Tác động của hội nhập kinh tế đến bảo vệ môi trường bằng pháp luật trong lĩnhvực nhập khẩu

Theo điều 119 Luật bảo vệ môi trường về bảo vệ môi trường trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hóa thì “Nhà nước khuyến khích tổ chức, cá nhân chủ động đáp ứng yêu cầu về

L I NÓI Đ U ỜI NÓI ĐẦU ẦU

Trong bối cảnh hiện nay, sự phát triển nhanh chóng của các ngành sản xuất, kinh doanh, dịch vụ một mặt giúp thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam nhưng mặt khác nó cũng xả ra môi trường một khối lượng khổng lồ chất thải

Sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, phát triển kinh tế thị trường theo định hướng XHCN và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế đang đặt ra cho công tác bảo vệ môi trường những vấn đề mới cấp thiết, đòi hỏi cần có khung pháp lý đầy đủ hơn, thích hợp hơn Chính vì vậy trong phạm vi bài tập này, em xin đề cập tới vấn đề

“Tác động của hội nhập kinh tế đến bảo vệ môi trường bằng pháp luật trong lĩnh

vực nhập khẩu” Do kiến thức về vấn đề còn chưa thực sự đầy đủ nên không thể

tránh được những sai sót trong bài tập, em rất mong nhận được sự nhận xét và góp ý

từ phía thầy cô Em xin cảm ơn !

I.M t s v n đ lí lu n chung v môi trố vấn đề lí luận chung về môi trường, nhập khẩu và hội nhập ấn đề lí luận chung về môi trường, nhập khẩu và hội nhập ề lí luận chung về môi trường, nhập khẩu và hội nhập ận chung về môi trường, nhập khẩu và hội nhập ề lí luận chung về môi trường, nhập khẩu và hội nhập ường, nhập khẩu và hội nhập ng, nh p kh u và h i nh p ận chung về môi trường, nhập khẩu và hội nhập ẩu và hội nhập ận chung về môi trường, nhập khẩu và hội nhập kinh tế

1.1.Môi tr ường ng

+ Môi trường theo nghĩa rộng là tất cả các nhân tố tự nhiên và xã hội cần thiết cho sự

sống, sản xuất của con người, như tài nguyên thiên nhiên, không khí, đất, nước, ánh sáng cảnh quan, quan hệ xã hội

+ Môi trường theo nghĩa hẹp không xét tới tài nguyên thiên nhiên, mà chỉ bao gồm

các nhân tố tự nhiên và xã hội trực tiếp liên quan tới chất lượng cuộc sống của con người

Tóm lại, môi trường của một vật thể, hay một sự kiện là tổng hợp các điều kiện bên ngoài có ảnh hưởng tới vật thể và sự kiện đó Môi trường là tất cả những gì có xung quanh ta, cho ta cơ sở để sống và phát triển

Như vậy môi trường là một khái niệm tổng hợp, phức tạp, mang tính mở và phát triển cùng với trình độ phát triển của khoa học công nghệ nói riêng, của nền kinh tế- xã hội và nhận thức của loài người nói chung Tuy nhiên, trong phạm vi của khoá luận này, em chỉ xin trình bày môi trường với khái niệm môi trường tự nhiên

1.2.Nh p kh u ập khẩu ẩu

Các quốc gia trên thế giới luôn luôn có sự khác biệt về điều kiện tự nhiên cũng như con người nên dẫn đến mỗi quốc gia có lợi thế trong việc sản xuất một sản phẩm nào đó và họ phải trao đổi với nhau nhằm đạt được sự cân bằng giữa phần dư thừa hàng hoá này và thiếu hụt hàng hoá kia Tiếp theo là sự phát triển không đồng đều giữa các quốc gia dẫn đến sự khác nhau về điều kiện tái sản xuất Điều đó dẫn đến các quốc gia phải mở rộng phạm vi trao đổi quốc tế Chính vì vậy, xuất hiên những luồng hàng hoá dịch chuyển từ nước này sang nước khác đó chính là nguồn gốc của thương mại quốc tế Trong đó, thương mại quốc tế bao gồm hai bộ phận là xuất khẩu hàng hoá, dịch vụ và nhập khẩu hàng hoá, dich vụ Nói đến thương mại quốc tế không thể không nói đến hoạt động nhập khẩu hàng hoá- dịch vụ Theo thuyết “Lợi thế So sánh” của David Ricardo th́ì bất cứ một nước nào cũng có thể tham gia vào thương mại quốc tế bằng việc chuyên môn hoá sản xuất và xuất khẩu hàng hoá mà việc sản xuất ra chúng có lợi hơn nước khác và nhập khẩu về những hàng hoá mà việc sản xuất

