VAI TRÒ CỦA KHIẾU NẠI, TỐ CÁO VÀ GIẢI QUYẾTKHIẾU NẠI, TỐ CÁO ĐỐI VỚI VIỆC ĐẢM BẢO PHÁP CHẾ TRONG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

Và hoạt động khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo hiện nay ngày càng có vai trò quan trọng trong quá chính quản lý hành chính nhà nước, trong việc đảm bảo nền pháp chế xã hộ

I MỞ ĐẦU 1

1.1 Khái niệm pháp chế xã hội chủ nghĩa, khiếu nại, tố cáo

1.2 Khái niệm quản lý hành chính nhà nước

2 1.3 Vấn đề pháp chế và đảm bảo pháp chế trong quản lý hành

2 VAI TRÒ CỦA KHIẾU NẠI, TỐ CÁO VÀ GIẢI QUYẾT

KHIẾU NẠI, TỐ CÁO ĐỐI VỚI VIỆC ĐẢM BẢO PHÁP

CHẾ TRONG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

3 2.1

Vai trò của khiếu nại, tố cáo đối với việc bảo đảm

pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước 4

2.2 Vai trò của công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo trong

việc đảm bảo pháp chế trong hoạt động quản lý hành chính nhà

III.

KẾT LUẬN.

10

I MỞ ĐẦU

Đất nước càng phát triển, sự quản lý hành chính của nhà nước càng cần thiết phải chặt chẽ hơn nữa để không những vừa đảm bảo cho nền kinh tế

chủ nghĩa được tăng cường, phổ biến hơn trong nhân dân Và hoạt động khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo hiện nay ngày càng có vai trò quan trọng trong quá chính quản lý hành chính nhà nước, trong việc đảm bảo nền pháp chế xã hội chủ nghĩa

Theo báo cáo của Chính phủ (sáng ngày 27 tháng 9 năm 2010), cả nước phát sinh hơn 110.000 vụ việc khiếu nại, tố cáo; tăng so với cùng kỳ năm trước 17% Con số này cho thấy: trình độ hiểu biết và ý thức chấp hành pháp luật của người dân đã cao hơn, nhưng cũng đồng thời phản ánh tình trạng sai phạm ngày càng nhiều trong quản lý hành chính nhà nước Do đó, cần phát huy hơn nữa quyền khiếu nại, tố cáo của công dân và công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo từ phía cơ quan nhà nước có thẩm quyền Bằng cách đó, tính pháp chế trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước sẽ được thiết lập

và ngày càng vững chắc

Bài tiểu luận sau đây sẽ phân tích và làm rõ vai trò của khiếu nại, tố

cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo đối với việc đảm bảo pháp chế trong quản

lý hành chính nhà nước.

II NỘI DUNG

1 KHÁI QUÁT CHUNG

1.1

Khái niệm pháp chế xã hội chủ nghĩa, khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo.

- Pháp chế xã hội chủ nghĩa là một chế độ đặc biệt của đời sống

chính trị xã hội, trong đó tất cả các cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức

xã hội, nhân viên nhà nước, nhân viên các tổ chức xã hội và mọi công dân đều phải tôn trọng và thực hiện pháp luật một cách nghiêm chỉnh, triệt để và chính xác Nội dung của pháp chế rất phong phú, trong đó nội dung cơ bản nhất là

sự triệt để tôn trọng pháp luật của các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và

công dân Chính từ nội dung này mà pháp chế là một trong những nguyên tắc

cơ bản nhất của quản lý hành chính Nhà nước

Theo luật khiếu nại, tố cáo năm 1998 (sửa đổi, bổ sung năm 2004 và 2005):

- Khiếu nại: là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức

theo thủ tục của luật này quy định đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định

kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó

là trái pháp luật, xâm hại quyền và lợi ích hợp pháp của mình

- Tố cáo: là việc công dân theo thủ tục mà luật này quy định báo cho cơ

quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại lợi ích của Nhà nước, quyền , lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức

- Giải quyết khiếu nại: là việc xác minh, kết luận và ra quyết định giải

quyết của người giải quyết khiếu nại

- Giải quyết tố cáo: là việc xác minh, kết luận về nội dung tố cáo và việc

quyết định xử lý của người giải quyết tố cáo

1.2 Khái niệm quản lý hành chính nhà nước.

Quản lý nhà nước trong lĩnh vực hành pháp là quản lý hành chính nhà nước Quản lý hành chính nhà nước là một hình thức hoạt động của Nhà nước được thực hiện trước hết và chủ yếu bởi các cơ quan hành chính nhà nước, có nội dung là bảo đảm sự chấp hành luật, pháp lệnh, nghị quyết của cơ quan quyền lực nhà nước, nhằm tổ chức và chỉ đạo một cách trực tiếp và thường xuyên công cuộc xây dựng kinh tế, văn hóa – xã hội và hành chính – chính trị Hay nói cách khác, hoạt động quản lý hành chính nhà nước là hoạt động chấp hành – điều hành

1.3 Vấn đề pháp chế và đảm bảo pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước.

Pháp chế hiểu một cách chung nhất là “sự đòi hỏi mọi tổ chức, cá nhân trong xã hội đều phải tôn trọng và thực hiện pháp luật hiện hành một cách nghiêm chỉnh và triệt để, nhằm tạo ra trong xã hội một trật tự, kỷ cương cần thiết”.

Nói đến pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước là nhấn mạnh đến trật tự pháp luật nhằm bảo vệ và phát triển quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, củng cố và duy trì địa vị pháp lý hành chính của các cơ quan nhà nước và tổ chức xã hội

Bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước là tổng thể các biện

pháp, phương tiện tổ chức-pháp lý do cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, công dân áp dụng nhằm thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức ấy và thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân Hướng tới sự đảm bảo

sự tuân thủ pháp luật một cách nghiêm chỉnh và triệt để trong quản lý hành chính

2 VAI TRÒ CỦA KHIẾU NẠI, TỐ CÁO VÀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO ĐỐI VỚI VIỆC ĐẢM BẢO PHÁP CHẾ TRONG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

Trong hoạt động quản lý nhà nước nói chung và hoạt động quản lý hành chính nhà nước nói riêng, chủ thể quản lý suy đến cùng đều là con người Dù

là cơ quan, tổ chức thì chủ thể nắm vai trò lãnh đạo, quản lý vẫn là con người

Mà đã là con người thì luôn có ý chí cá nhân, và không thể tránh khỏi những sai sót trong công tác Có thể là do thiếu trách nhiệm, trình độ quản lý chưa đáp ứng được yêu cầu của công việc hay cũng có thể là do mục đích vụ lợi mà dẫn đến vô tình hay cố ý làm sai, làm trái quy định của pháp luật Do đó, một yêu cầu bức thiết đặt ra cho toàn xã hội là phải làm sao phát hiện, làm rõ và khắc phục hoặc xử lý kịp thời những hành vi ấy, góp phần làm cho bộ máy

nhà nước thêm trong sạch, củng cố lòng tin của nhân dân lao động đối với

Đảng, nhà nước ta Và câu trả lời đó là quyền khiếu nại, tố cáo của công dân.

Quyền khiếu nại, tố cáo được Hiến pháp ghi nhận như là phương tiện bảo vệ quyền và lợi ích của công dân, nhà nước và xã hội Do vị trí quan trọng như vậy mà quyền khiếu nại, tố cáo của công dân đã được Đảng và nhà nước đặc biệt quan tâm

2.1

Vai trò của khiếu nại, tố cáo đối với việc bảo đảm pháp chế

trong quản lý hành chính nhà nước.

Từ khái niệm khiếu nại, ta thấy đối tượng của quyền khiếu nại, tố cáo là

quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền; khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm hại quyền và lợi ích hợp pháp của công dân Tức là, một người chỉ thực hiện quyền khiếu nại khi

mà quyền và lợi ích chính đáng của mình bị xâm hại mà nguyên nhân là do những quyết định, hành vi hành chính của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền Và chủ thể bị khiếu nại là cơ qsuan, cá nhân, tổ chức có thẩm quyền ra quyết định hành chính, thực hiện hành vi hành chính bị khiếu nại

Và từ khái niệm tố cáo, ta thấy đối tượng của quyền tố cáo là những

“hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây

thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại lợi ích của Nhà nước, quyền , lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức” Như thế là đối tượng của quyền tố cáo

có phạm vi rộng hơn quyền khiếu nại Bởi lẽ, quyền khiếu nại được sử dụng khi quyền, lợi ích của mình bị xâm hại, còn tố cáo là khi quyền và lợi ích của nhà nước, của tổ chức và của người khác bị xâm hại

