Đề án chuyên ngành phân tích thực trạng hoạt động chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội tại huyện kbang – tỉnh gia lai

Đối với công nhân, viên chức Nhà nước, đi đôi vớiviệc cải tiến tiền lương, Chính phủ đã ban hành các chế độ trợ cấp mà thực chất làchế độ BHXH, như chế độ trợ cấp khi ốm đau, sinh đẻ, ta

MỤC LỤC



Trang

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

PHSK Phục hồi sức khỏe

BHXH Bảo hiểm xã hội

BHYT Bảo hiểm y tế

ĐVT Đơn vị tính

ILO Tổ chức lao động quốc tế

NSNN Ngân sách Nhà nước

DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Trang

1 BẢNG

Bảng 2.1: Tình hình công tác thu bảo hiểm xã hội tại huyện Kbang – Gia Lai (2013- 2015) 15 Bảng 2.2: Cơ cấu chi trả cho các chế độ ngắn hạn và các chế độ dài hạn trong tổng chi trả các chế độ BHXH tại BHXH huyện Kbang (2013 – 2015) 17 Bảng 2.3: Cơ cấu chi trả từ NSNN và từ Quỹ BHXH trong tổng chi các chế độ bảo hiểm xã hội tại BHXH huyện Kbang – Gia Lai (2013 – 2015) 18 Bảng 2.4: Công tác chi trả BHXH ngắn hạn tại BHXH huyện Kbang – Gia Lai (2013 – 2015) 22 Bảng 2.5: Công tác Chi trả chế độ trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp tại BHXH huyện Kbang – Gia Lai ( 2013 – 2015) 24 Bảng 2.6: Công tác chi trả chế độ hưu trí tại BHXH huyện Kbang – Gia Lai (2013 – 2015) 26 Bảng 2.7: Công tác chi trả chế độ tử tuất tại BHXH huyện Kbang – Gia Lai (2013 – 2015) 27

2 BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1: Tình hình công tác thu bảo hiểm xã hội tại huyện Kbang – Gia Lai (2013- 2015) 16 Biểu đồ 2.2: Cơ cấu chi trả cho các chế độ ngắn hạn và các chế độ dài hạn trong tổng chi trả các chế độ BHXH tại BHXH huyện Kbang (2013 – 2015) 17 Biểu đồ 2.3: Cơ cấu chi trả từ NSNN và từ Quỹ BHXH trong tổng chi các chế

độ bảo hiểm xã hội tại BHXH huyện Kbang – Gia Lai (2013 – 2015) 19 Biểu đồ 2.4: Công tác chi trả BHXH ngắn hạn tại BHXH huyện Kbang – Gia Lai (2013 – 2015) 22 Biểu đồ 2.5: Công tác Chi trả chế độ trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp tại BHXH huyện Kbang – Gia Lai ( 2013 – 2015) 24

Biểu đồ 2.6: Công tác chi trả chế độ hưu trí tại BHXH huyện Kbang – Gia Lai (2013 – 2015) 26 Biểu đồ 2.7: Công tác chi trả chế độ tử tuất tại BHXH huyện Kbang – Gia Lai ( 2013 – 2015) 28

3 SƠ ĐỒ

Sơ đồ 2.1 Cơ cấu hoạt động của bảo hiểm xã hội tại huyện Kbang 12

LỜI MỞ ĐẦU

Sự cần thiết của vấn đề nghiên cứu

Đối với Việt Nam, từ nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâmxây dựng và tổ chức thực hiện các chính sách an sinh xã hội hướng về con người,coi đây vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển, thể hiện bản chất tốt đẹp củachế độ, hướng tới mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Theo dòng lịch sử cách mạng, cội nguồn chính sách và các tổ chức tiền thâncủa Bảo hiểm xã hội ở nước ta đã hình thành từ rất sớm; song hành và phục vụ đắclực yêu cầu của các cuộc kháng chiến vĩ đại, giải phóng đất nước, xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc

Ngay sau khi thống nhất đất nước và hoàn thành tốt các nhiệm vụ cáchmạng công nghiệp cũng như trong suốt thời kì kháng chiến cho đến nay, mặc dùgặp rất nhiều khó khăn về mọi mặt, Chính phủ đã luôn luôn chăm lo cải thiện đờisống của nhân dân lao động Đối với công nhân, viên chức Nhà nước, đi đôi vớiviệc cải tiến tiền lương, Chính phủ đã ban hành các chế độ trợ cấp mà thực chất làchế độ BHXH, như chế độ trợ cấp khi ốm đau, sinh đẻ, tai nạn lao động, trợ cấpkhi chết, đồng thời đã xây dựng nhiều bệnh viện, bệnh xá, nhà an dưỡng, điềudưỡng, nhà gửi trẻ… Các chế độ và sự nghiệp có tính chất BHXH này tuy mới chỉ

là bước đầu nhưng đã có tác dụng rõ rệt; đã giải quyết được một phần những khókhăn trong sinh hoạt của công nhân, viên chức Nhà nước, làm cho anh chị em đẩymạnh sản xuất và công tác Các chế độ trợ cấp xã hội hiện hành đã và đang dầnđược bổ sung và cải tiến để phù hợp với tình hình, nhiệm vụ mới, đồng thời, đápứng yêu cầu không ngừng cải thiện đời sống của công nhân, viên chức Nhà nước.Các chế độ đãi ngộ về BHXH này chủ yếu dựa vào nguyên tắc phân phối theo laođộng nhằm khuyến kích mọi người tăng cường kỉ luật lao động, đẩy mạnh sảnxuất, góp phần ổn định lực lượng lao động trong các nghành kinh tế quốc dân

Một trong những nội dung quan trọng của BHXH là các chế độ BHXH.Chế độ BHXH là hệ thống các quy định của Nhà nước về mức hưởng, điều kiện

hưởng; mức đóng, điều kiện đóng BHXH Tùy theo từng trường hợp BHXH màNhà nước có các quy định khác nhau về các mức, các điều kiện này Trong “Côngước 102” của Tổ chức lao động quốc tế (ILO) có quy định trợ cấp tối thiểu cho 9nhánh chế độ BHXH là chế độ ốm đau; chế độ thai sản; chế độ tai nạn lao động vàbệnh nghề nghiệp; chế độ bảo hiểm thất nghiệp; chế độ chăm sóc y tế; chế độ tàntật (ở Việt Nam còn gọi là chế độ mất sức lao động, nhưng với nghĩa khác); chế độ

tử tuất; chế độ hưu trí, và chế độ chăm sóc gia đình (cho những người đông con).Tuỳ theo điều kiện kinh tế - xã hội của từng nước trong từng giai đoạn, để có thểxây dựng, áp dụng các quy định này Như đã nêu, ở Việt Nam hiện nay, theo quyđịnh của Luật BHXH, đã thực hiện 6 chế độ trong 9 chế độ BHXH nêu trên Trướcnăm 1995, nước ta cũng đã thực hiện 6 chế độ, trong đó có chế độ mất sức laođộng, nhưng lại không có chế độ bảo hiểm thất nghiệp (BHTN)

Quy định các chế độ BHXH là những nội dung cốt lõi của bất kỳ hệ thống BHXH nào, trong đó quy định rõ ràng các quan hệ trách nhiệm và nghĩa vụ của các bên tham gia BHXH; quan hệ về nghĩa vụ và quyền lợi của người lao động khitham gia BHXH Nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động chi trả các chế độ

BHXH nên em đã tìm hiểu, nghiên cứu và chọn đề tài “PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHI TRẢ CÁC CHẾ ĐỘ BẢO HIỂM XÃ HỘI TẠI HUYỆN KBANG – TỈNH GIA LAI” cho bài đề án chuyên ngành của mình.