ra chúng không lợi thế bằng nước khác Vì vậy, khi tham gia vào hoạt động nhập khẩu các quốc gia có điều kiện để hoà nhập vào nền kinh tế quốc dân tiếp thu sự phát triển

và nền văn minh nhân loại tạo điều kiện nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh trong nước Như vậy kinh doanh nhập khẩu là hoạt động mua hàng hoá, dịch vụ từ nước ngoài theo nguyên tắc của thị trường quốc tế nhằm phục vụ nhu cầu trong nước hoặc tái xuất khẩu nhằm mục tiêu t́m kiếm lợi nhuận Nhập khẩu thể hiện sự gắn bó, phụ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế của mỗi quốc gia Ở một giới hạn nhất định, nó còn quyết định tới sự sống c ̣òn của nền kinh tế đặc biệt là khi nền kinh tế của các quốc gia trên thế giới đang sống dưới một mái nhà chung Tại nước ta định nghĩa về

nhập khẩu được quy định tại khoản 2 Điều 23 Luật Thương mại 2005: “Nhập khẩu

hàng hóa là việc hàng hoá được đưa vào lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc từ khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”.

1.3.H i nh p kinh t ội nhập kinh tế ập khẩu ế

Theo quan niệm đơn giản và phổ biến trên thế giới, hội nhập kinh tế là việc các nền kinh tế gắn kết lại với nhau Theo cách hiểu này, hội nhập kinh tế diễn ra từ hàng nghìn năm nay với quy mô toàn cầu đã diễn ra cách đây 2000 năm khi đế quốc La Mã

xâm chiếm thế giới và mở mang mạng lưới giao thông, thúc đẩy lưu thông hàng hóa trong toàn bộ lãnh địa chiếm đóng rộng lớn của họ Còn hiểu theo nghĩa chặt chẽ hơn, hội nhập kinh tế là việc gắn kết mang tính thể chế giữa các nền kinh tế lại với nhau Nói rõ hơn, hội nhập kinh tế là quá trình chủ động thực hiện đồng thời hai việc: một mặt, gắn kết nền kinh tế và thị trường từng nước với thị trường khu vực và thế giới thông qua nỗ lực thực hiện mở cửa và thức đẩy tự do hóa nền kinh tế quốc dân, mặt khác gia nhập và góp phần xây dựng các thể chế kinh tế khu vực và toàn cầu

Trong tất cả các lĩnh vực nói chung, lĩnh vực môi trường nói riêng, chúng ta đã thấy sự tác động rất mạnh mẽ của hội nhập kinh tế Theo điều 119 Luật bảo vệ môi trường về bảo vệ môi trường trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hóa

thì “Nhà nước khuyến khích tổ chức, cá nhân chủ động đáp ứng yêu cầu về môi

trường để nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa, dịch vụ trên thị trường khu vực và quốc tế”.

II.

TÁC Đ NG T CÁC YÊU C U V MÔI TRỘNG TỪ CÁC YÊU CẦU VỀ MÔI TRƯỜNG ĐẾN LĨNH VỰC Ừ CÁC YÊU CẦU VỀ MÔI TRƯỜNG ĐẾN LĨNH VỰC ẦU Ề MÔI TRƯỜNG ĐẾN LĨNH VỰC ƯỜI NÓI ĐẦUNG Đ N LĨNH V C ẾN LĨNH VỰC ỰC

NH P KH UẬP KHẨU ẨU

Nước ta đã và đang tham gia nhiều quan hệ quốc tế đa phương và song phương như quan hệ với Mỹ, EU,WTO Trong quá trình giao lưu kinh tế, chúng ta phải đáp ứng những quy định chung về môi trường đối với các loại sản phẩm, hàng hóa

Đối với lĩnh vực nhập khẩu, nước ta đang phải đối mặt với nhiều thách thức.

