Đề cương Tư tưởng Hồ Chí Minh ngắn gọn, đủ ý

Đề cương ôn thi hết môn Tư tưởng Hồ Chí Minh Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Hà Nội. CHƯƠNG I: CƠ SỞ, QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH. CHƯƠNG II. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VẤN ĐỀ DÂN TỘC VÀ CÁCH MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC. CHƯƠNG III. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ CON ĐƯỜNG QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM. CHƯƠNG IV: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINHVỀ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM. CHƯƠNG V: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC VÀ ĐOÀN KẾT QUỐC TẾ. CHƯƠNG VI: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ DÂN CHỦ VÀ XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC CỦA DÂN, DO DÂN, VÌ DÂN. CHƯƠNG VII: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HOÁ, ĐẠO ĐỨC VÀ XÂY DỰNG CON NGƯỜI MỚI

1

CHƯƠNG I: CƠ SỞ, QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH

VÀ PHÁT TRIỂN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

“Dân tộc ta, nhân dân ta, non sông đất nước ta đã sinh ra Hồ Chủ tịch, người anh hùng dân tộc

vĩ đại và chính Người đã làm rạng rỡ dân tộc ta, nhân dân ta và non sông đất nước ta.”

(Ðiếu văn của BCH TW Ðảng Cộng sản Việt Nam tại Lễ truy điệu Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày 6/9/1969)

A BỐI CẢNH LỊCH SỬ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ C H Í M INH

 Bối cảnh lịch sử Việt Nam cuối thế kỷ XIX, đầu thể kỷ XX:

Chính quyền triều Nguyễn đầu hàng thực dân Pháp Các phong trào yêu nước theo khuynh hướng phong kiến và khuynh hướng dân chủ tư sản thất bại Phong trào yêu nước của nhân dân ta muốn thắng lợi, phải đi theo một con đường mới

 Bối cảnh thời đại (quốc tế):

 Chủ nghĩa tư bản chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa

 Cách mạng tháng Mười Nga 1917 thành công Quốc tế Cộng sản ra đời 1919)

(3-B NHỮNG TIỀN ĐỀ TƯ TƯỞNG – LÝ LUẬN

 Giá trị truyền thống dân tộc:

Truyền thống yêu nước, kiên cường bất khuất, tinh thần tương thân tương ái, lòng nhân nghĩa, ý thức cố kết cộng đồng, ý chí vương lên, trí thông minh, sáng tạo Trong những giá trị đó, nổi bật là chủ nghĩa yêu nước truyền thống

 Tinh hoa văn hóa nhân loại:

 Văn hóa phương Đông: Hồ Chí Minh đã tiếp thu những mặt tích cực của Nho giáo, của Phật giáo, chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn

“Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là truyền thống quý báu của ta từ xưa đến nay Mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước.”

2

chứng của chủ nghĩa Mác-Lênin để giải quyết những vấn đề thực tiễn của cách mạng Việt Nam, chứ không đi tìm những kết luận có sẵn trong sách vở

 Ưu điểm lớn nhất của chủ nghĩa Mác là cách làm việc biện chứng (Trần Dân

Tiên - Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch)

 Khả năng tư duy và trí tuệ Hồ Chí Minh: Tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo

Đó là người rất thông minh, với đầu óc phê phán tinh tường, sáng suốt trong việc nhận xét, đánh giá các sự vật, sự việc xung quanh

 Phẩm chất đạo đức và năng lực hoạt động thực tiễn:

 Bản lĩnh kiên cường, luôn tin vào nhân dân, thương dân, khiêm tốn, bình dị, ham học hỏi, yêu nước nhiệt thành, nhạy bén với cái mới, có đầu óc thực tiễn

 Người có hoài bão và lý tưởng lớn, không ngừng quan sát, nhận xét thực tiễn, làm phong phú sự hiểu biết của mình, đồng thời hình thành những cơ sở quan trọng để tạo dựng nên những thành công trong lĩnh vực hoạt động lý luận của Người về sau

 Tiếp thu và hấp thụ những tư tưởng và truyền thống tốt đẹp của gia đình, của quê hương Nghệ Tĩnh và truyền thống yêu nước bất khuất của dân tộc, cùng với sự nhạy cảm đặc biệt về chính trị, Nguyễn Ái Quốc đã sớm nhận ra những hạn chế của người

đi trước, từ đó, tự định ra cho mình một hướng đi mới

 Thời kỳ này Hồ Chí Minh có sự chuyển biến vượt bậc về tư tưởng, từ chủ nghĩa yêu nước truyền thống đến chủ nghĩa cộng sản, từ một chiến sĩ chống thực dân thành một chiến sĩ cộng sản Việt Nam

VIỆT NAM (1921 – 1930)

 Đây là thời kỳ hoạt động lí luận và thực tiễn sôi nổi và phong phú của Hồ Chí Minh, trên những địa bàn: Pháp (1921-1923), Liên Xô (1923-1924), Trung Quốc (1924-1927), Thái Lan (1928-1929)… chuẩn bị những tiền đề chính trị, tư tưởng và tổ chức

để thành lập một Đảng Cộng sản ở Việt Nam

 Những tác phẩm, bài nói, bài viết của Hồ Chí Minh trong thời kỳ này thể hiện những quan điểm lớn, độc đáo và sáng tạo về con đường cách mạng Việt Nam, đánh dấu sự hình thành cơ bản tư tưởng của Người về cách mạng Việt Nam

A TÀI SẢN TINH THẦN VÔ GIÁ CỦA DÂN TỘC VIỆT NAM

 Tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm của dân tộc và thời đại, nó trường tồn, bất diệt, là tài sản vô giá của dân tộc ta

 Nét đặc sắc nhất trong tư tưởng Hồ Chí Minh là những vấn đề xung quanh việc giải phóng dân tộc và định hướng cho sự phát triển của dân tộc

B NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG VÀ KIM CHỈ NAM CHO HÀNH ĐỘNGCỦA C ÁCH MẠNG VIỆT NAM

Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho Đảng ta và nhân dân ta trên con đường thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Đó là nền tảng vững chắc để Đảng ta vạch ra đường lối cách mạng đúng đắn, là sợi chỉ đỏ dẫn đường cho toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta đi tới thắng lợi

A PHẢN ÁNH KHÁT VỌNG THỜI ĐẠI

Người đã có những cống hiến xuất sắc về lý luận cách mạng giải phóng dân tộc thuộc địa dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác-Lênin, góp phần làm phong phú thêm chủ nghĩa Mác-Lênin Những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam trong tư tưởng Hồ Chí Minh, trong đó có cả các vấn đề về chủ nghĩa xã hội, về xây dựng chủ nghĩa xã hội, về hòa bình, hợp tác, hữu nghị giữa các dân tộc có giá trị to lớn về mặt lý luận và đang trở thành hiện thực của nhiều vấn đề quốc tế hiện nay

