Dự báo nhu cầu sử dụng dịch vụ Điện thoại cố định đến năm 2010.docx

Dự báo nhu cầu sử dụng dịch vụ Điện thoại cố định đến năm 2010.

Lời nói đầu

ự báo là một công cụ đắc lực của công tác lập kế hoạch, chiến lượcphát triển, chiến lược kinh doanh, quy hoặch phát triển dịch vụ Viễnthông… Để có được chiến lược phát triển đúng đắn, kế hoạch phát triển khảthi và biện pháp thực hiện hợp lý nhằm phát huy có hiệu quả các nguồn lựcthoả mãn nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội theo các mục tiêu thì rất cần côngtác dự báo

D

Mà ngày nay với sự phát triển như vũ bão của khoa học kỹ thuật, sựbùng nổ của thông tin các yếu tố bất ngờ xẩy ra liên tiếp đối với nền kinh tếcủa mỗi quốc gia nên việc dự báo được các yếu tố đó là rất cần thiết đối vớicác nhà hoạch định chính sách của một quốc gia cũng như của một ngành

Ngành Bưu điện cũng như các ngành khác của nền kinh tế quốc dân, đểtồn tại và phát triển một cách bền vững thì cũng cần phải có đường lối chiếnlược đúng đắn, mà để xây dựng được chiến lược đúng đắn thì công tác dự báogiữ một vai trò quan trọng

Đặc biệt đối với tổng công ty Bưu chính – Viễn thông Việt nam đã thựchiện đường lối đổi mới và đang phát triển theo hướng trở thành một tập đoànkinh tế mạnh và không còn là công ty độc quyền kinh doanh trên lĩnh vựcviễn thông, cho nên trong tương lai có nhiều các doanh nghiệp trong nước vànước ngoài sẽ tham gia vào kinh doanh các loại hình dịch vụ này, nên côngtác dự báo là rất cần thiết Nhất là đối với các dịch vụ Viễn thông mà trong

đó, dự báo nhu cầu sử dụng dịch vụ Điện thoại cố định giữ một vai trò quantrọng

Chính vì những lý do trên mà việc nghiên cứu đề tài “Dự báo nhu cầu

sử dụng dịch vụ Điện thoại cố định đến năm 2010 ” là vấn đề rất cần phải

quan tâm

Trong khuân khổ đề tài này, chủ yếu nghiên cứu dự báo nhu cầu sửdụng dịch vụ Điện thoại cố định trên phạm vi toàn quốc và những số liệuphục vụ cho đề tài này được thu thập từ nguồn số liệu của VNPT.

Để giải quyết những vấn đề trên, nội dung của đề tài được chia làm 3chương chính sau:

Chương I : Những sở cứ để dự báo

Chương II: Đánh giá tình hình sử dụng dịch vụ Điện thoại cố định trong

thời gian qua.

Chương III: Dự báo nhu cầu sử dụng dịch vụ Điện thoại cố định đến năm

2010.

Chương I : NHỮNG SỞ CỨ ĐỂ DỰ BÁO

I NHỮNG ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI VIỆT NAM TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN NHU CẦU DỊCH VỤ VIỄN THÔNG NÓI CHUNG VÀ DỊCH VỤ ĐIỆN THOẠI CỐ ĐỊNH NÓI RIÊNG

1 Định hướng phát triển dịch vụ viễn thông trong văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX.

Theo chủ trương của Đảng và Nhà nước đề ra trong "Chiến lược pháttriển kinh tế xã hội 2001 - 2010", từ năm 2001 trở đi ngành Bưu chính - Viễnthông phải đảm bảo cung cấp đầy đủ và thuận lợi các dịch vụ viễn thông vàInternet cho người sử dụng với chất lượng cao, giá cước thấp hơn hoặc tươngđương với các nước trong khu vực; áp dụng giá cước ưu đãi đặc biệt đối vớicác cơ quan Đảng, Nhà nước và các lĩnh vực giáo dục, đào tạo và nghiên cứukhoa học; Đồng thời có chính sách đảm bảo thúc đẩy môi trường cạnh tranh,tạo điều kiện cho mọi thành phần kinh tế tham gia các hoạt động dịch vụ viễnthông và Internet

2 Sự thay đổi cơ cấu kinh tế

- Định hướng về chuyển dịch cơ cấu kinh tế của nước ta là chuyển dịch cơcấu theo hướng công nghiệp hoá và hiện đại hoá

- Có sự thay đổi lớn về cơ cấu ngành nghề trong tỷ lệ dân cư, tỷ lệ dân cưtham gia vào các hoạt động dịch vụ, thương mại, công nghiệp tăng lên, tỷ

lệ dân cư tham gia sản xuất nông nghiệp giảm đi Nhu cầu giao tiếp quan

hệ giữa các tầng lớp dân cư tăng cũng thúc đẩy yêu cầu phát triển các dịch

vụ Viễn thông

- Quá trình đô thị hoá diễn ra nhanh từ nay đến năm 2005 và đến năm 2010thì điều kiện về cơ sở hạ tầng tương đối phát triển, hiện đại, mà Viễn thông

là một trong những ngành đóng vai trò nền móng cho quá trình côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Do đó đòi hỏi ngành Viễn thông phảiphát triển toàn diện vào những năm đó

- Sự ra đời hàng loạt của khu chế xuất, khu công nghiệp kỹ thuật cao vàtrong giai đoạn 2005-2010 nhiều chương trình kinh tế trọng điểm củaĐảng, nhà nước về dầu khí, năng lượng, giao thông… sẽ thực sự phát huytác dụng to lớncủa nó và tạo nên một bước ngoặt về kinh tế đòi hỏi nhucầu thông tin cao và sự phục vụ của những dịch vụ Viễn thông mới