Những hoạt động nhập khẩu hàng hóa có thể gây ra những ảnh hưởng rất lớn về môi trường, đặc biệt như các trường hợp nhập khẩu chất thải, các chế phẩm sinh học có chứa độc tố, vi trùng gây bệnh; nhập khẩu các loài động thực vật có mầm bệnh hoặc

có nguy cơ biến đổi nguồn gen; nhập khẩu các dây chuyền, thiết bị sản xuất lạc hậu…

Về tình hình máy móc, thiết bị, công nghệ nước ta, theo một công bố của Liên hiệp các Hội Khoa học kỹ thuật Việt Nam cho biết, hiện tỷ lệ doanh nghiệp sử dụng công nghệ cao ở Việt Nam chỉ chiếm 2%, còn lại phần lớn các doanh nghiệp nước ta đang sử dụng công nghệ tụt hậu 2 - 3 thế hệ so với mức trung bình của thế giới Một thống kê khác cho thấy: có đến 75% máy móc, thiết bị và dây chuyền sản xuất của các doanh nghiệp trong nước thuộc thế hệ những năm 50 - 60 của thế kỷ trước; 70% thiết

bị đã hết khấu hao và 50% là đồ tân trang Điều đó không chỉ ảnh hưởng tới khả năng cạnh tranh trên thị trường mà còn gây ra những tác động xấu tới môi trường sản xuất,

môi trường xung quanh Cho nên nhu cầu nhập khẩu mới các loại máy móc, thiết bị trở nên rất cấp thiết Với việc Việt Nam trở thành thành viên của Tổ chức thương mại thế giới, chúng ta phải thực hiện một loạt các cam kết về mở cửa thị trường và lĩnh vực máy móc, thiết bị, vật liệu xây dựng, ô tô xe máy là những loại hàng hóa có mức giảm thuế rất mạnh Điều này sẽ khiến các doanh nghiệp trong nước có cơ hội sử dụng

máy móc, thiết bị chất lượng tốt hơn Tuy nhiên vẫn còn đó những tình trạng “tiền

mất tật mang”, khiến chúng ta vừa tốn ngoại tệ, vừa trở thành bãi rác công nghệ của

thế giới như đã xảy ra với mía đường, xi măng lò đứng và nhập khẩu tàu cũ…

Còn đối với tình hình nguồn nguyên vật liệu sản xuất đang ngày càng cạn kiệt của Việt Nam, nước ta đã cho phép nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu thay thế cho những nguyên liệu truyền thống, giải quyết vấn đề kinh tế Và xuất phát từ nhu cầu bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá, rất khó có thể tái tạo, việc nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu được xem là giải pháp hữu hiệu nhất

Vậy với những điều kiện trong nước, một số lĩnh vực khai thác còn ảnh hướng tới môi trường nhiều hơn là việc nhập khẩu thì tại sao chúng ta không nhập khẩu

III.TÁC Đ NG C A H I NH P KINH T Đ N B O V MÔI ỘNG TỪ CÁC YÊU CẦU VỀ MÔI TRƯỜNG ĐẾN LĨNH VỰC ỦA HỘI NHẬP KINH TẾ ĐẾN BẢO VỆ MÔI ỘNG TỪ CÁC YÊU CẦU VỀ MÔI TRƯỜNG ĐẾN LĨNH VỰC ẬP KHẨU ẾN LĨNH VỰC ẾN LĨNH VỰC ẢO VỆ MÔI Ệ MÔI

TRƯỜI NÓI ĐẦUNG B NG PHÁP LU T TRONG LĨNH V C NH P KH U ẰNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC NHẬP KHẨU ẬP KHẨU ỰC ẬP KHẨU ẨU