B T ÌM R A CÁC GIẢI PHÁP ĐẤU TR ANH GIẢI P HÓNG LOÀI NGƯỜI

 Đóng góp lớn nhất của Hồ Chí Minh với thời đại là từ việc xác định được con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc đến việc xác định được một con đường cách mạng, một hướng đi và tiếp theo đó là một phương pháp để thức tỉnh hàng trăm triệu người

bị áp bức trong các nước thuộc địa lạc hậu

 Giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh còn ở chỗ Người sớm nắm bắt được xu thế của thời đại, từ đó đề ra chiến lược, sách lược và phương pháp cách mạng đúng đắn

C CỔ VŨ CÁC DÂN TỘC ĐẤU TR ANH VÌ NHỮNG MỤC TIÊU CAO

CẢ

4

Hồ Chí Minh đã làm sống lại những giá trị tinh thần của dân tộc Việt Nam Sự nghiệp cứu nước của Người đã mang lại độc lập, tự do cho dân tộc Người là tấm gương sáng,

là chiến sỹ kiên cường của phong trào giải phóng dân tộc trong thế kỷ XX

1 Điều kiện lịch sử - xã hội Việt Nam và thế giới ảnh hưởng như thế nào tới sự hình thành và phát triển của tư tưởng Hồ Chí Minh?

2 Phân tích ảnh hưởng của truyền thống văn hóa dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại đối với sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

3 Phân tích vai trò của chủ nghĩa Mác – Lênin đối với việc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

4 Phân tích vai trò của nhân tố chủ quan (các phẩm chất riêng của Người) trong việc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

5 Hãy trình bày các giai đoạn hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

6 Dựa trên cơ sở nào để khẳng định đến năm 1930, tư tưởng Hồ Chí Minh đã được hình thành về cơ bản

5

CHƯƠNG II TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VẤN ĐỀ DÂN TỘC VÀ CÁCH MẠNG GIẢI

PHÓNG DÂN TỘC

A THỰC CHẤT CỦA VẤN ĐỀ DÂN TỘC THUỘC ĐỊA

 Đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, giải phóng dân tộc

 Người vạch ra thực chất của vấn đề dân tộc ở thuộc địa là đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, xóa bỏ ách thống trị, áp bức, bóc lột, giải phóng dân tộc giành độc lập dân tộc, thực hiện quyền dân tộc tự quyết, thành lập nhà nước dân tộc độc lập

 Khác với Mác và Lênin, Hồ Chí Minh bàn nhiều về cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, về đấu tranh giải phóng dân tộc ở thuộc địa

 Con đường phát triển của dân tộc là chủ nghĩa xã hội

 Theo Người “làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản”

 “Đi tới xã hội cộng sản” là hướng phát triển lâu dài, phù hợp với hoàn cảnh lịch sử

cụ thể ở Việt Nam Đó cũng là nét độc đáo, khác biệt với con đường phát triển lên chủ nghĩa tư bản ở phương tây

B ĐỘC LẬP DÂN TỘC – NỘI DUNG CỐT LÕ I CỦA VẤN ĐỀ DÂNTỘC THUỘC ĐỊA

 Cách tiếp cận từ quyền con người

Người tiếp nhận những nhân tố về quyền con người được nêu trong Tuyên ngôn độc

lập 1776 của Mỹ, Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền 1791 của Pháp từ đó Người

đã khái quát thành quyền dân tộc: “Tất cả các dân tộc trên thế giới sinh ra đều có quyền bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do”

(Tuyên ngôn độc lập của Mĩ năm 1776)

TRÍCH “TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP” BÁC HỒ ĐỌC TẠI QUẢNG TRƯỜNG BA ĐÌNH

NGÀY 2/9/1945

 Nội dung của độc lập dân tộc: yêu sách của nhân dân An Nam

C CHỦ NGHĨA DÂN TỘC LÀ MỘT ĐỘNG LỰC LỚN Ở C ÁC NƯỚCĐANG ĐẤU TRANH GIÀNH ĐỘC LẬP

 Theo Người, trong cách mạng giải phóng dân tộc, chủ nghĩa dân tộc có một vị trí rất quan trọng “người ta sẽ không thể làm gì được cho người An Nam nếu không dựa trên các động lực vĩ đại, và duy nhất của đời sống xã hội của họ”

 Người cho rằng khi chủ nghĩa dân tộc thắng lợi thì nhất định nó sẽ biến thành chủ nghĩa quốc tế

6

 Có thể thấy Hồ Chí Minh đánh giá cao sức mạnh của chủ nghĩa dân tộc với nghĩa là chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc chân chính, coi đó là một động lực lớn

A VẤN ĐỀ DÂN TỘC VÀ VẤN ĐỀ GIAI CẤP CÓ QUAN HỆ CHẶTCHẼ VỚI NHAU

 Hồ Chí Minh luôn đứng trên quan điểm giai cấp để nhận thức và giải quyết vấn đề dân tộc

 Kết hợp nhuần nhuyễn dân tộc với giai cấp của Hồ Chí Minh thể hiện:

 Sử dụng bạo lực cách mạng của quần chúng

 Thiết lập chính quyền nhà nước của dân, do dân và vì dân

 Gắn kết mục tiêu độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội

 Khẳng định vai trò lịch sử của giai cấp công nhân và quyền lãnh đạo duy nhất của Đảng Cộng sản

 Chủ trương đại đoàn kết dân tộc

B GIẢI PHÓNG DÂN TỘC LÀ VẤN ĐỀ TRÊN HẾT; ĐỘC LẬP DÂNTỘC GẮN LIỀN VỚI CNXH

 Năm 1930, trong Cương lĩnh cách mạng đầu tiên, Hồ Chí Minh xác định con đường

của cách mạng Việt Nam phải trải qua hai giai đoạn: “tư sản dân quyền cách mạng và

thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản”

 Năm 1960, Hồ Chí Minh xác định “chỉ có CNXH, CNCS mới giải phóng được các

dân tộc bị áp bức và những người lao động trên thế giới khỏi ách nô lệ”

 Hồ Chí Minh nói: “Nếu nước độc lập mà dân không được hưởng hạnh phúc, tự do, thì

độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì”

 Do đó “giành được độc lập rồi phải tiến lên CNXH, vì mục tiêu của CNXH là “làm sao cho dân giàu, nước mạnh”, “là mọi người được ăn no, mặc ấm, sung sướng, tự do.”