- Thị trường chững khoán hình thành và việc phát hành trái phiếu quốc tế ởViệt nam trong một vài naưm tới đòi hỏi phải cung cấp các dịch vụ Viễnthông cao cấp

3 Thu nhập của dân cư

Kinh tế Việt Nam trong thời gian qua được coi là có nhiều điều kiệnthuận lợi cho phát triển viễn thông Từ năm 1990 đến nay, tốc độ tăng trưởngGDP hàng năm tương đối cao và ổn định, đạt khoảng 7% năm Mặc dù năm

1997, cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á diễn ra ảnh hưởng xấu đến hầu hếtcác nước trong khu vực nhưng Việt Nam vẫn giữ được tốc độ tăng trưởng5,5% Năm 2001, tốc độ tăng trưởng nền kinh tế Việt Nam đạt 6,84%, đứngthứ hai thế giới

Trước năm 1990, tích luỹ nội bộ của nền kinh tế ở mức không đáng kể,nhưng đến năm 2000 đã đạt 27% GDP Cơ cấu kinh tế có những bước chuyểndịch tích cực Trong GDP, tỷ trọng nông nghiệp từ 38,7% giảm xuống 24,3%,công nghiệp từ 22,7% tăng lên 36,6%, dịch vụ tăng từ 36,8% lên 39,1%

Thu nhập quốc dân bình quân đầu người tăng ổn định trong các nămqua, hiện nay GDP/ người của Việt Nam khoảng gần 400 USD/ người, gấpđôi so với năm 1991 Tỷ lệ lạm phát ổn định và ở mức thấp

Tất cả những yếu tố trên đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triểnviễn thông, tạo ra tâm lý tốt cho các nhà đầu tư nước ngoài khi có dự định đầu

tư cho Việt Nam đặc biệt là trong lĩnh vực viễn thông Kinh tế phát triển cao

và ổn định kéo theo nhu cầu sử dụng các dịch vụ viễn thông tăng lên

4 Đặc điểm dân cư thay đổi.

- Cùng với sự phát triển tiến bộ của xã hội loài người, trình độ dân trí củangười dân Việt nam được nâng cao không ngừng, mong muốn được tiếpcận với nền văn minh nhân loại mà sự phát triển vượt bậc của Viễn thôngmới có khả năng đáp ứng được nhu cầu này

- Với số dân khoảng 84 triệu người vào năm 2005, khoảng 90 triệu ngườivào 2010 đó là thị trường rộng lớn là điều kiện thuận lợi để các nhà cungcấp dịch vụ viễn thông khai thác

5 Các yếu tố chính trị , quan hệ quốc tế tác động tới việc mở rộng thị trường Viễn thông Việt nam.

Việt nam hiện đã là thành viên chính thức của ASEAN và tham giaAFTA, Việt nam cũng đang trên tiến trình gia nhập APEC và WTO Khi đãgia nhập các tổ chức trên thì các ràng buộc về mở cửa là bắt buộc không thểtránh khỏi Xu hướng mở cửa, hội nhập trên cùng với các nhu cầu giao lưuphát triển đã và sẽ có ảnh hưởng sâu sắc tới sự phát triển của thị trường Viễnthông các nước nói chung và thị trường viễn thông Việt nam nói riêng

Vì vậy thì trường Viễn thông Việt nam phải phát triển để hạ tầng cơ sởthông tin của Việt nam ngang mức với các nước trong khu vực và trên thếgiới

Trên đây là những yếu tố từ nội lực nền kinh tế Việt nam tác động đến

sự phát triển nhu cầu các dịch vụ Viễn thông, ngay trong bản thân ngành Viễnthông Việt nam cũng như ngành Viễn thông trên thế giới cũng tạo ra nhu cầucủa chính nó

II ĐẶC ĐIỂM VÀ ĐẶC TRƯNG KINH TẾ CÁC SẢN PHẨM DỊCH

VỤ VIỄN THÔNG

1 Đặc điểm sản phẩm dịch vụ Viễn thông

Bất kỳ một hệ thống kinh tế, một doanh nghiệp nào cũng đều phải giảiquyết ba vấn đề: Sản xuất cái gì? Sản xuất như thế nào? Sản xuất cho ai? Đểgiải quyết các vấn đề này cần phải nghiên cứu đầy đủ các đặc điểm ảnhhưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của ngành, của doanh nghiệp Viễnthông là một ngành sản xuất dịch vụ thuộc kết cấu hạ tầng của nền kinh tếquốc dân, Viễn thông cũng có những đặc điểm đặc thù riêng của mình Cácđặc điểm đó bao gồm:

a) Tính không vật chất của sản phẩm Viễn thông:

Sản phẩm Viễn thông không phải là sản phẩm vật chất chế tạo mới,không phải là hàng hoá cụ thể mà là hiệu quả có ích của quá trình truyền đưatin tức từ người gửi đến người nhận, sản phẩm Viễn thông thể hiện dưới dạngdịch vụ như dịch vụ điện thoại cố dịnh, chương trình phát thanh truyền hình,truyền số liệu… Hiệu quả có ích này rất cần thiết cho tất cả các mặt sinh hoạt

và hoạt động của con người kể cả trong lĩnh vực sản xuất ra vật phẩm tiêudùng trong lĩnh vực tiêu dùng xã hội và cá nhân

b) Quá trình sản xuất kinh doanh gắn liền với quá trình tiêu thụ sản phẩm.