Môi trường và thương mại có mối quan hệ qua lại, tác động trực tiếp đến nhau Không chỉ có những tác động từ môi trường lên hoạt động nhập khẩu, mà còn có cả những tác động từ hoạt động này tới môi trường

Trong thời kì hội nhập kinh tế, sự hợp tác giữa các nước về kinh tế sẽ kéo theo

cả sự phù hợp về pháp luật Bởi khi hợp tác với nhau sẽ tạo dựng nên các mối quan hệ song phương, đa phương… muốn hợp tác được thì phải thống nhất với nhau Đối với lĩnh vực nhập khẩu, để được nhập khẩu vào Việt Nam, các sản phẩm nước ngoài phải đáp ứng đủ các điều kiện và pháp luật Việt Nam cũng phải thay đổi làm sao để vừa chặt chẽ vừa thay lời “chào hàng” với các quốc gia khác Các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến lĩnh vực nhập khẩu rất phong phú, trong phạm vi của bài tập này,

em xin tóm gọn lại và đưa ra những tác động phổ biến nhất

3.1.Tác đ ng tích c c ội nhập kinh tế ực

Có thể nói, hoạt động nhập khẩu đã đem lại cho môi trường nhiều lợi ích thiết thực Như hoạt động nhập khẩu máy móc, thiết bị, công nghệ có tác động rất tích cực,

thể hiện ở một số mặt như tạo ra cơ hội cho các doanh nghiệp nước ta có điều kiện ứng dụng trực tiếp máy móc, thiết bị, công nghệ hiện đại trên thế giới vào sản xuất, giảm lượng phát thải và góp phần ngăn ngừa ô nhiễm môi trường Đây còn là biện pháp giải quyết hữu hiệu tình trạng ô nhiễm môi trường ở nước ta Hơn nữa, hoạt động này hỗ trợ cho việc áp dụng giải pháp sản xuất sạch hơn - một trong những giải pháp phòng ngừa ô nhiễm môi trường công nghiệp hiệu quả nhất hiện nay

Hay như đối với hoạt động nhập khẩu phế liệu, nó góp phần tiết kiệm nguồn tài nguyên thiên nhiên cho đất nước, hạn chế được việc khai thác, sử dụng nguồn tài nguyên này Cũng chính trong việc khai thác các nguồn tài nguyên hay sản xuất ra nguyên vật liệu để sử dụng cũng đã tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường Vì vậy, nhập khẩu phế liệu để tái chế là một biện pháp hữu ích

Đối với các sản phẩm là động thực vật hay các sản phẩm thủy sản, việc nhập khẩu sẽ giúp chúng ta có lượng mặt hàng phong phú, có thể lai tạo giống hay nhập khẩu những động vật có chức năng cải tạo môi trường như cá ăn vi khuẩn trong hồ nước là một biện pháp hữu hiệu để “dọn sạch” môi trường

Và việc nhập khẩu các sản phẩm khác như khoáng sản, săng, dầu diesel… đều mang lại những lợi ích nhất định cho môi trường

Trong thời gian qua hệ thống pháp luật Việt Nam nói chung, hệ thống pháp luật

về bảo vệ môi trường nói riêng đã có bước chuyển biến rất cơ bản, từng bước tạo lập

cơ sở pháp lý cho nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, góp phần vào việc thực hiện thành công chiến lước phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập kinh

tế quốc tế Nước ta đã ban hành nhiều văn bản Luật như Luật bảo vệ môi trường 2005

và Luật Thương mại 2005 Đây là những văn bản quy phạm pháp luật có giá trị hiệu lực cao, điều chỉnh tương đối toàn diện các quan hệ pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ môi trường và thương mại ở Việt Nam

