Đề thi thử THPTQG môn Văn lần 2 Đại học Vinh năm 2015

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH TRƯỜNG THPT CHUYÊN   ĐỀ THI THỬ THPT QUỐC GIA, LẦN 2 NĂM 2015      MÔN NGỮ VĂN  (Thời gian làm bài: 180 phút)   Câu I (3 điểm)             1) Đọc văn bản: Để giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, cần phải huy động sự tham gia tích cực của gia đình, nhà trường và xã hội. Trước hết, trong mỗi gia đình, bố mẹ phải có ý thức uốn nắn lời ăn tiếng nói hàng ngày của con cái. Nếu bố mẹ nói năng không chuẩn mực, thiếu văn hóa thì con cái sẽ bắt chước. Đặc biệt, trong nhà trường, việc rèn giũa tính chuẩn mực trong sử dụng tiếng Việt cho học sinh phải được xem là một nhiệm vụ quan trọng và thường xuyên... Ngoài ra, các phương tiện thông tin đại chúng cũng phải tuyên truyền và nêu gương trong việc sử dụng tiếng Việt đúng chuẩn mực, đồng thời tích cực lên án các biểu hiện làm méo mó tiếng Việt.  Trả lời các câu hỏi: a) Đoạn văn trên đề cập đến vấn đề gì? (0,25 điểm) b) Tại sao trong việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, phải huy động sự tham gia tích cực của gia đình, nhà trường và xã hội? (0,25 điểm) c) Theo anh (chị), chuẩn mực tiếng Việt được thể hiện ở những mặt nào? (0,5 điểm) d) Viết một đoạn văn ngắn trình bày nhiệm vụ của người học sinh trong việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt. (0,5 điểm) 2) Đọc văn bản sau đây và trả lời các câu hỏi ở dưới:                         Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ                         Mặt trời chân lí chói qua tim                         Hồn tôi là một vườn hoa lá                         Rất đậm hương và rộn tiếng chim...                                                 (Từ ấy – Tố Hữu, Ngữ văn 11, tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2012, trang 44) a) Xác định phương thức biểu đạt của văn bản. (0,25 điểm) b) Dựa vào đâu để nhận ra biện pháp so sánh và biện pháp ẩn dụ trong văn bản? (0,25 điểm) c) Nêu ý chính của văn bản. (0,5 điểm) d) Hãy viết một đoạn văn ngắn nói về vai trò của lí tưởng đối với sự phấn đấu của con người trong cuộc sống. (0,5 điểm) Câu II (3 điểm)             Hình dung hình ảnh của mình trong mắt người khác phải chăng cũng là một cách soi xét bản thân để tự hoàn thiện? Anh (chị) hãy trả lời câu hỏi trên theo quan điểm của mình (bằng một bài văn khoảng 600 từ). Câu III (4 điểm) Những phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ được phát hiện và miêu tả như thế nào qua nhân vật vợ nhặt trong Vợ nhặt của Kim Lân và người đàn bà làng chài trong Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu? Đáp án đề thi thử THPTQG lần 2 môn Văn - THPT chuyên, Đại học Vinh năm 2015 CÂU Ý NỘI DUNG ĐIỂM I 1 Đọc hiểu một đoạn văn... 1,5 a Đoạn văn đề cập vai trò, trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội đối với việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt 0,25 b Để giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, phải huy động sự tham gia tích cực của gia đình, nhà trường và xã hội là vì: gia đình, nhà