Do khả năng và mức độ hiểu biết về kiến thức, trình độ, kinh nghiệm cũngnhư thời gian có hạn và nghiên cứu thực tập đề án còn hạn chế, song được sựhướng dẫn tận tình của ban lãnh đạo, tập thể Bảo hiểm xã hội chi nhánh KBang –Gia Lai Nội dung trình bày bài đề án ngoài lời mở đầu và kết luận thì theo bố cục

3 chương như sau:

CHƯƠNG 1: BẢO HIỂM XÃ HỘI VÀ CÁC CHẾ ĐỘ CHI TRẢ CỦA BẢO HIỂM XÃ HỘI

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHI TRẢ CÁC CHẾ ĐỘ BẢO HIỂM XÃ HỘI TẠI HUYỆN KBANG – TỈNH GIA LAI

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ ĐỊNH HƯỚNG NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC CHI TRẢ CÁC CHẾ ĐỘ BẢO HIỂM XÃ HỘI TẠI HUYỆN KBANG – TỈNH GIA LAI

Trong quá trình nghiên cứu và viết báo cáo, em sẽ không tránh khỏi nhữngsai sót, khiếm khuyết, mong Cô hướng dẫn: Nguyễn Thị Kim Hiền và các thầy côtrong khoa Tài chính Ngân hàng và Quản trị kinh doanh tạo điều kiện giúp đỡ để

em ngày càng hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn các Thầy, Cô

Quy Nhơn, ngày… tháng …năm……

Trần Thị Minh Hiếu

CHƯƠNG 1:

BẢO HIỂM XÃ HỘI VÀ CÁC CHẾ ĐỘ CHI TRẢ CỦA BẢO HIỂM XÃ HỘI 1.1 Khái quát về bảo hiểm xã hội

1.1.1 Khái niệm về bảo hiểm xã hội

BHXH là sự bảo đảm bù đắp một phần hoặc thay thế thu nhập của người laođộng khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnhnghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết trên cơ sở đóng góp quỹ BHXH do Nhànước tổ chức thực hiện và sử dụng quỹ đó nhằm đảm bảo ổn định đời sống chongười lao động và an toàn xã hội [5]

1.1.2 Chức năng của bảo hiểm xã hội

Một là: Thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho người lao động tham

gia bảo hiểm khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do mất khả năng lao động hoặcmất việc làm Sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp này chắc chắn sẽ xảy ra vì suy chocùng, mất khả năng lao động sẽ đến với tất cả mọi người lao động khi hết tuổi laođộng theo các điều kiện quy định của BHXH Còn mất việc làm và mất khả nănglao động cũng sẽ được hưởng trợ cấp BHXH với mức hưởng phụ thuộc vào cácđiều kiện cần thiết, thời điểm và thời hạn được hưởng phải đúng quy định Đây làchức năng cơ bản nhất của BHXH, nó quyết định nhiệm vụ, tính chất và cả cơ chế

tổ chức hoạt động của BHXH

Hai là: Tiến hành phân phối và phân phối lại thu nhập giữa những người

tham gia BHXH Tham gia BHXH không chỉ có người lao động mà cả nhữngngười sử dụng lao động Các bên tham gia đều phải đóng góp vào quỹ BHXH.Quỹ này dùng để trợ cấp cho một số người lao động tham gia khi họ bị giảm hoặcmất thu nhập Số lượng những người này thường chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng sốnhững người tham gia đóng góp Như vậy, theo quy luật số đông bù số ít, BHXHthực hiện phân phối lại thu nhập theo cả chiều dọc và chiều ngang Phân phối lạigiữa những người lao động có thu nhập cao và thấp, giữa những người khoẻ mạnh

đang làm việc với những người ốm yếu phải nghỉ việc v.v Thực hiện chức năngnày có nghĩa là BHXH góp phần thực hiện công bằng xã hội.

