bài giảng cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học

NHIỆM VỤ CỦA TIẾT HỌC - Phân tích các dữ liệu từ bài văn để hình thành khái niệm phát biểu cảm nghĩ về một tác phẩm văn học; rút ra bố cục của một bài văn phát biểu cảm nghĩ về một tác p

Thế nào là văn bản Biểu cảm ? Các em đã

học loại văn biểu cảm nào ?

NHIỆM VỤ CỦA TIẾT HỌC

- Phân tích các dữ liệu từ bài văn để hình thành khái niệm phát biểu cảm nghĩ về một tác phẩm văn học; rút ra bố cục của một bài văn phát biểu cảm nghĩ về một tác phẩm văn học.

- Vận dụng kiến thức về cách làm để thực hiện các bài tập trong SGK.

Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn Tào Khê nước chảy vẫn còn trơ trơ.

Hãy đọc liền mạch bài ca dao

đó ?

Liên tưởng

Hồi tưởng

Suy ngẫm

Suy nghĩ, cảm xúc

Suy nghĩ, cảm xúc Tưởng

tượng

Liên tưởng

Hồi tưởng

Suy ngẫm

Suy nghĩ, cảm xúc đó được bộc

lộ bằng những cách nào ?

Liên tưởng

Hồi tưởng

Suy ngẫm

Cách

BC Các yếu tố Mục đích Tưởng

tượng, liên tưởng

Hồi tưởng, suy ngẫm

Hãy chỉ ra các yếu tố tưởng tượng, liên tưởng, hồi tưởng, suy ngẫm và nêu mục đích của nó trong bài văn ?

Liên tưởng

Hồi tưởng

Suy ngẫm

Cách

BC Các yếu tố Mục đích

Tưởng tượng, liên tưởng

Hồi tưởng, suy ngẫm

Trình bày tình cảm, cảm xúc

- Nghĩ đây

về cố hương.

- Có bóng một người tối

mờ mờ.

…

- Tất cả tâm trí thất vọng

- Lại chính là con sông mong đợi.

…

Trình bày tình cảm, cảm xúc

Liên tưởng

Hồi tưởng

Suy ngẫm

Trình bày tình cảm, cảm

xúc về bài ca dao

- Hai câu đầu: Người viết giả định và

đặt mình vào trong cảnh để thể nghiệm, bày tỏ cảm xúc …

- Câu 3,4: Hồi tưởng, tưởng tượng, liên

tưởng cảnh ngóng trông, tiếng kêu, tiếng nấc của người ngóng trông.

- Câu 5,6: Cảm nghĩ về sông Ngân …

con sông nhớ thương, chờ đợi…

- Hai câu cuối: Cảm nghĩ về con sông

Tào Khê.

Trong bài văn mỗi phần biểu cảm về hai câu ca dao, em hãy cho biết các ý được biểu cảm trong từng phần.

Liên tưởng

Hồi tưởng

Suy ngẫm

Về nội dung, hình thức

- Hai câu đầu: Người viết giả định và

đặt mình vào trong cảnh để thể nghiệm, bày tỏ cảm xúc …

- Câu 3,4: Hồi tưởng, tưởng tượng, liên

tưởng cảnh ngóng trông, tiếng kêu, tiếng nấc của người ngóng trông.

- Câu 5,6: Cảm nghĩ về sông Ngân …

con sông nhớ thương, chờ đợi…

- Hai câu cuối: Cảm nghĩ về con sông

Tào Khê.

Như vậy bài văn đã trình bày cảm nghĩ về những mặt nào của bài ca dao ?

Trình bày tình cảm, cảm

xúc về bài ca dao

từ những chi tiết, những hình ảnh gây ấn tượng sâu sắc

Từ cảm xúc ấy phát huy trí tưởng tượng,liên tưởng, hồi tưởng và rút ra

những suy ngẫm về ý nghĩa của TP

Đêm qua…

lòng chung thủy của ta.

Đoạn cuối

Mở bài Thân Kết bài

Bài văn biểu cảm trên có mấy phần? Xác định vị trí từng phần?

từ những chi tiết, những hình ảnh gây ấn tượng sâu sắc

Từ cảm xúc ấy phát huy trí tưởng tượng,liên tưởng, hồi tưởng và rút ra

những suy ngẫm về ý nghĩa của TP

Bố cục:

- Ghi nhớ (ý 2 - sgk)

Xác định ý chính từng phần trong bài văn:

- Mở bài: giới

thiệu

- Thân bài: trình bày cảm xúc từ TP

- Kết bài: ấn tượng chung

Hãy đọc bài văn sau và trả lời các câu hỏi :

Đọc bài thơ Bài ca nhà tranh bị gió thu phá của thi hào Đỗ Phủ tự nhiên tôi thấy

gần gũi thân thiết Nhà tranh bị gió thu phá! Một đề tài gần gũi quen thuộc với người dân Việt Nam ta biết bao!

