Nếu như tâm lý học nghiên cứu dư luận xã hội dưới dạng nghiên cứu tâm lý đám đông, vô thức tập thể, các nhà chính trị học, sử học nhấn mạnh tới vai trò của dư luận xã hội trong các quá t
Trang 1
MỤC LỤC 1
I MỞ BÀI 2
II NỘI DUNG 2
1 Định nghĩa dư luận xã hội 2
2 Các tính chất cơ bản của dư luận xã hội 3
2.1 Tính khuynh hướng 4
2.2 Tính lợi ích 5
2.3 Tính lan truyền 7
2.4 Tính bền vững tương đối và tính dễ biến đổi 8
2.5 Tính tương đối trong khả năng phản ánh thực tế của dư luận xã hội 11
3 Tác dụng của dư luận xã hội đối với lĩnh vực pháp luật 12
III KẾT BÀI 17
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 18
Trang 2
I.MỞ BÀI
Dư luận xã hội là đối tượng nghiên cứu không phải của riêng một ngành khoa học nào mà là của nhiều ngành khoa học như tâm lý học, chính trị học, sử học và đặc biệt là
xã hội học Nếu như tâm lý học nghiên cứu dư luận xã hội dưới dạng nghiên cứu tâm lý đám đông, vô thức tập thể, các nhà chính trị học, sử học nhấn mạnh tới vai trò của dư luận xã hội trong các quá trình quản lý xã hội, và ảnh hưởng của nó đối với các chính sách của chính phủ, thì xã hội học đi vào bản chất xã hội của dư luận xã hội Xã hội học tập trung mối quan tâm của mình vào quá trình hình thành - phổ biến - tiếp nhận dư luận
xã hội, tác động của dư luận xã hội đối với các mặt hoạt động của đời sống xã hội (kinh
tế, chính trị, ) và từng nhóm xã hội, cũng như chú trọng đến việc đo đạc dư luận xã hội
Tìm hiểu về vấn đề này, trong phạm vi bài chúng ta sẽ đi phân tích các tính chất cơ bản của dư luận xã hội và từ đó tìm hiểu tác dụng của dư luận xã hội với lĩnh vực pháp luật.
II.NỘI DUNG 1.Định nghĩa dư luận xã hội.
Dư luận xã hội là một thuật ngữ được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm Nhưng đến nay vẫn chưa có định nghĩa hoàn chỉnh được các nhà hoa học thống nhất Nguyên nhân
là do dư luận xã hội là một hiện tượng tinh thần của xã hội, phức tạp nên việc thể hiện đầy đủ ý nghĩa nội hàm của nó trong một định nghĩa ngắn gọn là rất khó Theo B.K Paderin (nhà nghiên cứu dư luận xã hội người Nga) cho rằng : dư luận xã hội là tổng thể các ý kiến, trong đó chủ yếu là các ý kiến thể hiện sự phán xét đánh giá, sự nhận định (bằng lời hoặc hông bằng lời), phản ánh ý nghĩa của các thực tế, quá trình, hiện tượng,
sự kiện đối với các thể chế, giai cấp xã hội nói chung và thái độ công khai hoặc che đậy của các nhóm xã hội lớn nhỏ đối với các vấn đề của cuộc sống xã hội có động chạm đến các lợi ích chung của họ
Theo trung tâm nghiên cứu dư luận xã hội thuộc Ban tư tưởng văn hóa Trung ương:
Dư luận xã hội là tập hợp các luồng ý kiến cá nhân trước các vấn đề, sự kiện, hiện tượng
có tính thời sự
Trang 3
Theo Trung tâm xã hội học ( Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh): Dư luận xã hội là một hiện tượng xã hội đặc biệt biểu thị sự phán xét, đánh giá và thái độ của các
nhóm xã hội đối với những vấn đề có liên quan đến lợi ích của các nhóm xã hội Dư luận
xã hội được hình thành qua các cuộc trao đổi, thảo luận công khai
Kết hợp vai trò, ý nghĩa thực tiễn của dư luận xã hội, xuất phát từ đặc trưng về đối tượng nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu của xã hội học, chúng ta có thể định nghĩa dư luận xã hội như sau:
Dư luận xã hội là tập hợp các ý kiến, thái độ có tính chất phán xét, đánh giá của các nhóm xã hội, của cộng đồng xã hội hay xã hội nói chung, nó có tính phổ biến tương đối, tính mạnh mẽ và bền vững nhất định đối với những vấn đề đụng chạm tới lợi ích chung, thu hút được sự quan tâm của nhiều người và được thể hiện trong các nhận định hoặc hành động thực tiễn của họ.