Quá trình sản xuất ra sản phẩm, dịch vụ Viễn thông nó khác với quátrình sản xuất ra các sản phẩm vật chất khác phải trải qua bốn khâu: sản xuất -lưu thông - phân phối - tiêu dùng mà sản phẩm Viễn thông chỉ trải qua haikhâu trùng nhau là sản xuất và tiêu dùng Đặc điểm này thể hiện rõ nhất trongđiện thoại, nơi mà quá trình truyền đưa tín hiệu điện thoại là quá trình sảnxuất được thực hiện với sự tham gia của người nói, tức là quá trình sản xuấtxảy ra đồng thời với quá trình tiêu dùng

c) Quá trình sản xuất Bưu chính Viễn thông mang tính dây truyền.

Để truyền đưa tin tức hoàn chỉnh từ người gửi đến người nhận thường

có từ hai hay nhiều cơ sở Viễn thông tham gia, mỗi cơ sở chỉ thực hiện một

giai đoạn nhất định của quá trình truyền đưa tin tức hoàn chỉnh đó Để tạo rasản phẩm hoàn chỉnh mỗi cơ sở Viễn thông thường chỉ làm nhiệm vụ hoặc là

“giai đoạn đi” hoặc là “giai đoạn đến”, “giai đoạn quá giang” Vì vậy trongBưu điện tồn tại hai khái niệm về sản phẩm là : sản phẩm ngành và sản phẩm

cơ sở

Có nhiều cơ sở Bưu chính Viễn thông tham gia vào quá trình truyềnđưa tin tức hoàn chỉnh trong khi đó việc thanh toán cước chỉ diễn ra ở một nơithường là nơi chấp nhận tin tức đi Chính do đặc điểm này trong giai đoạnhiện nay toàn khối thông tin phải thực hiện hạch toán tập trung Toàn bộdoanh thu được tập trung về một mối, chi phí cân đối từ một nguồn Nhữngđơn vị có doanh thu, lợi nhuận cao hỗ trợ các đơn vị có doanh thu thấp.Doanh thu cước là doanh thu của ngành mà cơ sở Bưu điện thu hộ Do vậycần phải phân chia doanh thu cước Viễn thông nhăm mục đích xác định kếtquả công tác của mỗi cơ sở Bưu điện dưới dạng giá trị

d) Trong thời gian tải trọng của ngành Bưu chính Viễn thông tải trọng giao động không đều theo thời gian và không gian.

Nhu cầu về truyền đưa tin tức rất đa dạng, nó xuất hiện không đều vềkhông gian và thời gian

Nhu cầu về truyền đưa tin tức có thể xuất hiện ở bất kỳ nơi nào trên tráiđất ở đâu có con người thì ở đó có nhu cầu về thông tin và nhu cầu về truyềntin tức xuất hiện không đồng đều theo các giờ trong ngày và đêm, theo cácngày trong tuần, theo các tháng trong năm Thường nhu cầu về truyền tin phụthuộc vào nhịp độ sinh hoạt xã hội, vào những giờ ban ngày, giờ làm việc củacác cơ quan, xí nghiệp, vào các kỳ báo cáo, các dịp lễ tết thì lượng nhu cầurất lớn Chính đặc điểm này có ảnh hưởng rất lớn tới công tác tổ chức sảnxuất kinh doanh trong ngành Viễn thông

Sự giao động không đồng đều của tải trọng cộng với những quy định vềtiêu chuẩn chất lượng đã được đặt ra khiến các doanh nghiệp Viễn thông

không thể “tích luỹ” tin tức được mà phải tiến hành truyền đưa tin tức đảmbảo thời gian truyền đưa tin tức thực tế nhỏ hơn hoặc bằng thời hạn kiểm tra.

Để đảm bảo lưu thoát hết mọi nhu cầu về truyền đưa tin tức cần phải cómột lượng dự trữ đáng kể về các phương tiện, thiết bị thông tin, về lao động.Chính sự không đồng đều của tải trọng đã làm phức tạp thêm rất nhiều choviệc tổ chức quá trình sản xuất, tổ chức lao động trong các doanh nghiệp Viễnthông Yêu cầu phải có khả năng cho qua đảm bảo lưu thoát hết khối lượngnghiệp vụ ở giờ có tải trọng lớn nhất Do vậy trong ngành Bưu điện nói chung

và các doanh nghiệp Viễn thông nói riêng có hệ số sử dụng trang thiết bị và

hệ số sử dụng lao động bình quân thường thấp hơn so với các ngành khác.Ngoài ra nhu cầu truyền đưa tin tức có thể xuất hiện bất kỳ khi nào để thoảmãn mọi nhu cầu của khách hàng ngành Bưu điện phải hoạt động 24/24 giờtrong ngày đêm Sẽ tồn tại những khoảng thời gian mà phương tiện thông tin

và lao động được bố trí để thường trực

2 Các đặc trưng kinh tế của sản phẩm Viễn thông.

Sản phẩm Viễn thông có những đặc trưng sau:

- Đặc trưng 1: Sản phẩm Viễn thông có vai trò thiết yếu đối với đời sống

xã hội

- Đặc trưng 2: Các loại dịch vụ Viễn thông có khả năng thay thế lẫn nhau

trong giới hạn nhất định Thay vì sử dụng điện thoại di động, người ta thườngmua card phone (điện thoại dùng thẻ) để sử dụng tại các điểm điện thoạicông cộng với chi phí thấp hơn nhưng khả năng tiện lợi lại kém hơn

- Đặc trưng 3: Do quá trình tiêu dùng sản phẩm Viễn thông không tách rời

quá trình sản xuất nên sản phẩm Viễn thông không thể tồn tại được ngoài quá trình sản xuất để đi vào lưu thông như các sản phẩm khác, do vậy sản phẩm hay kết quả sản xuất cuối cùng của hoạt động sản xuất không thể cất giữ được

ở trong kho, không dự trữ được

III NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ DỰ BÁO

1 Khái niệm dự báo:

Dự báo là sự tiên đoán có căn cứ khoa học, mang tính chất xác suất về mức độ, nội dung, các mối quan hệ, trạng thái, xu hướng phát triển của đối tượng nghiên cứu hoặc về cách thức và thời hạn đạt được các mục tiêu nhất định đã đề ra trong tương lai.

