Quan hệ việt nam ấn độ ( thời kì 1945 1975)

g-iao thà-i kv chgng My n,fti auge... GIOÌ H^N VAN D'I VA PHUt^NG PHAP BGHIEN Glkj... DONG GdP CTJA LU^N AN... Quan hf Xo... -t^hung de nghij.. dà aX duò-ng cho.

2

-K Ò' D A U

I t i^GHlA KHOA HQG VÀ THl/C TlÉM CU A P'È: T À I

""W-ft nam nam t r o n g b^n dao Dong Du'cng, l a c é i g^ich

n o i d i a l y giù'a h a i nu-ó'c ló'n, h a i nen van minh c5 xuo n h a t

cua Ghau X^ va co the l a cua ca l o a i ngi'o'i : An df va Trung

h o a " ( 1 3 4 , 12)

Moi g i a o luni g i u a Vift nam va Xn dg da h ì n h t h à n h tu*

za xua Bang du-ò-ng b i e n va du-òng bg, c^e thu?o'ng nhan Xn do

da d^n Vift nam buon ban, mgt so o- l ^ i I f p nghifpo Cac nhà

su? Xn dg cung <S!kn Vift nam t r u y e n ba d^io P h f t ngay t u dau cong nguyen Lich sti ghi nhfn nhung nhà su* Xn dg nhu? : Ma-

ha-ky-vg?c, ^ a - m a - l a - t h f p G a - i i - a - n a - n u - x i , ' P y - n i - d à - l u u - c h i da co m|t o* Vift nam t r o n g n h i e u nam i^hieu nhà su? Vift

nam nhu- Khuy Xung, Huf Difm, Trf Hành, D^i Th|ng B a n g da

den Xn do ( 7 2 , 2 4 0 ) M5i g i a o lu>u dò d^a a'an de l ^ i dgu an dgm n e t t r o n g d ò l song kinh t e , van ho'a a Vift nam-Vào thò-i

c^n d a i , T^ft nam va Xn dg cùng b i b i e n t h à n h t h u f c d i a cua

thiffc dan phu-cng Tay, cùng t i e n hành cugc dau t r a n h g i è i phóng dan t g c l a u d a i va g i a n k h 5 Ili khi g i à n h dgc I g p ,

h a i nu«(5c da ung hg l a n nhau va t i e n t ó l t h i e t l^p moi quan

hf chfnh thifc g ì ira h a i quo e g i à

Quan hf Vift nam - Xn dg t r è i qua nhieu g i a i d o a n t h a n g

t r a m , song h i l u b i ^ t cua chilng t a v^ l i c h sG* mcTi quan hf này chu'a n h i e u , chwa day dù va t h i e u hf thoag»

Ket-noi.com chia se mien phi

Hoan canh l ^ c h sii va Yan hóa cua h a i nn*óc co n h i e u diem tu'cng dong, nhu'ng cung co nhu^ng n e t Idiac b i | t » 3\j' khec

b i è t ve hoan cSnh lì.ch s i va che dg c h i n h t r i , giiJa Vigt Mam

va %n do cung l à 1;^ do dan to'i nhu'ng b i e n dgng t r o n g quan

hf h a i amao qua tu'ng g i a i do^n n h a t dj.nh« Dac b i f t , quan hg

V i | t nam - Xn dg t h ò l ky 19 45-1975 d i e n r a t r o n g b o i c&nh

Kn do p h à i vu?o*t qua nhieu kh^S khan de xay dyng dat nu'^Ci

Vigt nam p h i i t i e n hanh h a i cugc kh^ng c h i e n chong Phap va

chong My Yx t h e , '\^gt nam va tn dg deu tro» t h à n h no'i t h e nghi^m cac moi quan h§ phiic t§p giura ca'c mxóo l a n : My—Lien

xo - Trung quoco Chiù t a c dqxig cua céc moi quau h§ do, quan

hf Vi§t - in p h a t t r l S n t r o n g nhurng d i e u k i g n r a t khó khàno

TÌm h i l u l i c h sii quan hf Vift - in t r o n g t h à i ky n à y co t h è

0 *" Xm '^

r u t ra nhung kinh nghifm ve quan he giira h a i nu^óo t r o n g

quan he dSi n g o ^ i nói chungo

TÙ 1975 dea nay, t ì n h h ì n h Vift nam, Xn dg va t h e gicJi

da co nhieu t h a y d o i , quan he Vift - Xn dà p h a t t r i e n va

m0 ngày càng co f nghia vói Vift nam, n h a t l à khi L i e n x6 t a n

vo-, cyc d i f n c h i e n t r a n h l^nh va doi dau h a i ci;'c troxig t r f t

t v t h e gi<Ji khong con nija Vi v?y, n g h i è n cifu l i c h sii quan

hf quoc t e Vift - Xn càng c a n t h i ^ t va co ^ n g h i a thu?c t i e n

go'p phàn vào v i f c t h y c h i f n dLròrng l ^ i doi n g o ^ i cua Dàng va

ma axóc t a l à "Ph^t t r i e n quan he doàn k e t , t i n c^y va nang cao h i f u qua horp tic n h i e u m^t vo'i Xn dg" ( 3 5 , 90) va "Ghung

t a chu t i u a n g hgrp t a c b i n h dSng va cung co l<^i vc?i t a t ca céc nu?ó'c, khong p h a n b i f t che dg chf.oh t r i - xà h f i kha'c nhau t r e n co- so- céc nguyen t ^ c cùng t o n t e i hàa b ì n h " ( 3 5 , 8 8 )

_ 4

-Yó± nhung If do t r è n , chiing t o i ehgn van de: «QUAi^ H^ VI9T MM - ^ÌM DQ OSiàr KY 1945-1975" làm de t à i l u ? n an, hy

vgng se góp phàn nho vào cong cugc n g h i è n cuna ve quan he

quoc t e cua nuóo nha»

I l o LJCH SU* l^GfilEilJ culi VAU D^>

Ò' nucJc t a , da c6 mgt so cuon séch n g h i è n cuna ve l i c h

su? in do, t r o n g dò nhac den quan hf Vift - jJn.i^hirng cho dea nay chi:pa 06 mgt cong t r i n h khoa hgc nào n g h i è n cifu mgt céch

day du va co hf t h o n g ve van de này nhu mgt chuyen lugJi,

n h a t l à ve quan he Vift - in t h à i ky 1945-1975, mgt t h à i ky phong phu va khong k4m phan phifc t§p»

Oéo beo cao tSn^g hg^, cac D^i sur kf cua cdc c a quaja

d o i n g c ^ i co néu tóm t a t ve quan hf Vift - in nhàm phyc vu

cong t ^ c doi ngo§ii, nhung t à i l i fu này da sap xep céc sgr

k i f n t h e o hf t h o n g b i e n n i e n , gitip ngta'ài dgc nhanh chóng

nSm b a t (trg^c nhxing net k h a i qu^t cua t i e n t r i n h l i c h su?

t r o n g quaxi hf ngo^i g i a o cua ÌXPC^C nha» C6 t h i k§ dea : " ^ j ,

^ kf - d i e n b i e n d§u t r a n h n g o a i g i a o va h o ^ t don^ auoo tÉ

cua Bèng, ^hfnh phù va nhan d§ja t a t r o n g khan^ c h i e n chong

Ph^p va can t h l f p My (tri 19 47 den t n r a c h g i n g h i dia ne vo'

195 4 ) " va "Pgu t r a n h n g o a i g i a o t h o l kv 1 9 6 5 - 1 9 7 5 " cila Bg i^go^i giao*

Trong nhung nam qua, mSt 30 cong t r i n h khoa h9c da du-ac x u a t b e n ho§c dang t a i t r e n céc t ^ p c h i khoa hgc da de

C9p den quan he gii5a Vift nam va c a c nurac: "Mat t r a n n g o a i

g-iao thà-i kv chgng My n,fti auge 19 6 5 - 1 9 7 5 " (Nxb 3y t h g t Ha

n g i , 1 9 7 9 ) , "Thang lai, co t f n h c h a t t h à i d a i va CUQC dgu

tr«flh t r è a mSt t r a n njio^j g i a o e^a nhan dan t a " (Nxb % t h f t ,

Ha n f i 1 9 8 5 ) , "Chu t j c h Ho Chi Minh vc^i cong t a c n g o e i g i a o "

do H9C v i f n Quan he quoc t e b i e n so§n (Nxb Sy t h f t Ha n g i

1 9 9 0 ) Cac b à i t r e n t § p chi co t h e ke den : "Bài hgc cùa Bang t a ve v i f c k e t hoT> sire m§nìi den t o c vo'i sire manh t h à i

d g i " (Tgp c h i Lich au' Bang so 1/1990) cùa I g u y e n Ce Bi^ch ;

"T n g h i a euQC dau t r a n h ngoei g i a o t r o n g l i n h vuc doi ngooi hj^fn_ney" ( Tgp chf Quan he Quoc t e , so 3/1993) cua Tran Quang

O c Nhung cong t i ì n h t r è n g i u p nguroi d9C c6 c a i n h i n chung ve ho§t dgng quoc t e cfta nu?ó'c t a t r o n g mgt tho*i ky

l i c h SU' day b i e n dgng

l/igt SO b à i n g h i è n cifu ve Xn do va quan hf Vift - Xn nhu-:

" ^ i e t nam - Xn do t r o n g d a u t r a n h vi dgc Igp dan tgc và t i j n

bo x i h o i " (T^p chf % h i e n cifu l i c h ai so 5 + 6/1987) va

"Nhà k i e n t r u c v i d a l cùa nuófc Cong ho a Xn do" ( i^p c h i khoa

hgc Dai hgc T^ng hg-p Ha n g i so 4/1988) cùa ^Ju Ducng M n h ,

"Xn do dieu chjzih chfnh aach d o i n g o ^ l : da dang hj5a va thu?c

t g " (T^p c h i Quan hf Quoc te so 10/1992) cùa "VU Van Luna, dac

b i f t l à t r o n g "Ihong b^o khoa h o c , c^c ngành khoa hoc xà

h g i " t r j ' à n g D^i hgc Su- ph^m Viah mang t é n Mè-Tu va t r o n g cuon "TÌm h i ^ u Xn do" do Trung tam p h a t t r i e n van hóa dan

t o c §n hành, nam 1 9 9 3 dà cong bo n h i e u b à i v i e t ve de

t à i n&y* Lufn an phó t i e n s i : "Quan he Vift nam-Xn do t h ò l

ky 1976-1988" cùa Nguyen Cong Khanh du-Q-c beo vf t ^ i triro-ng Osi hgc l^ng hg-p Tasken - L i e n xo nam 1990, l u ^ n a n d§i hpc

"Quan hf Xn do - Vift nam 1975-1990" cùa i%uyln VanCàndixg-c

_ 6

-b a o vf t g i tiu'àng B^± hgc l^ng hg-p Ha ngi nam 1992, da i t

n h i e u d i vào de t a i n a y

IVJgt so sach cùa cac t a c già nu-o-c ngoài dà duvc d i c h ra

t i e n g Vift : "LÒ-i phan ouvet ve Viet nam" (Nhà xuat ben Quan

d o i nhan dan Ha n g i 1985) cùa Giodép A Amto", "Trung quoc vfi v i e c g j è i Quyet cuoc c h i e n t r a n h Dong Duo-ng l a n thu"

n h | t - Gio" ne va ~ 195 4" (i^hà x u a t b e n Tl-iong t i n l y lugn-Ha

n g i 1981) cùa Phrang xoa Gioy 6 Cac séch cùa céc t a c g i à nuró'c n g o à i : " ? o r e i g n p o l i c y of I n d i a - Text of document

19 47-1958" (New D e l h i , 1958) cùa Ban thu kf n g h i v i f n 5n

do, "Panch s h e e l a and a f t e r " (Asia P u l l i s h i n g Nouse, Bombay I960) cua S a i n G i r i l a i ; "Le Sud Asie e t l e Sud Sgt A s i e "

( P a r i s , 1970) cùa P h i l i p p e D e v i l e r s ; "Ho Chi Minh l e Viet nam L ' A s i e " ( S e u i l , P a r i s 1971) cùa P a u l Mus "Indo-US

r e l a t i o n 19 47-1976" ( E a d i a n P u b l i s h e r s New D e l h i , 1977) ;

" I n d i a ' 3 f o r e i g n p o l i c y s t u d i e s i n c o n t i n u t y and c h a n g e " ;

(VLkas, P u b l i s h i n g House, New D e l h i 1979) cùa Bimal P r a s a d ;