trường, xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng chuẩn mực ngôn ngữ cho cộng đồng. Đó cũng là nơi những biểu hiện lệch lạc trong cách sử dụng tiếng Việt được điều chỉnh, uốn nắn một cách tích cực và có hiệu quả. 0,25 c Chuẩn mực tiếng Việt được thể hiện toàn diện trên các mặt: ngữ âm - chính tả, từ vựng, ngữ pháp, phong cách ngôn ngữ (phát âm đúng; viết đúng hình thức văn tự của từ; sử dụng từ ngữ chuẩn xác; đặt câu đúng ngữ pháp tiếng Việt; dùng tiếng Việt, tạo lập các kiểu loại văn bản phù hợp với những bối cảnh giao tiếp khác nhau). 0,5 d   Đoạn văn cần viết ngắn gọn, các câu đúng ngữ pháp và liên kết chặt chẽ để làm nổi bật chủ đề: trách nhiệm của học sinh trong việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt. Các ý có thể có: tự mình phải thường xuyên học tập để có thể nói đúng, viết đúng; góp phần vào việc ngăn chặn những xu hướng tiêu cực đang làm méo mó tiếng Việt. 0,5   2 Đọc hiểu một đoạn thơ 1,5 a Văn bản sử dụng phương thức biểu cảm (hoặc trữ tình). 0,25 b Biện pháp so sánh trong đoạn thơ được nhận ra nhờ từ “là” kết nối hai vế: đối tượng so sánh và hình ảnh so sánh (Hồn tôi là một vườn hoa lá…). Biện pháp ẩn dụ được nhận ra nhờ hai hình ảnh: nắng hạ và mặt trời chân lí có khả năng gợi liên tưởng tới một đối tượng khác có nhiều nét tương đồng. Trong đoạn thơ, nắng hạ và mặt trời chân lí ngầm chỉ ánh sáng của lí tưởng cách mạng. 0,25 c Ý chính của văn bản: bộc lộ niềm vui sướng khi bắt gặp lý tưởng cách mạng; thể hiện những thay đổi của tâm hồn lúc được “mặt trời chân lí” rọi chiếu đến. 0,5 d Đoạn văn cần viết gọn, các câu đúng ngữ pháp, liên kết với nhau để làm nổi bật ý chính: lí tưởng có vai trò quan trọng đối với sự phấn đấu của mỗi người trong cuộc sống. Nó là sự định hướng, là ngọn đèn soi đường để con người đi tới đích cuối cùng mà mình đã chọn. 0,5 II   Nghị luận xã hội: Hình dung hình ảnh của mình trong mắt người khác phải chăng cũng là một cách soi xét bản thân để tự hoàn thiện? 3,0     1 Hình dung hình ảnh của mình trong mắt người khác thực chất là quan tâm xem mình đã được người khác nhìn nhận, đánh giá như thế nào. 0,5 2 Sống trong xã hội tức là sống trong một mạng lưới quan hệ phức tạp. Muốn có được sự thành công trong cuộc đời, mỗi một người không thể bỏ qua việc xử lý hài hòa các mối quan hệ đó. Việc phớt lờ sự nhìn nhận của người ngoài khiến ta dễ có những hoang tưởng về mình hoặc dễ trở thành một kẻ cô độc, kiêu ngạo vô lối. 0,75 3 Giữa việc hình dung hình ảnh của mình trong mắt người khác với việc soi xét bản thân luôn có mối quan hệ tương hỗ. Thông thường, tự đánh giá mình dễ rơi vào tình trạng chủ quan, phiến diện, vì vậy, để có được một kết quả gần sự thật, ta rất rất cần có thêm những dữ kiện khác do khách quan cung cấp. 0,75 4 Tự hoàn thiện là một việc lớn của mỗi cá nhân. Nhưng sự tự hoàn thiện phải hướng theo những tiêu chuẩn được cộng đồng thừa nhận. Nếu quên điều này, việc tự hoàn thiện sẽ thiếu định hướng và chắc chắn không thu được kết quả mong muốn. 0,5 5 Hình dung hình ảnh của mình trong mắt người khác về cơ bản là việc làm có ý nghĩa tích cực giúp ta hiểu mình và sửa