Ba là: Góp phần kích thích người lao động hăng hái lao động sản xuất nâng

cao năng suất lao động cá nhân và năng suất lao động xã hội Khi khoẻ mạnh thamgia lao động sản xuất, người lao động được chủ sử dụng lao động trả lương hoặctiền công Khi ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, hoặc khi về già đã có BHXH trợcấp thay thế nguồn thu nhập bị mất Vì thế cuộc sống của họ và gia đình họ luônđược đảm bảo ổn định và có chỗ dựa Do đó, người lao động luôn yên tâm, gắn bótận tình với công việc, với nơi làm việc Từ đó, họ rất tích cực lao động sản xuất,nâng cao năng suất lao động và hiệu quả kinh tế Chức năng này biểu hiện nhưmột đòn bẩy kinh tế kích thích người lao động nâng cao năng suất lao động cánhân và kéo theo là năng suất lao động xã hội

Bốn là: Gắn bó lợi ích giữa người lao động với người sử dụng lao động,

giữa người lao động với xã hội Trong thực tế lao động sản xuất, người lao động

và người sử dụng lao động vốn có những mâu thuẫn nội tại, khách quan về tiềnlương, tiền công, thời gian lao động v.v Thông qua BHXH, những mâu thuẫn đó

sẽ được điều hoà và giải quyết Đặc biệt, cả hai giới này đều thấy nhờ có BHXH

mà mình có lợi và được bảo vệ Từ đó làm cho họ hiểu nhau hơn và gắn bó lợi íchđược với nhau Đối với Nhà nước và xã hội, chi cho BHXH là cách thức phải chi ítnhất và có hiệu quả nhất nhưng vẫn giải quyết được khó khăn về đời sống chongười lao động và gia đình họ, góp phần làm cho sản xuất ổn định, kinh tế, chínhtrị và xã hội được phát triển và an toàn hơn.[5]

1.2 Bản chất và đối tượng của bảo hiểm xã hội

1.2.1 Bản chất của bảo hiểm xã hội

BHXH là nhu cầu khách quan, đa dạng và phức tạp của xã hội, nhất làtrong xã hội mà sản xuất hàng hoá hoạt động theo cơ chế thị trường, mối quan hệthuê mướn lao động phát triển đến một mức độ nào đó Kinh tế càng phát triển thì

BHXH càng đa dạng và hoàn thiện Vì thế có thể nói kinh tế là nền tảng củaBHXH hay BHXH không vượt quá trạng thái kinh tế của mỗi nước.

Mối quan hệ giữa các bên trong BHXH phát sinh trên cơ sở quan hệ laođộng và diễn ra giữa 3 bên: Bên tham gia BHXH, bên BHXH và bên được BHXH.Bên tham gia BHXH có thể chỉ là người lao động hoặc cả người lao động và người

sử dụng lao động Bên BHXH (Bên nhận nhiệm vụ BHXH) thông thường là cơquan chuyên trách do Nhà nước lập ra và bảo trợ Bên được BHXH là người laođộng và gia đình họ khi có đủ các điều kiện ràng buộc cần thiết

Những biến cố làm giảm hoặc mất khả năng lao động, mất việc làm trongBHXH có thể là những rủi ro ngẫu nhiên trái với ý muốn chủ quan của con ngườinhư: ốm đau, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp Hoặc cũng có thể là nhữngtrường hợp xảy ra không hoàn toàn ngẫu nhiên như: Tuổi già, thai sản v.v Đồngthời những biến cố đó có thể diễn ra cả trong và ngoài quá trình lao động

Phần thu nhập của người lao động bị giảm hoặc mất đi khi gặp phải nhữngbiến cố, rủi ro sẽ được bù đắp hoặc thay thế từ một nguồn quỹ tiền tệ tập trungđược tồn tích lại Nguồn quỹ này do bên tham gia BHXH đóng góp là chủ yếu,ngoài ra còn được sự hỗ trợ từ phía Nhà nước

Mục tiêu của BHXH là nhằm thoả mãn những nhu cầu thiết yếu của ngườilao động trong trường hợp bị giảm hoặc mất thu nhập, mất việc làm Mục tiêu này

đã được tổ chức lao động quốc tế (ILO) cụ thể hoá như sau:

 Đền bù cho người lao động những khoản thu nhập bị mất để đảm bảo nhucầu sinh sống thiết yếu của họ