 Hồ Chí Minh khẳng định: “Yêu Tổ quốc, yêu nhân dân phải gắn với yêu chủ nghĩa xã

hội, vì có tiến lên chủ nghĩa xã hội thì nhân dân mình mỗi ngày một no ấm thêm, Tổ quốc mỗi ngày một giàu mạnh thêm”

C GIẢI P HÓNG DÂN TỘC TẠO TIỀN ĐỀ ĐỂ GIẢI P HÓNG GIA I CẤP

 Theo Người lợi ích của giai cấp phải phục tùng lợi ích của dân tộc “Cả hai cuộc giải phóng này chỉ có thể là sự nghiệp của Chủ nghĩa vô sản và của cách mạng thế giới”

 Tháng 5/1941, Người cùng Trung ương Đảng khẳng định:

“Trong lúc này, nếu không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi được độc lập tự do cho toàn thể dân tộc thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi kiếp ngựa trâu, mà quyền lợi của bộ phận, giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại được”

D GIỮ VỮNG ĐỘC LẬP CHO DÂN TỘC M ÌNH ĐỒNG THỜI TÔNTRỌNG ĐỘC LẬP CỦA C ÁC DÂN TỘC KHÁC

7

 Hồ Chí Minh không quên nghĩa vụ giúp đỡ các đảng cộng sản ở một số nước Đông Nam Á, ủng hộ nhân dân Trung Quốc chống Nhật, ủng hộ Lào và Campuchia chống Pháp “giúp bạn là tự giúp mình”, bằng thắng lợi của cách mạng mỗi nước mà đóng góp vào thắng lợi chung của cách mạng thế giới

 Người chủ trương “Chúng ta phải tranh đấu cho tự do, độc lập của các dân tộc khác như là đấu tranh cho dân tộc ta vậy”

A T ÍNH CHẤT VÀ NHIỆM VỤ CỦA C ÁCH MẠNG Ở THUỘC ĐỊA

 Hồ Chí Minh nhận thấy ở phương Đông “Cuộc đấu tranh giai cấp không diễn ra giống như ở phương Tây”

 Mâu thuẫn chủ yếu trong xã hội thuộc địa phương Đông là mâu thu n giữa dân tộc bị

áp bức với chủ nghĩa thực dân

 Đối tượng của cách mạng ở thuộc địa là chủ nghĩa thực dân và tay sai phản động

 Yêu cầu bức thiết của nhân dân các nước thuộc địa là độc lập dân tộc

 Mâu thuẫn chủ yếu ở thuộc địa quy định tính chất và nhiệm vụ hàng đầu của cách

mạng ở thuộc địa là giải phóng dân tộc

B MỤC T IÊU CỦA CÁCH MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC

 Cách mạng giải phóng dân tộc nhằm đánh đổ ách thống trị của chủ nghĩa thực dân, giành độc lập dân tộc và thiết lập chính quyền của nhân dân

 Mục tiêu cấp thiết của cách mạng ở thuộc địa chưa phải là giành quyền lợi riêng biệt của mỗi giai cấp mà là quyền lợi chung của toàn dân tộc

A R ÚT BÀI HỌC TỪ SỰ THẤT BẠI CỦA C ÁC C ON ĐƯỜNG CỨUNƯỚC TRƯỚC ĐÓ

 Từ thực tế đấu tranh chống Pháp của nhân dân ta những năm cuối thế kỷ XIX, đầu thế

kỷ XX, Hồ Chí Minh đã sớm nhận thấy sự bế tắc, khủng hoảng của phong trào yêu nước

 Do đó Hồ Chí Minh quyết tâm ra đi tìm cách cứu nước mới Người đến nhiều quốc gia

và châu lục trên thế giới để tự nhận ra con đường cứu nước cho dân tộc mình

 Một số đại biểu cho khuynh hướng cứu nước theo hệ tư tưởng phong kiến, tư sản ở Việt Nam cuối thế kỷ 19 đầu TK 20 Hồ Chí Minh đánh giá về con đường cứu nước

của:

 Phan Bội Châu: “Đưa hổ cửa trước, rước beo cửa sau”

 Phan Châu Trinh: “Chẳng khác gì xin giặc rủ lòng thương”

 Hoàng Hoa Thám: “V n nặng về cốt cách phong kiến”

8

B CÁC H MẠNG TƯ SẢN LÀ KHÔNG TRIỆT ĐỂ

 Người đã kết hợp tìm hiểu lý luận và khảo sát thực tiễn, nhất là ở các nước tư bản phát triển: “Cách mệnh Pháp cũng như cách mệnh Mỹ, nghĩa là cách mệnh tư bản, cách mệnh không đến nơi, tiếng là cộng hòa và dân chủ, kỳ thực trong thì nó tước lục công nông, ngoài thì nó áp bức thuộc địa”

 Người thấy không thể đi theo con đường cách mạng tư sản

C CON ĐƯỜNG GIẢI P HÓNG DÂN TỘC

 Hồ Chí Minh thấy được Cách mạng Tháng Mười Nga không chỉ là một cuộc cách mạng vô sản, mà còn là một cuộc cách mạng giải phóng dân tộc

 Người khẳng định: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản …Chỉ có chủ nghĩa xã hội, CNCS mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và những người lao động trên thế giới khỏi ách nô lệ”

 “ Trong thế giới bây giờ chỉ có cách mệnh Nga là đã thành công và thành công đến nơi, nghĩa là dân chúng được hưởng cái hạnh phúc tự do, bình đẳng thật ” (Hồ Chí Minh toàn tập, t 2, tr 280)

 “Chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân

tộc bị áp bức và những người lao động trên thế giới khỏi ách nô lệ” (Hồ Chí

 Trong tác phẩm Đường cách mệnh, Người khẳng định: “Trước hết phải có đảng cách

mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và giai cấp vô sản m i nơi Đảng có vững cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy”

B ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM LÀ NGƯỜI LÃNH ĐẠO DUY NHẤT

 Nhờ công sáng lập và r n luyện của Hồ Chí Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam, chính đảng của giai cấp công nhân và dân tộc Việt Nam, đã lấy chủ nghĩa Mác-Lênin “làm cốt”, có tổ chức chặt chẽ, kỷ luật nghiêm minh và mật thiết liên lạc với quần chúng

 Vì thế, Đảng đã quy tụ được lực lượng và sức mạnh của toàn bộ giai cấp công nhân và của cả dân tộc Việt Nam Đảng đã nắm ngọn cờ lãnh đạo duy nhất đối với cách mạng Việt Nam và trở thành nhân tố hàng đầu bảo đảm mọi thắng lợi của cách mạng