Tiên đoán là hình thức phản ánh vượt trước về thời gian hiện thựckhách quan, đó là kết quả nhận thức chủ quan của con người dựa trên cơ sởnhận thức quy luật khách quan trong sự vận động và phát triển của sự vật vàhiện tượng Có thể phân biệt ba loại tiên đoán:

+ Tiên đoán không khoa học : là những tiên đoán không có cơ sở khoahọc, chỉ dựa trên cảm nhận chủ quan của con người

+ Tiên đoán kinh nghiệm : là những tiên đoán dựa trên chuỗi thông tinlịch sử, ít nhiều có cơ sở khách quan Tuy nhiên sự tiên đoán này không giảithích được xu thế vận động của đối tượng kinh tế và đa số chỉ dừng lại ở mứcđịnh tính

+ Tiên đoán khoa học : là những tiên đoán dựa trên sự phân tích mốiquan hệ qua lại giữa các đối tượng kinh tế – xã hội bằng phương pháp xử lýthông tin khoa học, nhằm phát hiện ra quy luật vận động của đối tượng kinh tếcần dự báo

Tính chất khoảng thời gian hữu hạn của dự báo thể hiện ở sự chênhlệch giữa thời điểm dự báo và thời điểm mà người ta gọi là tầm xa của dựbáo, khoảng cách này không thể tuỳ tiện mà nó phụ thuộc vào mức độ ổn địnhcủa đối tượng kinh tế trong quá trình phát triển của nó

2 Chức năng và vai trò của dự báo

a Chức năng:

Bao gồm các chức năng sau:

- Chức năng tham mưu: Trên cơ sở đánh giá thực trang, phân tích xuhướng vận động và phát triển trong quá khứ, hiện tại, tương lai, dự báo

sẽ cung cấp thông tin cần thiết, khách quan làm căn cứ cho việc raquyết định quản lý và xây dựng chiến lược, kế hoạch hoá các chươngtrình, dự án…Người quản lý và hoạch định chiến lược, lập kế hoạch cónhiệm vụ phải lựa chọn trong số các phương án có thể có, tìm ra cácphương án có tính khả thi cao nhất, có hiệu quả cao nhất.

- Chức năng khuyến nghị hay điều chỉnh: Chức năng này dự báo tiênđoán các hậu quả có thể nảy sinh trong quá trình thực hiện các chínhsách kinh tế - xã hội nhằm giúp các cơ quan chức năng kịp thời điềuchỉnh mục tiêu cũng như cơ chế tác động quản lý để đạt được hiệu quảkinh tế xã hội cao nhất

b Vai trò của dự báo:

Dự báo có vai trò quan trọng trong quá trình ra quyết định quản lý đốivới bất kỳ ngành, lĩnh vực nào trong nền kinh tế quốc dân Cũng như vậytrong quản lý kinh tế vĩ mô đối với lĩnh vực Bưu chính Viễn thông, vai tròquan trọng của công tác dự báo trước hết được thể hiện đối với công tác kếhoạch hoá, điều đó được thể hiện ở các nội dung sau:

- Đánh giá thực trạng phát triển bưu chính viễn thông

- Dự báo các xu hướng phát triển bưu chính viễn thông đã và đang hìnhthành và dự kiến những xu hướng phát triển tương lai

- Xác định chiến lược tổng thể phát triển bưu chính viễn thông trong thời

3 Phân loại dự báo

Người ta có thể phân loại dự báo nhu cầu theo các tiêu chí khác nhau:theo mục tiêu dự báo, thời gian dự báo, theo cấp độ …

3.1 Phân loại dự báo theo mục tiêu

Tuỳ theo mục tiêu dự báo, dự báo nhu cầu có thể phục vụ cho mục tiêunghiên cứu các chính sách quản lý hoặc chiến lược khác hoặc nhằm thiết kế

để tính toán cụ thể số lượng thiết bị

Đối với mục tiêu nghiên cứu các chính sách quản lý hoặc chiến lượckhác, dự báo nhu cầu và chi phí tương lai để có thể đưa ra một chính sáchtoàn diện Bởi vậy, thường áp dụng phương pháp dự báo vĩ mô cho quốc giahoặc cho mỗi vùng

Đối với mục tiêu là để tính toán cụ thể kế hoặch thiết bị cho việc lắpđặt mới hoặc lắp đặt thêm các thiết bị chuyển mạch, thiết bị cáp nội hạt ở mỗimột vùng tổng đài, dự báo nhu cầu được lựa chọn dựa vào nghiên cứu chi tiếttheo từng khu vực, từng nhóm dịch vụ hoặc nghiên cứu theo nhóm ở mỗivùng tổng đài