" I n d i a China and I n d o China" ( A l l i e d , New D e h l i 1980) cùa

T r i l o t i Nath Kaul; "Tiftiy Vietnam?" (Los A n g e l e s , 1980) cùa

L A P a t t i Céc séch nay c6 de c^p miqt khia cgnh n h a t d i n h

ve quan he Vift - Xn t r o n g b o i caiah bang g i a o quoc t e t h à i

ky n a y

Cac cong t r i n h n g h i è n cifu t r è n da giup chung t o i mtft

co- si' k i e n t h u c chun^ va t u do dinh hvóng t i e p cfn, di sau

n g h i è n ed'u van d e

I l i o CAO i^GUON W L l | u

Mhi^ng t a c phèm kinh diSn cua cac nhà sang Igp ra chu

nghia Cgng sèn khoa h9C dmt^c dùng làm co^ s& If l u ^ n v^ fimng

phap l u ? n n g h i è n ciJu Co th?^ ke den :

+ Céc Mac :

"Sy thong t r i ^^® ^^ ^ ^^ ^^"*

"Hhuxig ket qua tuang l a i cùa sv thong t r i cua Anh ò

in dg"

"Cugc khol nghia in d g "

( Tuyln t?ip Mac - Ang ghen, t f p I I , nhà xuat ban Sg?

t h è t , Ha n g i 1 9 8 1 )

+ V I L e n i n : "Bàn ve phucng Dong" (lihà x u a t b e n Sg?

t h f t , Ha ngi 1957J

Uhirng nguon t u l i f u 3ij dung t r o n g l u ? n van gom :

1* Céc van k i f n cua Dèng Ggxxg aèn V i f t nam va Ghinh phu Viet i^am, cac b à i p h a t b i § u , thu* tu?, d i f n •• cua cac nguyen

t h ù quoc g i à , c a c nha l a n h d^o a g o ^ i g i a o cao cap va cac t 8

chifc 6» h a i mx6o Vift nam va in dfo

2 lan k i f n chfnh thifc bao gom : Hifp d i n h , thòa t h u f n

t h u , tu yen bo chung giiJa h a i nu?ac duyc c o i l à nhung t à i

l i f u goc»

3» Beo cao, b i e n h a n , b à n tSng k e t dinh ky cua cac co* quan làm cong t a o d o i n g o ^ i » * ÌOiirng t à i l i f u t r è n dang duvc liru g i ù t ^ i phong l u u t r u Bg Ugogi g i a o , Trung tam lu?u

t i u Quoc g i à I , Ban Boi ngo^ii Trung u?ang <>

4* Cac chuyen khèc, l u j n van cua cac nha n g h i è n cuu ve

8

-V i f t nam va Xn do t r o n g t h ò l ky 19 45-1975 nói r i è n g va quan

hf quoc t e nói chung

5 Ca'c sa'ch ve l i c h su Xn do, l i c h su Vift nam, lj.ch

su quan hf auoc t e » du-g-c sij dyng de khai t h é c b o i cành

chung cùa t h e a,±ó± qua t ù n g g i a i do^n cung nhu- hoan canh 14.eh su? d i n td-i e h i n h sach d o i ngo^i cùa moi mxóc t r o n g

t ù n g t h ò l dilm, t u n g van d e

6 Mgt so l u ^ n vàn t o t nghifp d^i hgc va luSn an phó

t i e n s i su hoc ve de t à i Vift - Xn»

Nhung t à i l i f u t r è n SP duvc ghi day dù t r o n g b e n

thu-njic cùa l u g n ino

Dieu hgn che cùa chung t o i l à chua ducg-c t i e p xuc n h i e u

v a i c a c tu? l i f u p h i a Xn do, céc cong t r i n h n g h i è n cmi l i c h su? quan he quoc t e cùa cac hgc g i à Xn dg Ch^ng t o i cùng chua co dieu k i e n t ì m h i e u thu-c t e dat nu'ó'c va nhan dan Xn

do» Nhi5ng khó khan do co ành buó-ng i t n h i e u tóL c h a t lucyng cùa l u f n én ^

IV GIOÌ H^N VAN D'I VA PHUt^NG PHAP BGHIEN Glkj

Che de cua l u i n én ve Quan he Vi§t nam - Xn do duetyc

gicyi h e n t r o n g khoang t h à i g i a n 19 45 den 1 9 7 5 Moi quan hf

n à y d i e n r a t r o n g t h a i g i a n h a i cugc khang c h i e n chong Phép

va chong My à Vift Nam D<5 cùng l à thò-i g i a n g i à n h dgc l a p

va xay dg?ng d^t mióc cf Cong hòa Xn do* Phàn chfnh cùa l u f n

an de cfp tcJi moi quan he giu?a Xn dS vói Vift nam dan chu

0fi 00

cgng hòa (VNDCCH)

TUy vfy, t r o n g b o i canh nu'd-c Vift nam b i t©m t h o l c h i a

làm h a i mien n è n l u f n an dành mgt rare dg hg-p If cho moi quan

hf giua Xn dg vo'i ngi^y quyen mien Nam Dgng thò-i, trixih b a y

SO" lug'c nhù'ng t a c dong nhieu m$t cua moi quan hf giù'a ba

00

mjcóo L i e n xo - My - Trung quoc tcJi quan hf Vift nam - Xn dg

PhiTO'ng phap duy v f t b i f n chifng va duy vgt l i c h su,

phu'O'ng phap lo gf eh l i c h su l a phucng phap co' b a n diXQO dung

t r o n g v i f c n g h i è n cifu* Lufn &n su d^ng céc phucng phóp n g h i è n cuu chuyèn ngành : mo t è , l i è n hf, ^.o sentì de xu 1^ nguon

SU' l i f u mgt c^ch chfnh xao, khach quan, beo dam t f n h khoa hgc cùa cua t r i n h phan t i c h , l y g i a i c^c su k i f n l i c h su

Phuo'ng phap hf thong cung dlupg-c su* d^^ng de làm n o i r o

0

qua t r i i i h này s i n h , t o n t § i va p h a t t r i e n cùa moi quan hf

Vift nam - Xn dg qua mSy t h a p ky

V DONG GdP CTJA LU^N AN

1 L u | n an góp phàn suxi tàm, k h a i t h a c co chgn I g c , hf

t h o n g hóa va gicyi t h i f u cac tu? l i f u l i c h sii co g i é t r j ve

quan he ^ i f t nam - Xn dg» Nhùng t u l i f u nkj hàu h e t duiyc

00

cong bo l à n dau t i é n

2 Tren eo' sd cac tu' l i f u suu tam, l u f n a'n t r i n h b a y mgt céch co hf thong moi quan hf Vift - I n t r o n g mgt thò-i

ky l i c h su phifc t g p , n h i è u b i g n dgng t r o n g quan hf quoc t e

h Vift nam va h Xn do ( 1 9 * 5 - 1 9 7 5 ) i^gi dung chù y^u cùa l u § n

in l à n g b i e n cifu ca'c quan hf chinh t r i , n g o p i g i a o g i u a h a i

nu'ó'c t r o n g khi cac quan hf kinh t e , van h ó a , tóioa hgc ky

t h u f t IOTI p h a t t r l i n h mgt mrfc df n h i t d i n h

10

-3- Th' d i e n b i e n cùa qua t r i n h l i c h m^, l u g n an nèu l è n

mgt v à i nh?n x ^ t buó^c dau ve co* sS», dèe dièm cùa moi quan

hf V i f t nam - in dS va mgt so kinh nghifm t r o n g quan hf

g i u a h a i nuó'Co

Thy n h i e n do ohung h^n che khach quan, nguon t u l i § u

duvc khai t h a c va sa dyng t r o n g l u f n an chù yeu l à t u p h i a Vift nam chua t i e p xuc dug'c nhieu t à i l i f u cua cac t a c g i à

nud'c ugoài va in dg nèn khong t r a n h kh6i t h i e u sót •

VI BO cyc CUA UJIU AW

Bo CTjLC cùa l u f n àn dy?a t r è n oa so* phan ky l i c h sfi? quan

hf Vift nam - in do t u 19 45 den 1975 t h e o nhung moc l i c h s& dinh dau sy t h a y doi c h i n h t h u e t r o n g quan hf ngogi g i a o

g i ù a h a i nha nu'óc

Ngoài phàn mó- dau va phàn k e t l u g n , l u f n in du-g-c c h i a

r a 4 chu'cng nhu? sau :

Chu'o'ng I : Quan hf VLft nam - Xn dg t r o n g g i a i doon

tu-t h a n g 9/19 45 den tu-tha'ng 2 / 1 9 5 6 , tu-t u khi VNDCCH ra dò'i d^n k h i

l | p quan hf ngo^i g i a o ò" cap l à n h sg? Khoèng t h ò l g i a n này

gàn t r ù n g vói v i f c Xn dg tu yèn bo dgc l ? p va thành I f p nu?ó'c Cgng hòa, v<yi cugc khang c h i e n chong Ph^p h Vift nam va 2 nam dau sau khi k;^ h i « p dinh ^i!3 ne va» Vi v^y, chu'O'ng I

t r i n h b a y sy? dong t ì n h ùng hg g i u a h a i nu'ó'c t r o n g cuoc dau

t r a n i i vi dgc Igp cùa moi dan t f c o

Chu'o-ng I I : Quan hf Vift nam - Xn dg t r o n g g i a i do^n

t u thaii;^ 2/1956 den t h a n g 1/1972, t u khi h a i ou'ó'o d|lt quaj:i

hf ngo^^i g i a o ò' cap t o n g lành si^* den khi nang quan h© l e n cap d^i suo Khoéng t h ò l g i ^ n này gàn t r ù n g vd"! cugc khang

c h i e n chong My cuxi nu?o'c o' Vift nam va cung l à t h ò l g i a n xay

ra cugc xung dgt b i e n g i o ì Trung - Xn» Vi vgy chuo-ng I I

t r i n h b a y moi quan hf chfnh t r i va kinh t e - v a n hóa g i ù a kZAy

nu?ó'C t r o n g b o i cành l i c h su Vift nam va ^n dg co nhù-ng b i e n dgng phuc t § p Day l à g i a i do^n co n h i e u su? k i f n t h a n g tram

t r o n g quan hf ngo^i ^iao giua h a i quoc già»

Chuo-ng I I I : Quan hf Vift nam - Xn dg t r o n g g i a i do^n

t u thang 1/1972 den t h a n g 5 / 1 9 7 5 , t u khi quan h« u g o a i g i a o

g i u a h a i nuóc du'g'c nang l é n cap d^i su TSaal g i a n nay t r u n g hg-p VÓI g i a i do§n c u o i cùa cugc c h i e n traxih chong My o* Vift

nam, vo'i t h a n g I p l cùa h i f p d^nh P a r i s (1973) va hoàn thành

cong cuoc già! phóng dat aa'óc ( 1 9 7 5 ) Chucng này t r i n h b a y buó-c p h a t t r i e n cùa quan h« Vift nam - Xn dg t h e o dà t h a n g

Ig-i cùa cugc khaog c h i e n chong My cuu nuó'c 6' Vift namo

Ghuo'ng I V : Ket l u f n - Meu l e n mgt v à i nhgn x ^ t t o n g

q u a t ve quan hf Vift nam - Xn do t u 19 45-1975: ca so-, d9.c

diem va kixih nghifm

Lufn an con phàn phy lyic va t h u muc

12

-Chuc ng I

QOA^ H? VIIIT NAM - AN DQ GIAI iX)4N

éf mÀm f/if 4f iijsi mXm 2/1951

I CUQC DAU TRANH Gì ANH DQG L^P DAN TQC VA SIJ* DONG

L i c h su c f n d ^ i V i f t nam va in dg l à l i c h su dau t r a n h

chong xam lug^c, g^ành dgc l ^ p d a n t g c , l à l i c h su dau t h u c n g

l a m t h a n du<5i a c h no d i c h n g o ^ i xam» Ca V i f t nam va Xn d^

deu t r o ' t h à n h mijic t i è u xam lug-c va t h o n t f n h cùa t h u e dan

p h u c n g Tayo Sau mgt qua t r i n h xam lug-c t à n b ^ o va l a n d a i

t h v c d a n Anh da d | t ì5ch t h o n g t r i t r e n d a t nu'ó'c Xn d g ( 1 8 4 9 )

va t h y c d a n Phap d § t ach t h o j i g t r i t r è n d a t nuo'c V i f t nam