A C ÁCH MẠNG LÀ SỰ NGHIỆP CỦA DÂN C HÚNG BỊ ÁP BỨC

9

 Năm 1924, Hồ Chí Minh đã nghĩ đến chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa vũ trang toàn dân chứ không phải là cuộc nổi loạn, cuộc khởi nghĩa phải được chuẩn bị trong quần chúng

 Cách mạng giải phóng dân tộc là “việc chung của cả dân chúng chứ không phải việc một hai người”

 Hồ Chí Minh luôn lấy nhân dân làm nguồn sức mạnh Quan điểm “lấy dân làm gốc” xuyên suốt quá trình chỉ đạo chiến tranh của Người “Có dân là có tất cả”, “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”

 “Dân khí mạnh thì quân lính nào, súng ống nào cũng không chống lại nổi”

 “Phải dựa vào dân, dựa chắc vào dân thì kẻ địch không thể nào tiêu diệt được”

B LỰC LƯỢNG CỦA CÁC H MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC

 Hồ Chí Minh phân tích: “…dân tộc cách mệnh chưa phân giai cấp, nghĩa là, sĩ, nông, công, thương đều nhất trí chống lại cường quyền ”

 Trong lực lượng toàn dân tộc, Hồ Chí Minh nhấn mạnh vai trò của công nhân và nông dân Người khẳng định “công - nông là gốc của cách mạng”

 Hồ Chí Minh cũng không coi nhẹ khả năng của các giai cấp và tầng lớp khác: giai cấp tiểu tư sản, tư sản dân tộc và một bộ phận giai cấp địa chủ là bạn đồng minh của cách mạng; học trò, nhà buôn nhỏ, điền chủ nhỏ là bầu bạn cách mệnh

A CÁC H MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC CẦN ĐƯỢC TIẾN HÀNHCHỦ ĐỘNG, SÁNG TẠO

 Người nhận thấy : “Tất cả sinh lực của chủ nghĩa tư bản, đế quốc đều lấy ở các xứ

thuộc địa n c độc và sức sống của con rắn độc TBCN đang tập trung ở các thuộc địa”

 Phát biểu tại Đại hội V Quốc tế Cộng sản (6/1924), Nguyễn Ái Quốc nhận thấy nhân dân các dân tộc thuộc địa có khả năng cách mạng to lớn Người khẳng định: “công cuộc giải phóng anh em chỉ có thể thực hiện được bằng sự nỗ lực của bản thân anh em”

 Tháng 8-1945, khi thời cơ cách mạng xuất hiện, Người kêu gọi: “Toàn quốc đồng bào

hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”

 Trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ Người luôn nhấn mạnh: “ háng chiến

trường k gian khổ đồng thời phải tự lực cánh sinh” Một dân tộc không tự lực cánh

sinh mà cứ ngồi chờ dân tộc khác giúp đỡ thì không xứng đáng được độc lập”

B QUAN HỆ GIỮA CÁCH MẠNG THUỘC ĐỊA VỚI CÁC H MẠNG VÔSẢN Ở C HÍNH QUỐC

 Trong phong trào cộng sản quốc tế đã từng tồn tại quan điểm xem thắng lợi cách mạng thuộc địa phụ thuộc vào cách mạng vô sản ở chính quốc

10

 Đối với Hồ Chí Minh, cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa và cách mạng vô sản

ở chính quốc có mối quan hệ mật thiết với nhau, tác động qua lại lẫn nhau trong cuộc

đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc Đó là mối quan hệ bình đẳng chứ không phải lệ

thuộc, hoặc chính - phụ

 “Cách mạng ở các nước thuộc địa có thể nổ ra và thắng lợi trước cách mạng vô sản chính quốc” Đây là một luận điểm sáng tạo của Hồ Chí Minh

A T ÍNH TẤT YẾU CỦA BẠO LỰC C ÁC H MẠNG

 Hồ Chí Minh vạch r tính tất yếu của bạo lực cách mạng: “Trong cuộc đấu tranh gian khổ chống k thù của giai cấp và của dân tộc, cần dùng bạo lực cách mạng chống lại bạo lực phản cách mạng, giành lấy chính quyền và bảo vệ chính quyền”

 Hình thái của bạo lực cách mạng bao gồm cả đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang

 Trong chiến tranh cách mạng, lực lượng vũ trang và đấu tranh vũ trang giữ vị trí quyết định Nhưng đấu tranh vũ trang không tách biệt với đấu tranh chính trị

B TƯ TƯỞNG BẠO LỰC CÁC H MẠNG GẮN BÓ HỮU CƠ VỚI TƯTƯỞNG NHÂN ĐẠO VÀ HÒA B ÌNH

 Hồ Chí Minh luôn tranh thủ khả năng giành và giữ chính quyền ít đổ máu Người tận dụng mọi khả năng để giải quyết xung đột bằng biện pháp hòa bình

 Việc tiến hành chiến tranh chỉ là giải pháp bắt buộc cuối cùng, khi đó phải kiên quyết dùng bạo lực cách mạng

 Đánh giặc không phải là tiêu diệt hết lực lượng, mà chủ yếu là đánh bại ý chí xâm lược của chúng, kết hợp giành thắng lợi về quân sự với giải pháp ngoại giao để kết thúc chiến tranh

C H ÌNH THÁ I BẠO LỰC CÁC H MẠNG

 Hồ Chí Minh chủ trương phát động chiến tranh nhân dân, dựa vào lực lượng toàn dân,

có lực lượng vũ trang làm nòng cốt, đấu tranh toàn diện với k thù với tư tưởng chiến lược tiến công, phương châm chiến lược là đánh lâu dài, dựa vào sức mình là chính

 “Không dùng toàn lực của nhân dân về đủ mọi mặt để ứng phó, không thể nào thắng lợi được”

 “Quân sự là việc chủ chốt” nhưng phải kết hợp với đấu tranh chính trị “Thắng lợi

quân sự đem lại thắng lợi chính trị; thắng lợi chính trị sẽ làm cho thắng lợi quân sự to lớn hơn”

 Đấu tranh ngoại giao có tác dụng thêm bạn bớt thù, phân hoá, cô lập k thù, tranh thủ

sự đồng tình ủng hộ quốc tế, “vừa đánh vừa đàm”, “đánh là chủ yếu, đàm là hỗ trợ”

 Đấu tranh kinh tế là phải ra sức tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm, phát triển kinh

tế của ta, phá hoại kinh tế của địch…

 Đấu tranh về mặt văn hoá, tư tưởng so với các mặt khác cũng không kém quan trọng Phải làm cho toàn dân tự giác tham gia kháng chiến

11

 Tự lực cánh sinh là phương châm chiến lược rất quan trọng của bạo lực cách mạng

…“kháng chiến trường k gian khổ đồng thời lại phải tự lực cánh sinh Trông vào sức

mình cố nhiên sự giúp đỡ của các nước bạn là quan tr ng, nhưng không được ỷ lại, không được ngồi mong chờ người khác”

