Khái niệm Nghĩa rộng: tổng hợp các QPPL điều chỉnh quá trình thương nhân thực hiện hoạt hoạt động khuyến mại giữa các thương nhân với khách hàng, quan hệ tổ chức quản lý hoạt động khuyến
Trang 1A LỜI NÓI ĐẦU
Trải qua 20 năm đất nước thực hiện đường lối đổi mới nền kinh tế Theo Nghị quyết của Đại hội Đảng toàn quốc lần VI đã chủ trương: “ Phát triển mạnh nền kinh tế theo định hướng xã hội chủ nghĩa, nước ta bước đầu đã đạt được một
số thành tựu rất quan trọng” Cùng với sự phát triển của xã hội và nền kinh tế thị trường các loại hàng hoá được sản xuất, lưu thông ngày càng đa dạng với nhiều kiểu dáng và chủng loại để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội Hoạt động khuyến mại hình thành và phát triển, đóng góp vai trò hết sức quan trọng trong việc giúp các thương nhân tìm kiếm cơ hội thương mại thông qua giành thắng lợi cho khoa học, thu hút hành vi mua sắm của họ Nhận thức được vấn đề này, nhà nước đã cụ thể hoá ý chí của mình thành pháp luật, đưa hoạt động khuyến mại vào diện điều chỉnh bằng cách thiết lập hành lang pháp lý cho hoạt động khuyến mại, xây dựng các hoạt động cần thiết cho các doanh nghiệp khi thực hiện các hành vi này, đồng thời thiết lập môi trường cạnh tranh lành mạnh bảo vệ lợi ích của khuyến mại Chính vì vậy em chọn đề “ Tìm hiểu thực tiễn
thực hiện các quy định pháp luật về khuyến mại ở Việt Nam” làm bài cuối kỳ
của mình
Trong bài viết của mình em bố cục bài như sau:
Chương I: Những vấn đề về khuyến mại và pháp luật về khuyến mại Chương II: Thực tiễn thực hiện các quy định pháp luật về khuyến mại ở Việt Nam
Chương III: Hoàn thiện các quy định pháp luật về khuyến mại ở Việt Nam
Trang 2B NỘI DUNG CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ VỀ KHUYẾN MẠI VÀ PHÁP LUẬT VỀ
KHUYẾN MẠI
1 Khái niệm và đặc điểm của khuyến mại
1.1 Khái niệm
Khuyến mại là hình thức xúc thương mại khá phổ biến trong nền kinh tế nước ta một vài năm trở lại đây Khuyến mại phát triển cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị truờng với quan hệ sở hữu hàng hoá, dịch vụ ngày càng đa dạng, phong phú
Điều 58, LTM 2005 cho thấy chắc năng của dịch vụ chủ yếu của khuyến mại cho thấy chức năng của dịch vụ chủ yếu của khuyến mại chính là kích thích nhu cầu của người tiêu dùng thông qua việc dành cho khách hàng những lợi ích vật chất nhất định Việc “dành thêm” này có thể là lợi ích vật chất hoặc tinh thần
và hoạt động khuyến mại đó phải do thương nhân thực hiện
1.2 Đặc điểm
Chủ thể: Khuyến mại phải là hành vi do thương nhân thực hiện Để tăng cường cơ hội thương mại, thương nhân được phép tự mình tổ chức thực hiện lựa chọn dịch vị khuyến mại do các thương nhân khác căn cứ trên cơ sở hợp đồng dịch vụ do thương nhân có nhu cầu khuyến mại và kinh doanh dịch vị khuyến mại
Cách thức xúc tiến thương mại là dành cho khách hàng những lợi ích vật chất nhất định Việc dành thêm những lợi ích vật chất nhất định đó enằm ngoài giá mà người bán hàng và người mua hàng đã thoả thuận Tuỳ vào mục tiêu của đợt khuyến mại tuỳ thuộc vào trạng thái cạnh tranh trên thương trường, tuỳ thuộc vào điều kiện kinh phí “ lợi ích” dành cho khuyến mại có thể là quà tặng, hàng mẫu dùng thử, mua hàng giảm giá…