mình. Tuy nhiên, nếu chỉ biết lệ thuộc vào sự đánh giá của người đời, ta sẽ tự tước đoạt cái độc đáo cá nhân vốn rất cần cho cuộc sống. Bởi vậy, trên vấn đề này, việc duy trì sự cân bằng giữa thái độ biết lắng nghe và sự kiên định theo đuổi quan niệm sống riêng luôn có ý nghĩa quan trọng. Chú ý: Bài viết cần đưa ra các dẫn chứng tiêu biểu để tăng thêm sức thuyết phục. 0,5 III   Nghị luận văn học: Những phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ được phát hiện và miêu tả như thế nào qua nhân vật vợ nhặt trong Vợ nhặt của Kim Lân và người đàn bà làng chài trong Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu? 4,0 1 Giới thiệu khái quát về nhà văn Kim Lân và nhà văn Nguyễn Minh Châu, về tác phẩm Vợ nhặt và Chiếc thuyền ngoài xa, về hai nhân vật phụ nữ được miêu tả trong hai tác phẩm ấy là người vợ nhặt và người đàn bà làng chài. 0,5 2 Vợ nhặt của Kim Lân là truyện ngắn viết về nạn đói khủng khiếp năm 1945. Hình ảnh người đàn bà đói rách trở thành vợ nhặt được khắc họa trên nền hiện thực ấy. Tuy cảnh sống thật bi thảm, nhưng người đàn bà này vẫn không đánh mất những gì quý giá trong tâm hồn mình. Đó là niềm hy vọng sống mãnh liệt, là đức tính biết vun vén lo toan cho hạnh phúc gia đình, là sự ý tứ, tế nhị trong cách cư xử với chồng, với mẹ chồng,... 1,0 3 Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Mình Châu là truyện ngắn viết về thực tại cuộc sống những năm sau 1975 ở một vùng đất nghèo ven biển miền Trung. Truyện đề cập đến cảnh bạo lực trong một gia đình do đói khổ, túng quẫn. Dù bị chồng đánh đạp tàn nhẫn, người đàn bà làng chài vẫn thể hiện được những nét đẹp của một người phụ nữ: niềm cảm thông với chồng, là lòng thương yêu con, là sự trải đời, sự can trường chấp nhận số phận - hoàn cảnh vì ý thức bảo vệ gia đình… 1,0 4 Theo những gì được miêu tả trong hai truyện ngắn, các phẩm chất đáng quý của hai nhân vật không phải bao giờ cũng dễ thấy. Nó bị khuất lấp sau vẻ bề ngoài thô lỗ hay lam lũ, cam chịu. Cách phát hiện những phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ một mặt cho thấy bề sâu tâm hồn, tính cách, đạo đức của các nhân vật, mặt khác thể hiện tình nhân đạo, sự cảm thông và lòng tin ở con người (cụ thể ở đây là người phụ nữ) của các nhà văn. Cũng qua đó, nhà văn có cơ hội khắc họa được bối cảnh sống nghiệt ngã mà những người phụ nữ phải chịu đựng. 0,5 5 Ngòi bút của các tác giả đã rất tinh tế khi chọn miêu tả ánh mắt, các cử chỉ, cách xưng hô… của nhân vật để cho người đọc thấy những nét đẹp ở họ. Các nhà văn đã gợi cho người đọc hiểu được dòng tâm trạng, những uẩn khúc tâm lí của nhân vật. Tuy vậy, sự khác nhau trong cách miêu tả cũng thể hiện rõ: giọng văn của Kim Lân nhân hậu mà dí dỏm, giọng văn Nguyễn Minh Châu trang nghiêm mà day dứt… 0,5 6 Dù thể hiện hai phong cách nghệ thuật khác biệt, cả hai tác giả đều gặp nhau ở thái độ ngợi ca kín đáo đối với người phụ nữ ViệtNam. Cách phát hiện, miêu tả những phẩm chất đẹp đẽ của người phụ nữ gợi trong ta nhiều bài học về cách nhìn con người, đồng thời cũng bồi đắp ở ta thái độ yêu thương, quý trọng người phụ nữ. 0,5