 Chăm sóc sức khoản và chống bệnh tật

 Xây dựng điều kiện sống đáp ứng các nhu cầu của dân cư và các nhu cầuđặc biệt của người già, người tàn tật và trẻ em.[5]

1.2.2 Đối tượng và đối tượng tham gia của bảo hiểm xã hội

1.2.2.1 Đối tượng của BHXH

BHXH là một hệ thống bảo đảm khoản thu nhập bị giảm hoặc mất do giảm, mấtkhả năng lao động, mất việc làm vì có các nguyên nhân như ốm đau tai nạn, tuổigià Chính vì vậy, đối tượng của BHXH là phần thu nhập của người lao động bịbiến động hoặc giảm, mất đi do gặp phải những rủi ro ngẫu nhiên, bất ngờ xảy ra.Đối tượng của BHXH không chỉ là các khoản thu nhập theo lương mà bao gồmcác khoản thu nhập khác ngoài lương như: thưởng, phụ cấp… cho người lao động

có nhu cầu đóng góp thêm để được hưởng mức trợ cấp BHXH.[5]

1.2.2.2 Đối tượng tham gia BHXH

Đối tượng tham của BHXH là người lao động và người sử dụng lao động Họ

là những người trực tiếp tham gia đóng góp tạo nên quỹ BHXH với một khoản %nhất định so với tiền lương của người lao động theo quy định của luật BHXH Tuỳtheo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của mỗi nước mà đối tượng này có thể làtất cả hoặc một bộ phận những người lao động nào đó trong xã hội Trong thời kìđầu khi triển khai BHXH ở hầu hết các nước chỉ áp dụng đối với những người làmcông ăn lương để đảm bảo mức đóng góp ổn định, đảm bảo an toàn quỹ BHXH.Hiện nay khi nền kinh tế phát triển nhu cầu sử dụng người lao động trong và ngoàidoanh nghiệp Nhà nước tăng lên rất nhiều thì đối tượng tham gia BHXH và đốitượng của BHXH cũng được mở rộng ra Vì vậy đối tượng tham gia của BHXHbao gồm:

- Đối tượng bắt buộc tham gia BHXH: là người lao động và người sử dụng laođộng phải tham gia BHXH một cách bắt buộc với mức đóng và mức hưởngBHXH theo quy định của luật BHXH

- Đối tượng tự nguyện tham gia BHXH: áp dụng cả với người làm công ănlương và người lao động không làm công ăn lương Thường là do sự đóng gópcủa người lao động cùng với sự giúp đỡ của ngân sách Nhà nước.[5]

1.3 Hoạt động chi trả các chế độ của bảo hiểm xã hội

1.3.1 Khái niệm chế độ bảo hiểm xã hội

Chính sách BHXH là một trong những chính sách xã hội cơ bản nhất của mỗiquốc gia Nó là những quy định chung, rất khái quát về cả đối tượng, phạm vi, cácmối quan hệ và những giải pháp lớn nhằm đạt được mục tiêu chung đã đề ra đốivới BHXH Việc ban hành các chính sách BHXH phải dựa vào điều kiện kinh tế -

xã hội của đất nước trong từng thời kỳ và xu hướng vận động khách quan của toàn

bộ kinh tế - xã hội Chính sách này có thể biểu hiện dưới dạng các văn bản phápluật, hiến pháp… song lại rất khó thực hiện nếu không được cụ thể hóa và khôngthông qua các chế độ BHXH

Chế độ BHXH là sự cụ thể hóa chính sách BHXH, là hệ thống các quy định cụthể và chi tiết, là sự bố trí, sắp xếp các phương tiện để thực hiện BHXH đối vớingười lao động Nói cách khác, đó là một hệ thống các quy định được pháp luậthóa về đối tượng hưởng, nghĩa vụ và mức đóng góp cho từng trường hợp BHXH

cụ thể Chế độ BHXH thường được biểu hiện dưới dạng các văn bản pháp luật vàdưới luật, các thông tư, điều lệ… Tuy nhiên, dù có cụ thể đến đâu thì các chế độBHXH cũng khó có thể bao hàm được đầy đủ mọi chi tiết trong quá trình thựchiện chính sách BHXH Vì vậy khi thực hiện mỗi chế độ thường phải nắm vữngnhững vấn đề mang tính cốt lõi của chính sách BHXH để đảm bảo tính đúng đắn

và nhất quán trong toàn bộ hệ thống các chế độ BHXH [5]