Mục đích của hoạt động khuyến mại là xúc tiến mua bán hàng hoá và cung ứng dịch vụ, tức là tìm kiếm, thúc đẩy cơ hội thương mại dành cho mình
Trang 3Để thực hiện mục đích này các đợt khuyến mại có thể hướng tới mục đích lôi kéo các hành vi mua sắm, sử dụng dịch vụ khuyến mại, giới thiệu sản phẩm mới…thông qua đó phát triển thị phần của doanh nghiệp trên thị trường
2 Khái quát pháp luật về khuyến mại
2.1 Khái niệm
Nghĩa rộng: tổng hợp các QPPL điều chỉnh quá trình thương nhân thực hiện hoạt hoạt động khuyến mại giữa các thương nhân với khách hàng, quan hệ
tổ chức quản lý hoạt động khuyến mại…Các quy định của pháp luật về khuyến mại được ghi nhận trong nhiều văn bản
Nghĩa hẹp: là bộ phận của pháp luật thương mại bao gồm các QPPL điều chỉnh quan hệ mang tính tài sản hình thành trong quá trình thương nhân tìm kiếm, thúc đẩy MBHH, cung ứng dịch vụ thông qua việc dành cho khách hàng những lợi ích nhất định
2.2 Nội dung
Theo quy định của LTM 2005, nội dung chủ yếu của hoạt động thương mại về khuyến mại gồm:
Thứ nhất, quy định về các hình thức pháp lý của hoạt động khuyến mại Khuyến mại là hành vi xúc tiến MBHH cung ứng dịch vụ thông qua việc dành cho khách hàng những lợi ích nhất định Cách khuyến mại cũng rất đa dạng chẳng hạn như khách hàng có thể được giảm giá, phát quà tặng, phần thưởng khi mua sản phẩm hay có thể nhận phiếu mua hàng ưu đãi
Điều 92 LTM 2005 quy định các hình thức khuyến mại Nhìn chung so với LTM 1997 quy định về hình thức khuyến mại sơ với việc quy định các hình thức khuyến mại theo LTM 2005 đã có sự bổ sung theo hướng các hình thức này
có đặc điểm chung và bổ sung các hình thức khuyến mại mà các thương nhân thường tiến hành trên thực tế, nhưng chưa được pháp luật điều chỉnh ( hình thức cung ứng dịch vụ mẫu để khách hàng dùng thử không trả tiền, tổ chức chương
Trang 4Các quy định về các hành vi bị cấm trong khuyến mại, LTM 2005 đã dành khá nhiều các quy định mang tính chất hướng dẫn thương nhân thực hiện bằng cách thức mào và làm như thế nào để khuyến mại nhưng không vi phạm các quy định cấm đoán, hạn chế họ trong quá trình thực hiện khuyến mại Chẳng hạn, cấm khuyến mại cho hàng hoá, dịch vụ kinh doanh, hàng hoá dịch vụ hạn chế kinh doanh, hàng hoá chưa được phép lưu thông, dịch vụ chưa được cung ứng, khuyến mại hoặc sử dụng rượu bia cho những người dưới 18 tuổi
Đây là những quy định hết sức cần thiết nhằm hạn chế hành vi cạnh tranh không lành mạnh, tạo môi trường kinh doanh không công bằng, đảm bảo lợi ích của nhà nước, của người tiêu dùng và các thương nhân khác
3 Những quy định của pháp luật về hoạt động khuyến mại
Hiện nay các hoạt động khuyến mại chủ yếu ở Việt Nam chịu sự điều chỉnh của các văn bản pháp luật sau: LTM 2005, NĐ 37/2006/NĐ-CP, Luật cạnh tranh 2004, pháp lệnh bảo vệ người tiêu dùng 1999
3.1 Quy định về cách thức và thủ tục khuyến mại
LTM 2005 và NĐ 37 đã quy định nhiều hình thức khuyến mại khác nhau