( 1 8 8 4 ) Nhan d a n V i f t nam c ù n g nhu n h a n dan Xn dg dù c é c h

xa v i d i a 1 ^ , k h ^ c nhau t i e n g n ó i va l o i s o n g , t f p q u a n nhung cùng c h i ù c à n h no If d u a i a c h tlTu?c d a n p h u c n g Tay

Và, n h a n dan h a i nLPÓ<; deu khong cam p h e n làm no I f dà difng

l e n dau t r a n h k i e n orò-ng, b e n b i g i à n h l ^ i dgc l a p và t i ; d o Cac cugc k h ò l n g h i a l a n , c a c phong t r à o dau t r a n h cùa dong dào quan chung ò- moi nu?ó'c - b a n g n h i e u c o n du'ò'ng - dà t a c dgng va k h i eh I f l a n nhau»

Chfnh a c h a p b u e thifc d a n và phozig t r à o g i à n h dgc I f p dan t g c da g a n b o h a i dan t g c , h a i quoc g i à t r o n g moi dong càm tu? n h i e n , d i n t a i sg- t i n t u ' a n g và ùng hg l a n nhau g i u a

n h a n d a n V i f t nam và jfn d g

Den nhung nam 20 cùa the k;^ này o» in dg x u a t h i f n h a i

l a n h ti^ l o i l § c : M.K-Gandi (Mohandas Karamchand Gandhi) va

sau dò l à G.Nèru ( J a w a h a r l a l Nehru)» Phong t r à o dau t r a n h

g i à n h dgc Ifp dan t 9 c Kn dg co nhung bu(5c t i e n mo-i^Cung vào

thò'i g i a n ay, t r è n vu d a i dau t r a n h g i à n h dgc i f p cùa nhan

dan Vift nam x u a t h i f n lanh t y i\fguyen Ai Quoc ( s a u nàj l à

Chù t i c h Ho Chi Minh> Chfnh nhung lanh ty v i d e i cùal^a^^dan

t g c Vif-^ nam và Xn do da t 5 ch'ic và l a n h d§o phong t r a o

chong thu'o dan, giànli dgc l§p dan t g c a moi nuac t r a nèn

s o i n 5 i , m^nh me han, r f n g ló'n h a n và cung t u day, moi l i è n h« giua cac nhà l a n h d^o da gan bó t ì n h doàn k e t dau t r a n h

g i u a h a i dan tgc Vift - Xn» Cuoc gap ga dau t i e n giù'a Nguyen

Xi Quoc va M o t i l a n Nera ( t h a n s i n h G i a o a h a c l a n Ngru) t e i

Dfi h g i l à n thif n h a t L i è n minh chong chù nghia de quoc b

Bruyxen (Bi) nam 1927, cùng vó'i G Nèru, da mc5 dàu mgt moi

l i è n hf t S t dep giua h a i n u a c

Theo Phiic Duyèn, t r o n g cuon "Gtrang t r a n h dau" v i e t ve céc l a n h t v a cac nu-ac chau A, x u a t b e n nam 1950, t r o n g cuoc dò'i ho^it dgng cùa l à n h t u Nguyen Ai Quoc c6 mgt sy? k i f n nùa

l i è n quan t a i c^c nhà lành dgo Xn d g Tac g i à cho b i e t :

nam 1928 sau khi h o ^ t dgng a Xièm và b i cènh s e t Xièm l ù n g

b a t , Nguyen Ai Quoc da den Xn do, qua n h i e u l à n t h a y t è n

Trong thò'i g i a n dò, i^guyen Ai Quoc và nhà cach m^ng Trung

quoc Chu Xn L a i t ì m cach gap m | t M Gandi a Bom bay.Mft thém Anh lùng b a t Nguyen Xi Quoc và Chu An L a i , nhung bà em ga'i

cùa Nèru dà g i u p h a i ong t r o n t h o a t Bà con t^io dieu k i f n

de Nguyen Ai Quoc wg't gong H^ng h g i k i e n vó'i nhà t h e Xn do

_ 14

-v i d§ii : Rabln Dranat Tago TSxy n h i è n sy k i f n l i c h su nàj

khong t h a y du'g'c nhac to'i t r o n g c^c cong t r i n h n g h i è n cmi

khac ve Ho Chi Minh hay ve quan h$ Vift nam - Xn dg, nèn

v i f c t i e p t u e su?u tàm t a i l i f u co l i è n quan den v i f c nay

van con l à d i e u c a n t h i e t de lam sang t ò han ( 3 3 )

Dat nuac Xn dg bao la v a i ành huang l a u dai cùa n è n van

minh l a n , v a i phong t r a o b e n b i g i a n h dgc Igp dan t g c do

Dang Quoc dgi l à n h d§o da t r a nèn gàn gui va co sue t h u

h u t doi vó'i nhan dan Vift nam Dong t h o l nhan daa Xn dg

cùng da t i m t h a y a dan tgc Vift nam sy? ung hg và tam guang

dau t r a n h hy sixih djjng ehm de g i a n h l a y dgc Ifp tu? d o , t r o n g

nhijng hoan cành Ij-ch ai t u a n g cfèng

Chien t r a n h t h e gi(5i l à n t h u h a i (1939-19 45) dà c ^ t a c

dong t r g - c t i e p và x^hieu m$t t a i h a i nu'ó'c Vift nam và Xn dg

dang con l a thtj^c d^a cùa thxfc dan Phap và thu?c dan Anh

Trong g i a i do^n này, phong t r à o dau t r a n h g i S i phóiig don

t g c h a i móc van t i e p t y c p h a t t n # n , d^c b i f t l à o- Vift nam

Thang 8 nam 19 45, ig^i dyng thò'i ca p h a t x i t Nh»t dàu hàng Dong minh, Déng Cgxig s a n Dong Du?ang và l a n h t\L I g u y f n Ai Qu^c dà p h é t dgng léng khól nghia g i à n h chfnh quyèn« ^ g à y

2 / 9 / 1 9 45 v<5i b l n Tuyen ngon dgc I f p , nu?<5c V i f t nam dan chù

cang hòa (VNDCCH) r a dcd D6 l à mgt b i g n co l i c h a* l6n l a o

khong c h i v o i nhan dan Vift nam ma con co y n g h i a doi v a i

nhan dan t h e gi(^i, nhan dan Chau Ao M Gandi và GoNèru dà

t h e o doi và b a y t 6 sg- vui mùng tiu-dc v i è c Viet nam giàiih

du<7c dgc I f p Mal dgc Igp chua dxxi;^ bao l a u , n g à y 2 3 / 9 / 1 9 45,

t h y c dSn Phap nup sau q u s n Anh gay c h i e n h Nam b g , Ghieu

t r a n h l ^ i t i e p die no Ngay mgt t u à n sau, ngày 1/10/19 45, Dang

Quoc d^i Xn do dà g u l d i f n t a i thù tu(5ng Anh A t l i , phàn

d o i v i f c quan d g i Anh tham g i à dàn ap phong t r à o dau traxih

yèu nu'ó'c cùa nhan dan Dong Du'ang và I n d o n è x i a ( 3 0 a ) T l e p dò,

ngày 1 1 / 1 1 / 1 9 45 K3i l i è n h i f p quoc g i à Xn dg ra quyet n g h i

cuc lue ph&n d o i chfnh phù Anlj da dung vu l y c giiap Phap

chiem l § i Dojag Duang» Nghi <?uyet l è n én ^/ifc dùng b i n h Ifnh

in tham g i à dàn ép phong t r a o dau t r a n h cùa nhan clan Vift

namo Trong hoàn cènh quoc t e chua t h u f n I Q ' Ì , nu6'c Vift nam doc I f p dlung tiu(5'c bao kho khan thù' t h a c h ci;c ky nghièm

t r g n g l e i chua dupc c^c nuc/c cong nhfn, nhung sy? dong t i n h

cua nhan dan va cùa céc to chuc chfnh t r i in do l a r a t qui gi& và o6 f joghia c8^ vu l6n l a o »

0* in do, sau c h i e n t r a n h t h e gi($i thif h a i , phong t r à o

g i à n h dgc I f p dan t g c p h a t t r i e n r a t m^nh me Co thS kè

den : phong t r a o phàn doi v i f c etra quan dgi nguc'i in dg vào

Dong Th'O'ng và Indonèxia» cac cugc n o i dfy chong thu'c dan

Anh a Can cut t a , Bè na r é t , Bom bay t r o n g VTJL ha s i quan in

dg yèu nuó'c b i xét xu vào mùa thu 19 45« Ohang 2/1946 n ^ t cugc b i e u t ì n h cùa t h ù y b i n h in dg t^ii Bom b a y da l a n sang

Can cut t a , Madrat Phong t r à o b à i cong cùa cong nhan và phong t r à o d o i lugng d a t , chong thue c a o , l a n rgng e? n h i e u

n a i troiig nua cuoi nam 1946 và deu nam 1947o Tiud'c xu t h e

t h o l d g i va ap ly.'c cua cugc dau trarjh a Xn do,thu?c dan Ànìi

p h è i nhu'g-ng bg dan dan Myc t i e u dgc 15p dan t o c cùa nhan

dan Xn dg dang co vù phong t r à o dau t r a n i i cùa nhan dan Xn dg

Vai sy dong càm ssu s a c , chinh phù lam t h ò l VNDCCH và du

16

-l u a n Vift nam -l u o n -l u o n t h e o doi và tÒ sy dong t i n h ùng hg

^(SÀ' nhan dan Xn df Tin t u e ve cuoc dSu t r a n h cùa nhan dan

Xn dg t r o n g nhung rà'm 19 45-19 47 l u o n dug'c dang t à i t r è n beo

c h i Vift nam Cac b à i b i n h l u f n , t h ò l l u ^ n deu co chung t h a i

dg t i c h cyK và t i n tu'ò-ng vào t h a n g lg*i cùa nhan dan Xn dg, danh g i à cao v a i t r ò và uy t f n cùa ca'c nha l a n h d^o Xn dg

M Gandi và G.Nèixio

vào t h ò l g i a n này, t r è n t h e g i a i dang dàn dàn h i n h

t h à n h h a i he t h o n g xà h g i doi l é p l e t u b à n chù nghia va xa

h g i chù n g h i a Tuy n h i è n , do Ig'i i c h va moi quan hf g i u a

céc J3uac l(5n, mgt nu'ó'c Xn do dang dau t r a n h doi dgc l é p và mgt nuó-c Vift nam dang khang c h i e n de bao V9 n^n dgc l è p

non t r e cùa mixih khong de dàng nh^n du'gc sy ùng hg quoc t C ,

rong ló'n Somi nh^n thiic yèu càu eòa quan hf quoc t e , DJng Cgng san Vift nam da xàc dinh chù t i u a n g t r o n g c h i t h i ngày

2 5 / 1 1 / 1 9 45 :

"Ve ngogi g i a o , k i è n t r i chù tiu-ang n g o ^ i g i a o vó''i t a t

cà cac nu'éc t r è n nguyen t a c b i n h dang, tu'o-ng t r g ' P h à i d$[c

b i e t chù y l à làm cho minh i t ke thù han h e t và nhieu

b e n dong minh han h e t " ( 1 4 6 , 2 8 )

Vift,nam co gang I f p quan hf vài cac nucleo De t r a n h thù SU' \xn§, hf và g i u p dà quoc t e , Chinh phù Vift nam t r o n g

nam 19 46 de cu d^i d i f n t($i cac nuó'c Phap, Théi l a n , Mien

d i f n lliy chua du'g'c dgc I g p , Chinh phù lam t h ò l Xn do dà

t i e p nh%n d e i d i f n Chfnh phù Viet nam ( l ) a nwc dg khong (1) Dei d i f n Chfnii phù VNDCCH t ^ i tn dg t h ò l g i a n này l à

Chau Lu'9'ng, jsau dò l à Mai The Chau

chfnh thifc va c h i t o n t ^ i t r o n g mgt tho*i g i a n xigan*

Giua nam 19 46, (& -Nèru, l a n h t y Dang Quoc d § i in dg de

n g h i t r i f u t f p mgt h g i nghi quoc t e giua cac nuo'c Chau i

-g 9 i t a t l à H-gi n-ghj L i è n A ( A s i a n R e l a t i o n s ) De n-ghi nàyr

dug'c Chfnh phù VNDCCH dong t i n h ùng hg* i^gày 3 / 6 / 1 9 4 6 , t r è n duo'ng di Phap, doan d a i b i e u Chfnh phù Vift nam (c<5 Chù t i c h