Luật bảo vệ môi trường đưa ra các quy định có liên quan tới hoạt động thương mại nói chung Ví dụ, việc nhập khẩu công nghệ máy móc thiết bị phải đáp ứng các quy định về môi trường Theo quy định tại điều 42 Luật bảo vệ môi trường 2005, máy móc, thiết bị, phương tiện, nguyên liệu, nhiên liệu, hóa chất, hàng hóa nhập khẩu phải đáp ứng tiêu chuẩn môi trường Do tính chất của công tác bảo vệ môi trường, việc bắt buộc áp dụng các tiêu chuẩn môi trường đối với máy móc, thiết bị nhập khẩu là một

trong những biện pháp cơ bản nhằm đảm bảo các yêu cầu về bảo vệ môi trường ở nước ta Ngoài ra, máy móc, thiết bị, công nghệ nhập khẩu phải nằm ngoài danh mục hàng hóa cấm nhập khẩu ở nước ta Tại điều 42 Luật bảo vệ môi trường 2005 quy định cấm nhập khẩu các loại máy móc, thiết bị không đạt tiêu chuẩn môi trường, máy móc, thiết bị đã qua sử dụng nhập khẩu để phá dỡ, máy móc, thiết bị bị nhiễm chất phóng xạ, vi trùng gây bệnh, chất độc khác chưa được tẩy rửa hoặc không có khả năng làm sạch…

Nếu như trước kia Luật bảo vệ môi trường cấm nhập khẩu máy móc thiết bị và phương tiện giao thông vận tải đã qua sử dụng để tháo dỡ, tái chế thì nay đã cho phép nhập khẩu mảnh vụn sắt hoặc thép Đây là một quy định rất tiến bộ Để tránh tình trạng ô nhiễm môi trường của các doanh nghiệp trước đây khi một số doanh nghiệp nhập khẩu tàu biển về tháo dỡ lấy phế liệu sản xuất, Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định vỏ tàu biển, kể cả sà lan đã qua sử dụng chỉ được phép nhập khẩu vào Việt Nam với điều kiện đã được tháo dỡ, loại bỏ dầu mỡ, cao su, amiăng và các thành phần phi kim loại khác tại nước hoặc lãnh thổ xuất khẩu Đặc biệt Bộ Tài nguyên và Môi trường đã cho nhập khẩu xỉ hạt nhỏ để sản xuất xi măng (Bộ xây dựng đã khẳng định

xỉ hạt được chế biến từ xỉ lò cao luyện gang, sắt, thép không gây ô nhiễm môi trường)

Trong Bộ luật dân sự 2005 cũng đã quy định trách nhiệm dân sự đối với việc nhập khẩu hàng hóa gây ô nhiễm môi trường tại Điều 624 về Bồi thường thiệt hại do

làm ô nhiễm môi trường “Cá nhân, pháp nhân và các chủ thể khác làm ô nhiễm môi

trường gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật, kể cả trường hợp người gây ô nhiễm môi trường không có lỗi”.

Nghị định số 81/2006/NĐ-CP về việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường do Chính phủ ban hành quy định trách nhiệm hành chính khi

vi phạm các quy định về nhập khẩu máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải, nguyên

liệu, nhiên liệu, vật liệu, phế liệu tại Điều 16 và các Điều 17, 20.

Bộ luật hình sự 1999 đã quy định trách nhiệm hình sự đối với các chủ thể gây ô nhiễm môi trường trong lĩnh vực nhập khẩu tại Chương XVII - Các tội phạm về môi

trường, cụ thể tại Điều 185 về “Tội nhập khẩu công nghệ, máy móc, thiết bị, phế thải

hoặc các chất không bảo đảm tiêu chuẩn bảo vệ môi trường”.

Luật Bảo vệ môi trường 2005 cũng đã quy định khá rõ ràng về điều kiện nhập khẩu phế liệu tại Điều 42, 43, ngoài ra cũng cần tham khảo Quyết định số 12/2006 /QĐ-BTNMT và phụ lục đính kèm về Danh mục phế liệu được phép nhập khẩu làm nguyên liệu sản xuất Việc nhập khẩu khoáng sản, động thực vật quý hiếm, thủy sản,

hóa chất… cũng phải tuân thủ đầy đủ các điều kiện quy định tại Luật khoáng sản

1996, sửa đổi bổ sung 2005; Nghị định 82/2006/NĐ-CP về Quản lí hoạt động xuất

khẩu, nhập khẩu, tái xuất khẩu, nhập nội từ biển, quá cảnh, nuôi sinh sản, nuôi sinh trưởng và trồng cấy nhân tạo các loại động vật, thực vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm; Quyết định số 05/2006/QĐ-BCN về việc công bố danh mục hóa chất cấm xuất

khẩu, cấm nhập khẩu theo quy định tại nghị định số 12/2006/ND-CP ngày 23 tháng 01 năm 2006 của chính phủ do Bộ trưởng Bộ Công nghiệp ban hành…