để thương nhân lựa chọn “ dành thêm” cho khách hành những lợi ích vật chất nhất định Việc dành thêm này có thể xảy ra trước, trong và sau khi MBHH, sử dụng dịch vụ do thương nhân cung ứng dịch vụ Đây là những lợi ích mà khách hàng sẽ được hàng khi mua hàng hoá, sử dụng dịch vụ do thương nhân cung cấp trong thời gian khuyến mại và nó là lợi ích ngoài giá đã thoả thuận giữa người bán và người mua
* Đưa hàng mẫu để khách hàng sử dụng không phải trả tiền Hàng mẫu cho khách hàng dùng thử không phải trả tiền là hàng đang bán hoặc hàng sẽ bán trên thị trường Hàng hoá này đựơc doanh nghiệp tặng không cho khách hàng
mà không có điều kiện kèm theo
* Tặng hàng hoá cho khách hàng cung ứng dịch vụ không thu tiền: doanh nghiệp được dùng hàng hoá, dịch vụ đang được khách hàng hoặc bắt cứ các
Trang 5hàng hoá, dịch vụ nào khác để tặng cho khách hàng mua hàng hoá, dịch vụ của mình Hàng hoá dịch vụ được tặng không phải là hàng hoá, dịch vụ cấm lưu thông theo quy định của pháp luật Việt Nam Trị giá hàng hoá, dịch vụ dùng để tặng không được vượt quá 30% giá trị của hàng hoá, dịch vị của doanh nghiệp
và bán ra tính vào thời điểm trước khuyến mại
Việc pháp luật cho phép sử dụng hàng hoá, dịch vụ của thương nhân làm quà tặng đối với khách hàng có hành vi mua sắm hàng hoá hoặc dịch vụ của thương nhân khuyến mại đã góp phần khuyến khích sự liên kết, xúc tiến thương mại, nhằm khai thác lợi ích tối đa của thương nhân Tặng quà trong trường hợp này không chỉ thúc đẩy hành vi mua sắm sử dụng dịch vụ của thương nhân mà còn có cơ hội quảng cáo, giới thiêu hàng hoá, dịch vụ của nhau
* Bán hàng cung ứng với hê thống giá bán với giá thấp hơn giá, giá cung ứng dịch vụ trước đó được áp dụng trong thời gian khuyến mại Khi khuyến mại bằng hình thức này thương nhân phải niêm yết thời gian khuyến mại, giá hàng hoá, dịch vụ bình thường trước khi khuyến mại và giá hàng hoá dịch vụ đã được giảm giá trong thời gian khuyến mại Giá khuyến mại tại thời điểm khuyến mại không được thấp hơn 70% giá của hàng hoá, dịch vụ trước thời gian khuyến mại
Đối với hàng hoá dịch vụ thuộc diện nhà nước quy định giá cụ thể thì không được giảm giá Trong trường hợp hàng hoá, dịch vụ được nhà nước quy định mức giá tối thiểu hoặc quy định khung giá hàng hoá, giá cung ứng dịch vụ không được thấp hơn mức giá tối thiểu Đối với hình thức này khi thực hiện chương trình thương nhân cũng cần lưu ý về tổng thời gian thực hiện chương trình không quá 90 ngày trong 1 năm, 1 chương trình khuyến mại không quá 45 ngày Đặc biệt pháp luật hiện hành nghiêm cấm các hành vi lợi dụng hình thức khuyến mại để bán phá giá hàng hoá, dịch vụ nhằm cạnh tranh không lành mạnh
Trang 6Đây là hình thức mà thương nhân có thể tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về hàng hoá, dịch vị mà mình đã, đang và sẽ cung cấp Mục đích là nâng cao hiểu biết của người tiêu dùng về sản phẩm đồng thời giúp các cơ sở sản xuất phân bố, đánh giá đúng nhu cầu, mức độ quan tâm của khách hàng đối với hành hoá, dịch