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TRƯỜNG THPT CHUYÊN

ĐỀ THI THỬ THPT QUỐC GIA, LẦN 2 NĂM 2015

MÔN NGỮ VĂN (Thời gian làm bài: 180 phút)

Câu I (3 điểm)

1) Đọc văn bản:

Để giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, cần phải huy động sự tham gia tích cực của gia đình, nhà trường

và xã hội Trước hết, trong mỗi gia đình, bố mẹ phải có ý thức uốn nắn lời ăn tiếng nói hàng ngày của con cái Nếu bố mẹ nói năng không chuẩn mực, thiếu văn hóa thì con cái sẽ bắt chước Đặc biệt, trong nhà trường, việc rèn giũa tính chuẩn mực trong sử dụng tiếng Việt cho học sinh phải được xem là một nhiệm

vụ quan trọng và thường xuyên Ngoài ra, các phương tiện thông tin đại chúng cũng phải tuyên truyền

và nêu gương trong việc sử dụng tiếng Việt đúng chuẩn mực, đồng thời tích cực lên án các biểu hiện làm méo mó tiếng Việt

Trả lời các câu hỏi:

a) Đoạn văn trên đề cập đến vấn đề gì? (0,25 điểm)

b) Tại sao trong việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, phải huy động sự tham gia tích cực của gia

đình, nhà trường và xã hội? (0,25 điểm)

c) Theo anh (chị), chuẩn mực tiếng Việt được thể hiện ở những mặt nào? (0,5 điểm)

d) Viết một đoạn văn ngắn trình bày nhiệm vụ của người học sinh trong việc giữ gìn sự trong sáng của

tiếng Việt (0,5 điểm)

2) Đọc văn bản sau đây và trả lời các câu hỏi ở dưới:

Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ

Mặt trời chân lí chói qua tim

Hồn tôi là một vườn hoa lá

Rất đậm hương và rộn tiếng chim

(Từ ấy – Tố Hữu, Ngữ văn 11, tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2012,

trang 44)

a) Xác định phương thức biểu đạt của văn bản (0,25 điểm)

b) Dựa vào đâu để nhận ra biện pháp so sánh và biện pháp ẩn dụ trong văn bản? (0,25 điểm)

c) Nêu ý chính của văn bản (0,5 điểm)

d) Hãy viết một đoạn văn ngắn nói về vai trò của lí tưởng đối với sự phấn đấu của con người trong cuộc

sống (0,5 điểm)

Câu II (3 điểm)

Hình dung hình ảnh của mình trong mắt người khác phải chăng cũng là một cách soi xét bản thân

để tự hoàn thiện?

Anh (chị) hãy trả lời câu hỏi trên theo quan điểm của mình (bằng một bài văn khoảng 600 từ)

Câu III (4 điểm)

Những phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ được phát hiện và miêu tả như thế nào qua nhân vật vợ nhặt

trong Vợ nhặt của Kim Lân và người đàn bà làng chài trong Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh

Châu?

Đáp án đề thi thử THPTQG lần 2 môn Văn - THPT chuyên, Đại học Vinh năm 2015

I

a Đoạn văn đề cập vai trò, trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội đối

b

Để giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, phải huy động sự tham gia tích cực của gia đình, nhà trường và xã hội là vì: gia đình, nhà trường, xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng chuẩn mực ngôn ngữ cho cộng đồng Đó cũng là nơi những biểu hiện lệch lạc trong cách sử dụng tiếng Việt được điều chỉnh, uốn nắn một cách tích cực và có hiệu quả

0,25

c

Chuẩn mực tiếng Việt được thể hiện toàn diện trên các mặt: ngữ âm - chính tả,

từ vựng, ngữ pháp, phong cách ngôn ngữ (phát âm đúng; viết đúng hình thức văn tự của từ; sử dụng từ ngữ chuẩn xác; đặt câu đúng ngữ pháp tiếng Việt;

dùng tiếng Việt, tạo lập các kiểu loại văn bản phù hợp với những bối cảnh giao tiếp khác nhau)