Ho Chf Minh, Pb©m Van Dong, Phan Axih, Dixang Bgich M a i - » ) da dùng chan & Can cut t a » Chù t i c h Ho Chf Minh dà t r a n h t h ù

t i e p xuc v&i giai bao chf ngupi An và ngu^ol nuo'c n g o à i t ^ i

in dg, b a y t ò su? ùng hg phong t r à o doi dgc I f p cùa in dg và mong muon nhfn dug-c sy* ùng hg cùa zihan dan in dq*

* %

Truac da tam va hành dgng c h i e n t r a n h ngày mgt t à n b§o

cùa thu'c dan Phap, Chù t i c h Ho Chi Minh dà gii thu keu g g i

nhung nhà lanh d^o và nhan dan t h e gió'i ùng hg Vift Namo Ngày 1 9 / 1 2 / 1 9 4 6 , Ngwòl r a lÒl kèu ggi "Toàn quoc kha'ng c h i e n " Ghi mot thò'i g i a n ngan sau do, G.Nèru và M.Gandi deu bay t ò SU' dong t i n h ùng hg cugc dau t r a n h vi dgc I f p cùa nhan dan Vift nam, p h i n d o i syr xam lug^c cùa P h a p Ben c«nh dò, ca'c t o

chuc chfnh t r i xà h g i cùng keu g g i nhan dan và du l u f n Xn

dg l è n t i e n g Ùng hg Vift nam Khap no'i t r e n d a t Xn, "ngày Vift nam" 2 1 / 1 / 1 9 4 7 duo'c t 5 chiic s o i dgngo Trong ngày này.a

CaUb-cut-ta, hàng xoghìn nguòl dà tham g i à cuoc b i e u t i n h

chong Pha'p, ùng hg Vift nam Canh sa't Anh dkn ép cugc b i e u

t i n h và s e t h § i h a i s i n h v i e n Ma'u cùa uguòl Xn dà do v i

chfnh n g h i a , v i Vift namo

DÙ chua h o à n t o à n g i à n h duvc d.Qc l ^ p , 300,5 ^^yi myo

t i è u doàn k e t và t r a n h t h ù aj? ùng h|>, g i ù p d^ iSn nhau g i u a

- 18

c a c nuo'c t r o n g khu vtj'C, Chfnh phù lam t h a i An do da dung r a

to chù'c h g i nghi L i e n A a lÙu B e l i ( t u 2 5 / 3 / 1 9 47 d^n 2 / 4 / 1 9 4 T©i h g i nghi này^ (^.i^èhru da p h a t b i 5 u chao mung cac d§ii

d i è n cua 28 nuó'C chau A - nhung nu6»c cùng cénh n g g , c ù n g chf

hucyng, chao mùng dgii d i f n cua cac nu6c D3ng Duo^ng "ma l i c h su?

cùa hg da quen v a i nen van hóa in dg va g a n day, cugc dau

t r a n h v i ty? do o' do I g i t i e p t v e, d i e u d6 nhac nha chung t a

r a n g tij? do khong t h § den dug'c nhu mgt mon qua t ^ n g ma p h a i

g i à n h l a y nò" ( 1 5 5 , 2 2 )

Trvp&ng doàn d§i b i e u Vi^DGCH Tran Van Luan da p h a t

b i e u f kien và digc t h u cùa Chù t i c h Ho Chf Minh« Trong t h u ,

Ho Chu t i c h " ^ a y m£t Chfnh phù va nhan dan V i f t nam cam

an 3(f g i u p da cua Chfnh phù và nhan dan Jfn dg, mong muon

n h a n dan và Chfnh phù An dg thu'c h i f n m^ic df eh cùa minh l à dgc I f p và t h o n g n h a t " ( 1 5 5 , 2 46)- Ib? d i è n dàn h g i n g h i này

ViSt nam chfnh t h u e co t i e n g n ó i t r è n t i u à n g quoc t e e IJhan

dan chau A, nhan dan in do co d i p h i è u ro h a n h o à n cành l i c h Six và CUQC dau t r a n h v i dgc I f p tu* ciò cùa VLft- nam, h i è u re

0 han t h a i df cùa V l i t nam vói céc n u a c , vd^i An dg»

00

Song, Chfnh phù lam t h à i Xn dg ma D6ng Quoc d§ji làm

nong c o t van c o n phy t h u g c n | n g ne vao t b / e dan Anh Chfnh

aéch d o i n g o g i cùa chfnh phù này, dbtpc g g i l à t r u n g l è p ,

da b i i u Ig sij- ùng hg dà d^t d o i vói cugc khéng c h i e n chong

Pha'p cùa nhan dsn Vift nam và co t h a i dg khong r o r à n g vo'i Chfnh phù bù n h ì n "Nam ky t v t r i " do Phép di^ng l è n vi vfy

k h i d € i d i e n VNDCCH là Mai Th^ Chau dB n g h i Chfnh phù Xn do,

yi tu c a c h l à Chù t i c h b u a bo chu-c h g i oglù L i é u X, d u o l

va

Ket-noi.com chia se mien phi

d g i d i f n bù n h i n D|ng Nggc Chan ra khòi h g i n g h i t h i chfnh phù ^n dg khong t à n t h à n h D^i b i e u cac nuo'c Mien d i f n , Thai

l a n , I r a n g , I n d o n è x i a , Ma l a i Ai c?p, Xay lan^ Trung quoc, Mong cS cùng de n g h i khong cong nhfn chfnh phù "Nam ky ty'

t r i " S^ J^ghi này cùng khong dug-c dap ung»

DÙ chfnh phù Xn dg chfnh thu'c tò t h a i dg t r u n g I f p

t r o n g q u a n hf v a i chfnh phu Vift nam và chfnh quyèn bù n h i n

t a y s a i P h é p , nhung cac nhà làrJn d^io Xn dg nhu M Gandi va

^ • N è r u vSn g i ù moi t h i f n càm v a i VNDCCH và ùng ho cuoc dau

t r a n h v i dgc I f p t\; do cùa nhan dan Vift nam

Cung t h e o t a c g i à Phùc Duyèn, t r o n g cuon "Guang t r a n h dau" t h i : "Cugc Idiang c h i e n anh dung cua V i f t nam da lam cho Thanh Qang d i khong xigot l a i khen nggl và k h i so sanh

v a i cuoc t r a n h t h u d^c I f p cùa An dg, Thanh cho r a n g n g u a i

Vift nam da tfc r a c a n dàm h a n dong b à c cua Thanh" ( 3 3 , 8 4 )

% à y 1 5 / 8 / 1 9 47, in dg dugrj t r a o t r a dgc I f p Sau nhùng nam

on dinh t i n h h ì n h , chuSn b i day dù, ngày 2 ^ / 1 / 1 9 5 0 h i e n phap

mai duvc t h o n g qua, nuoc Cfng hoa in dg r a d a i » Chfnh phù in

do do thù t u a n g (S^^^èra lanh d^o, t h e o d u o i chfnh séch d o i

n g o a i t u a n g d o i t f c h c y c , song v a n co h^n cheo Sue ép t u cac nuó'c de quoc, d§c b i e t l a de quoc Anh van con r a t lano Mgt

k h a c , chfnh phù An dg t r o n g khi chong chù n g h i a t h u e dan van khong t é n t h a n h chù nghia cgng s a n An dg chù t r u a n g dùng

b i f n phap t h u a n g l u y n g ngo§i g i a o de t ù n g buo'c thoa't k h ò i s^

r a n g bug e h o à n t o à n v a i Anh va t h u h o i nliung t h à n h pho i Char:

de n e g o , C a r i c a n , Mahè, Pong d i x 6 à ^ , l a n a o n g con t r o n g t a y

20

P h a p Nhù'ng d i e u do' ta'c dgng t a i t h a i df cùa Xa dg d e i v a i

chfnh phù VNDCCH và chfnh phù bù niiin Nam ky t y t r i

Mot m'O'c Xn dg dgc I f p và co xu huo-ng t i e n bg l à d i e u

dang phan k h a i vó'i chfnh phù và nhan dan Vift nam» Do dò,

dù t h a i do ùng hg cùa Xn dg c6 h^n c h e , VNDCCH van co ga'ng

t r a n h t h ù nhùng t i e n g nói dong t i a h Moi t h a n g Ig'i cùa Xn

dg tron^? qua t r i n h g i à n h doc Igp hoàn t o à n deu duYj'C Chu

t i c h Ho Chi Mixih gJ'i d i f n chuc mùngo TÌ- 3 1 / 8 / 1 9 46 den

2 9 / 1 / 1 9 4 7 , Ho Chf Minh dà feùi to'i <^^^èru và ca'c chfnh khach

Xn do 3 bifc d i f n mùng ( 8 9 )

Ngày 3 0 / 1 / 1 9 48 M.Gandi qua dò'i Trong h o à n cành khéng

c h i e n khó khan, chfnh phù VNDCCH van c h i t h i cho Uy b a n hành chfnh cac d i a phuang va ca quan t r u n g u a n g t o chuc l e

t r u y d i fu M Gandi vào ngày 2 0 / 2 / 1 9 48o 'Trong d i f n c h i a buon

g ù i chfnh phù Xn dg (tu? t a y Chù t i c h Ho Chf Minh v i e t b a n g

t i e n g P h a p ) , lgu?ai b a y t o l o n g t i e e t h u a n g nha a i quoc Xn

dg, ca ngg-i sif hy s i n h va dau traxah cùa M Gandi (152) o

Mgt 9t k i f n khac dang l u u ^ l à : t h a n g 5/19 48 chfnh phu

090 " % a j ^

VNDCCH da cho phép va t o chuc 41 An kieu h o i huang t h e o nguyfn vong Nhùng Xn kieu này, lu-u t r u t ^ i Vinh và Thanh

h ó a , dugc t a du'a to'i vung n g o ^ i t h à n h Ha n g i TÙ dò t h e o sg?

dàn xep cùa l à n h su* Xn d® v a i ngyy quyen o' Ha n o i , h9 due'c duea ve nuo'c » Ong l à n h sy? Xn do danh già' cao sg? giilp da cùa

t a t r o n g t h u cSm an chfnh phù VNDCCH ( 1 3 ) Nhijng a/ k i f n

dò chung t 6 t h a i dg t r a n h thù sy doàn k e t v a i Xn do cùa chfnh phù Vift nam l à r o r à n g và t f c h f^Avn » Ttial df a y, chf nh

D9Ì Khi d ^ i d i f n chfnh phù Vift nam t § i An dg ve n u a c , An

dg cung Ichong t h u a nhfn d§i d i f n cua chfnh quyen Bao Bt^i l à

Nguyen Duy Thanh n u a Tuy vfy d^i d i f n chfnh phù t a tgii Ban^

eoe (Thài l a n ) l à iMguyen Due Quy van g i ù moi l i è n hf t h o n g qua d^i su quan An dg t g i Bang e o e Thang 1/1948 p h a i v i e n chfnh phù t a Phgm Ngpc Th^ch den tham An dg, c h i a buon ve

v i f c Mo Gan^di qua d a i Va, t r o n g h a i nam 19 48-1949, chfiah phù t a cu nihieu doan d^i b i e u d i dy cac h g i nghi quoc t e

t a i An dg : Hgi nghi thanh n i è n chau A ( 2 / 1 9 4 8 ) , h g i nghi

t u a n g trg* s i n h v i è n chau A ( 7 / 1 9 4 8 ) ; h g i righi cac nuac chau

A ung hg I n d o n è x i a khan^ c h i e n ( 1 / 1 9 4 9 ) •o Trong nhung d i p

t i e p xuc do', d § i d i f n cùa chfnh phù va nhan dan t a vùa t r a n

fchù cSm t i n h quoc t e , t r a n h thù du l u f n An d o , vÙ!a v§ch

t r a n bg m|t bù n h i n , t a y s a i cua chfnh quyen Beo Dgi.Du l u f

An dg n ó i chung t r o n g t h ò l g i a n n à y ùng hg chfnh phù VWDCCH msnh h a n Song chfnh phù An dg van g i ù mgt t h a i df d o i xù ngang bang g i u a h a i chfnh phù 6' Vift namo