 Về lý luận cách mạng giải phóng dân tộc:

Hồ Chí Minh đã giải quyết và kết hợp hài hòa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp, giải quyết vấn đề dân tộc theo quan điểm giai cấp và giải quyết vấn đề giai cấp trong vấn

đề dân tộc Gắn độc lập dân tộc với CNXH

 Về phương pháp tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc:

 Đó là phương pháp khởi nghĩa toàn dân và chiến tranh nhân dân Phát huy và dựa vào sức mạnh toàn dân tộc để tiến hành khởi nghĩa vũ trang và chiến tranh cách mạng

 Hình thành một hệ thống luận điểm mới m , sáng tạo về cách mạng thuộc địa bao gồm cả đường lối chiến lược, sách lược và phương pháp tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa

 Thắng lợi của cách mạng tháng Tám 1945

 Thắng lợi của 30 năm chiến tranh cách mạng 1945-1975

12

1 Nội dung cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc thuộc địa?

2 Những quan điểm cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ vấn đề dân tộc

 Mục tiêu của cách mạng giải phóng dân tộc

 Cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải đi theo con đường của cách mạng

vô sản

 Cách mạng giải phóng dân tộc trong thời đại mới phải do Đảng Cộng sản lãnh đạo

 Lực lượng của cách mạng giải phóng dân tộc bao gồm toàn dân tộc

 Cách mạng giải phóng dân tộc được tiến hành chủ động, sáng tạo và có khả năng giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc

 Cách mạng giải phóng dân tộc phải được thực hiện bằng con đường bạo lực

13

CHƯƠNG III TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ CON ĐƯỜNG QUÁ

ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM

 Ngay từ đầu những năm 1920, Hồ Chí Minh đã khẳng định rằng: “Chỉ có chủ nghĩa cộng sản mới cứu nhân loại, đem lại cho mọi người không phân biệt chủng tộc và nguồn gốc sự tự do, bình đẳng, bác ái, đoàn kết, ấm no trên quả đất, việc làm cho mọi người và vì mọi người, niềm vui, hòa bình, hạnh phúc ”

 Mục tiêu giải phóng dân tộc của Hồ Chí Minh là nước nhà độc lập, nhân dân được hưởng cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, tức là sau khi giành được độc lập dân tộc, nhân dân ta sẽ xây dựng một xã hội mới, xã hội xã hội chủ nghĩa

A C ÁCH TIẾP CẬN CỦA HỒ CH Í M INH VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

 Hồ Chí Minh tiếp thu lý luận về chủ nghĩa xã hội khoa h c của Mác – Lênin trước hết

là từ khát v ng giải phóng dân tộc Việt Nam Trong lý luận Mác – Lênin có sự thống

nhất biện chứng giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng giai cấp, giải phóng

con người

 Hồ Chí Minh tiếp cận chủ nghĩa xã hội ở phương diện đạo đức, hướng tới giá trị nhân đạo, nhân văn mácxit Từ quan điểm của Mác và Ph Ăngghen: sự phát triển tự do của

mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả mọi người

 Hồ Chí Minh tiếp cận chủ nghĩa xã hội từ văn hoá: Văn hóa ở Việt Nam là sự kết tinh,

kế thừa, phát triển những giá trị truyền thống văn hóa tốt đẹp hàng ngàn năm của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa thế giới, kết hợp truyền thống với hiện đại, dân tộc và

quốc tế

B BẢN CHẤT VÀ ĐẶC TRƯNG TỔNG QUÁT CỦA CHỦ NGHĨA XÃHỘI

 Quan niệm tổng quát khi coi đó là một chế độ xã hội bao gồm các mặt rất phong phú, hoàn chỉnh, trong đó con người được phát triển toàn diện, tự do

 Quan niệm trên một số mặt nào đó của nó như chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội Như: “ai làm nhiều thì ăn nhiều, ai làm ít thì ăn ít, ai không làm thì không ăn ”

 Quan niệm bằng cách nhấn mạnh mục tiêu vì lợi ích của Tổ Quốc, của nhân dân, là “làm sao cho dân giàu nước mạnh”, là “làm cho Tổ Quốc giàu mạnh,

 Chế độ chớnh trị: do nhõn dõn làm chủ, mọi quyền lực trong xó hội đều tập trung trong tay nhõn dõn; Nhõn dõn là người quyết định vận mệnh cũng như sự phỏt triển của đất nước; Nhõn dõn cú vị trớ tối thượng trong mọi cấu tạo quyền lực; Đưa lại quyền lợi cho nhõn dõn

 Kinh tế: cú nền kinh tế phỏt triển cao, cú khoa học kỹ thuật phỏt triển làm nền tảng Biết ứng dụng thành tựu khoa học kỹ thuật của nhõn loại

 Là chế độ khụng cũn người búc lột người, khụng cũn ỏp bức bất cụng, con người được giải phúng, cú điều kiện phỏt triển toàn diện

 Là một xó hội phỏt triển cao về văn húa, đạo đức

 Cú hệ thống xó hội lành mạnh, cụng bằng, bỡnh đẳng, cú sự hài hũa giữa xó hội

và tự nhiờn, là một xó hội được xõy dựng trờn nguyờn tắc cụng bằng, hợp lý

A MỤC T IấU

 Nước ta được hoàn toàn độc lập, dõn ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng cú cơm ăn, ỏo mặc, ai cũng được học hành

 Giải phúng con người, giải phúng mọi tiềm năng của con người, tạo điều kiện

về mọi mặt cho sự phỏt triển tự do và toàn diện của con người

 Mục tiờu chớnh trị: chế độ do nhõn dõn lao động làm chủ, nhà nước là của dõn,

do dõn và vỡ dõn

 Mục tiờu kinh tế: cụng-nụng nghiệp hiện đại, khoa học - kỹ thuật tiờn tiến, búc

lột bị xoỏ bỏ dần, đời sống vật chất được cải thiện

 Mục tiờu văn hoỏ - xó hội: Xõy dựng phỏt triển giỏo dục, nghệ thuật, thực hiện

nếp sống mới, khắc phục tập quỏn lạc hậu…

 Mục tiờu con người: Người đặt lờn hàng đầu và cho rằng: Muốn cú con người

xó hội chủ nghĩa phải cú tư tưởng xó hội chủ nghĩa

 Tất cả mọi người đều phải luụn luụn trau dồi đạo đức và tài năng, vừa cú đức vừa cú tài, vừa “hồng” vừa “chuyờn”