3.2 Phân loại theo thời gian dự báo

Tuỳ theo giai đoạn làm dự báo, dự báo nhu cầu được phân thành dự báongắn hạn, trung hạn và dài hạn

a) Dự báo ngắn hạn

Dự báo này chỉ trong vòng 1 hoặc 2 năm và dùng để dự báo kế hoặchthiết bị hàng năm Nó đòi hỏi các thông tin chính xác về các điều kiện kinh tế,khả năng về ngân quỹ và số các đơn chở

có thể bị ảnh hưởng bởi các điều kiện kinh doanh hoặc các điều kiện kinh tế.Đứng trên góc độ của mỗi vùng tổng đài, nó sẽ bị ảnh hưởng lớn bởi các kếhoăch phát triển đô thị hoặc các kế hoặch phát triển vùng

c) Dự báo dài hạn

Dự báo dài hạn thường là 5 năm hoặc nhiều hơn, dự báo này thường ápdụng cho các kế hoặch đầu tư thiết bị với quy mô lớn Trong trường hợp này,không thể sử dụng phương ppháp chuỗi thời gian mà còn phải xem xét đếncác yếu tố khác như mức sống dân cư và sự thay đổi cuộc sống xã hội Về cănbản phải sử dụng phương phap dự báo gián tiếp, liên quan đến so sánh quốc

tế, các yếu tố điện thoại (như mật độ điện thoại) và các yếu tố nhân khẩu học

d) Điều chỉnh dự báo

Đối với giai đoạn dự báo khác nhau, một loại phương pháp dự báo khácđược sử dụng Phương pháp này có thể được áp dụng cho tất cả các loại dựbáo như ngắn hạn, trung hạn và dài hạn Bởi vậy, cần yêu cầu các bước sau:

- Khi sử dụng 2 phương pháp khác nhau, các giá trị dự báo chồng chéophải được điều chỉnh

- Khoảng cách giữa các đường cong tăng trưởng của 2 giai đoạn kế tiếpnhau mà không trùng nhau cũng phải được điều chỉnh

Hình 1.1 cho thấy một phương pháp điều chỉnh phần cong nối giữa hai

đường cong được tạo ra bởi hai phương pháp khác nhau, những giá trịcuối của đường cong ngắn hạn sẽ là những giá trị bắt đầu của mô hìnhtăng trưởng trong trung hạn và dài hạn

Phân loại theo cấp độ vùng dự báo được chia thành hai loại : Dự báo vĩ

mô và Dự báo vi mô Dự báo cho những vùng lớn như nhu cầu điện thoại củamột quốc gia thì gọi là dự báo vĩ mô, còn dự báo cho một vùng địa phươngchẳng hạn như nhu cầu điện thoại của một vùng tổng đài được gọi là dự báo

vi mô

a) Dự báo vĩ mô

Đối với dự báo vĩ mô phải thu thập rất nhiều các thống kê xã hội Do

đó, cần thực hiện những nghiên cứu tỉ mỉ

b) Dự báo vĩ mô

Dự báo vi mô được phân loại thành nghiên cứu tổng quan đối với dựbáo nhu cầu của tất cả các vùng tổng đài và nghiên cứu theo nhóm đối với dựbáo phân bổ vùng cáp thuê bao

Dự báo vi mô cũng được áp dụng cho việc thiết kế lắp đặt các thiết bịmới hoặc các thiết bị lắp đặt thêm như cáp và kế hoạch phân bổ tổng đài

c) Điều chỉnh dự báo

Giữa tổng giá trị dự báo vi mô và kết quả dự báo vĩ mô thông thường

có một vài sự khác biệt Các số liệu thống kê ổn định khó có thể thu thậpđược ở những vùng nhỏ và điều này có thể dẫn tới một số sai lệch Bởi vậy,

dự báo trược tiếp ở những vùng lớn thường chính xác hơn là tổng kết quả dựbáo vi mô

Điều chỉnh dự báo lam tăng độ chính xác của dự báo, tạo ra sự tươngxứng giữa dự báo vĩ mô và dự báo vi mô

4 Các bước dự báo nhu cầu sử dụng dịch vụ điện thoại cố định.

Bao gồm 5 bước sau:

Bước 1: Xác định các mục tiêu dự báo

Bước đầu tiên của công việc dự báo là phải xác định rõ các mục tiêu dựbáo Thông thường các mục tiêu dự báo gồm nhu cầu của dân cư và nhu cầucủa các cơ quan và cũng phải xác định vùng mục tiêu dự báo là của từng tỉnh,

toàn quốc hay là vùng tổng đài Và dự báo cho giai đoạn 5 năm, 10 năm hay

15 năm…

Bước 2: Các số liệu cần thu thập

Trong bước này phải xác định được yếu tố nào ảnh hưởng đến các mụctiêu dự báo và những số liệu nào nên thu thập Các số liệu thu thập được phảiđược phân loại và sắp xếp theo thứ tự thời gian để việc phân tích chúng được

dễ dàng

Các số liệu liên quan đến dự báo nhu cầu điện thoại như sau:

- Nhu cầu điện thoại, mật độ điện thoại

- Dân số, số hộ gia đình

- Số các cơ quan

- Mức GDP/người

- Tốc độ tăng trưởng kinh tế

- Các qui hoạch phát triển vùng hay qui hoạch tổng thể phát triển củatừng tỉnh thành phố hay toàn quốc

Bước 3: Tiếp cận và phân tích xu hướng nhu cầu

Xu hướng nhu cầu được phân tích theo quan điểm như sau:

- Các giá trị quá khứ

- Cơ cấu thị trường điện thoại

- Nguồn nhu cầu

- Mật độ điện thoại

- Các đặc điểm của vùng nghiên cứu

- So sánh với các vùng khác và các quốc gia khác

Bước 4: Nghiên cứu các kỹ thuật dự báo và tính toán giá trị dự báo

Các phương pháp dự báo :

- Phương pháp chuỗi thời gian

- Phương pháp mô hình hoá

- Phương pháp hồi qui tương quan

- Các phương phương pháp khác

Thông qua các số liệu thu thập được để xác định phương pháp dự báo chophù hợp Tuy nhiên, để cho giá trị dự báo đảm báo độ chính xác cao hơn,điều quan trọng là nên chọn phương pháp khả thi nhất và chọn các giá trịtối ưu.