Mac dau An dg h i e u r o t f n h c h a t chfnh nghia cùa cugc

22

-Trong thò'i g i o n này, VirocCH l u o n t r a n h thù si;' ùng hf

quoc t e bang c a c h o g t dgng n g o ^ i g i a o da d^ng Nam 19 48,

chfnh phù t a gil'i dan x i n già- nhfp L i e n hg'p q u o c Chù t ^ c h

Ho Chf Minh con bay t ò quan di^m t ^ n t h à n h quy che t r u n g

l a p nhu Th^y s i , khi t r ù l ò l phòng van cac nhà beo phuang

Tay, Andray Bot và Xon xan da (nam 1949) ( 1 5 3 , 1 3 3 ) Song,

ngay cu nhùng h o e t dgng ngo§i g i a o t h e o xu hu-o-ng ma do' cùng

khong duyc chfnh phù Xn dg hng ho t f c h c u ' c Thong thuò'ng, chfnh phù Xn dg duna ra nhùng lò-i keu g g i chung chung ma khong b a y t ò t h a i dg r ò r f t vói oh chfnh phù Ho Chf Minh

l a n chfnh quyen Bao D^i, m§c dau ISiù t u a n g <£.Nèru da t u y e n

chau A và t h e g i a i , co t a c dgng trg?c t i e p t a i ca'ch m^ng Vifi

nam l u e d<5, cung nhu t a i t h a i d9 cua C25c n u a c dSi van de

V i e t nam» De t r a n h t h ù si; g i u p da quoc t e , n g à y 2 / 1 / 1 9 5 0

Chù t i c h Ho Chf Minh d i Trung quoc và ngày 3 / 2 / 1 9 5 0 den

L i è n xo • Sy nng ho cùa h a i nuac nay l a r a t quan t r g n g va ed

t a c dfng t i c h cij?c t a i quan hf g i u a chfnh phù VLft nam và ca nuó'c k h a c

I I • M DQ T l t P lyC ^m HQ CUOC KHAi^G CHIEl\l CUA

JJHAJJ DAU VIJT iUM QUAi^ Hg THg^C TE ail?A

VI^T ÌUU VA Jf]^ DQo

Ngày 1 4 / 1 / 1 9 5 0 , t h a y mgt chfnh phù, ^hù t i c h Ho Chf

Minh t u y e n bo : "Chfnh phù VNDCCH l à chfnh phù hqrp pha'p duy

nhat cùa t o à n t h e nhan dan Vift nam» Can cif t r è n quyen Ig'i

chung, chfnh phù VNDCCH san sàng d | t quan hf n g o ^ i g i a o v a i

chfnh phù nuac nào t o n t r g n g quyen b i n h d3ng, chù quyen

l à n h t h 3 và chù quyen quoc g i à cùa au'ó'c Vift nam, dS cùng

nhau beo vf hòa b i n h và xay dap dan chù t h e g i d i " ( 8 8 , 335)

Ngay sau do', ngày 1 8 / 1 / 1 9 5 0 , Trung quoc dà cong nhfn và d^t

quan h i n g o ^ i g i a o v ó i Ciifnh phù t a Ngày 3 0 / 1 / 1 9 5 0 L i e n xo

'^ ^ 0t

d a t quaii hf n g o ^ i g i a o vói chfnh phù t a » Va, cho den c u o i nam 1950, cac naóo, dan chù nhan dan t r o n g hf t h o n g xà h g i chù n g h i a (XHCN) dà l a n lu'p-t dgt quan h« n g o ^ i g i a o vai

chfnh phù t e *

~ » -•" - *

Ngày 7 / 2 / 1 9 5 0 My va Anh dà b a y t r o cong nh§n chfnh

quyen BSo Dei và kéo t h e o hàng l o g t rwo'c phuang Tay va chu? hau k h a c Van de Vift nam càng t r b ' n è n phiic tgip và co t f n h

quoc t e h a n Chfnh phù in dg dufng tiu(5c mgt sg* lg?a chgn

kho khan và t e nhi* Sau h g i xighi ngo§ii t r u a n g k h o i L i è n h i f ]

Anh (Anh, Canada, O x t r a y l i a , ^ i u D i i a n , Nam P h i , in dg,

P a k i s t a n , S r i l a n c a ) t u ngày 9 den 1 4 / 1 / 1 9 5 0 a Colombo t h u

do cùa S r i l a n c a nham chong l ^ i ành hu&ng cùa cach m^ing Trung quoc và quan tam d§.c b i e t t a i van de Dong D u a n g , t r o n g

n g i bg gi&i cam quyen in dg d i e n r a si; t r a n h c à i ve v i f c

q u a n he v a i V i f t nam Cuoi cùng chfnh phù An dg van giù?

t h a i df : t§m t h à i chua cong nhfn oh h a i chinih phù VNDCCH v

c h i n h quyen B6o Dgi du h i e t r o I f p t r u ' a n g chfnh n g h i a cùa chfnh phù WDCCH và r a t kfnh t r g n g Chù t i c h Ho Chf Minh*

?4

-Cac cugc t i e p xuc g i ù a di?i d i f n cùa chfnh phù t a va

chfnh phù Xn dg van dug-c thi;c h i f n , d^c b i « t l à t u khi t a

co dgi su quan t © i Ba'c kinh° Thai dg cùa chfnh phù Xn dò chu

yeu van l à t à n g cuòng t i e p xuc t h y c t e , ra t u y e n bo vo'i y

do làm t r u n g g i a n hòa g i a i giù'a chfnh phù VNDCCH v a i chfnh quyen BSo Dai và chfnh phù P h a p

TÙ nam 1950 fro' d i , cu®e khang c h i e u chong Phap cùa

V i l t nam ngày càng t h u dug'c n h i e u t h a n g I g l Sau c h i e n than^

b i e n g i a i c u o i nam 1950, t a g i a i phóng mgt vùng r g n g l a n

g i a p gió^i v a i Trung quoc và làm t h a y d6i cyc d i f n c h i e n

t r a n h Vift nam dà n o i l i e n voi hfu phuang xà h g i chù n g h i a

và t h e g i a i b e n n g o à i "^ang Iq'i cùa cach mgjog Vift nam dà

t a c dgiig t o i du l u | n Xn dg và t h a i dg cua cac chfnh g i a i

Xn d g Nhieu chfnh khach I n do dà b a y tó sy? ùng ho vói c h f n

phù t a và l è n an t h u e dan P h é p , t B y c h a y chfnh auyen bù n h i

Beo D§ii Coiig nhan Xn dg cung tham g i à vao v i f c t § y chay hoc hàng Phap va b i è u t i n h d o i chfnh phù cham àdt v i f c cho phép Phép su dyng cac s a n b a y t r è n d a t Xn»

Tinh h i n h quoc t e cùng co nhung t h a y dSi dàng k^o Seu

k h i I T S t a l i n met (1953) L i e n xo co' sy* dieu c h i n h ve chfnh

sach doi n g o ^ i vói f muon làm diu t i n h h i n h quoc t e Trun^

quoc cung co yèu cnu cham dut c h i e n t r a n h ò' T r i e u t i è n VE

•\dèt nam - l é n g g i e n g cua Trung quoc» Qua t r i n h hòa dj.i; Dong - Tay duce xuc t l ^ n » Hifp d i n h d i n h c h i e n 5' T r i e u t i e - t

due-c ky k e t n g à y 27/3^1953 dà khSng dìnli xu t h e hòa diu dóc

Trong b o i cành quoc t e va b o i cènh khu vyc dò, chfnh ph^

Xn dg hàt- dau o6 j.X'Gu^ h o ^ t i-tQng t i eh cyc iiiilvu gcp pìit-i

cham dut c h i e n sy? & Vift nam và Dong IXa-ang Hanh dgng dàu

t i è n t h e o hxxóng này l à t u y e n bo cùa thù tuó'ng G.Nèiu ( t h a n g

12 nam 1953) : "Chfnh phù khong cho phép sy co m$t cu8 qucn

d g i nuac ngoài t r e n lành t h S Xn dg t r o n g b a t cu hoàn cành

nào» cham dut vi.«c su dyng san b a y cùa Xn dS de vfn chuyèn

vù khi và b i n h i f n h Phap saxig Dong Du'ong qua khong phfn Xn

dg" ( 7 8 , 6 8 )

Neu nhu t r u ó ' c day, chfnh phù Xn dg làm nga v i « c Phap

su dung céc san b a y quan sy t r è n dat Xn phyc vy cugc c h i e n

t r a n h D5ng Diiang và l u o n l u o n dà d | t t r o n g quan hf vai chfnlr

phù VNDCCH t h i t a i t h ò l di§m này, Xn dg da t h a m g i à t f c h

cu?c v à c c a c h o ^ t dong quoc t e l i è n quan t ó l V i f t nam và Dom

Dirango Tuyen bo cùa Chù t ^ c h Ho Chf M n h n g à y 2 6 / 1 1 / 1 9 5 3 :

"Neu co nhùng nuac t i u n g I f p nao muon co' gang de xuc t i e n

v i S c cham dut cugc c h i e n t r a n h a Vift nam bang cach t h u a n g

lug'ng t h i se dvc^yc h o a n n g h è n h - " ( 1 47, 320) dà oó ta'c dgng

t o i chfnh gio'i Xn d g Ngày 2 4 / 4 / 1 9 5 4 t h ù tu'ang doNèru dà

dua r a de nghi hòa b i n h 6 diem De ngh4 6 di^m nay duce c o i

l à c a 36' cùa de nghi Colombo ve Doxig Du'ang^ du'cc nhung ngtrai

dung dsu chfnh phù nam nuac (Xn dq, S r i l a n c a j , P a k i s t a n ,

I n d o n è x i a , Mien d i e n ) Ara r a ngay 2 / 5 / 1 9 5 4 Ngi dung chù yeu cùa de nghi l a ngung baiJ^, dam phan t r y c t i e p va cac

cuo'ng quoc khong c a n t h i f p vao n g i bo Dong Duango Xn dg

cung l è n t i e n g m§nh me h a n và n h i e u l à n dira van de Dong Du'ang r a t h à o l u f n t r o n g chfnh phù, t r o n g quoc hgi» Khi h g i

n g h i Gio' ne VD' ve Dong Du'o'ng dwa'c t § chuc ( t u 8 / 5 / 1 9 5 4 ) ,

nhùng nhà lành dgo Xn dg da b a y th quan diem và h o ^ t dgn^

26

-v a i mong muon h i f p ngh^ du-vc k;^ i-^et, hòa b i n h dug'c I f p I 5 Ì •

P h a t b i 5 u t ^ i H§ n g h i v i f n An dg ngày 1 5 / 5 / 1 9 5 4 , G.Wcru

kh^ng d i n h : "i^ihung van de l a n h i f n dang dug^c xem xét a Già

ne va, van de Trieu t i e n và van de Vift nam, l a nhung van

de cua chau -A^*» l*hèt ra t h i chung t e con l i è n quen mft

t h i e t han nua v a i vaia de Dong Duang v i ve d i a If, t a a ^ s n Dong Duang h a n " (92) • •Wp!:u'òl d ^ i d i f n cua An df t ^ i i L i è n hop

q u o c , K r i s h n a Menon da co n h i e u cugc ggp ga v a i l a n h d§o céc

doàn d ^ i b i^u cùa h g i nghi Gi^neva va dua ra nhùng de n g h i

t f c h oxfo* Trong thi^c t e , ^n dg co dóng g6p xifng dang vào

t h à n h cong cùa h g i n g h i Gio^neva ve Dong I b a n g dù khong p h è i

l à thành v i e n chfnh thù*c cùa h g i nghi* ^^ ^^ ^^ ^ nghi Lié^

xo và Anh lam dong chù t i c h h g i n g h i Gio-neva ve Dong Duang

Nhfn ro v a i t r o và Snh huang cùa Trung quoc t r o n g khu vg?c

va t r è n t h e g i a i , An dg 06 quan hf ngay càiig g a n ho han vc^i

TruAg quoc -Wgay oh t r o n g van de Dong Duang, in dQ cùng co

t r a o dSi vói phfa Trux;g q u o c i\lham t r a n h t h ù l a n nhau và cung mong 06 tieng nói, co v i t r f b chSu A và t h e g i ( 5 i , t h a n

6 nam 195 4, thu tuóng 'Trung quoc, Chu An L a i da d i tham chfnh t h u e Xn d g Cuoc gap ga Nèru - Chu Xn L a i ngày 2 6 / 6 /

1954 VÓI t u y è n bo 5 nguyen t a c chung song hòa b i n h , dà co'

y n g h i a neng cao vi t r i quoc t e cùa Xn dg Cung b ^ i I f p tru'ò'flg dug'c c o i l à t r u n g I f p cùa minh, Xn dg du'cc cu làm