→ Tóm lại, căn cứ chung của quyền khiếu nại, tố cáo (hiểu một cách đơn giản) là: những việc làm trái pháp luật của cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế,

tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân hoặc bất cứ cá nhân nào Cá nhân ở

đây có thể là cá nhân thuộc cơ quan, tổ chức, đơn vị nói trên hoặc cá nhân là công dân

* Thông qua khiếu nại, tố cáo của công dân mà nhiều hành vi tham nhũng, lãng phí, vi phạm dân chủ được làm sáng tỏ.

Quyền khiếu nại, tố cáo là một trong những quyền và nghĩa vụ chính trị - pháp lí của công dân Quyền khiếu nại, tố cáo của công dân không tồn tại độc lập mà liên quan chặt chẽ với các quyền tự do khác của công dân trong mối quan hệ tổng hòa của sự thống nhất các quyền và nghĩa vụ của công dân

Vì thế, việc thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo của công dân có vai trò to lớn trong việc mở rộng dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, góp phần tích cự vào việ tăng cường và bảo đảm pháp chế Thông qua khiếu nại, tố cáo của công dân nhiều hành vi tham nhũng, lãng phí, vi phạm dân chủ được làm sáng tỏ, góp phần làm cho bộ máy nhà nước thêm trong sạch, củng cố lòng tin của nhân dân lao động đối với Đảng và Nhà nước ta

* Vai trò của khiếu nại, tố cáo đối với việc chống tham nhũng, lãng

phí

Giải quyết khiếu nại, tố cáo và chống tham nhũng là công việc được thực hiện thường xuyên trong suốt quá trình hình thành, phát triển và hoạt động của Nhà nước ta Lịch sử và hiện tại cho thấy, công việc này luôn gắn liền với các hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát của các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội và nhân dân Việc thực hiện các hoạt động kiểm tra có ý nghĩa to lớn trong việc bảo đảm pháp chế, kỷ luật và hiệu quả của quản lý nhà nước, đồng thời bảo đảm sự phát triển bình thường của kinh tế - xã hội, quyền dân chủ của công dân

Quyền khiếu nại, tố cáo là một trong những quyền cơ bản của công dân

đã được Hiến pháp nước ta ghi nhận tại điều Điều 74 – Hiến pháp 1992 :

“Công dân có quyền khiếu nại, tố cáo với các cơ quan nhà nước có thẩm

quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ quan nhà nước, tổ chức kinh

tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân hoặc bất cứ cá nhân nào…” xâm

phạm đến lợi ích nhà nước, tập thể, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân Như vậy, đối tượng của việc khiếu nại, tố cáo là các quyết định hoặc việc làm trái pháp luật của cơ quan nhà nước hoặc nhân viên nhà nước Trong khi đó, tham nhũng là việc làm trái pháp luật nghiêm trọng nhất của những người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan nhà nước “Tham nhũng là việc lợi dụng quyền hạn để nhũng nhiễu dân và lấy của” Do đó, tham nhũng là đối tượng chủ yếu của việc khiếu nại, tố cáo

Mặt khác, trong cơ chế thị trường, tham nhũng là một vấn đề nhạy cảm, dễ tạo nên sự phản ứng trong xã hội, ở mỗi cơ quan, đơn vị, lợi ích nhà nước, lợi ích tập thể gắn liền với lợi ích thiết thân của mỗi thành viên, hành vi tham nhũng không chỉ gây hại đến quyền lợi chung mà còn tác động trực tiếp đến đời sống vật chất, tinh thần của từng con người cụ thể Do đó, tham nhũng là một trong những nguyên nhân chính làm phát sinh khiếu nại, tố cáo