 “Tất cả quyền lực trong n-ớc Việt Nam dân chủ cộng hoà đều thuộc về nhân dân Nhân dân sử dụng quyền lực của mình thông qua quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp do nhân dân bầu ra và chịu trách nhiệm tr-ớc nhân dân” (Hồ Chí Minh toàn tập, t 9, tr 590)

B ĐỘNG LỰC

15

 Động lực con người, là quan tr ng và quyết định nhất Con người là nhõn dõn

lao động, nũng cốt là cụng – nụng – trớ thức Động lực này cú sự kết hợp giữa

cỏ nhõn với xó hội

 Động lực hiệu lực của tổ chức, bộ mỏy, tớnh nghiờm minh của kỷ luật, phỏp luật, sự trong sạch, liờm khiết của đội ngũ cỏn bộ, cụng chức cỏc cấp

 Động lực kinh tế, phỏt triển kinh tế, sản xuất, kinh doanh, giải phúng mọi năng lực sản xuất, làm cho mọi người mọi nhà trở nờn giàu cú, ớch quốc lợi dõn

 Động lực văn húa, khoa học, giỏo dục là động lực tinh thần khụng thể thiếu của chủ nghĩa xó hội

 Trong tất cả cỏc động lực trờn thỡ sự lónh đạo đỳng đắn của Đảng là hạt nhõn trong hệ động lực của chủ nghĩa xó hội

 Sức mạnh thời đại, đoàn kết quốc tế

 Những thành quả khoa học kỹ thuật thế giới

 Nột độc đỏo trong tư duy biện chứng Hồ Chớ Minh là Người cũn lưu ý, cảnh bỏo, ngăn ngừa cỏc yếu tố kỡm hóm, triệt tiờu nguồn lực vốn cú của chủ nghĩa

xó hội Đú là tham ụ, lóng phớ, quan liờu (“giặc nội xõm”)

 “Khi định tiền l-ơng phải xuất phát từ nguyên tắc định thế nào cho ng-ời lao

động thiết thực quan tâm đến kết quả làm việc của họ, làm cho họ cố gắng học tập để tiến bộ mãi về nghề nghiệp và sản xuất” (Hồ Chí Minh toàn tập, tập 8

tr 545)

A THỰC CHẤT, LOẠI H èNH VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦATHỜI KỲ QUÁ Đễ

 Quan điểm của Mỏc, Ăngghen, Lờnin cú hai con đường quỏ độ lờn chủ nghĩa xó hội:

 Con đường quỏ độ trực tiếp lờn chủ nghĩa xó hội từ những nước tư bản chủ nghĩa phỏt triển cao,

 Con đường quỏ độ giỏn tiếp ở những nước tư bản phỏt triển thấp hoặc ở những nước kinh tế lạc hậu trong điều kiện cụ thể

 Quan niệm của Hồ Chớ Minh là hỡnh thỏi quỏ độ giỏn tiếp cụ thể về con đường cỏch mạng Việt Nam Đú là tiến hành giải phúng dõn tộc, hoàn thành cỏch mạng dõn tộc, dõn chủ nhõn dõn, tiến dần lờn chủ nghĩa xó hội

B NHIỆM VỤ LỊCH SỬ CỦA THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LấN CHỦ NGHĨA XÃHỘI Ở VIỆT NAM

 Xõy dựng nền tảng vật chất và kỹ thuật, xõy dựng cỏc tiền đề về kinh tế, chớnh trị, văn húa, tư tưởng cho chủ nghĩa xó hội

 Cải tạo xó hội cũ, xõy dựng xó hội mới mà xõy dựng là chủ yếu và lõu dài

16

C QUAN ĐIỂM CỦA HỒ C HÍ M INH VỀ NỘI DUNG XÂY DỰNG CHỦNGHĨAXÃ HỘI TR ONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ Ở NƯỚC TA

 Giữ vững và phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng - Nội dung quan trọng nhất

 Củng cố và mở rộng Mặt trận dân tộc thống nhất, nòng cốt là liên minh công, nông, trí thức do Đảng Cộng sản lãnh đạo

 Củng cố và tăng cường sức mạnh toàn bộ hệ thống chính trị cũng như từng thành tố của nó

 Hồ Chí Minh nhấn mạnh đến xây dựng con người mới

 Người đề cao vai trò của văn hóa, giáo dục, khoa học kỹ thuật và khẳng định vai trò to lớn của văn hóa trong đời sống xã hội

 Một là, xây dựng chủ nghĩa xã hội là hiện tượng mang tính quốc tế cần quán

triệt các nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin về xây dựng chế độ mới,

có thể tham khảo, học tập kinh nghiệm của các nước anh em

 Hai là, xác định bước đi, biện pháp phải xuất phát từ điều kiện cụ thể của nước

ta

 Dần dần, thận trọng từng bước một, từ thấp đến cao, không chủ quan nôn nóng

và xác định các bước đi phải luôn căn cứ vào các điều kiện khách quan quy định

 Trong các bước đi Người đặc biệt chú ý đến vai trò của công nghiệp hóa trên

cơ sở nông nghiệp, thủ công nghiệp, công nghiệp nhẹ

 Thực hiện cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới, kết hợp cải tạo với xây dựng, xây dựng làm chính

 Kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

 Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, khơi dậy mạnh mẽ các nguồn lực để thực hiện CNH – HĐH gắn với phát triển kinh tế tri thức

 Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại

 Chăm lo xây dựng Đảng vững mạnh, làm trong sạch bộ máy nhà nước, đẩy mạnh đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng, thực hiện cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư để xây dựng CNXH

1 Đặc trưng của chủ nghĩa xã hội theo tư tưởng Hồ Chí Minh như thế nào?

2 Quan niệm của Hồ Chí Minh về mục tiêu, động lực của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam như thế nào?