Chù t i c h ì3y ban Quoc t è (co Ba l a n , Canada tham g i à ) ki5m

s o é t và giém s s t v i f c t h i hành h i f p dj.nh Già ne va ve Dong

Duang Thii d^ cùa chfnh phù Xn dg vo'i van de Dong Duang du'O'c C&iNèru khang dinl:i t r o n g t u y è n bo agày ? 7 / 9 / 1 9 5 4 l à :

"Phuarìg cham chfnh sach cuci chùne t a l à nò Vjc che hòa b i n h

& Dong Duang Chung t a se dung t a t cà t r i nao, l o n g k i è n

nhan va t i n h t h a n cuang quyet de thy'c h i f n nhifm vij do" ( 9 8 b ) Trong thu'c t e , chinh phù Xn df khong muon chù n g h i a

d§ quoc toti t g i a chau A nhung cùng l o sg' hnh huang cùa chu

n g h i a cgng s a n Và do do chfnh sach doi n g o ^ i cua An dg

t h u a n g t h e o I f p tru*ang "nuac d o i " , n h i e u khi mau t h u a n i ^ h u n

in dò chu t r u a n g tuo^ng d o i dung daa feroug t h ò ' i g i a n h g i ngh Gianeva d i e n r a 'Sà bao My iiJew T@i^ '?ime3, ngày 3 0 / 6 / 1 9 5 4

de iihfn xét : "An dq ùng hg v i f c I f p V i f t , Mien, Lao t h à n h

nliùxig xurac dgc I f p và thong n h a t Do l à mot d i e u daxig l o v i phù hg*p voi nguyfn vpng cùa cgng s è n " ( 9 2 ) Doi v a i chung

t a , \ ^ f c k;^ ket h i f p n g h i Gianeva da d§t c a sa chfnh t r i

va phap If quan t r g n g cho cugc dau t r a n h d§ g i a i phóng hoàn

t o à n dat nu*ac t a Hifp nghi c h i l à mgt t h 6 a t h u f n h§n che

va tgm t h o l g i u a c a c l y c lug-ng cach m^-.ng va p h à n ca'ch m^ng ò' Vift nam và Dong duang Mi'u do cùa bgn de quoc con r a t

v g i va t.?p hg'p dong minh và ca'c nuac t h à n phuang Tay vfrj dgng thfinh I f p t o chiic "Hifp u a c phòng thù Dong-Nam-^ì (3EAI

Xn do l à nu-ac ph«A -i^i m^uh rnà n h a t v i f c l ì p khol aàyo T§i

" 28 "^

, Ha n g h i v i f n An d g , n g à y 2 6 / 8 / 1 9 5 4 , fchù tucS^ng G.i^^sru t u y è n

bo : "Chung t a n ó i r e l à c h u n g t a khong t h e tham d\f h g i

n g h i SEATO v i c h f n h phù An dg muon r a n g t ì n h h ì n h t h e g i o ' i

h i f n n a y bôt ca ng t h a n g sau k h i da g i a i q u y e t v a n de Dong

d u a n g " ( 9 2 ) ì^gày hom s a u , 2 7 / 8 / 1 9 5 4 , tru^ac K^i dong quoc

g i à in d g , G Wèiu I g i n h a n nhu : "Hy v9ng r a n g c^c núac a

Dong duaag se t i m t h a y hòa bixih t f p t h e c h u khong p h à i

t r o n g c a c k h o i q u s n sg?" ( 9 2 ) Do l à I f p t r u a n g t i e n bg va dùng d a n t r o n g h o a n cSrih quoc t e l u e d o Vi^c p h à n d o i c^c

t ò c h u c q u e n sy* c à n g chung t ò chù righia t r u n g I f p cùa An

dg khong p h S i h o a n fcoan t i è u cv'c h a y t r o ' n t r a n h n h u n g van

de q u a n t r g n g cùa quoc t e , nhu G.l^éru q u a n n i f m l a : "Can

h o § t dgng t i c h c y c d§ d u y t r i va p h a t t r i S n sgp chung song

h ò a b i n h g i ù a c a c n u ó ' c An dg va c a c n u a c t r u x i g I f p k h ^ c

c a n dong v a i t r o b a c cau g i u a p h u a n g Dong va p h u a n g Tay*.»

Khu v\fo hoa b i n h p h S i khong ngung mb rpxig, p h a i b a o gom , c a n g n h i e u n u a c c a n g t o t và c u o i c ù n g d g t dấo muc d f c h

t i è u d i f t c a c t f p d o à n ouan sy" ( 8 2 ) Lfp t n v a n g dò cua in

dg co n h i e u dièm phù h9p v ^ V i f t iiiamo Vi v f y , c h f n h phù

V i f t nam l u 5 n g i ù n g u y e n t a c t r a n h t h ù in dg

Tuy v s y , v à o t h ò l diSm này, q u a n hS An - Trung và quai

hf An - Xo dang p h a t t r i e n , c u a n he An - My dang c h u n g I g i

do Qììung b a t dong t r o n g mgt i^o v a n de quoc t e My khong

oòng nlTfn Cgng hòa n h a n d a n Trung h o a , con An dg chu t r u a n g

c o n g iihfxio An dg p h à n d o i v i f c t h ù W khf ngizyèn t u , p h a n

d o i My cung c a p v i f n t r g ' c h o P a k i s t a n o Thang 1 / 1 9 5 1 , t g i

Dei h g i dong L i è n hg^) q u o c , An df da c h o n g l ^ i de a g h i cùa

My ve v i f c t u y e n bo Cgng hòa nhan dan Trung hoa xam lug-c

Trieu t i e n Xn do cung l à nuó'c dàu t i e n ngoài hf thong xà

h g i chu nghia I f p quan hf ngo^i g i a o b i n h thuò'ng vo-i Trung

q u o c Tac dgng cùa cac moi quan hf quoc t e dò dà Snh huó'ng

t ó l t h é i df cua Xn do v a i Vift nam và moi t h i f n cam, si; ung

hg cua Xn dg vói chfnh phù VNDCCH da t a n g l e n so v a i t r u a c

l^ong chuyen tham Vi«t narn t h a n g 10/195 4, t ^ i Ha n g i ngày

1 8 / 1 0 / 1 9 5 4 , G.Neru da nói : "Xn dg c a n cung co nhung quan

hf doi VÓI cac nuac Dong du'ang Quan h§ dò t r o n g nhung narr gàn day b i g i é n do^n t h i nay 14.ch sd' dà dem l a i d i e u k i f r

cho chung t a noi l e i và p h a t t r i e n eie rroi quan hf t r o n g hu

n g h i và hòa b i n h " ( 1 3 5 ) Nhu'ng mgt khac, t r o n g cuang vj

Chù t i c h Ijy h a n quoc t e kiSm soat và giam s a t , Xn dg cùn^

t o ra t h f n t r g n g , duy t r i s\f can bang t r o n g quan hf v a i ha:

mien Viet nam dang b i c h i a c a t t h e o h i f p a g h i Crianeva Tron^

d i e u k i f n do, chfnh phù VI^DGCH, dù t h i hành nghièm c h i n h

h i f p xighi Gianeva, van chua t h e t r a n h t h ù t ó l muc cao nhal

nam, nha^ng b à i b i n h l u f n dang t r è n CÌ^C bao An do ve t h a n

I g l cùa cuoc khaug c h i e n chong Phap và uag hg cune dau bra

» 30

-t h i hành h i f p nghi Gianevo', fchong nha-t da-t nuo'c Vif-t nam dà

t h è h i f n d i e u d ò vào d i p Phó thil fcu'o'ng Ph§m Van Dong ghé

tham Xn dg t r e n duò-ng d i dy h g i nghi Bang dung, nhan dan Xn

dg cùng b i § u t h i aV ^'^ ^'^9 ^^^"'^ ^s"^ ^9° ^^P "^^ thong n h a t Trong da'p t u cùa minh ngày 8/V"!955 & N^«, D e l A , Phó thii

tuo'ng Ph§im Van Dong da nói : "Nhan dan Viat nam l u o n l u o n

nha 3U? dong t i n h và hng hg cua c/niiùi phù và nhan dan Xn dg

d o i v a i cugc khang c h i e n vua qua cùa minh, l u o n l u o n nhd t a c

dyng t i c h cuc cùa An do t r o n g k e t qua t o t d^p cùa h g i n g h i

G i a n e v a " (105) Ong cung uèu r o myc t i è u cua chùng t a l a :

"Dau t r a r i h dS thy?c h i f n t h o n g n h a t l à cugc dau t r a n h t h a n

t h a n h cùa nhan dan Vift nam h i f n nay* Shan dan Vi§t nam d g i

và t i n tu'àng vao sy dong t i n h va sif ùng hg n h i f t l i f t cùa jihan dan Xn do" ( 1 0 5 ) Dieu do càng khSng d i n h mong muon cùa chfnh phu VITOGCH t a n g cuang han nua moi quan hf v a i

chfnh phil và nhan dan Xn d g Chfnh phù Xn dg cung dong t i n h

VÓI chfnh phii t a ve r a t n h i e u diSm l i è n auan den Vift nam,

den khu vyc và t r e n t h e g i a i Thong cao chung g i u a Thù tu'(5ng Nèru và Phó thù t u a n g Ph§im ^ n Dorig n:^ày 1 0 / 4 / 1 9 5 5

khSng d^nh mi^c t i è u t h o n g n h a t cila Vift nam, sg? c a n t h i e t

t a n g cuang và p h a t t r i S n t i n h hùu n g h i g i u a h a i n u a c Theo

huòng dò, moi l i è n hf và sy ùng hg cùa Xn dq vai VNDCCH t r ò

nèn rò" ràng h a n so v a i ngi^y quyen S à i g ò n Diàu dò t h e h i f n

t r o n g t h a i dg cùa Thù tuo'ng G.Nèru khi t i e p Nguyen Khac 7f,

d ^ i su cùa ngvy quyen Sài gòn t § i Luan don Nèru t u y è n bo :

Trong cu-ang v i Ùy b a n quoc te ki.^m soat và gi^m ait d i n h

c h i e n , Xn dg khong t h i chfnh thu'c thùa nhifn chfnh quyen Nam

Vift nam T2-jai dg ay cua Nè'iiu klv-ng duo'c p.ac chfnh phù Anh,

My và ce mgt bg phfn chfnh phù Xn dg dong t i n h Trong k h i

dò ca'c b a o a Xn do dua t i n ve Vift nera l u o n co xu huo'ng ca

ng<yi chfnh nghia và t h g n g Ig'i sa t ó l cùa VNDCCH Beo H i n d u s

-t a n Times ngày 1 2 / 5 / 1 9 5 5 b i n h l u f n : Sau khi q u a n Phép r u -t ,

ca'n c a n l y c lug'ng se n g h i è n g han ve phfa mien Baco Beo

a t a t e s m a n ngày 2 7 / 5 / 1 9 5 5 cho r g n g : Viec chfnh phu' HB Chf Minh da t i e p quèn nhijng d i a h§t mai do Phap chuyen g i a o mgt

ca'ch co h i f u qua ve phuang d i f n quan sg: và chfnh t r j dà làm cho nguò'i t a dauh g i à cao v i t r i ' cùa chfnh phù này» Bao

này cùng xac nhan r a n g : Chfnh phù VNDCCH se t h a n g Ig'i de dàng neu tSng t u y e n cu t h o n g nhat dat n u a c Chfnh phu Xn dg cong khai ùng ho v i f c Vift nam, Lao, Campuchia trh t h a n h nhùng nuó'c thong nhat và doc I f p T^n tifc, b i n h l u f n cùa

b a o chf Xn dg ve ngi^y quyen Sai gòn ma nhat và i fc 6 i h a n

DÙ r a n g t § i h g i nghi Bang dung ( i n d o n è x i a , ngày 18 - 2 4 / 4 /

1955) Xn d^ t u y è n bo t h a i dg t r u n g I f p g i ù a h a i mien Vift

nam, sau dò l à t h a i dg t r u n g I f p t f c h cg?c ma b i e u h i f n r o

n h a t l à nhùng dénh g i à t r u n g t h u e ve t i n h h i n h V i f t nam.D^i

d i f n Xn dq t r o n g Ùy b a n Quoc t e kiem s o a t va giam sat dinh

c h i ^ n da l è n an sij v i ph^m h i è p n g h i Gianeva cua ngvy quyen

s à i gon» Thù t u a n g GoNèru cong kìiai t u y è n bo : Sài gòn khon

t h e t h ù a huang nhùng dieu khoèn co I g l cùa h i è p d i n h , t r o n g

k h i t i m ca'ch t u c h o i nhùng d i e u khoSn khéc ( 1 5 3 , 1 6 3 )

t t r o n g nhùng l y do quan t r g n g t ^ c dgng t(5i t h é i dg

cùa chfnh phù Xn dg t r u a c nhùng van de quoc t e , nhùng van

d^ l i è n quan t ó l Vift nam l à Snh huang cùa quan hf L i è n xo •

My - Trung quoc l u e dò vó'i Xn dg « 0' t h ò l diem Xay^ quan hf

- 32 "