vụ của mình từ đó đưa ra các chiến lược kinh doanh cho phù hợp Với điều kiện này phiều dự thi có thể mang lại những giải thưởng hoặc mang lại những lợi ích cho khách hàng Do đó, sẽ tác động đến tâm lý hiếu kỳ của người tiêu dùnh kích thích họ mua hàng hoá, dịch vụ cho thương nhân cung cấp
* Hình thức bán hàng cung ứng dịch vụ có kèm theo phiếu mua hàng, phiếu sử dụng dịch vụ để khách hàng được hưởng hay không được hưởng một
số lợi ích nhất định Người tiêu dùng khi mua hàng hoá, dịch vụ sẽ được hưởng một hay một số lợi ích vật chất nhất định, từ việc mua hàng, phiếu sử dụng dich
vụ và sẽ được hưởng một hoặc một số lợi ích vật chất từ việc mua hàng đó Phiếu mua hành thường có ý nghĩa giá hoặc mệnh giá thanh toán nhất định để thanh toán những lần mua sau trong hệ thống bán hàng của thương nhân Phiếu
sử dụng dịch vụ có thể cho sử dụng dịch vụ miễn phí theo điều kiện do nhà cung cấp đưa ra Với cách này thương nhân có thể khuyến khích khách hàng mua hàng hoá hoặc sử dụng dịch vụ miễn phí trong thời gian nhất định Để tạo hành lang pháp lý cho thương nhân khi tiến hành khuyến mại theo pháp luật quy định: giá trị tối đa của phiếu mua hàng, phiếu sử dụng dịch vụ được cung ứng trong thời gia khuyến mại không lớn hơn 50% giá trị hàng hoá, dịch vụ khuyến mại đó trước thời gian khuyến mại
* Các hình thức bán hàng, cung ứng dịch vụ kèm theo tham dự các chương trình mang tính may rủi Hiện nay, pháp luật mở chương trình khuyến mại mang tính chất công khai, theo tỷ lệ đã công bố, có sự chứng kiến của khách hàng Trong trường hợp giá trị giải thưởng từ 100 000 000 trở lên, thương nhân phải công bố cho Sở thương mại nơi tổ chức khuyến mại
3.2 Quy định hạn chế, cấm đoán trong hoạt động khuyến mại
Trang 7a Về quy định hạn chế trong hoạt động khuyến mại
Hạn mức theo đơn giá: Theo quy định của pháp luật hiện hành quy định mức giá tối đa cho hành hoá, dịch vụ khuyến mại không lớn hơn 50% giá trị hành hoá dịch vụ này trước thời điểm khuyến mại
Hạn mức tính theo tổng giá trị hành hoá, dịch vụ dùnh để khuyến mại Tổng giá trị của hành hoá, dịch vụ mà thương nhân thực hiện trong một chương trình khuyến mại không lớn hơn 50% tổng giá trị hành hoá, dịch vụ khuyến mại trừ trường hợp khuyến mẫu bằng đưa hành mẫu, cung ứng dịch vụ hành mẫu dung thử không phải trả tiền
Hạn mức thời gian khuyến mại: Tổng thời gian thực hiện chương trình khuyến mại đối với một nhãn hiệu hàng hoá, dịch vụ không đước quá 90 ngày trong năm, một chương trình khuyến mại không được quá 45 ngày Quy định này áp dụng đối với các hình thức khuyến mại: bán hàng, cung ứng dịch vụ giá giảm hơn so với giá bán hang cung ứng dịch vụ trước đó
Tổng thời gian thực hiện khuyến mại đối với một nhãn hiệu hàng hoá dịch
vụ không được qua 180 ngày trong 1năm và 1 chương trình khuyến mại không quá 90 ngày Hạn mức này áp dụng đối với các hình thức bán hàng: cung ứng dịch vụ kèm theo việc tham dự các chương trình mang tính chất may rủi
b Các quy định cấm đoán trong hoạt động khuyến mại