0,5

d Đoạn văn cần viết ngắn gọn, các câu đúng ngữ pháp và liên kết chặt chẽ đểlàm nổi bật chủ đề: trách nhiệm của học sinh trong việc giữ gìn sự trong sáng

của tiếng Việt Các ý có thể có: tự mình phải thường xuyên học tập để có thể nói đúng, viết đúng; góp phần vào việc ngăn chặn những xu hướng tiêu cực đang làm méo mó tiếng Việt

0,5

a Văn bản sử dụng phương thức biểu cảm (hoặc trữ tình). 0,25

b Biện pháp so sánh trong đoạn thơ được nhận ra nhờ từ “là” kết nối hai vế: đối

tượng so sánh và hình ảnh so sánh (Hồn tôi là một vườn hoa lá…).

Biện pháp ẩn dụ được nhận ra nhờ hai hình ảnh: nắng hạ và mặt trời chân lí

có khả năng gợi liên tưởng tới một đối tượng khác có nhiều nét tương đồng

Trong đoạn thơ, nắng hạ và mặt trời chân lí ngầm chỉ ánh sáng của lí tưởng

0,25

cách mạng.

c Ý chính của văn bản: bộc lộ niềm vui sướng khi bắt gặp lý tưởng cách mạng;thể hiện những thay đổi của tâm hồn lúc được “mặt trời chân lí” rọi chiếu đến. 0,5

d

Đoạn văn cần viết gọn, các câu đúng ngữ pháp, liên kết với nhau để làm nổi

bật ý chính: lí tưởng có vai trò quan trọng đối với sự phấn đấu của mỗi người

trong cuộc sống Nó là sự định hướng, là ngọn đèn soi đường để con người đi

tới đích cuối cùng mà mình đã chọn

0,5

II

Nghị luận xã hội: Hình dung hình ảnh của mình trong mắt người khác

phải chăng cũng là một cách soi xét bản thân để tự hoàn thiện? 3,0

1

Hình dung hình ảnh của mình trong mắt người khác thực chất là quan tâm

xem mình đã được người khác nhìn nhận, đánh giá như thế nào 0,5

2

Sống trong xã hội tức là sống trong một mạng lưới quan hệ phức tạp Muốn có

được sự thành công trong cuộc đời, mỗi một người không thể bỏ qua việc xử

lý hài hòa các mối quan hệ đó Việc phớt lờ sự nhìn nhận của người ngoài

khiến ta dễ có những hoang tưởng về mình hoặc dễ trở thành một kẻ cô độc,

kiêu ngạo vô lối

0,75

3

Giữa việc hình dung hình ảnh của mình trong mắt người khác với việc soi xét

bản thân luôn có mối quan hệ tương hỗ Thông thường, tự đánh giá mình dễ

rơi vào tình trạng chủ quan, phiến diện, vì vậy, để có được một kết quả gần sự

thật, ta rất rất cần có thêm những dữ kiện khác do khách quan cung cấp

0,75

4

Tự hoàn thiện là một việc lớn của mỗi cá nhân Nhưng sự tự hoàn thiện phải

hướng theo những tiêu chuẩn được cộng đồng thừa nhận Nếu quên điều này,

việc tự hoàn thiện sẽ thiếu định hướng và chắc chắn không thu được kết quả

mong muốn

0,5

5

Hình dung hình ảnh của mình trong mắt người khác về cơ bản là việc làm có ý

nghĩa tích cực giúp ta hiểu mình và sửa mình Tuy nhiên, nếu chỉ biết lệ thuộc

vào sự đánh giá của người đời, ta sẽ tự tước đoạt cái độc đáo cá nhân vốn rất

cần cho cuộc sống Bởi vậy, trên vấn đề này, việc duy trì sự cân bằng giữa thái

độ biết lắng nghe và sự kiên định theo đuổi quan niệm sống riêng luôn có ý

nghĩa quan trọng

Chú ý: Bài viết cần đưa ra các dẫn chứng tiêu biểu để tăng thêm sức thuyết

phục.