2 Các tính chất cơ bản của dư luận xã hội
Để làm rõ khái niệm dư luận xã hội và đi sâu nghiên cứu nó các nhà hoa học đã chỉ
ra 5 tính chất cơ bản của dư luận xã hội mà ta cần tìm hiểu trong phạm vi bài viết đó là:
2.1 Tính khuynh hướng.
Dư luận xã hội tồn tại từ lâu đời cùng với xã hội loài người, được xem là có trước
cả luật pháp, có tác dụng là phương tiện giáo dục, định hướng và điều chỉnh hành vi Khi người ta nói đến dư luận xã hội, thường là người ta nghĩ đến thái độ đánh giá của cộng đồng đối với những sự kiện xã hội nhất định Thái độ của dư luận xã hội đối với mỗi sự kiện, hiện tượng , quá trình xã hội có thể khái quát theo các khuynh hướng nhất định: tán thành, phản đối hay lưỡng lự, chưa rõ thái độ Khi sự kiện, hiện tượng xảy ra phù hợp với lợi ích cộng đồng xã hội thì dư luận xã hội có thái độ tán thành và khi các sự kiện, hiện tượng này đi ngược lại với lợi ích cộng đồng thì bị dư luận xã hội phản đối Cũng
có thể phân chia dư luận xã hội theo các khuynh hướng như tích cực, tiêu cực, tiến bộ, lạc hậu Ở mỗi khuynh hướng này ta có thể thấy thái độ tán thành hay phản đối lại có thể phân chia thành các mức độ khác nhau Cụ thể là: thái độ rất tán thành, tán thành, lưỡng lự, phản đối, rất phản đối Chính nhờ tính chất này của dư luận xã hội mà người ta
Trang 4
có thể thấy được sự giống nhau và khác biệt của dư luận xã hội ở mỗi thời kỳ lịch sử, cũng như ở các không gian xã hội khác nhau Chẳng hạn cũng là về bảo vệ các giá trị gia đình như sự thủy chung, dư luận xã hội ở các thời kỳ khác nhau, hoặc trong những bối cảnh khác nhau (nông thôn - thành thị, các nhóm nghề, nhóm tuổi ) có những thái độ, đánh giá có thể khác nhau và sự thống nhất và xung đột của dư luận xã hội cũng là biểu
thị của tính khuynh hướng
2.2 Tính lợi ích
Tính chất này được thể hiện ngay trong định nghĩa dư luận xã hội Đối tượng của dư luận xã hội không phải là mọi thực tế xã hội nói chung, mà chỉ là những cái được cộng đồng xã hội quan tâm tới, vì nó có liên quan đến các nhu cầu, lợi ích về vật chất hay tinh thần của họ Vì thế , để trở thành đối tượng của dư luận xã hội, các sự kiện hiện tượng
xã hội đang diễn ra phải được xem xét từ góc độ mối quan hệ mật thiết đến lợi ích của các nhóm khác nhau trong xã hội
Không tồn tại một dư luận xã hội không phản ánh những nhu cầu- lợi ích cụ thể của các nhóm xã hội cụ thể dù là tích cực hay tiêu cực, phản đối hay tán thành thì nguyên nhân cũng đều có thể tìm thấy ở nhu cầu- lợi ích của từng nhóm xã hội cụ thể Những nhu cầu ấy có thể xuất phát từ việc bảo vệ lợi ích của nhóm, sự tồn tại của các giá trị trong nhóm, hay đảm bảo sự bền vững của các mối quan hệ trong nhóm
Ví dụ như khi dư luận xã hội lên tiếng về các vụ việc xảy ra đối với các vụ tham nhũng gần đây với thái độ đồng tình với các chủ trương của Chính phủ trong việc giải quyết dứt khoát, không tránh né dù đối tượng tham nhũng giữ cương vị, trọng trách cao đến đâu, cũng có nghĩa rằng nhu cầu công bằng xã hội được nhiều nhóm xã hội ủng hộ; hoặc như việc tăng giá gaz, xăng dầu được mọi người chú ý vì nó đụng chạm đến mục đích kinh tế
Lợi ích vật chất được nhận thức rõ nét khi các hiện tượng diễn ra trong xã hội có liên quan chặt chẽ đến hoạt động kinh tế và sự ổn định cuộc sống của đông đảo người dân
Ví dụ như : các chủ trương của Đảng và Nhà nước về khoán nông nghiệp, về cải cách chế độ tiền lương có ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của người dân Chẳng hạn như
Trang 5