3.2.Tác đ ng tiêu c c ội nhập kinh tế ực

Bên cạnh những tích cực mà hoạt động nhập khẩu mang lại, thì nó cũng có những tồn tại, hạn chế tác động tiêu cực tới môi trường Đó là việc nhập khẩu và sử dụng máy móc, thiết bị, công nghệ lạc hậu, không đáp ứng quy chuẩn môi trường là một trong những nhân tố đang hủy hoại dần môi trường sống của chúng ta, đặc biệt là môi trường xung quanh các khu công nghiệp và khu đô thị - nơi tập trung phần lớn máy móc, thiết bị, công nghệ của cả nước Khi vận hành những máy móc, thiết bị này không chỉ làm tiêu hao năng lượng và nhiên liệu, cản trở quá trình giảm chi phí sản xuất mà còn dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe của nhân dân Nhiều nơi và trong nhiều lĩnh vực, do nhập khẩu và sử dụng máy móc, thiết bị, công nghệ lạc hậu, ô nhiễm môi trường đã trở nên trầm trọng

Còn trong hoạt động nhập khẩu phế thải, bên cạnh những lô hàng đạt tiêu chuẩn thì vẫn để lọt những lô hàng “không sạch” Mặc dù nó đem lại lợi nhuận hàng trăm triệu đồng cho các chủ thể tham gia, nhưng nó sẽ là nguồn phát sinh chất thải nguy hiểm gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới môi trường và đời sống của những người liên quan

Đối với nhập khẩu động thực vật hay các sản phẩm thủy sản từ nước ngoài vào nước ta cũng là một trong những con đường có thể gây ô nhiễm môi trường nếu như không quản lí và kiểm dịch chặt chẽ Đặc biệt trong tình hình hiện nay, các dịch bệnh đang hoành hành như: H5N1, H1N1… Việc nhập khẩu các mặt hàng này cũng rất cần

chú ý đến việc trong sản phẩm có hóa chất, kháng sinh cấm hay không vì bề ngoài, đó

là những sản phẩm “sạch” nhưng bên trong chúng lại tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm nặng môi trường và phải kiểm soát chất lượng và toàn bộ quá trình nhập khẩu

Việc nhập khẩu hóa chất nếu không đảm bảo đúng các quy chuẩn sẽ gây ô nhiễm nặng cho môi trường Việc nhập khẩu săng và dầu diesel cũng vậy

Các quy định pháp luật nhìn chung còn ở mức khái quát, chung chung, thiếu văn bản hướng dẫn cụ thể, gây khó khăn khi thực hiện trên thực tế Các biện pháp xử

lý vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường chưa thực sự phát huy được hiệu quả Theo Nghị định số 81/2006/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường thì 70 triệu đồng/lần vi phạm là mức phạt cao nhất Đây là mức phạt tương đối nhẹ so với lợi nhuận mà doanh nghiệp thu về có khi lên tới hàng tỷ đồng, do đó, chưa đủ sức răn đe các hành vi vi phạm… Còn trách nhiệm hình sự chưa nghiêm khắc (chỉ áp dụng đối với pháp nhân, đã bị xử phạt hành chính…)

Các chế phẩm sinh học hoặc hóa học, các chất độc hại, chất phóng xạ, các loài động vật, thực vật, nguồn gen, vi sinh vật có liên quan tới bảo vệ môi trường phải được phép của cơ quan quản lý ngành hữu quan và cơ quan nhà nước về bảo vệ môi trường Tuy nhiên để thực hiện nghiêm chỉnh vấn đề này không hề đơn giản chút nào…