0,5

III Nghị luận văn học: Những phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ được

phát hiện và miêu tả như thế nào qua nhân vật vợ nhặt trong Vợ nhặt của

Kim Lân và người đàn bà làng chài trong Chiếc thuyền ngoài xa của

Nguyễn Minh Châu?

4,0

1 Giới thiệu khái quát về nhà văn Kim Lân và nhà văn Nguyễn Minh Châu, về

tác phẩm Vợ nhặt và Chiếc thuyền ngoài xa, về hai nhân vật phụ nữ được

miêu tả trong hai tác phẩm ấy là người vợ nhặt và người đàn bà làng chài

0,5

Vợ nhặt của Kim Lân là truyện ngắn viết về nạn đói khủng khiếp năm 1945.

Hình ảnh người đàn bà đói rách trở thành vợ nhặt được khắc họa trên nền hiện

thực ấy Tuy cảnh sống thật bi thảm, nhưng người đàn bà này vẫn không đánh

mất những gì quý giá trong tâm hồn mình Đó là niềm hy vọng sống mãnh liệt,

là đức tính biết vun vén lo toan cho hạnh phúc gia đình, là sự ý tứ, tế nhị trong

cách cư xử với chồng, với mẹ chồng,

1,0

3

Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Mình Châu là truyện ngắn viết về thực tại

cuộc sống những năm sau 1975 ở một vùng đất nghèo ven biển miền Trung

Truyện đề cập đến cảnh bạo lực trong một gia đình do đói khổ, túng quẫn Dù

bị chồng đánh đạp tàn nhẫn, người đàn bà làng chài vẫn thể hiện được những

nét đẹp của một người phụ nữ: niềm cảm thông với chồng, là lòng thương yêu

con, là sự trải đời, sự can trường chấp nhận số phận - hoàn cảnh vì ý thức bảo

vệ gia đình…

1,0

4

Theo những gì được miêu tả trong hai truyện ngắn, các phẩm chất đáng quý

của hai nhân vật không phải bao giờ cũng dễ thấy Nó bị khuất lấp sau vẻ bề

ngoài thô lỗ hay lam lũ, cam chịu Cách phát hiện những phẩm chất tốt đẹp

của người phụ nữ một mặt cho thấy bề sâu tâm hồn, tính cách, đạo đức của các

nhân vật, mặt khác thể hiện tình nhân đạo, sự cảm thông và lòng tin ở con

người (cụ thể ở đây là người phụ nữ) của các nhà văn Cũng qua đó, nhà văn

có cơ hội khắc họa được bối cảnh sống nghiệt ngã mà những người phụ nữ

phải chịu đựng

0,5

5

Ngòi bút của các tác giả đã rất tinh tế khi chọn miêu tả ánh mắt, các cử chỉ,

cách xưng hô… của nhân vật để cho người đọc thấy những nét đẹp ở họ Các

nhà văn đã gợi cho người đọc hiểu được dòng tâm trạng, những uẩn khúc tâm

lí của nhân vật Tuy vậy, sự khác nhau trong cách miêu tả cũng thể hiện rõ:

giọng văn của Kim Lân nhân hậu mà dí dỏm, giọng văn Nguyễn Minh Châu

trang nghiêm mà day dứt…

0,5

6

Dù thể hiện hai phong cách nghệ thuật khác biệt, cả hai tác giả đều gặp nhau ở

thái độ ngợi ca kín đáo đối với người phụ nữ ViệtNam Cách phát hiện, miêu

tả những phẩm chất đẹp đẽ của người phụ nữ gợi trong ta nhiều bài học về

cách nhìn con người, đồng thời cũng bồi đắp ở ta thái độ yêu thương, quý

trọng người phụ nữ

0,5