trong năm 2009 Nhà nước đã nhiều lần điều chỉnh giá xăng, dầu cho phù hợp với bối cảnh thị trường.Đây là những ví dụ rất sinh động cho mối liên quan này
Lợi ích tinh thần được đề cập đến khi các vấn đề đang diễn ra đụng chạm đến hệ thống các giá trị chuẩn mực xã hội, các phong tục tập quán, khuôn mẫu hành vi ứng xử văn hóa của cộng đồng xã hội hoặc của cả một dân tộc Ví dụ như những năm trước đây cuộc chiến tranh do Mỹ và NATO phát động chống lại Liên bang Nam Tư đã gây ra dư luận phản đối mạnh mẽ trên thế giới Không chỉ bởi những thiệt hại đối với người dân Nam tư mà còn bởi sự nhận thức đông đảo của người dân thế giới về một nguy cơ tiềm tàng của chủ nghĩa đế quốc và thực dân mới núp dưới chiêu bài “ can thiệp nhân đạo”, tạo ra một thứ tiền lệ nguy hiểm cho các cuộc can thiệp sau này Ở Việt Nam những năm gần đây trong giới trẻ xuất hiện tình trạng “sống thử” Hiện tượng này ngay lập tức
bị dư luận lên án vì nó ảnh hưởng đến thuần phong mĩ tục, nếp sống văn hóa truyền thống lâu đời của người phương Đông.Ở đây dư luận xã hội đã phản đối không chỉ tình trạng này mà còn phản đối trào lưu của giới trẻ hiện nay coi nhẹ các giá trị truyền thống của cha, ông, sống buông thả
2.2 Tính lan truyền
Một trong những đặc điểm cơ bản của dư luận xã hội là tính lan truyền Dư luận xã hội là sản phẩm của tư duy phán xét, là sự thể hiện quan điểm, thái độ của các cá nhân trước các hiện tượng pháp lý Dư luận xã hội được coi như một biểu hiện của hành vi tập thể, một hiện tượng được các nhà xã hội học rất quan tâm Cơ sở của bất kỳ một hành vi tập thể nào cũng là hiệu ứng phản xạ quay vòng, trong đó khởi điểm từ một cá nhân hay nhóm nhỏ sẽ gây nên chuỗi các kích thích của các cá nhân khác, nhóm khác Để duy trì được chuỗi kích thích này luôn cần có các nhân tố tác động lên cơ chế hoạt động tâm lý của cá nhân và nhóm Dư luận xã hội lan truyền bằng các kênh giao tiếp: kênh giao tiếp trực tiếp như cá nhân trực tiếp truyền đi hoặc thông qua kênh giao tiếp gián tiếp qua các phương tiện thông tin đại chúng Đối với dư luận xã hội các nhân tố tác động đó có thể
là các thông tin bằng các hình ảnh, âm thanh sống động trực tiếp có tính thời sự Dưới tác động của các luồng tin này, các nhóm công chúng khác nhau sẽ cùng được lôi cuốn
Trang 6
vào quá trình bày tỏ sự quan tâm của mình thông qua các hoạt động trao đổi, bàn bạc, tìm kiếm thông tin, cùng chia sẻ trạng thái tâm lí của mình với người xung quanh Đặc biệt là đối với các sự kiện lớn của đất nước như tình trạng chiến tranh; các cuộc bầu cử; hay các sự kiện vượt bên ngoài hoạt động sống và làm việc bình thường của con người như các vụ tôi phạm nguy hiểm, nạn hạn hán, lũ lụt Chúng ta có thể theo dõi và ghi nhận được ảnh hưởng của các luồng thông tin đến các hành động quan tâm của công chúng Khi đó, sự hình thành mạnh mẽ và lan truyền nhanh chóng của dư luận xã hội được thể hiện rõ nét Dư luận xã hội lan truyền càng rộng thì càng có xu hướng thống nhất về nội dung các phán xét, đánh giá, càng làm cho mọi người trong xã hội nhận thức sâu sắc
Ví dụ như: Trong vụ công ty Vê Đan xả nước thải ra sông Thị Vải vụ việc được phát hiện và đầu tiên nó thu hút được sự quan tâm của người dân khu vực xung quanh bị ảnh hưởng trực tiếp, của các cấp chính quyền mà khi báo chí lên tiếng, các nhà chức trách lên tiếng và dư luận cả nước cũng lên tiếng Khi một vụ án liên quan đến bạo lực trẻ em thì nó sẽ là mối quan tâm không chỉ của các cơ quan pháp luật mà còn là của nhiều nhóm dư luận khác nữa của báo chí, của cơ quan bảo vệ trẻ em