IV.TH C TR NG VÀ GI I PHÁP HOÀN THI N QUY Đ NH PHÁP ỰC ẠNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH PHÁP ẢO VỆ MÔI Ệ MÔI ỊNH PHÁP

LU T MÔI TRẬP KHẨU ƯỜI NÓI ĐẦUNG V NH P KH U NỀ MÔI TRƯỜNG ĐẾN LĨNH VỰC ẬP KHẨU ẨU Ở NƯỚC TA HIỆN NAY ƯỚC TA HIỆN NAYC TA HI N NAYỆ MÔI

4.1.Th c tr ng ực ạng

Nguy cơ ô nhiễm môi trường từ việc nhập khẩu các thiết bị cũ, công nghệ lạc hậu, nguyên liệu phế thải, hàng hoá kém chất lượng không đảm bảo các tiêu chuẩn vệ sinh môi trường NHập khẩu của Việt Nam vẫn chủ yếu là nguyên liệu và công nghệ trong nước chưa sản xuất được, nhưng chưa phải là hoàn toàn hiện đại nhất, chủ yếu là từ thị trường các nước trong khu vực NHập khẩu từ thị trường các nước châu á chiếm tới hơn 75% tổng kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam Lí do là công nghệ các nước phương Tây thường có giá thành cao, phần khác là do trình độ quản lí và trình độ kĩ thuật của người Việt Nam còn có mặt hạn chế Đã có trường hợp nhập khẩu vào VIệt Nam cả những công nghệ lạc hậu mà những nước bán hàng cho ta không còn sử dụng được nữa, hoặc nhập khẩu vào Việt Nam những loài động vật, hàng hoá gây tác

động tiêu cực tới môi trường ( ốc bươu vàng, hải ly…), chất thải độc hại ( nhập khẩu

5035 tấn thép phế liệu đầu năm 2001 qua cảng Hải Phòng)

Nhập khẩu xe hai bánh gắn máy tăng một cách đột biến trong năm 2001, lên tới

2503 nghìn cái ( kể cả các bộ linh kiện lắp ráp) Nhập khẩu ô tô con và ô tô vận tải cũng tăng, ô tô vận tải là 21.372 chiếc so với 13.048 chiếc vào năm 2000 ; ô tô con là 11.649 chiếc so với 9.800 chiếc vào năm 2000 Để phục vụ nhu cầu tiêu thụ xăng dầu trong nước, nhập khẩu xăng dầu các loại năm 2001 là 8.989nghìn tấn, tăng 2.7 % so với năm 2000 Số lượng ô tô , xe máy tham gia giao thông ngày càng tăng, đặc biệt là

ở các thành phố lớn đã làm trầm trọng thêm nạn tắc nghẽn giao thông, các chỉ tiêu về

độ ồn, độ bụi đều vượt so với các tiêu chuẩn cho phép Chẳng hạn, tiếng ồn cho phép

là 70 DBA nhưng tại các nút giao thông của Hà Nội là 75-80; Tại thành phố Hồ CHí Minh là 76-83 Lượng bụi cho phép là 0,3 mg/m3 nhưng ở Hà Nội là 0,5-4; ở thành phố Hồ Chí Minh là 0,4-3,6 Xăng dầu là một mặt hàng kinh doanh có đặc biệt và chỉ

có một số doanh nghiệp nhà nước đựơc quyền nhập khẩu Các hộ tư nhân chủ yếu làm đại lí bán lẻ xăng dầu cho các doanh nghiệp Nhà Nước Bộ thương mại đã có thông tư số14/1999/TT- BTM ngày 7 tháng 7 năm 1999 hướng dẫn điều kiện kinh doanh xăng dầu Tuy nhiên, việc thực hiện không được nghiêm túc nên đã gây ô nhiễm tại nhiều điểm kinh doanh Kết quả phân tích một số chất gây ô nhiễm đều vượt quá tiêu chuẩn cho phép:

- Hàm lượng SO2 là 0,12-0,72 mg/cm3; cao hơn tiêu chuẩn là 1,44 lần

- Hơi xăng là 1,5-15,5 mg/cm3 ( tiêu chuẩn cho phép là 1,5 mg/ cm3)

- Bụi là 1,8- 5,8 mg/cm3 ( tiêu chuẩn cho phép là 0,3 mg/ cm3)

Tình trạng nhập lậu các loại hoá chất độc hại bị cấm, phụ gia thực phẩm có nguồn gốc hữu cơ máy móc đã qua sử dụng, quần áo cũ không giảm Đặc biệt nghiêm trọng là tình trạng nhập lậu các loại cây giống và một số loại vật có nguy cơ

có mang các mầm bệnh mà không kiểm soát được như hải ly, ngô trồng không có hạt

Đoàn công tác liên ngành kiểm tra chất thải nhập khẩu tại cảng Sài Gòn, cục hải quan Thành phố Hồ Chí Minh ngày 20/9/2009 cho biết, trong lúc hàng chục container rác do một số doanh nghiệp nhập khẩu về các cảng SG bị hải quan lập biên bản xử phạt và buộc tái xuất khỏi lãnh thổ Việt Nam thì Công ty TNHH An Bình (huyện Dĩ

An Tỉnh Bình Dương) tiếp tục nhập khẩu 20 container giấy phế liệu về cảng Sài Gòn khu vực VI Theo giám định của Sở Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh trong đó có 14 container vi phạm yêu cầu về vệ sinh, an toàn và bảo vệ môi trường, không đủ điều kiện nhập khẩu theo quy định của pháp luật

4.2.Gi i pháp hoàn thi n ải pháp hoàn thiện ện

- Nghiên cứu và bổ sung vào danh mục các mặt hàng hạn chế hoặc cấm nhập khẩu những hàng hóa nguy hiểm đối với môi trường

- Sửa đổi, bổ sung các sắc thuế và biểu thuế nhập khẩu nhằm làm tăng độ mở của nền kinh tế, tăng tốc độ hội nhập của Việt Nam vào cộng đồng thương mại thế giới, đồng thời vừa khai thác hợp lý, sử dụng tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên vừa ngăn chặn tình trạng ô nhiễm và bảo vệ môi trường

- Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan Môi trường, cơ quan Hải quan

và các cơ quan khác trong việc quản lý hoạt động nhập khẩu Cơ chế phối hợp giữa

cơ quan Môi trường và các cơ quan chức năng trong thời gian qua còn nhiều “lỗ hổng” Nguyên nhân một phần là do hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường trong hoạt động nhập khẩu máy móc, thiết bị nói riêng và hàng hóa, sản phẩm nói chung còn thiếu đồng bộ, chưa chặt chẽ

- Tăng cường quản lý đối với hoạt động nhập khẩu và lưu thông trong nước theo hướng hạn chế nhập khẩu những mặt hàng kinh doanh có điều kiện, các mặt hàng có nhiều khả năng gây ô nhiễm môi trường như xăng dầu, hóa chất, phân bón, thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật Đồng thời khuyến khích nhập khẩu các mặt hàng có nguồn gốc thiên nhiên như gỗ và các sản phẩm đa dạng sinh học nhằm làm giảm tình trạng khai thác tài nguyên như hiện nay

- Khuyến khích nhập khẩu các máy móc thiết bị và công nghệ hiện đại, có chọn lọc

kỹ lưỡng, ưu tiên các công nghệ nâng cao tính cạnh tranh của sản phẩm, nâng cao hiệu quả sản xuất, các công nghệ sạch, ít gây ô nhiêm môi trường và đặc biệt là các công nghệ xử lý ô nhiễm môi trường

- Kiểm soát chặt chẽ dòng hàng hóa vào-ra các cửa khẩu biên giới về mọi phương diện như: các tiêu chuẩn về chất lượng hàng hóa, các tiêu chuẩn Tuyệt đối không cho phép hàng hóa không đủ tiêu chuẩn chất lượng và không đủ tiêu chuẩn về môi trường

ra vào các cửa khẩu biên giới