3 Theo tư tưởng Hồ Chí Minh con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam như thế nào?

4 Trình bày quan niệm của Hồ Chí Minh về bước đi và biện pháp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

18

VỀ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

 Đề cập đến các yếu tố cho sự ra đời của Đảng Cộng sản, V.I Lênin nêu nên hai yếu tố,

đó là sự kết hợp chủ nghĩa Mác với phong trào công nhân

 Khi đề cập sự hình thành Đảng Cộng sản Việt Nam Hồ Chí Minh chỉ r : Chủ nghĩa Mác - Lênin kết hợp với phong trào công nhân và phong trào yêu nước đã dẫn tới việc thành lập Đảng

 Hồ Chí Minh thấy r vai trò to lớn của chủ nghĩa Mác – Lênin, Người cũng đánh giá cao vị trí, vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân Việt Nam trong sắp xếp lực lượng cách mạng

 Hồ Chí Minh nêu thêm yếu tố phong trào yêu nước trong việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam là vì:

 Một là, phong trào yêu nước có vị trí vai trò cực kỳ to lớn trong quá trình phát

triển của dân tộc Việt Nam

 Hai là, phong trào công nhân kết hợp được với phong trào yêu nước bởi vì hai

phong trào đó đều có mục tiêu chung

 Ba là, phong trào nông dân kết hợp với phong trào công nhân

 Bốn là, phong trào yêu nước của trí thức Việt Nam là nhân tố quan trọng thúc

đẩy sự kết hợp các yếu tố cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam

19

 Hồ Chí Minh khẳng định: “lực lượng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động là rất to lớn, là vô cùng vô tận Nhưng lực lượng ấy cần có Đảng lãnh đạo mới chắc chắn thắng lợi”, “Đảng có vững cách mạng mới thành công cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy”

 Người cho rằng: “muốn khỏi đi lạc phương hướng, quần chúng phải có Đảng lãnh đạo

để nhận r tình hình, đường lối và định phương châm cho đúng

 Cách mạng là cuộc đấu tranh rất gian khổ Lực lượng k địch rất mạnh Muốn thắng lợi thì quần chúng phải tổ chức rất chặt chẽ; chí khí phải kiên quyết Vì vậy, phải có Đảng để tổ chức và giáo dục nhân dân thành một đội quân thật mạnh, để đánh đổ k địch, tranh lấy chính quyền

 Cách mạng thắng lợi rồi, quần chúng vẫn cần có Đảng lãnh đạo”

A ĐẢNG LÃNH ĐẠO NHÂN DÂN GIÀNH C HÍNH QUYỀN, TRỞTHÀNH ĐẢNG CẦM QUYỀN

 Đảng có đường lối chính trị đúng đắn: không bao giờ “hy sinh quyền lợi của giai cấp

công nhân và nhân dân cho giai cấp khác”

 Đảng không phải là một tổ chức tự thân, mà có tổ chức chặt chẽ và vì vậy, mục đích, tôn chỉ của Đảng là “tận tâm”, “tận lực”, “phụng sự” và “trung thành” với lợi ích của dân tộc Việt Nam;

 Ngoài lợi ích của giai cấp, của nhân dân và toàn thể dân tộc Việt Nam, Đảng không còn lợi ích nào khác

 Đảng đã lãnh đạo toàn thể dân tộc giành chính quyền, thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa Đó cũng là thời điểm Đảng Cộng sản Việt Nam trở thành Đảng cầm quyền

B QUAN NIỆM CỦA HỒ C H Í M INH VỀ ĐẢNG CẦM QUYỀN

 Theo Hồ Chí Minh Đảng cầm quyền là Đảng tiếp tục lãnh đạo sự nghiệp cách mạng trong điều kiện Đảng lãnh đạo quần chúng nhân dân giành được quyền lực nhà nước

và Đảng trực tiếp lãnh đạo bộ máy nhà nước đó để tiếp tục hoàn thành sự nghiệp độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội

 Bản chất của Đảng không thay đổi Khi có chính quyền trong tay, người đảng viên cộng sản không được lãng quên nhiệm vụ, mục đích của mình, phải toàn tâm, toàn ý phục vụ nhân dân

lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân “Những người cộng sản chúng ta không một phút nào được quên lý tưởng cao cả của mình là phấn đấu cho Tổ quốc hoàn toàn độc lập, cho chủ nghĩa xã hội hoàn toàn thắng lợi trên đất nước ta và trên toàn thế giới”

dân

 Xác định “người lãnh đạo” là xác định quyền lãnh đạo duy nhất của Đảng đối

với toàn bộ xã hội và chính quyền nhà nước

thống nhất, bày cách cho dân và hướng dẫn dân hành động

· Chức năng lãnh đạo và sự lãnh đạo của Đảng phải bảo đảm trên tất cả các mặt, các lĩnh vực, phải quan tâm chăm lo đến đời sống nhân dân từ

việc nhỏ đến việc lớn

· Là người lãnh đạo, nhưng Đảng phải sâu sát, gắn bó mật thiết với nhân dân, lắng nghe ý kiến của nhân dân, khiêm tốn học hỏi nhân dân và

phải chịu sự kiểm soát của nhân dân

· Đảng phải triệt để thực hành dân chủ, mà trước hết dân chủ trong nội

bộ Đảng; lãnh đạo nhưng phải chống bao biện, làm thay, phải thông

qua chính quyền nhà nước để Đảng thực hiện quyền lãnh đạo

 Là người đày tớ của dân

· Không có nghĩa là “tôi tớ, tôi đòi hay theo đuôi quần chúng” mà là tận tâm, tận lực phụng sự nhân dân nhằm đem lại các quyền và lợi ích cho nhân dân

· “Đầy tớ trung thành” là để nhắc nhở và chỉ r vai trò, trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên trong mọi hoạt động của mình đều phải quan tâm thực sự đến lợi ích của nhân dân Mỗi cán bộ, đảng viên “đều là công bộc của dân, nghĩa là để gánh việc chung cho dân, chứ không phải để

đ đầu dân”

· “Đầy tớ trung thành của nhân dân” là đòi hỏi mỗi cán bộ, đảng viên phải có tri thức khoa học, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ giỏi; Thực

sự thấm nhuần đạo đức cách mạng: “cần, kiệm, liêm, chính, chí công

vô tư”; Nắm vững và thực hiện tốt quan điểm, đường lối của Đảng; Phải biết tuyên truyền, vận động lôi cuốn quần chúng đi theo Đảng đưa

sự nghiệp cách mạng đi đến thắng lợi cuối cùng

chủ, Đảng lãnh đạo, Đảng phải lấy “dân làm gốc”

 Dân muốn làm chủ thực sự thì phải theo Đảng Mỗi người dân phải biết lợi ích

và bổn phận của mình tham gia vào xây dựng chính quyền

 Xây dựng Đảng là một nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài

 Xây dựng, chỉnh đốn Đảng gắn liền với sự tồn tại của Đảng;

 Còn Đảng, còn hoạt động, còn cần phải tổ chức xây dựng, chỉnh đốn

 Tính tất yếu đó được Hồ Chí Minh lý giải hết sức thuyết phục theo các căn cứ sau:

 Đảng lãnh đạo là một quá trình, bao gồm nhiều thời kỳ, nhiều giai đoạn Trước diễn biến của điều kiện khách quan, bản thân Đảng phải tự chỉnh đốn, tự đổi mới

 Trong suy nghĩ và nhận thức của Hồ Chí Minh, Đảng thực sự là “một cơ thể sống” luôn tự hoàn thiện và vượt lên