1.3.2 Vai trò chi trả bảo hiểm xã hội

Chi trả BHXH là việc cơ quan BHXH trích ra một khoản tiền theo quy định từquỹ BHXH để chi trả cho người lao động và gia đình họ khi họ bị giảm hoặc mấtthu nhập do bị giảm hoặc mất khả năng lao động hay mất việc làm và có đủ cácđiều kiện quy định

Hiện nay, ở hầu hết các nước trên thế giới, chi trả các chế độ BHXH luôn đượccoi là trọng tâm của công tác chi trả BHXH Bởi lẽ việc chi trả các chế độ BHXH

này liên quan trực tiếp đến cuộc sống của nhóm đối tượng nhạy cảm nhất trong xãhội Đa số họ đều là những người đã cống hiến rất nhiều cho đất nước trong khicông tác Và sau cả cuộc đời làm việc, họ sống chủ yếu dựa vào khoản tiền trợ cấpBHXH Vì vậy, công tác chi trả các chế độ BHXH có một vai trò rất quan trọng;ngoài việc nó chính là hoạt động cụ thể, thiết thực nhất nhằm đảm bảo quyền lợicho người lao động, nó còn thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với sự cốnghiến của họ cho xã hội Ngoài ra công tác chi trả cho các chế độ BHXH còn có cácvai trò khác, cụ thể như:

- Chi trả BHXH là khâu cuối cùng trong việc thực hiện các chế độ BHXH

Vì vậy, tổ chức chi trả BHXH chính là thực hiện các chế độ BHXH, đảm bảo chochính sách BHXH của quốc gia được thực thi; đáp ứng được nhu cầu, nguyệnvọng của người lao động và mục đích của chính sách BHXH, của Nhà nước Bởisuy cho cùng, mục đích cuối cùng của bất kì một Nhà nước nào khi thực hiệnchính sách BHXH cũng là chi trả, trợ cấp cho người lao động khi họ gặp phảinhững sự kiện bảo hiểm, góp phần đảm bảo cuộc sống cho người lao động và giađình của họ

- Công tác chi trả các chế độ BHXH không những có ý nghĩa về mặt vật chất

mà nó còn có ý nghĩa về mặt tinh thần Vì việc chi trả các chế độ BHXH là chi trảcho những rủi ro, những sự kiện bảo hiểm xảy ra với người lao động và gây ra khókhăn nhất định đối với người lao động từ đó giúp họ vượt qua được khó khăn và

an tâm trong cuộc sống

- Chi trả các chế độ BHXH có thể được chi trả một lần hoặc được tiến hànhthường xuyên vì vậy nó góp phần đảm bảo cuộc sống cho người lao động và giađình họ khi gặp khó khăn Đồng thời quá trình thụ hưởng thường liên quan chặtchẽ với quá trình đóng góp trước đó Vì vậy việc thực hiện chi trả các chế độBHXH có tác dụng rất lớn đối với cả người lao động, người sử dụng lao động vàNhà nước Người lao động được hưởng trợ cấp BHXH sẽ an tâm hơn trong cuộcsống từ đó tích cực lao động sáng tạo nhằm nâng cao năng suất chất lượng sảnphẩm, tạo thêm nhiều sản phẩm cho người sử dụng lao động, làm tăng của cải cho

xã hội, góp phần phát triển kinh tế đất nước Còn người lao động khi được hưởngtrợ cấp BHXH sẽ có được cuộc sống ấm no, ổn định, càng thêm tin tưởng vàochính sách BHXH của Nhà nước.