Xo - in t u a n g doi t o t dgpJ quan hf Trung - An dang p h a t

t r i e n sau céc cuoc v i e n g tham cùa nhùng nhà l à n h dgo h a i

nuaco DÙ nhu t h e , An dg khong t h ? h^ t h a p quan hf Xn - My

và quan he g i ù a Xn dg vói eie nu-ac phuang Tay Xn dg khong

l è n an ngijiy quyen S à i gòn cùng nhu si; can t h i f p cùa My vao mien Nam Vift nam Chù tru'ang h a i nuac Vift nam t r u n g I f p

v a i khu p h i quan sg* a v i t u y e n 17 t h à n h khu dfm l a u daiduro'c

in dg cong khai n ó i t ó l o

DSng và i^hà nuac VilDCCH co chù t r u a n g t r a n h t h ù sy? ùng

hg cùa An dg và d&nh gii cao v a i t r ò cùa An do v a i cac van

de khu vg-c và quoc t e * iMhieu h o ^ t c|gng cùa c é c nha l a n h d^o

V i f t nam t h e h i f n r a t ro t h a i d§ dc5* Ugug'c l § i , chfnh phù

An do cùxag danh g i à cao v a i t r ò cùa chfnh phù VINTDCCH, cùng

co t h i f n chf t r o n g quan he v a i Vift namo TLr nhung diem

chung t r o n g quan he quoc t e , t u muc dfch xay àifng quan hf

v o i cac nuac l^ng g i e n g x^gay cang c h ^ t che h a n và qua qua

t r i n h ùng hg, g i u p da l a n nhau t u khi h a i nuac du»c d<5c l i p , Viet nam và An dg chfnh t h u e t h i e t I f p q u a n he n g o ^ i g i a o

g i u a h a i nuoc a cap TSng l a n h sg? t u t h a n g 2 / 1 9 5 6

Mgt g i a i d o s n m.ai t r o n g l i c h su' quan hf V i f t - in b a t

dau t u sg? k i f n n a y

Khìn I 9 Ì khoàng thò-i g i a n t u t h a n g 9 / 1 9 4 5 den t h é n g

2 / 1 9 5 6 , Vift nam và in dg co sg? dong t i n h và ùng hg l a n

nhau» Bat dau t u mgc t i e u chung l a dgc I f p dan t g c , h a i n u a c

dà co t è e dgng l a n nhau t r o n g dau t r a n h chong a g o § i xam» TÙ

nam 1950, moi l i o n :h^ va s,j ^^g hg g i u a b a i nuac ngày càiig

mh c^^xg ucm Uxong suuu g i a i doyu này, Vì^t juam l u o n l u o n

t r a n h t h ù mgi sg* ùng hg và g i u p da quoc t e cho cugc khang

c h i e n chong Phap và chon^ su can t h i f p cùa My Moi quaxi hf

«

cua chfnh phù VUDCCH v a i t h e gx6i co khó khan nhung van ma

r o n g d'an Vift nam va An do dau chua co sf cong nhfn chfnh

t h u e ve m^t n g o ^ i g i a o , nhung khong p h a i l a khong co quan

hf t r o n g thyc t e và t a c dgng l a n nhau Do sg» khac b i f t ve

hf thong chfnh t r i , "tac dong cua quan hf quoc t e va chu

t r u a n g dójag v a i t r ò t r u n g g i a n g i u a cac hjc lug'ng doi d i c h

t r o n g cugc khéng c h i e n VLft nam, An do khong t h e cong k h a i

b a y t ò t h a i dg gan g u i , t h a n t h i e t h a n nua vói Vift nsm

Song su ùxxg hg l a n nhau t r o n g cac ho??t dong quoc t e , nhung

t i e n g n ó i dong t i n h t u cac nha l à n h dgo và nhan dan h a i nuac da co y n s h i a quan t r g n g Qua céc cuoc gap ga g i u a cac nha laxih d e e , d ^ i d i f n céc to chifc, doan thS h a i nuóc, quan

hf thg*c t e g i u a VLft nam và An dg da durotc xac I f p Dò l à nen

móng c a b à n cho quan hf h a i nu^ó^c t r o n g nhùng g i a i do^ia s a u

- 34 "

Chuang I I

^AiA H$ VX|^ MM - h DQ TK)m QUI QO^i^

1/ iWlfm BIB1\I DQI\IG LÒ'Jìi" TROiMG QUAU H^ ^ 6 c Igé VA

DU\3l^(G L(5l D^I i^X^J CUA Vl^T lUM, CUA Ai^i' DQ

1/ Quan he g i u a ba nuó'c L i e n xo - My - Trung ouoc

Vifc ky k e t h i f p nghi Gianeva ve Vift nam phSn anh I g l fch khéc nhau cùa cac nuac l<5n t r e n t h e g i d i » Cung t u sau

h i f p nghi ^^y> quan hf g i u a cac nuac L i e n TO - My - Trung quoc co nhung b i e n dgng déng ke cùng vói qua t r i n h d i e u

c h i n h và thg-c h i f n nhùng ke ho©ch t r o n g c h i e n lucyc cùa m6i nuó'c

TÙ sau nam 1954, ti^ih h ì n h t h e g i o ì co t h a y doi : Cugc dau t r a n h g i u a cac lijrc lug'ng xa b o i chù n g h i a , dgc l a p dan

t o c , hòa b i n h và dan chù v a i chù n g h i a de quoc vàn d i è n r a

q u y e t l i f t Trong c h i e n lug-c t o à n c a u , My d$c b i f t quan tam

den v^ tri c h i e n lug'c cùa Dong Nam A và thu'C h i f n chfnh sach

c a n t h i f p vào vùng này, t r o n g do c6 nam Vi e t nam» Vi vfy, tha'ng 9/195 4, My l o i kéo céc nu-ac phuang Tay và mgt so nuac

k h a c , thành I f p ca'i g^d l à TP chu'c h i f p u a c Dong Nam X

(SEATO), thu'c c h a t l à mgt khoi quan su- xsm l u g ' c My l » p can

cu qusn sij' a mgt so xau'ó'c

L i è n xo t r o n g khoàng t h ò l g i a n t u 1956 - 1959 cùng c6 nhùng biffn, dgn/i feroug du-ò'ng l.5i d e i n g i va doi u g o ^ i Dyi

h g i XX ( 2 / 1 9 5 6 ) và Dai h g i XXI (1959) cuo Dàng cgng san

L i è n xo l è n an t f sùng b a i cà nhau, quan tam han to'i v i f c

p h a t t r i e n kinh t e L i e n xo de r a c h i e n lug'c doi n g o ^ i cùng

t o n t^ii hòa b i n h Trong hoàn canh do, quen hf Xo - My ma e

dù v s n cang than?;, song b a t d'au co su hòa diu và thoa h i f pò Chuyen tham My cùa nhà lành d^o L i è n xo N.Kho'sutsop nam 1959 làm cho auan hf h a i nu'ó'c b a t dau co sijr chuyèn b i e n t h e o huó'ng xfch l § i gsn niiau Si/ d i e u chinh c h i è a lug-c doi ngoai cùa L i è n xo và sgr hoa diu t r o n g quan hf Xo - My vàn khong ngan can My dua r a "hoc t h u y è t Aixenhao" v a i l y l u f n " l a p

che t i o n g " a chau A ( 1 9 5 7 )

Cuxig t r o n g t h ò l g i a n t u 1956 - 1959, quen hf My - Trung ^ QUOC van l à doi d"au gay g ^ t Quan hf Xo - l^ung du con t o t dep song b a t dau bgc Ig nhung b a t dong g i u a h a i Dàng cong

san* TÙ nam 1958, t h u e h i f n duang l o i " d ^ i n h a y v g t " , g i u a n g

Bao "ba ngpn ca h o n g " , Trung quoc co tham vgng nhanh chóng

tvh t h a n h nuac p h a t t r i e n b f c o h a t t h e g i o ì Sg? t r a n h chap

ve du'ang l o i va I g l fch g i u a Trung quoc va L i è n xo t u ngam

ngam dan dan bgc Ig cong k h a i , dsn den mau t h u a n g i ù a h a i

nhà n u ó c Ky l a i dung su h ? t dong Xo - Trung de vua hòa h o a n

v o i L i e n xo, vùa t r i e n k h a i nliùng nhifm v\i c h i e n lug'c t o à n cau cua minh -^^ung n h i n chung, quan h | g i u a ba nu*óc l a n

L i è n xò - My - TruAg Qucc van chua co nhùng b i e n dgng m^nh

me Mei quan he X3 - Trung van drg'c duy t r i Quan hf Xo - My

chua p h a i dà sang t r a n g mai t o t dep h a n Su* t h ù d i c h My Truag van con dfm n e t *

-Trong khoftng t h ò l g i a n t u 1960 dea ^^Sx^ nnen hf g i ù a

c a c iau'ac l a n da Ì:;Ó nhùng b i e u d^ng kha phùc fc^p Quan hf Xo

^ 36

-Trung xau di mgt ca'ch nghièm t r g n g Th nhùng h o t dong ve

duang l o i , g i ù a L i e n xo và Trung quoc xày ra cang thSng

t r o n g van de b i e n g i a i -^^hùng r a c r o i b i e n g i a i g i ù a h a i nuóc 6* vùng Tan cuaag nam 1962 ngày càng nghièm t r g n g ho-n

t r o n g nhùng nam sau« Bao chf h a i liuó'c l e n t i e n g chfnh t h ù c

t o oéo l a n nhau xam ph^m chù quyen Cac cuoc t h u a n g lug'ng

t u bhang 3 t ó l t h « n g 10/19 64 g i u a h a i nu'óc khong g i a i quyet dug'c b s t dong Quan hf Xo - Trung cang them cang t h a n g Rai nuó'c r a sue t f p hgp lg?c lug*ng, dan t ó l ^ p h a n l i f t t r o n g phoxig t r à o cgng s a n và cong nhan quoc t ^ Sau h g i nghi t o a n

t h e Oy b a n t r u n g uang Déng cgng sèn L i e n xo ( 1 4 / 1 0 / 1 9 6 4 ) dan t(5i stj thay doi b a n l a n h d§io Dang va i^Ihà nuc^c, L i è n xo co