Bước 5: Xác định các giá trị dự báo

Từ việc phân tích ở bước 3 và dựa vào các kết quả dự báo sau khi sửdụng các kỹ thuật dự báo, các giá trị tối ưu sẽ được quyết định

5 Một số phương pháp dự báo nhu cầu thường dùng.

Các phương pháp thường sử dụng khi dự báo nhu cầu sử dụng dịch vụbao gồm:

- Phương pháp ngoại suy (chuỗi thời gian )

- Phương pháp hồi quy tương quan

- Phương pháp chuyên gia

- Phương pháp nghiên cứu thị trường

- Phương pháp khảo sát quốc tế

5.1 Phương pháp ngoại suy (chuỗi thời gian)

Do vậy có thể khái niệm phương pháp ngoại suy như sau:

Phương pháp ngoại suy là sự kéo dài quy luật của nhu cầu trong quákhứ cho thời kỳ tương lai

Các dạng hàm được xây dựng trên cơ sở chuỗi giá trị thực nghiệm theothời gian của nhu cầu nhằm mô tả xu thế vận động có tính quy luật trong thờigian của nhu cầu, xem thời gian là biến số, đều là những hàm xu thế và đềuthuộc phương pháp này, với tư cách là những công cụ để ngoại suy

Các phương pháp ngoại suy rất thích hợp cho dự báo ngắn hạn Cơ sở

lý thuyết và kinh nghiệm thực tiễn cho thấy giới hạn thời gian dự báo tốt nhất

là bằng 1/3 độ dài chuỗi giá trị thực nghiệm Bởi vì việc phổ biến quy luậttrong lịch sử chỉ có ý nghĩa, có hiệu lực và đảm bảo giá trị tin cậy khi sangmột tương lai ngắn

Nhược điểm chủ yếu của phương pháp ngoại suy:

Không giải thích được kết quả dự báo khi có bất thường xảy ra và nóchỉ dự báo được trong tình hình không có những biến động như đã nêu tronggiả thiết

Sự tăng giảm đột ngột nhu cầu khiến cho người dự báo lúng túng vìkhông biết nguyên nhân của hiện tượng Do đó phương pháp ngoại suy chỉ ápdụng cho dự báo ngắn hạn

5.1.2 Các biểu thức dùng cho phương pháp ngoại suy:

Phương trình tuyến tính và phương trình bậc hai khá phù hợp với dựbáo ngắn hạn Hàm mux và hàm logistic phù hợp cho dự báo dài hạn

* Phương pháp trình tuyến tính:

yt = a + btKhi dữ liệu theo chuỗi thời gian có dạng tuyến tính, đường này đượcứng dụng cho:

- Dự báo ngắn hạn

- Trường hợp nhu cầu ít thay đổi

Y= a + bt (b>0)

Hình1.2 : Phương trình tuyến tính

* Nếu sử dụng số liệu của hai năm quá khứ T1, T2 thì chúng có thể được tínhnhư sau:

T1 : mật độ thuê bao quá khứ tại năm t1

T2 : mật độ thuê bao quá khứ tại năm t2

Tuy nhiên, để tăng độ chính xác của kết qủ dự báo có thể sửdụng phương pháp bình phương bé nhất Khi đó a, b được tính nhưsau:

xt : biến thời gian

yt : mật độ thuê bao (số thuê bao trên đầu người hoặc trêntừng hộ gia đình… và có thể phân theo từng loại thuêbao khác nhau ) tại năm t

b=T1− T2− T1

xt 2− xt 1 xt 1

Với:

T1: mật độ thuê bao quá khứ tại năm t1

T2: mật độ thuê bao quá khứ tại năm t2

Tuy nhiên, để tăng độ chính xác của kết quả dự báo có thể sử dụngphương pháp bình phương bé nhất Khi đó a và b được tính như sau:

y : Tỷ lệ thuê bao (số thuê bao/100 dân hoặc 100 hộ gia đình)

S : Saturation- mức bão hoà

k, t: các tham số được xác định dựa trên tỷ lệ thuê bao tại năm cơ

sở (p0) và năm đích (pt)Đầi vào:

Tỷ lệ thuê bao năm cơ sở và năm đích : p0, pt

Mức bão hoà : SĐầu ra:

Tỷ lệ thuê bao tại các năm t: pt (0<t<1)

5.2 Phương pháp hồi qui tương quan

5.2.1 Khái quát:

Giữa các hiện tượng kinh tế luôn tồn tại mối liên hệ ràng buộc lẫnnhau, thậm chí ngay trong cùng một hiện tượng có nhiều tiêu thức khác nhauthì những tiêu thức đó cũng có mối quan hệ nhất định, ta gọi là mối liên hệtương quan Tuỳ theo mục đích mà có thể chọn một, hai hay nhiều tiêu thức.Nhình chung các yếu tố kinh tế xã hội đều có liên quan đến nhu cầu, đó là:

Dân số, hộ gia đình

Số cơ quan

Tỷ lệ tăng thu nhập

Tốc độ tăng trưởng kinh tế

Các kế hoạch phát triển đô thị

5.2.2 Lược đồ phương pháp:

Một cách tổng quát, từ số liệu điều tra được về nhu cầu dịch vụ điệnthoại di động cần dự báo, ta xác định các biến kinh tế chủ yếu gồm biến phụ

thuộc y và các biến độc lập xi( i=1,n) .