Đỗ Phủ sống vào thế kỷ thứ VIII, cách ngày nay đã 1200 năm, mà cảnh gió bão trong bài thơ chẳng khác gì hôm nay! Ai đã trải qua cảnh gió bão, đã nhìn thấy cảnh tàn phá của gió bão trên màn ảnh nhỏ đều dễ dàng nhận thấy, sự tàn phá của thiên

nhiên xưa nay thật giống nhau Mà đâu phải chỉ giống nhau! Với nhịp độ phá hoại môi trường, nhất là phá rừng diễn ra càng nhanh, càng nhiều như hiện nay, bão lụt gần đây hoành hành càng thất thường, càng dữ dội

… Cảnh nhà dột, chăn ướt, không ngủ được trong bài thơ thật chân thực Đọc lên

như thấy cảnh thê thảm hiện lên trước mắt Chi tiết “Con nằm xấu nết đạp lót nát” rất

thật Trẻ con ngủ mê thường đạp lung tung, làm rách thêm cái chăn vốn đã cũ nát Sự

vô tâm của trẻ thơ cũng làm hư hỏng thêm cái gia sản vốn đã nghèo nàn của nhà thơ Nhưng tâm hồn nhà thơ thật cao thượng và giàu có biết bao Ông ao ước:

“Ước được nhà rộng muôn ngàn gian

Che khắp thiên hạ kẻ sĩ nghèo đều hân hoan”

… Đỗ Phủ quả là nhà thơ lớn Ông đã vượt lên tình cảnh bi thảm của riêng mình để

1/ Bài văn trên dùng để làm gì ?

A Kể lại nội dung bài thơ.

B Bày tỏ tình cảm, cảm xúc của tác giả về bài thơ Bài ca nhà tranh bị gió thu

phá của Đỗ Phủ.

C Tái hiện lại những hình ảnh được miêu tả trong bài thơ.

D Phân tích cái hay, cái đẹp về nội dung và nghệ thuật của bài thơ.

2/ Tác giả đã bày tỏ tình cảm, cảm xúc bằng cách nào ?

A Trình bày cảm xúc trực tiếp.

B Liên tưởng, tưởng tượng, suy ngẫm.

C Miêu tả, tái hiện.

3/ Chỉ ra bố cục của bài văn trên.

Bài tập 1: Phát biểu cảm nghĩ về bài

thơ Cảnh khuya của Hồ Chí Minh.

Để làm bài chúng ta tiến hành những bước nào ?

Bài tập 1: Phát biểu cảm nghĩ về bài

thơ Cảnh khuya của Hồ Chí Minh.

1/ Tìm hiểu đề, tìm ý:

-THĐ: + Thể loại: Văn biểu cảm

+ Đối tượng: Bài thơ Cảnh khuya

-Tìm ý: Cảm nghĩ qua các hình ảnh:

+ Câu 1: Thích thú trước hình ảnh so sánh mới mẻ, hấp dẫn

+ Câu 2: Hình ảnh bóng trăng, bóng cây, bóng hoa quấn quýt, lung linh, huyền ảo + Câu 3; 4: Cảm động về tấm lòng yêu thiên nhiên, đất nước của Bác

Bài tập 1: Phát biểu cảm nghĩ về bài

thơ Cảnh khuya của Hồ Chí Minh.

b/ Thân bài: Câu 1+2: Cảnh đêm trăng rừng êm đềm thơ mộng:

- Giữa không gian tĩnh lặng của đêm, nổi bật tiếng suối chảy róc rách Câu thơ sử dụng nghệ thuật so sánh độc đáo

- Ánh trăng chiếu sáng mặt đất với những mảng sáng tối đan xen, hoà quyện tạo khung cảnh lung linh huyền ảo

=> Bức tranh đêm trăng rừng tuyệt đẹp cuốn hút người đọc

Câu 3+4 : Tâm trạng của Bác trong đêm khuya

- Trước khung cảnh lung linh huyền ảo của chốn rừng Việt Bắc, Bác say mê ngắm cảnh

Bài tập 1: Phát biểu cảm nghĩ về bài

thơ Cảnh khuya của Hồ Chí Minh.

c/ Kết bài: Khẳng định lại tình cảm của người viết: Đây là bài thơ hay thể hiện tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, tinh thần yêu nước sâu nặng của Bác

Ví dụ đoạn văn mở bài:

Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là một nhà cách mạng tài ba mà còn một nhà thơ lớn của dân tộc Người đã để lại nhiều bài thơ hay, nhưng trong em ấn tượng sâu sắc nhất là bài “Cảnh khuya” Bài thơ

được Bác viết trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp tại núi rừng Việt Bắc Qua bài thơ, ta thấy vẻ đẹp

huyền ảo và tâm hồn yêu thiên nhiên tha thiết gắn liền lòng yêu nước của Người

3/ Viết thành bài:

Bài tập : Đề bài (sgk).

Bài tập 1: Phát biểu cảm nghĩ về bài

thơ Cảnh khuya của Hồ Chí Minh.

Bài tập 2: Đề bài (sgk).

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ

* Học bài: Nắm vững khái niệm văn biểu cảm về tác phẩm văn học (Bố cục, cách lập ý…)

- Hoàn thành bài phát biểu cảm

nghĩ về bài thơ “Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê” của Hạ Tri

Chương Viết vào vở bài tập.

* Soạn bài: Tiếng gà trưa

- Đọc kỹ bài thơ và phần chú thích SGK.

- Những hình ảnh và kỷ niệm nào trong tuổi thơ đã được gợi lại từ tiếng gà trưa ? Qua đó, bài thơ đã biểu hiện những tình cảm gì của