2.3 Tính bền vững tương đối và tính dễ biến đổi.
Dư luận xã hội vừa có tính bền vững tương đối lại vừa có tính dễ biến đổi Hai tính chất này tưởng như mâu thuẫn với nhau nhưng tùy vào tính chất của sự kiện hiện tượng
mà dư luận xã hội bộc lộ Có những dư luận xã hội chỉ qua một đêm là thay đổi, nhưng cũng có những dư luận xã hội qua hàng thập niên vẫn không thay đổi Tính bền vững của dư luận xã hội phụ thuộc vào nhiều yếu tố Đối với những sự kiện, hiện tượng hay các quá trình quen thuộc, dư luận xã hội thường rất bền vững
Ví dụ như sự đánh giá rất cao của dư luận xã hội về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, về vai trò của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong công cuộc giải phóng dân tộc Việt Nam, về tầm quan trọng của sự nghiệp đổi mới, chính sách khoán nông nghiệp tới nay vẫn không thay đổi Trái lại với sự bền vững ấy khi cái mới ra đời lúc đầu chỉ được số ít thừa nhận và nó dễ bị phản đối.Ví dụ như trước một trận bóng đá của
Trang 7
đội tuyển chủ nhà dư luận xã hội bày tỏ thái độ rất tin tưởng vào khả năng của đội nhà nhưng khi đội chủ nhà bị thua thì dư luận xã hội sẽ chỉ trích, phê phán, tức giận Nhưng
ý kiến của đa số nhanh chóng, dễ dàng thay đổi khi cái mới vươn lên khẳng định mình trong cuộc sống
Ví dụ như khi các nước trên thế giới vào cuộc để bảo vệ môi trường thì lúc đó chúng
ta vẫn chưa nhận thức rõ được ảnh hưởng to lớn của việc làm ô nhiễm môi trường Đến hiện nay khi vấn đề ô nhiễm đang ngày càng trở lên trầm trọng thì nước ta mới bắt đầu tiến hành hoạt động để giáo dục ý thức người dân bảo vệ môi trường Hiện nay vấn đề ô nhiễm môi trường được dư luận xã hội rất quan tâm Vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm cũng vậy, ban đầu nó không được nhiều sự quan tâm của dư luận nhưng khi ngày càng
có nhiều căn bệnh liên quan đến việc thiếu ý thức trong vệ sinh an toàn thực phẩm thì nó lại trở thành vấn đề nóng của xã hội Và đương nhiên, không phải lúc nào dư luận xã hội cũng đúng, không phải lúc nào ý kiến của số đông cũng là chính xác
Tính biến đổi của dư luận xã hội được xem xét trên hai bình diện sau:
- Biến đổi theo không gian và môi trường văn hóa: Sự phán xét đánh giá
của dư luận xã hội về bất kỳ sự kiện, hiện tượng, hay quá trình xã hội nào cũng phụ thuộc vào hệ thống giá trị, chuẩn mực đang tồn tại trong nền văn hóa của cộng đồng người Với cùng một sự việc, sự kiện xảy ra, dư luận xã hội của các cộng đồng người khác nhau lại thể hiện sự phán xét khác nhau Ví dụ , hiện tượng tảo hôn, chế độ đa thê lại là hiện tượng bình thường tại các nước khu vực Trung đông, Nam Sahara (Châu Phi) hay Ấn Độ, nhưng sẽ gặp phải sự phản ứng gay gắt tại nhiều nước ở châu Âu, Bắc Mỹ, Đông nam Á.Trong khi đó quan hệ tình dục ngoài hôn nhân lại dễ dàng được chấp nhận
ở châu Âu, Bắc Mỹ mà lại bị phản đối mạnh mẽ, thậm chí bị trừng phạt theo luật lệ tôn giáo ở Trung đông
- Biến đổi theo thời gian: Cùng với sự phát triển của xã hội, nhiều giá trị, chuẩn
mực văn hóa, phong tục tập quán biến đổi ngay trong cùng một nền văn hóa –xã hội, dẫn đến sự thay đổi trong cách nhìn nhận, đánh giá của dư luận xã hội Trong thời kỳ bao cấp trước đây, khi nhà nước chịu trách nhiệm chu cấp và đảm bảo cuộc sống tối thiểu
Trang 8
cho người dân thì các hoạt động buôn bán, kiếm lời cho cá nhân bị xã hội lên án mạnh
mẽ và quy kết thành tội đầu cơ, tích trữ Còn trong thời kỳ kinh tế thị trường hiện nay thì
dư luận xã hội đã thay đổi quan niệm các hoạt động đó không còn bị đánh giá là tiêu cực
mà được cho là hoạt động kinh doanh thương mại bình thường Phụ thuộc vào bối cảnh