Bằng phương pháp thực nghiệm, ta xác định được hàm hồi quy tương

qua biểu thị quan hệ giữa y với xi( i=1,n) :

x1, x2,…, xn : là các biến độc lập (GDP, chi tiêu cho đầu tư,

chi tiêu cho tiêu dùng, dân số, hộ giađình…)

t : Là độ sai lệch của dự báo

Từ số liệu quá khứ và hiện tại của các yếu tố kinh tế y và xi, bằng

phương pháp ước lượng ta ước lượng các tham số βi( i=1,n)

Giả sử các ước lượng đó là βj( j=1,n)

số là y− y=ε  là phần dư hồi quy).là phần dư hồi quy).

Dùng phương pháp ước lượng ta sẽ dự đoán được giá trị của một sốbiến kinh tế chủ yếu của đối tượng dự báo

5.2.3 Mô hình dự báo thường dùng:

a- Mô hình hồi quy tuyến tính đơn.

a=y−b x

b- Mô hình tuyến tính bội.

Miêu tả bằng đường tuyến tính các biến mục tiêu (như nhu cầu) với cácbiến giải thích khác

Mô hình hồi quy tuyến tính được biểu diễn bằng công thức sau:

Yt= at + b1x1 t + b2x2 t + … + bnxn t + là phần dư hồi quy).t

Trong đó:

Yt : biến phụ thuộc, nhu cầu thuê bao hoặc mật độ thuê bao

at : các hằng số trong phương trình cần được xác định

b1, b2,…, bn : các hệ số thể hiện mối quan hệ về lượng giữa Yt và xt

x1t, x2t,…, xnt : các biến độc lập (Ví dụ: GDP, dân số, số hộ gia đình)

là phần dư hồi quy).t : độ sai lệch của dự báo

Sử dụng dữ liệu quá khứ (số thuê bao hoặc mật độ thuê bao, dữ liệukinh tế– xã hội) để tính toán các tham số at, b1, b2,…, bn của mô hình

Một số mô hình kinh tế lượng thường được sử dụng: Logarit kép, bánLogarit, Logarit đảo

LnYt = + X + lnX lnX t + là phần dư hồi quy).t

Yt = + lnX + lnX lnX t + là phần dư hồi quy).t

1

Yt = + +  + lnX lnX +  là phần dư hồi quy).t

Dạng mô hình kinh tế lượng với một biến độc lập.

Yt = + X + lnX lnX t + là phần dư hồi quy).t

Trong đó :

Yt : Mật độ thuê bao năm t

Xt : biến độc lập

là phần dư hồi quy).t : độ sai lệch

, : là các tham số được xác định theo phương pháp bình phương

t =1 T

Công thức hồi quy thích hợp được lựa chọn theo mối quan hệ củanguyên nhân và ảnh hưởng, giữa nhu cầu và biến số giải thích Quan trọng làmối quan hệ chung giữa nhu cầu và các hệ số giải thích sẽ được lưu giữ trongtương lai.

Lựa chọn biến số giải thích :

Trong các nhân tố có liên quan đến nguyên nhân và ảnh hưởng hoặcquan hệ chung với nhu cầu, có một số biến giải thích được lựa chọn theo tiêuchuẩn sau:

Ảnh hưởng của nhu cầu lớn

r luôn ở trong khoảng (0,1) Trong đó r càng gần 1 thì quan hệ giữa y

và các xi càng chặt chẽ, r càng gần 0 thì mối quan hệ đó càng lỏng lẻo

Nếu r > 0,75 ta nói mối quan hệ này tương đối chặt chẽ, khi không có rlớn hơn thì có thể chấp nhận hàm này

Nếu r < 6,5 Không đủ chặt chẽ trong quan hệ, tìm hàm khác

Nhìn chung các nhân tố tương quan với nhu cầu là các nhân tố xã hộikinh tế như : GDP, GDP bình quân, Chi tiêu tiêu dùng cho cá nhân, đầu tư hộ

tư nhân, đầu tư thiết bị và lãi suất

Ngoài các tiêu chuẩn trên còn có các tiêu chuẩn về sai số của các tham

số Việc xác định các tham số trong phương trình hồi quy thường sử dụngphương pháp tổng bình phương bé nhất Tuy nhiên nếu phương sai của tham

số ước lượng lại khá lớn so với giá trị thực của tham số thì tham số đó khôngcòn ý nghĩa Do đó phải xác định mức ý nghĩa của tham số

5.3 Phương pháp chuyên gia

Do các phẩm chất trí tuệ va nhân bản đó, những ý kiến phán đoán củacác chuyên gia là nguồn thông tin đáng tin cậy về triển vọng phát triểncủa đối tượng cần dự báo

5.3.2 Phương pháp chuyên gia:

- Về bản chất phương pháp chuyên gia là phương pháp dự báo dựa vàotrình độ uyên bác và lý luận, thành thạo về chuyên môn, phong phú vềkhả năng thực tiễn cùng với khả năng mẫn cảm, nhạy bén thiên hướngsâu sắc về tương lai của đối tượng cần dự báo cảu tập thể các nhà khoahọc, các nhà quản lý cùng đội ngũ cán bộ lão luyện thuộc lĩnh vực kinh

tế cần dự báo Đây là hoạt động dự báo dựa trên cơ sở huy động trí tuệcủa các chuyên gia

- Về đạo lý, phương pháp chuyên gia xuất phát từ quan điểm cho rằng,

do học tập và nghiên cứu, do lăn lộn và gắn báo với công việc chuyênmôn hẹp nên các chuyên gia là những người am hiểu sâu sắc nhất, giàu

thông tin và có khả năng phản xạ cũng như trực cảm nghề nghiệp nhạybén về qúa trình vận động và phát triển.