- Chi trả các chế độ BHXH chính là nội dung và cũng là mục đích hoạt độngcủa quỹ BHXH Nó còn đảm bảo cho quỹ BHXH được cân đối, có thu thì phải cóchi

Với những vai trò quan trọng như vậy, công tác chi trả các chế độ BHXH cầnphải được tiến hành một cách cẩn trọng, chặt chẽ, đúng quy định của pháp luật.Nhưng đồng thời cũng phải đảm bảo cho quỹ BHXH không bị thâm hụt, muốnvậy việc chi trả trợ cấp cũng cần phải dựa trên những cơ sở khoa học, hợp lý, phùhợp với điều kiện, hoàn cảnh của từng địa phương, quốc gia [5]

1.3.3 Nguyên tắc chi trả bảo hiểm xã hội

Một là: Đúng chế độ, chính sách hiện hành, đúng người được hưởng.

Hai là: Bảo đảm chi trả kịp thời và đầy đủ quyền lợi của người tham gia

BHXH

Ba là: Thủ tục chi trả đơn giản, thuận tiện.

Bốn là: Đảm bảo an toàn tiền mặt trong chi trả.

Năm là: Chi trả các chế độ BHXH được quản lý thống nhất, công khai, minh

bạch.[5]

1.3.4 Phương tiện chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội

Việc chi trả trợ cấp BHXH có thể sử dụng nhiều phương tiện khác nhau: tiền mặt, séc, chuyển khoản, hiện vật hay dịch vụ… Trong đó các phương tiện như tiềnmặt, hiện vật và dịch vụ là những phương tiện được sử dụng chủ yếu đối với các chế độ BHXH ngắn hạn, còn đối với các chế độ BHXH dài hạn thì thường sử dụngcác phương tiện như tiền mặt và chuyển khoản Việc sử dụng phương tiện nào cònphụ thuộc vào việc sử dụng phương thức chi trả nào.[1]

CHƯƠNG 2:

THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHI TRẢ CÁC CHẾ ĐỘ BẢO HIỂM XÃ

HỘI TẠI HUYỆN KBANG – TỈNH GIA LAI 2.1 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội và mô hình tổ chức bảo hiểm xã hội tại huyện Kbang – Gia Lai

2.1.1 Tình hình kinh tế - xã hội tại huyện Kbang

Kbang là một huyện miền núi đông Trường Sơn Toàn huyện có 14 xã, thị trấn,trong đó có nhiều dân tộc anh, em cùng chung sống trên địa bàn Trình độ dân tríthấp, nền kinh tế chủ yếu là dựa vào nông nghiệp và cây công nghiệp ngắn ngày.Đường giao thông đi lại chưa thuận tiện, nhất là vào mùa mưa Cơ sở hạ tầng chưađáp ứng được nhu cầu hiện nay Đời sống người dân còn gặp nhiều khó khăn.Huyện Kbang có nhiều dân tộc sinh sống đan xen nhau trên địa bàn, nhưng hainhóm cơ bản là cộng đồng dân cư người kinh chiếm số đông và cộng đồng dân cưbản địa Theo số liệu thống kê tổng hợp năm 2013 với 36.274 lao động chiếm57,28% thì trong 6 tháng đầu năm 2015 tốc độ tăng trưởng kinh tế xã hội hằngnăm 12,7%/ năm, đối tượng tham gia BHXH 2.431/39.318 so với lực lượng laođộng đạt 6,18%; đối tượng tham gia BHYT 50.321/65.966 so với dân số đạt76,28% Tính tới thời điểm hiện tại, trên địa bàn toàn huyện Kbang hệ thống đại lýthu phân bổ đều trên 14 xã, thị trấn chủ yếu là đại lý Bưu điện (14 đại lý) và 01 đại

lý phường, xã

2.1.2 Mô hình tổ chức bảo hiểm xã hội tại huyện Kbang

2.2.2.1 Cơ cấu tổ chức của Bảo hiểm xã hội huyện Kbang

Sơ đồ 2.1 Cơ cấu hoạt động của bảo hiểm xã hội tại huyện Kbang

(Nguồn: BHXH huyện Kbang)

Chú thích:

: Quan hệ trực tiếp: Quan hệ chức năng

2.2.2.2 Chức năng, nhiệm vụ cơ bản của các bộ phận

 Bộ phận tiếp nhận và quản lý hồ sơ

- Nhận hồ sơ từ đơn vị sử dụng lao động và người lao động, đại lý thu BHXH

Hướng dẫn lập hồ sơ, nhận kiểm tra hồ sơ và ghi giấy hẹn Sau đó chuyển hồ

sơ cho từng bộ phận liên quan để các bộ phận giải quyết

- Nhận lại hồ sơ từ các bộ phận đã giải quyết (cả hồ sơ không đủ để giải quyết)

chuyển trả cho đơn vị sử dụng lao động và người lao động, các hồ sơ còn lại

lưu tại cơ quan BHXH

Bộ phận chế

độ BHXHGiám đốc

Phó giám đốc

 Bộ phận thu

Nhận hồ sơ và dữ liệu điện tử do bộ phận tiếp nhận và quản lý hồ sơ, bộ phậnchế độ BHXH chuyển đến Kiểm tra, đối chiếu và giải quyết hồ sơ, cập nhật dữliệu thu BHXH – BHYT mới phát sinh, hay chốt sổ BHXH sau đó chuyển trảcho bộ phận tiếp nhận và quản lý hồ sơ

 Bộ phận cấp sổ thẻ

- Nhận hồ sơ của đơn vị sử dụng lao động và người lao động do bộ phận thuchuyển đến, danh sách và hồ sơ tham gia BHXH tự nguyện, người tự nguyệntham gia BHYT nộp tiền trực tiếp Tại BHXH huyện do bộ phận kế hoạch tàichính chuyển đến kiểm tra đối chiếu với dữ liệu trong chương trình quản lý thu

và dữ liệu của trung tâm thông tin BHXH Việt Nam với hồ sơ của đơn vị sửdụng lao động và người lao động

- Trình Giám đốc ký, phê duyệt tờ khai, danh sách, văn bản đề nghị và sổ BHXHđến chốt sổ, in thẻ BHXH, sổ BHXH Khi giải quyết xong chuyển trả cho bộphận tiếp nhận và trả kết quả

+ Cập nhật dữ liệu vào chương trình quản lý thu

+ Chi lương cơ quan, chi hoa hồng cho đại lý thu

+ Chi các khoản hoạt động của cơ quan hàng tháng

 Bộ phận chế độ BHXH

- Nhận hồ sơ từ bộ phận tiếp nhận và trả kết quả để giải quyết chế độ cho ngườilao động

- Chuyển danh sách, dữ liệu điện tử số liệu quyết toán chế độ ốm đau, thai sản,danh sách và dữ liệu điện tử của đối tượng hưởng trợ cấp BHXH hàng tháng vàtrợ cấp thất nghiệp cho bộ phận thu để xác định sổ thu và cấp thẻ BHYT.

- Cấp giấy xác nhận thời gian đóng Bảo hiểm tự nguyện chưa hủy trợ cấp chongười hưởng BHXH một lần, nhưng chưa hủy trợ cấp trợ cấp thất nghiệp Sau

đó chuyển trả bộ phận tiếp nhận và trả hồ sơ để trả cho người lao động Lưu 1

bộ hồ sơ, chuyển 1 bộ cho bộ phận kế hoạch tài chính để chi trả cho người laođộng

2.2 Công tác thu bảo hiểm xã hội tại huyện Kbang – Gia Lai

Trong khoảng thời gian từ đầu năm 2013 đến 6 tháng đầu năm 2015 tại BHXHhuyện, công tác thu BHXH diễn ra khá đa dạng và nhiều biến động Số nguồn thunày bao gồm:

 Tiền đóng BHXH của chủ sử dụng lao động bằng 22% tổng quỹ tiền lương

 Tiền đóng BHXH của người lao động bằng 10,5% tiền lương

Bảng 2.1: Tình hình công tác thu bảo hiểm xã hội tại huyện Kbang – Gia Lai

Số lao động Số tiền

Số lao động Số tiền