0

nhung d i e u c h i n h quan t r g n g t r o n g duò^ng l e i d o i n g o § i Dang

và i'Jhà nuóc L i è n xo khang dinh I 9 Ì v a i t r o dong chù t i c h

Eòi nghi %crneva ve Dong dia*ang, l è n a n My xsm l u a c Vi«t

nam L i è n :xo cung de nghi khac phy e t i n h trsing b a t dong v a i Trung coioc va de a g h i t h o n g n h a t hanh dgng ùng hg VL®t nam

iMhung d!e nghi ^^^7 dugc du'a ra vao d i p Thu t u ó n g T^.ng quoc Chu An L a i sang L i è n xo du l e k i uifm l a n t h u 47 cach m§ng

t h a n g ìlkjeàl % a ( 1 1 / 1 9 64) và d i p Chù t i c h Hgi (Èng bg titi'ò'ng

L i è n xo A I C o x u ' g h i n t u Vièt nam ve ghé aua Trung quoc ( 2 /

19 6 5 ) -t^hung de nghij dò b i Trung quoc khuó-c t u Quan hf h a i

n u a c ngay cang pha va, nguy ca xung dgt Xo - Trung ló'n dan

l è n

Trong k h i quan hf My ~ Trung g i a i do^n này van là sg:

d o i dau cang t h S n g t h i quan hf X6 - My t i e p t y c p h a t t r i e n Whùng t h ó a t h u f n d a t dLcg-c g i ù a h a i nuó-c t r o n g cuoc ,g^p ga

g i ù a iOiarùtxop và ii&anadi fc^u Vi Sii naia 19bc dà aX duò-ng cho

sg» hòa hoàn Xo - My Su d i e u c h i n h chiuh sach cùa L i è n xo VÓI My t u sau h o i a g h i Trung uang Dàng cgng san ( 1 0 / 1 9 6 4 ;

co làm chung I g i si; p h a t t r i e n quan hf h a i n u a c Song n h ì n chung, qufìn hf X6 - My van t u a n g doi èm d f p Nhung, t r o n g

k h i do, nhùng b a t dong và cang t h a n g t r o n g cuan hf Xo-Trung

dug'c My I g l dyng t r i f t d e Vixa t r a n h thu cac nuó'c t r u n g I f p

và dsn t g c chù n g h i a , My -^nxa l i e u l i n h han t r o n g cac h o $ t

dgng nu^n su t r è n the g i a i Sau khi gay r a cuoc do bg vao

b à i b i e n H i r o n a Cu ba ( V l 9 6l ) khong t h à n h , My t i e p t u e

I g l dung xu t h e hoa hoan 'Xo - My, gay sue ép de dan t a i cugc

khùng hoàng a vùng b i ^ n C a r i b e (19 6 2 ) Khi auan hf Xo - Trung

cang t h S n g , My l i e u l i n h mb rgng chiexi t r a n h xam luo'c a mien

JSam và l e o t h a n g chiexi t r a n h pha h o ^ i 6' mien Ba'c Vift nam ,

c a n t h i f p sau vao Lao va Campuchia

iShu vfy, cho t a i nam 19 65, quen hf g i u a cac nuac L i è n

XO - My - Trung cuoc da co nhung b i e n dèng t u n g bu'ó'c, lam

t h a y doi bo'i cành auoc t e mgt cj^ch dang k é Quan ha X6 - My

t u dau t r a n h gay g § t g i u a h a i nuac fcieu t o i hoà h o à n và

t h ò a h i f p dan dan Trong s u o t t h ò l g i a n do, quan he I o

-Trung t u cho gan bó met t h i e t giàm sùt dan t ó l b a t dong cona

k h a i và ns^ày càxig nghièm t r g n g Giùa My và Trung quoc van

l à mot khoàng cach t h ù djch và doi d a u C^c nuac L i è n xo,

My và TruAg quoc deu co nhung t h a y doi n h a t d^nh t r o n g chfnh

s^ch doi ngoei cùa minh xiham phyc vy cho f do c h i e n l u c e cut

moi nu'ó'c, L i è n xo hòa hoàn vói My nham t f p t r u n g p h a t t r i e n

n e n k i n h t e con n h i e u khó khan Trung quoc dang co gang nèu cao v a i t r o nuóc ló'n khoag c h i t r o n g hf thon'^ XIICÌM ma con

t r o n g c a c iJU'ac A - Phio Gay càng t h a n g vói L i è n xo, phe phax

ma V i f t nam l à mgt t r o n g iihùng diem nóng n h a t

TÙ nam 19 6 6 , c u a n hf Xo - Trung t i e p tyic g i a m s u t

n g h i è m t r g n g Ga h a i ÌÌUÓ'C b a t dau tjip t r u n g mgt lg.*c lug'ng

l a n q u a n d g i t $ i b i è n g i ó ' i c h u n g Cac nhà laxah dgio h a i nu-ac

c h f n h t h u e Yèn g o i q u ^ n và d a n nuó'c minh s a n s a n g b S o ve

b i è n g i o ì cùa Tè q u o c Sau nhùng su k i f n s i n h v i è n Trung

q u o c a M a t x c a v a b i è u t i n h b i n g a n c h ^ n ( 1 5 / 1 / 1 9 6 7 ) , siJ q u a n

L i è n xo ò' Bac k i n h b i Hong vf b i n h v a y ham và dfp p h é (2G/

1/1967 và 1 2 / 7 / 1 9 6 7 ) , Bg i^go^i g i a o h a i axóc chinh thifc g u i

cong ham t o c é o l a n n h a u Si;» c a n g t h a n g t r o n g q u a n hf Xo

-T r u n g , dSc b i f t l a xung d g t b i è n g i a i aó r a n h i e u l a n t r o n g nam 19 69 dà d a n t ó l sy? d o i d i c h g i u a h a i n u a c l ó n t r o n g t h ò l

g i a n s a u d ò

Quan he My - Xo t u 19 66 t r ò ' d i cùng k h o n g p h a t t r i e n

t o t d e p nhu t i u ' ó c n ù a Dàng va Mha nu'ac L i è n ro chù truo^ng

ma r g n g và c ù n g co ành hxxbng cùa minh v ó i c a c n u ó c nham ngaJ

0<

XO t o r o t h a i dg phe p h a n va l e n an My t r o n g c h i e n t r a n h

xam lug'C V i f t nam i^hung diem c h u a g fcroug a u a n hf Xo - My

n g à y c à n g f t dano Quan hf h a i n u ó c I92 co nhung c à n g t h S n g maio TÌnh t r ^ z i g a à y kéo r»ai cho t e i c u g c d i tham L i è n xo cua TSng t h o n g My x^ichxan ( 5 / 1 9 7 2 ) mai d i u b o ' t

i)Jhung b i e n dgng l a n n h a t t r o n g iiiiung a-5m 19 6 6 - 1 9 7 2 l à

su t h a y d o i c h f n h s a c h cua My v ó i Ib:^la•5 quoc va sy g a n g ù l

cuo Trung c u o c vài My* Sau lolaung nam CSax t h u d i c h , My và

Trung quoc deu co y do x i c h l ^ i g a a iiirìau B a t dong va :mng

d g t Xo - 'Tnang l à ìtigt t r o n g nhùng l y do làm c h o sg* d o i dau

Truiig - My dug'c t h a y d 5 i "^gay t u nam 19 68 k h i c u g c c h i e n

t r a n h V i f t nam d § v My vao t h e b a t I g l , bug e p h a i n g o i vào

b a n dam p h a n v ó i V i f t nam, My da chù y d e n t h a i do cùa Tmin^

a u o c t r o n g v a n de n a y Tat oh nhung su k i S u dò l a m cho ca

My va Truag quoc b a t dau t i m kiem khè a a n g h ò a h o à n g i u a

h a i nuó'c Chuyen d i bf mft ( 7 / 1 9 7 1 ) và c o n g Idiai ( 1 0 / 1971)

cua H K i t x i n h g i a , co van a n a i i i h quoc g i à cua l é n g t h o n g My

t a i ftrung quoc da mh r a mot t h ò l ky mai g i u a h a i nuaco Quan

h e My ~ Trung durg-c t h i e t I f p sau- n h i e u nam d o i d a u Su x f c h

I 9 Ì g a n iihau g i ù a My và Trung q u o c l à mot b i e n dong quoc

t e l a n n h a t t r o n g q u a n hf g i u a ba nu'ó'c L i è n xo - My - Trung

q u o c Vifc My và Trung a u o c b a t t a y n h a u , t h e o danh g i à cùa

H K i t x i n h g i a " d à l à m b i e n d o i cau t r u c cùa c h f n h t r j quoc

t e " ( 1 2 9 a , 1 6 ) 'Thù t u a n g Trung quoc Chu Xn L a i cùng cho

r i n g sy k i f n n à y l à m cho " t h e g i a i b i r u n g c h u y e n " ( I 2 9 a , l 6 ;

Quan hf My - Trung du'o'c t h i e t I f p dà t a o aen mgt q u a n hf

t a m g i a c c o t f n h c h a t c h i e n lug'c g i ù a ba n i w c l a n ¥[j Xo

-' T r i i n ^ nin H K 1 hylii>i,o;;in-' ;-g-'! rTó -'ìr^ " f r ò c h i v -' 3 : ! i e i i " ( 1 2 9 : ; ]G-'

^ 40

-Quan hf Trung - My bug e L i è n xo p h a i d i e u c h i n h chxnxì s a c h

d o i a g o j i cua mi a h , t r i v a c h e t l a v ó i My Iviuu do cua My t r o n g

v i i c ba't t a y v a i Trun^"^ auoc t h f t r o r a n ^ Tac g i à Oan t a

I x^c s a n t r o n g c u o n " K i t x i n h g i a : Mgt t i e u s u " da n h f n x e t kha x a c dang l à : "Lgl f c h cùa My se p h u c ^/IJL t o t n h a t neu ca

Trung auoc và L i è n xo moi b e n deu co l i è n k e t v ó i My nham

h ò a , An do l u o n k h a a g d i n h c h f n h sach t r u n g I f p cùa minh*

Trong t h y c t e , An do t h i ; c h i f n si; dò'i :xu c a n b a n g g i u a c a c

n u ó c , c a c ly?c lujyng d o i I f p t r è n t h S g i o ì Chfnh v i v f y , An

do duy t r i c h f n h s a c h t h a n t h i f n v ó i ca L i è n xo và My, ró 1 9 5 6 ,

c h f n h s a c h " c h u n g s o n g hòa b i n h , t h i dua h ò a b i n h " do L i è n

xo dua r a d u a c An dg t a n t h a n h ^/i nò phù hg^p vo'i d u a n g l o i

d o i n g o § i cua An do» Sau c h u y è a t h a m cua i i K h a r u t x o p b in d o ,

h a i Oìjóxi da mó* r g n g a u a n he h g ^ t a c t r è n c a c l i n h vyc k i n h

t e , v a n h ó a , khoa h g c ky t h u f t - An df n h f n d u a c v i f n trg^

cua L i è n xo chu yeu t r o n g v i f c xay dy?a^ c^c khu c o n g n g h i è i :

ma d a a g kè n h a t l a khu c o ^ g a g h i f p l u y f n kim B i h a i Trong

n h u n g iiaxn 195 6 - 1 9 7 2 g i u a L i e n xo va An dg l u o n duy t r i q u a n

h f h u u a g h i , ^ h i n h s a c h cua An dg v o i L i è n xo ah i n c h u n g

kho a,'> f;h^y do :i 1 •'^rto Li f^n :<.o CM //^ " u-^ ri t o 7*:-; y'::n'l dy ^i^yx xi f;hi ^

và t r a n h thft Xn dg Vifn t r g ' cùa L i è n xo cho Xa do ^ n h i è u

n h a t l à v i f n t r g ' cong n g h i f p và sau aày thèm v i f n trg- quan sy? khong ngùng t a n g l è n Hàng L i e n xo t u cho c h i chiem 3% tong so hàng nhfp t u nuac n g o à i vào Xn do t r o n g nhùng nam

195 4-1955 dà t à n g l è n 19^ t r o n g nhùng nam 19 68-19 69 Hàng

hóa cùa Xn dg x u a t sang L i è n xo cung t a n g tu 3 l è n 10% t r o n g

thò'i g i a n t u a n g u-xig ( 1 3 8 ) ^ o n g cac l i n h vij:c l u y f n kim, che t ^ o may, d i f n , dau khf, cac ca so- n g h i è n cuu khoa hoc

- , An do cung dug'c L i è n xo v i f n trg^ mjginh^ me i^hieu vu k h i ,

t r a n g b i phuang t i f n quan sg- cùa L i è n xo dug'c cung cap cho

An d g Quan hf chfnh t r i ^^ ^9T *'^*^ g i ù a h a i nuóc d i è n r a

kha t h u f n c h i e u va ngày mgt t o t d$p han» Cac cuoc d i tham cua céc nha l a n h deo h a i nuóc, nhu chuyen tham L i è n xo cùa Thù tuóng I G a n d i ( 9 / 1 9 7 1 ) , v i f c ky ket h i « p u a c huu n g h i

và hgrp t a c An - Xo ( 8 / 1 9 7 1 ) da cung co thèm quan he h a i

nuó'c i'^hung auan hf Xo - An cung khong ohn t r a quan hf g i u a

in dg va My Chfnh sach cùa An dg vói My co t h è c o i l à t u a n g

t v nhu vó'i L i è n xoo Cac chfnh phù b An dg l u o n l u o n co gSng

t h e h i f n sg* " c a n b a n g " t r o n g auan hf vrfi h a i nuac l a n n h a t

t r è n t h e g i ( ^ in dg nhfn v i f n trg* cua My chù yeu l à l u a n g

t h y c , thgrc ph§m va bang dan dyng My cung r a sue t r a n h t h ù

in dg nhàm t ^ o t h e c a n bang 6' chau A và mò' rgng hoh hu&ng

t ó l c a c auac k h a c Voi myc t i è u ay, n h i e u l a n My dà t h y c

h i f n v i f n t r a khong h o à n l ^ i cho in dg Chang h^n t u 1 9 6 0