 Đảng sống trong xã hội, là một bộ phận hợp thành cơ cấu của xã hội; mỗi cán

bộ, đảng viên đều chịu ảnh hưởng, tác động của môi trường xã hội, các quan

hệ xã hội Do đó, mỗi cán bộ, đảng viên phải thường xuyên r n luyện; Đảng phải thường xuyên chú ý đến việc chỉnh đốn Đảng

 Xây dựng, chỉnh đốn Đảng là cơ hội để mỗi cán bộ, đảng viên tự r n luyện, giáo dục và tu dưỡng tốt hơn, hoàn thành các nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao phó, đặc biệt là giữ được các phẩm chất đạo đức cách mạng tiêu biểu

NAM

A XÂY DỰNG ĐẢNG VỀ TƯ TƯỞNG, LÝ LUẬN

 Hồ Chí Minh khẳng định: “Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt, trong đảng

ai cũng phải hiểu, ai cũng phải theo chủ nghĩa ấy Đảng mà không có chủ nghĩa cũng như người không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam”; “chủ nghĩa” ấy là chủ nghĩa Mác – Lênin

 Trong việc tiếp nhận và vận dụng chủ nghĩa Mác – Lênin, Hồ Chí Minh lưu ý những điểm sau đây:

 Một là, việc học tập, nghiên cứu, tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin phải luôn phù hợp với từng đối tượng

 Hai là, việc vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin phải luôn luôn phù hợp với từng hoàn cảnh

 Ba là, trong quá trình hoạt động, Đảng ta phải chủ ý học tập, kế thừa những kinh nghiệm tốt của các đảng cộng sản khác, đồng thời Đảng ta phải tổng kết kinh nghiệm của mình để bổ sung chủ nghĩa Mác – Lênin

 Bốn là, Đảng ta phải tăng cường đấu tranh để bảo vệ sự trong sáng của chủ nghĩa Mác – Lênin

B XÂY DỰNG ĐẢNG VỀ C H ÍNH TRỊ

22

 Theo Hồ Chí Minh, đường lối chính trị là một vấn đề cốt tử trong tồn tại và phát triển của Đảng

 Đảng muốn xây dựng đường lối chính trị đúng đắn cần phải chú ý:

 Đường lối chính trị phải dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, vận dụng nó vào hoàn cảnh cụ thể của nước ta

 Trong xây dựng đường lối chính trị, phải học tập kinh nghiệm của các đảng cộng sản anh em, nhưng phải tính đến những điều kiện cụ thể của đất nước và của thời đại

 Để có đường lối chính trị đúng, Đảng phải thật sự là đội tiên phong dũng cảm,

là bộ tham mưu sáng suốt

 Hồ Chí Minh lưu ý cần phải giáo dục đường lối, chính sách của Đảng, thông tin thời

sự cho cán bộ, đảng viên để họ luôn luôn kiên định lập trường, giữ vững bản lĩnh chính trị trong mọi hoàn cảnh

 Người cũng cảnh báo nguy cơ sai lầm về đường lối chính trị gây ra hậu quả nghiêm trọng

C XÂY DỰNG ĐẢNG VỀ TỔ CHỨC, BỘ MÁY, C ÔNG TÁC C ÁN BỘ

 Hồ Chí Minh khẳng định sức mạnh của Đảng bắt nguồn từ tổ chức Hệ thống

tổ chức của Đảng từ Trung ương đến cơ sở phải thật chặt chẽ, có tính kỷ luật cao

 Sức mạnh các tổ chức liên quan chặt chẽ với nhau; mỗi cấp độ tổ chức có chức năng, nhiệm vụ riêng

 Trong hệ thống tổ chức đảng, Hồ Chí Minh rất coi trọng vai trò của chi bộ

 Tập trung dân chủ - là nguyên tắc cơ bản của tổ chức Đảng

· Tập trung trong Đảng có nghĩa là thiểu số phục tùng đa số, cấp dưới phục tùng cấp trên, tất cả đảng viên chấp hành vô điều kiện nghị quyết

của Đảng

· Dân chủ là tư tưởng phải được tự do Tự do là đối với mọi vấn đề, mọi người tự do bày tỏ ý kiến của mình, góp phần tìm ra chân lý Khi đó tự

do tư tưởng là tự do phục tùng chân lý

 Tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách luôn đi đôi với nhau

· “Vì sao cần phải có tập thể lãnh đạo? Vì một người dù khôn ngoan tài giỏi mấy, dù nhiều kinh nghiệm đến đâu, cũng chỉ trông thấy, chỉ xem xét được một hoặc nhiều mặt của một vấn đề, không thể trông thấy và

xem xét tất cả mọi mặt của một vấn đề

· Về cá nhân phụ trách: Việc gì đã được đông người bàn bạc kỹ lưỡng rồi, kế hoạch định r ràng rồi, thì cần phải giao cho một người hoặc một nhóm ít người phụ trách theo kế hoạch đó mà thi hành Như thế

mới có chuyên trách, công việc mới chạy

 Tự phê bình và phê bình Đây là nguyên tắc sinh hoạt của Đảng

· Mục đích phê bình

23

Cốt để giúp nhau sửa chữa, giúp nhau tiến bộ

Cốt để đổi cách làm việc cho tốt hơn, đúng hơn

Cốt để đoàn kết và thống nhất nội bộ”

· Thái độ, phương pháp tự phê bình và phê bình:

Phải tiến hành thuờng xuyên như người ta rửa mặt hằng ngày

Phải thẳng thắn, chân thành, trung thực, không nể nang, không giấu giếm và cũng không thêm bớt khuyết điểm

“Phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau”

 Kỷ luật nghiêm minh và tự giác

· Nghiêm minh là thuộc về tổ chức Đảng

· Tự giác là thuộc về mỗi cán bộ, đảng viên đối với Đảng,

· Tính nghiêm minh, tự giác đòi hỏi ở đảng viên phải gương mẫu trong cuộc sống, công tác

· Uy tín của Đảng bắt nguồn từ sự gương mẫu của mỗi đảng viên trong việc tự giác tuân thủ kỷ luật của Đảng, của Nhà nước, của đoàn thể nhân dân

 Người nhận thức cán bộ là cái dây chuyền của bộ máy, là mắt khâu trung gian nối liền giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân

 Muôn việc thành công hay thất bại là do cán bộ tốt hay kém

 Người cán bộ phải có đủ đức và tài, phẩm chất và năng lực, trong đó đức là phẩm chất gốc

 Công tác cán bộ là công tác gốc của Đảng

 Giáo dục đạo đức cách mạng là một nội dung quan trọng Nó gắn chặt với cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân dưới mọi hình thức làm cho Đảng luôn luôn thực sự trong sạch