Đó là chưa kể đến việc tham những còn gây mất đoàn kết nội bộ, làm đảo lộn giá trị đạo đức, trật tự xã hội và nói chung, tham nhũng gây công phẫn trong

dư luận Điều này lí giải một thực tế là đơn thư tố cáo các hành vi tham nhũng thường chiếm tỉ lệ lớn trong tổng số các đơn khiếu nại, tố cáo Có thể lấy ví

dụ, năm 1993, Thanh tra nhà nước tiếp nhận 3.229 đơn, thư tố cáo các loại thì

có đến 2.375 đơn, thư có nội dung tố cáo hành vi tham nhũng của 2.048 cán

bộ chủ chốt các ngành, các cấp

Một điểm đáng lưu ý nữa là số đơn thư tố cáo đúng sự thật thường chiếm từ 70 đến 80% tổng số đơn thư tố cáo Rõ ràng, các đơn thư khiếu nại,

tố cáo là một nguồn thông tin phong phú và là một kênh thông tin rất quan trọng và đáng tin cậy về những vụ việc tham nhũng Việc gửi đơn khiếu nại,

tố cáo đến các cơ quan nhà nước có thẩm quyền cũng phản ánh niềm tin của nhân dân vào công lý, nó là biểu hiện của sự phản ứng hợp pháp, đầy trách nhiệm cảu công dân trước một vấn đề nhức nhối trong xã hội

Từ đây, có thể khái quát được rằng: Thông qua khiếu nại, tố cáo của công

dân mà nhiều hành vi tham nhũng, vi phạm dân chủ hay việc giải quyết công việc chưa thỏa đáng của cơ quan công quyền bị phát hiện và được làm sáng

tỏ Đơn cử như ví dụ trên: với tư cách là chủ thể bị xâm hại quyền và lợi ích, ông Sang - bằng quyền khiếu nại “trực tiếp” phát hiện những sai phạm trong hoạt động quản lý nhà nước, mà cụ thể là ra quyết định xử lý kỉ luật đối với cán bộ, công chức sai quy định Đặt giả thiết như: nếu nhà nước ta không quy định, hay chỉ quy định cho có mà không chú trọng, quan tâm đúng mức tới quyền khiếu nại, tố cáo thì người dân sẽ xem nhẹ và không có ý thức tự giác thực hiện Từ đó, không thể phát hiện những hiện tượng tiêu cực, những sai phạm dù rất nghiêm trọng trong bộ máy quản lý hành chính Đồng nghĩa với

nó là, các cơ quan nhà nước cũng coi quyền khiếu nại, tố cáo là “hình thức”

mà không cần chú ý tới quy định của pháp luật, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, rồi tự ý làm theo ý kiến chủ quan Sai phạm lần đầu không bị phát hiện và xử lý sẽ tạo tiền lệ xấu cho sai phạm sau Ban đầu sẽ chỉ là những sai phạm nhỏ, không đáng kể (như tiến hành không đúng trình tự thủ tục, xử lý kỉ luật chưa đúng với mức vi phạm ) nhưng về sau sai phạm càng nghiêm trọng (tham nhũng, lơi lỏng công tác thanh tra…), không chỉ làm suy yếu hiệu quả quản lý hành chính trong bộ máy nhà nước mà còn gây hại cho lợi ích quốc gia

Khiếu nại, tố cáo là một hình thức giúp người dân tự mình tham gia vào công tác quản lý nhà nước Nếu quyền chính trị - pháp lý này được phát huy mạnh mẽ hơn nữa thì sẽ góp phần làm trong sạch hơn bộ máy quản lý hành chính, đội ngũ cán bộ, công chức Răn đe những ai có tư tưởng lợi dụng chức quyền mà tư lợi cho bản thân Đồng thời, nếu làm tốt công tác khiếu nại, tố cáo thì bản thân những người làm cán bộ sẽ luôn phải có ý thức, trách nhiệm trong công việc; luôn phải tự mình kiểm tra, xem xét lại các quyết định hành chính và hành vi hành chính …nếu thấy trái pháp luật thì phải kịp thời sửa chữa, khắc phục để tránh phát sinh khiếu nại, tố cáo Như thế là khiếu nại, tố

cáo còn có chức năng phòng ngừa trước những vi phạm trong hoạt động quản

lý hành chính

Vì thế, việc thực hiện khiếu nại, tố cáo có vai trò vô cùng to lớn trong việc mở rộng dân chủ xã hội chủ nghĩa, tăng cường và bảo đảm pháp chế

2.2

Vai trò của công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo trong việc đảm

bảo pháp chế trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước.

