu cầu của Nhà

nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân và vì dân

3.2.2 Hạn chế trong đổi mới hoạt động của Hội đồng nhân dân tỉnh đáp

ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì

dân

Về kỳ họp của HĐND tỉnh Pháp luật hiện hành mới chỉ quy định số

lượng kỳ họp thường lệ 2 kỳ hoặc ít nhất 2 kỳ trong năm (không kể bất thường, chỉ tiến hành trong trường hợp đặc biệt) nhưng lại không quy định thời gian tối thiểu, tối đa cho mỗi kỳ họp, trong khi đó, khối lượng công việc

cả năm dồn vào 2 kỳ họp nên thường là quá tải Về hoạt động của Thường trực HĐND tỉnh Khối lượng công việc theo luật định là rất lớn và nặng nề,

trong khi đó Thường trực HĐND tỉnh chỉ có 3 thành viên, trong đó, Chủ tịch HĐND tỉnh thường hoạt động theo chế độ kiêm nhiệm còn lại 2 chuyên trách nhưng chưa được phân định rõ trong luật về chức năng nhiệm vụ và quyền

hạn của phó chủ tịch HĐND tỉnh Về hoạt động của các Ban HĐND tỉnh.

Các Ban của HĐND tỉnh có chức năng, nhiệm vụ quyền hạn là rất lớn, trong khi đó số lượng thành viên mỗi Ban thường chỉ có từ 5 - 7 người Do đó, hoạt động của các Ban của HĐND tỉnh còn nhiều bất cập, mang nhiều tính hình

thức Về hoạt động của đại biểu HĐND tỉnh Đại biểu HĐND tỉnh có những

hạn chế trong hoạt động công tác đại biểu nhiều năm qua là: "Khi bầu cử, nặng về cơ cấu nên trình độ, năng lực đại biểu HĐND tỉnh còn hạn chế về

nhiều mặt làm ảnh hưởng đến kết quả hoạt động chung" Về hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của HĐND tỉnh Trình tự ban hành văn

bản còn thiếu thống nhất, không theo một quy trình, thủ tục chặt chẽ, khoa

học và hợp lý Về các điều kiện cơ sở vật chất phục vụ cho các hoạt động của HĐND tỉnh nhìn chung chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn cho mọi hoạt

động của HĐND tỉnh Về năng lực hiểu biết về pháp luật của các đại biểu HĐND tỉnh nói chung và cán bộ lãnh đạo HĐND tỉnh nói riêng còn hạn chế Về công tác sơ kết, tổng kết hàng năm về các quyết định, chính sách của HĐND tỉnh chưa thường xuyên và có hiệu quả

3.2.3 Nguyên nhân của hạn chế trong đổi mới tổ chức và hoạt động Hội đồng nhân dân tỉnh đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân

Một là, Nhà nước ta chưa có những quy định trong pháp luật cụ thể về việc

lựa chọn mô hình tổ chức HĐND tỉnh gắn liền với những yêu cầu xây dựng Nhà

nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân Hai là, công tác quy hoạch

cán bộ, đại biểu HĐND tỉnh chưa được quan tâm, thiếu chiến lược cụ thể, thụ động về đào tạo nguồn cán bộ, nguồn đại biểu hoạt động chuyên nghiệp cho