cụ thể, dư luận xã hội còn biến đổi theo đối tượng của các phán xét, đánh giá khi công chúng phát hiện thêm các mối liên quan giữa đối tượng ban đầu với các sự kiện, hiện tượng, quá trình diễn ra kèm theo nó Mặt khác, xuất phát từ các phán xét đánh giá bằng lời, dư luận xã hội có thể chuyển hóa thành các hành động mang tính tự phát hoặc có tổ chức để thể hiện thái độ đồng tình hay phản đối của mình Một mặt, dư luận xã hội cực lực lên án, đòi xử lý nghiêm minh( thể hiện bằng các ý kiến) các vụ tội phạm tấn công vào các chiến sĩ công an khi đang thi hành nhiệm vụ Mặt khác chính người dân đã tích cực quyên góp từ thiện( thể hiện bằng hành động để hỗ trợ một phần cho gia đình của những chiến sĩ công an đã dũng cảm hi sinh trong khi làm nhiệm vụ)
Không chỉ thể hiện ra bên ngoài, dư luận xã hội về những vấn đề đời sống xã hội có thể ở trạng thái tiềm ẩn, không bộc lộ bằng lời (dư luận của đa số im lặng) Trong những
xã hội thiếu dân chủ, dư luận xã hội đích thực thường tồn tại dưới dạng tiềm ẩn Trong
xã hội cũng thường có dư luận xã hội tiềm ẩn về những sự việc, sự kiện sắp tới, chưa xảy ra hiện thời chưa cấp bách
2.4 Tính tương đối trong khả năng phản ánh thực tế của dư luận xã hội.
Sự phản ánh thực tế xã hội của dư luận xã hội có thể đúng ( đúng nhiều, đúng ít) có
thể sai ( sai ít, sai nhiều) Dù có đúng đến mấy thì dư luận xã hội vẫn có những hạn chế, không nên tuyệt đối hóa khả năng nhận thức của dư luận xã hội Dù có sai đến mấy, trong dư luận xã hội cũng có những hạt nhân hợp lý, không thể coi thường được Chân
lý của dư luận xã hội không phụ thuộc vào tính chất phổ biến của nó Không phải lúc nào dư luận của đa số cũng đúng hơn dư luận của thiểu số Cái mới, lúc đầu thường chỉ
có một số người nhận thấy do đó dễ bị đa số phản đối Đối với những vấn đề trừu tượng, phức tạp, dư luận của giới trí thức, của những người có trình độ về học vấn cao thường chín chắn hơn so với những người có trình độ học vấn thấp Nếu dư luận xã hội xuất
Trang 9
phát từ những nhóm xã hội có khả năng đánh giá khách quan, đưa ra nhận xét đúng đắn thì dư luận trong trường hợp này thì thường đúng nhưng nếu nó xuất phát từ những người không nhận thức rõ ràng vấn đề trình độ hiểu biết kém hơn thì sẽ dẫn đến sai, chỉ
có thể là tin đồn
Ví dụ như: khi có quy định của Nhà nước bắt buộc phải đội mũ bảo hiểm khi ra đường thì có rất nhiều ý kiến phản đối vì cho rằng đây là sự bất tiện và thực hiện một cách cưỡng ép, đối phó nhưng sau hàng loạt vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng xảy ra liên quan đến việc không chấp hành đúng quy định này thì dư luận đã dần dần chấp nhận nó
là một quy định thực tế bảo vệ cho chính họ và họ đã thực hiện tương đối tốt Như vậy cái mới bị dư luận phản đối nhưng chưa chắc nó đã sai Khi nó vươn lên khẳng định vị trí của mình thì dư luận xã hội lại không hề phản đối Đối với vấn đề làm đường sắt cao tốc mặc dù bị dư luận rất phản đối nhưng những nhà chức trách lại có lí do riêng của họ khi ủng hộ đề án này vì cho rằng đây là dự án phát triển kinh tế giúp cho đất nước ta phát triển còn đa số người dân lại cho rằng việc này là lãng phí nguồn vốn nhà nước, đối với vấn đề này thì nhận thức của những người có trình độ học vấn cao chín chắn hơn, họ nhìn vấn đề trên nhiều phương diện
Như vậy, ở những nhóm xã hội có học vấn cao họ có thể dễ dàng tiếp cận thông tin, phân tích một cách khoa học về nội dung, bản chất, nguồn gốc từ đó mà đưa ra các đánh giá phán xét phù hợp góp phần hình thành những dư luận xã hội tích cực cho lợi ích công cộng, cho dân tộc, quốc gia Ngược lại, ở những nhóm xã hội có trình độ học vấn thấp người ta có thể dễ dàng tin tưởng vào những điều nhảm nhí, vô tinhg tham gia vào việc lan truyền những tin đồn nhảm gây hậu quả xấu cho các cá nhân nhóm xã hội