“Theo báo cáo của Thanh tra Chính phủ 6 năm qua (tính đến năm 2005), các cơ quan hành chính nhà nước đã tổ chức gần 25.000 cuộc thanh tra, kiểm tra trách nhiệm thực hiện luật khiếu nại tố cáo, tiếp nhận hơn 878.000 đơn thư khiếu nại tố cáo, kiến nghị của công dân, 80% số đơn thư được xem xét giải quyết Qua giải quyết khiếu nại tố cáo đã thu hồi số tiền và tài sản trị giá hơn 123 tỷ đồng, hơn 6.000 ha đất, kiến nghị xử lý kỷ luật hành chính hơn 6.000 người có sai phạm,khởi tố 91 vụ việc, 171 đối tượng về hình sự” (Theo Vietbao.vn)

Có thể nói: mục đích của khiếu nại, tố cáo, nhằm chấm dứt những hành

vi vi phạm đường lối, chính sách và pháp luật, yêu cầu phục hồi các quyền và lợi ích đã bị xâm hại Ngăn ngừa thói lộng quyền và lạm quyền của những cơ quan nhà nước được trao quyền, không để họ tùy ý sử dụng quyền lực nhà nước như một thứ công cụ đắc lực phục vụ cho mục đích riêng Nhưng nếu chỉ dừng ở đấy thôi thì chưa đủ, chưa chứng tỏ được sự nghiêm minh của pháp luật; mà còn phải xử lý đúng pháp luật cá nhân hay tổ chức đã vi phạm pháp luật, góp phần củng cố pháp chế xã hội chủ nghĩa và kỉ luật trong quản

lý hành chính nhà nước

Giải quyết đơn thư khiếu nại của người dân, đầu tiên là tiến hành xem xét các quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định ký luật có tính hợp pháp hay không Qua đó, các cơ quan chức năng phải tự đánh giá lại hành

vi hành chính, quyết định hành chính của mình Kiểm điểm nghiêm túc những

Từ nhận thức đến hành động, các cá nhân, cơ quan thẩm quyền phải tiến hành sửa sai: kịp thời đình chỉ hoặc bãi bỏ những quyết định, hành vi hành chính

đó Bên cạnh đó, cũng phải có nghĩa vụ giải quyết tận gốc vấn đề, đặt ra vấn

đề trách nhiệm, kỷ luật với bất cứ ai, cơ quan nào đã có sai phạm trong quản

lý hành chính nhà nước Nếu nguyên nhân không phải bắt nguồn từ cá nhân hay cơ quan chủ quản mà do cơ chế, chính sách của nhà nước thì họ cũng phải tìm cho ra, rồi kiến nghị phương hướng khắc phục Không để những cá nhân, tổ chức lợi dụng “kẽ hở” của pháp luật để mưu lợi bất chính, góp phần hoàn thiện hơn các quy định của pháp luật, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ để công dân nghiêm chỉnh chấp hành

Giống như công tác giải quyết khiếu nại, việc giải quyết đơn thư tố cáo của công dân cũng đóng một vai trò hết sức quan trọng Qua đây, các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền phát hiện nhiều hành vi vi phạm pháp luật Ví

dụ như: Những vụ án tham nhũng tại Đại lộ Đông - Tây (thành phố Hồ Chí Minh), vụ PMU 18, vụ đất đai tại Đồ Sơn (Hải Phòng) Sau khi tìm ra cá nhân, tổ chức, cơ quan có trách nhiệm thì yêu cầu cá nhân, tổ chức, cơ quan

đó phải chấp hành quyết định xử lý tố cáo “nếu không chấp hành thì tuỳ theo

tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật” (Điều 98 Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998) Bằng cách

này, lợi ích thiết thực của cá nhân, tổ chức hay của cả nhà nước sẽ được bảo

vệ, được khôi phục

Giải quyết tố cáo không chỉ là cách mà các cơ quan chức năng có thể nhanh chóng phát hiện những vi phạm nói chung, mà còn biết được ai, cơ quan, tổ chức nào là chủ thể của hành vi vi phạm đó Xử lý nghiêm minh mọi trường hợp vi phạm pháp luật, bất kể họ là ai, là công dân bình thường hay quan chức ở cấp nào để khẳng định pháp luật là công bằng, mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân đều phải chịu sự điều chỉnh của pháp luật, hoạt động trong khuôn khổ pháp luật Mặt khác, bằng việc giải quyết tố cáo còn xác định được