Để đảm bảo có môi trường cạnh tranh lành mạnh, trong đó có lợi ích hợp pháp của thương nhân khác, của người tiêu dung cũng như bảo vệ lợi ích của con người LTM đã quy định các hành vi cấm đoán trong hoạt động thương mại, điều 100: các hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại:
“ 1 Khuyến mại cho hàng hoá, dịch vụ cấm kinh doanh; hàng hóa, dịch
vụ hạn chế kinh doanh; hàng hoá chưa được phép lưu thông, dịch vụ chưa được phép cung ứng
Trang 82 Sử dụng hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại là hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh; hàng hóa, dịch vụ hạn chế kinh doanh; hàng hóa chưa được phép lưu thông, dịch vụ chưa được phép cung ứng
3 Khuyến mại hoặc sử dụng rượu, bia để khuyến mại cho người dưới 18 tuổi
4 Khuyến mại hoặc sử dụng thuốc lá, rượu có độ cồn từ 30 độ trở lên để khuyến mại dưới mọi hình thức
5 Khuyến mại thiếu trung thực hoặc gây hiểu lầm về hàng hoá, dịch vụ
để lừa dối khách hàng
6 Khuyến mại để tiêu thụ hàng hoá kém chất lượng, làm phương hại đến môi trường, sức khoẻ con người và lợi ích công cộng khác
7 Khuyến mại tại trường học, bệnh viện, trụ sở của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân
8 Hứa tặng, thưởng nhưng không thực hiện hoặc thực hiện không đúng
9 Khuyến mại nhằm cạnh tranh không lành mạnh
10 Thực hiện khuyến mại mà giá trị hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại vượt quá hạn mức tối đa hoặc giảm giá hàng hóa, dịch vụ được khuyến mại quá mức tối đa theo quy định tại khoản 4 Điều 94 của Luật này.”
CHƯƠNG II: THỰC TIỄN THỰC HIỆN CÁC QUY ĐỊNH PHÁP
LUẬT VỀ KHUYẾN MẠI TẠI VIỆT NAM
Như đã phân tích ở trên hoạt động khuyến mại có ảnh hưởng rất lớn đến nhận thức, sự lựa chọn của công chúng Khuyến mại nếu được sử dụng đúng sẽ đem lại những hiệu quả thiết thực và những lợi ích cho doanh nghiệp, người tiêu dung và toàn xã hội Ngược lại nó có thể gây ra những tiêu cực với đối tượng này
LTM 2005 quy định cụ thể 8 hình thức khuyến mại được phép thực hiện
và quy định để các doanh nghiệp có thể áp dụng các hình thức khuyến mại khác nếu được cơ quan quản lý nhà nước về thương mại chấp nhận Theo quy định
Trang 9của pháp luật hiện hành về khuyến mại trước khi tiến hành chương trình khuyến mại thương nhân phải đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền và sau khi kết thức hoạt động khuyến mại phải thông báo với cơ quan quản lý nhà nước về thương mại Thực tiễn quản lý các chương trình khuyến mại hiện nay còn nhiều khó khăn và hạn chế
Thứ nhất, khi thương nhân dùng hành hoá dịch vụ của mình được kinh
doanh hợp pháp để phát tặng khuyến mại mà không kèm theo hành vi mua bán thì khi nào là hành mẫu khi nào là quà tặng Tháng 6/2006 tại Trung tâm thương mại Big C( Hà Nội), Công ty TNHH nước giải khát Coca Cola tổ chức phát quà uống tại chổ số lượng lớn chai Coca cola cho mọi đối tượng khách hàng Đó là hình thức tặng quà hay hàng mẫu? Nếu là hàng mẫu thì thương nhân không phải thực hiện bất kỳ quy định nào về hạn mức khuyến mại, nếu là quà tặng thì thực hiện các quy định về hạn mức tối giá trị hàng hoá, dịch vụ dùnh để khuyến mại (tổng giá trị hàng hoá dùng để khuyến mại trong 1 chương trình khuyến mại không được vượt quá 50% tổng giá trị hàng hoá, dịch vụ được khuyến mại)