3 Tác dụng của dư luận xã hội đối với lĩnh vực pháp luật.
Trong bất kỳ một xã hội nào, dư luận xã hội cũng đều có ảnh hưởng nhất định và trong nhiều trường hợp, còn có tác động mạnh mẽ đến các qua trình chính trị, xã hội, đến việc lãnh đạo và quản lý xã hội Trong lịch sử loài người, dư luận xã hội đã đóng vai trò là yếu tố điều hòa các mối quan hệ xã hội và điều chỉnh hành vi của con người Sức mạnh của dư luận xã hội đã được thể hiện ngay cả trong khi xã hội còn chưa xuất hiện
Trang 10
các hiện tượng giai cấp, nhà nước và pháp luật.Trong xã hội có giai cấp, vai trò điều hòa các quan hệ xã hội của dư luận xã hội được thể hiện cùng với pháp luật Khi nói về pháp luật, theo C.Mác dư luận xã hội là “ kết quả của việc biến ý thức xã hội thành sức mạnh
xã hội nhờ có các luật pháp chung do chính quyền nhà nước thi hành” Sự khẳng định này cho chúng ta chiếc chìa khóa để hiểu biết về cơ chế biến đổi dư luận xã hội thành sức mạnh xã hội và chỉ ra sự ảnh hưởng của dư luận xã hội đối với hoạt động xây dựng, thực hiện và áp dụng pháp luật
Dư luận xã hội có vai trò và tác động quan trọng đến nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội như kinh tế, chính trị, đạo đức, pháp luật, văn hóa, giáo dục trong số đó, phải kể đến sự tác động , ảnh hưởng của dư luận đối với hành động xây dựng pháp luật
Ở nước ta hiện nay sự ảnh hưởng đó thể hiện trên những phương diện sau:
Thứ nhất, dư luận xã hội là sự thể hiện lợi ích chung thông qua tiếng nói chung của nhân dân, nên nó là điều kiện cần thiết để các tầng lớp nhân dân phát huy quyền làm chủ, mở rộng nền dân chủ xã hội, tích cực tham gia vào hoạt động xây dựng pháp luật Như đã nói ở trên, các tầng lớp nhân dân là chủ thể rộng rãi của hoạt động xây dựng pháp luật Hiến pháp của Nhà nước ta đã khẳng định nguyên tắc quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân và luôn nằm dưới sự kiểm soát của nhân dân Dưới chế độ ta, nhân dân thực hiện quyền lực Nhà nước thông qua hai hình thức cơ bản là dân chủ trực tiếp
và dân chủ đại diện Dân chủ trực tiếp là hình thức nhân dân trực tiếp thể hiện ý chí và nguyện vọng của mình Đây là hình thức hữu hiệu tạo cho nhân dân, với tính cách là chủ thể tối cao và duy nhất của quyền lực Nhà nước, khả năng tham gia tích cực và chủ động vào các hoạt động của Nhà nước trong đó có hoạt động xây dựng pháp luật Dân chủ đại diện là hình thức cơ bản mà thông qua đó, nhân dân thực hiện quyền lực Nhà nước, vận hành bầu theo quy định của Hiến pháp Theo cơ chế này thì nhân dân bầu ra cơ quan đại diện Cơ quan đại diện trực tiếp nhận quyền lực từ nhân dân nên còn được gọi là coq quan quyền lực Nhà nước, trong đó Quốc hội là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, Hội đồng nhân dân là cơ quan nhà nước ở địa phương