Mục đích của thương nhân khi đưa hàng mẫu cho khách hàng là giới thiệu với họ về hàng hoá, dịch vụ mình mà định hướng cho hành vi mua bán của họ sau khi kiểm nghiệm chất lượng hàng mẫu Khác với điều này mục đích của hình thức tặng quà là dụng giá trị quà là dùng giá trị quà để thu hút khách hàng mua hàng hoá, dịch vụ của thương nhân Bởi vì cùng với loại hàng hoá có chất lượng tương đương khách hàng sẽ có tâm lý muốn mua hàng hoá đang được khuyến mại Chính vì vậy pháp luật chỉ nên quy định việc tặng quà kèm theo việc mua bán hàng hoá sử dụng dịch vụ còn lại các trường hợp đưa hàng hoá cho khách hàng không thu tiền được coi là hình thức hàng mẫu Mặt khác việc xác định rõ bản chất ở đây của hình thức quà tặng cho phép phân biệt với các hình thức xúc tiến thương mại khác Ví dụ: hãnh điện tử Panasonic tại một trung tâm thương mại hành vi này thực chất là quảng cáo chứ không phải quà tặng vì
Trang 10lợi ích khuyến mại có được từ quả bóng bay không thu hút họ đến với sản phẩm của công ty
Thứ hai, quy định của pháp luật về trách nhiệm của thương nhân khuyến
mại chưa thật sự đầy đủ để đảm bảo lợi ích của khách hàng Trong thực tế khách hàng là người chịu thiệt thòi do những gian lận trong khuyến mại do các sai sót
kỹ thuât in ấn tem, phiếu, vật phẩm chứa đựng các thông tin về lợi ích vật chất
mà khách hàng được hưởng trong đó có khuyến mại Ví dụ:1 khách hàng của công ty sữa Hanoimilk mua sữa IZZI trong đợt khuyên mại từ 15/4->15/8/2005 với thẻ cào có thông tin trúng thưởng 30 000 000đồng ( sau khi cào phần nhũ bạc) Sau khi liên hệ với công ty nhận giải thưởng khách hàng nhận đươc câu trả lời: “ Phiếu cào đó không hợp lệ” Khi sự việc xảy ra Công ty TNHH Sáng tạo (đơn vị thực hiện in ấn toàn bộ thẻ cào của Công ty Hanoimilk đã thừa nhận lỗi sai sót kỹ thuật Lợi ích mà khách hàn nhận được chỉ là lời xin lỗi của Công ty Hanoimilk bởi vì không có quy định cụ thể trong pháp luật hiện hành làm cơ sở pháp lý bảp vệ quyền lợi của họ trong trường hợp này
Thứ ba, để đảm bảo sự trung thực của thương nhân về giải thưởng trong
các chương trình khuyến mại mang tích chất may rủi Pháp luật quy định:
“Thương nhân có nghĩa vụ thực hiện đúng chương trình khuyến mại đã thông báo, cam kết với khách hàng ( khoản 3 điều 96 LTM 2005) là chưa đủ Thực tiễn cho thấy trong chương trình bật nắp chai trúng thưởng với cơ cấu 200 000 giải thưởng với 6 nắp chai in hình BMW trong số sản phẩm được bán trong đợt khuyến mại Theo ông Đỗ Thắng Hải, Phó cục trưởng Cục xúc tiến thương mại (
Bộ thương mại) trong tổng số 215 tỷ đồng giá trị hàng hoá, dịch vụ dùng để khuyến mại với cục tiếp xúc tiến thương mại tổng số giá trị giải thưởng trao rất thấp chỉ đạt hơn 6 tỷ đồng chiếm 30% tổng số tiền khuyến mại đã được đăng ký Trong khi thương nhân vẫn tiêu thụ hàng hoá mà số lượng giải thưởng trao là rất
ít, như vậy chăc chắn có sự vi phạm trong nghĩa vụ thực hiện đúng như chương trình khuyến mại đã được thông báo