Phương pháp chuyên gia có ưu thế hơn hẳn các phương pháp dự báokhác khi tiến hành dự báo nhưỡng hiện tươngj hay quá trình kinh tế cótầm bao quát rộng, cấu trúc nội dung phức tạp, nhiều chỉ tiêu, nhiềunhân tố chi phối làm cho xu hướng vận động phát triển của vấn đề cần

dự báo với biểu hiện đa dạng khó định lượng bằng con đường tiếp cậntrược tiếp để tính toán, đo đạc bằng các phương pháp ước lượng vàbằng các công cụ đo chính xác

Có hai loại chuyên gia hoạt động trong lĩnh vực dự báo :

+ Chuyên gia lập dự báo:

là những người đánh giá, đề xuất các yếu tố liên quan đến vấn đề kinh

tế cần dự báo

+ Chuyên gia phân tích :

Là những người thu thập, chế biến các thông tin để chuẩn bị các yếu tốcho lập dự báo và xử lý các kết quả dự báo thu được

Chuyên gia dự báo về nhu cầu dịch vụ Viễn thông phải là người cónhiều phẩm chất trí tuệ, phải có trình độ hiểu biết chung, rộng và cao,phải có kiến thức chuyên sâu về lĩnh vực Viễn thông, có quan điểm vàlập trường khoa học, có khả năng tiên đoán được tương lai, có tâm lý

ổn định, am hiểu thực tiễn của lĩnh vực liên quan

Nhiệm vụ của phương pháp chuyên gia là đưa ra những dự đoán kháchquan về tương lai (xét về góc độ kinh tế) về nhu cầu phát triển dịch vụViễn thông trên cơ sở phân tích, xử lý một cách khoa học các thông tin,đánh giá, dự đoán của chuyên gia

Nội dung của phương pháp chuyên gia gồm các công việc sau:

- Lựa chọn và thành lập nhóm chuyên gia lập dự báo và nhóm chuyêngia phân tích

- Tiến hành lấy ý kiên của chuyên gia

- Tổng hợp và xử lý các đánh giá dự đoán của các chuyên gia.

Lựa chọn và thành lập nhóm chuyên gia: Gồm 7 công việc lớn

Công việc 1: Xây dựng cơ cấu nhóm chuyên gia.

Cơ cấu nhóm chuyên gia gồm nhóm thường trực và một số nhóm lâmthời

Nhóm thường trực (Standing Committee) : Thành phần chính của nhómthường trực là ban chủ nhiệm chương trình hoặc đề tài, từ 3 đến 4người Họ là những người có tín nhiệm, có trình độ cao về lĩnh vực dựbáo

Nhóm lâm thời (Provisional committee) : số nhóm lâm thời bằng sốvấn đề dự báo chính Số người của mỗi nhóm lâm thời dựa vào các điềukiện sau đây để lựa chọn: dưạ vào đặc điểm của đối tượng dự báo, vàonguồn nhân lực và vào nguồn tài chính

Công việc 2 : Thu thập và xây dựng các thông tin về lĩnh vực dự báo.

Bao gồm : Cac thông tin thống kê qúa khứ ; các thông về hiện trạng đốitượng cần dự báo; các văn kiện của đảng, nhà nước liên quan đến sựvận động phát triển của đối tượng dự báo; các tư liệu thông tin củanước ngoài liên quan đến vấn đề dự báo

Công việc 3 : Xác định xu hướng của đối tượng dự báo.

Dùng phương pháp ngoại suy để xác định dạng hàm cho mỗi chuỗi sốliệu quá khứ để tìm xu thế phát triển ban đầu Sau đó căn cứ vào chủtrương, đường lối đầu tư, định mức tiêu dùng tương lai để ngoại suytheo nghĩa rộng và phác thảo một số phương án phục vụ cho việc soạnthảo câu hỏi trưng cầu ý kiến chuyên gia

Công việc 4: Xây dựng biểu câu hỏi để lấy ý kiến chuyên gia.

Khi có các thông tin cơ sở để đưa ra các câu hỏi cần căn cứ vào các yêucầu dự báo mà soạn thảo các câu hỏi để thu thập thông tin đánh giá cácmặt, các khía cạnh, ở mọi mức độ về quan hệ định lượng và định tínhcủa các yếu tố liên quan đến vấn đề dự báo

Công việc 5: Cung cấp những thông tin cần thiết cho các chuyên gia.

Giải thích các cơ sở của phương án phác thảo Chú ý cung cấp chochuyên gia cac thông tin gốc nguyên thuỷ Không được lồng quan điểm

cá nhân vào nội dung thông tin

Công việc 6: Đánh giá năng lực chuyên gia.

Chất lượng dự báo phụ thuộc vào chất lượng chuyên gia Danh sáchchuyên gia là do các chuyên gia khác giới thiệu, cần phải tiến hànhchọn các chuyên gia giỏi đạt được các yêu cầu dự báo đặt ra Việctuyển chọn các chuyên gia có thể thực hiện bằng 2 phương pháp:phương pháp chuyên gia tự đánh giá mình (Phương pháp tự cho điểm)

và phương pháp trắc nghiệm (tự điền vào các mục in sẵn của bản tựkhai)

Công việc 7: Thành lập các nhóm chuyên gia:

Song song với quá trình tuyển chọn chuyên gia ta phải xác định chuyêngia cần thiết của mỗi nhóm sao cho vừa đạt được độ chính xác cao nhất củavấn đề dự báo, vừa tiết kiệm chi phí Có nhiêu phương pháp lựa chọn số liệutối ưu các chuyên gia, trong đó thường dùng phương pháp cho điểm trungbình sau đây:

Chọn n người tiến hành cho điểm từng chuyên gia

Tính điểm trung bình Ti cho chuyên gia thứ i (i=1,k)

Xếp danh sách các chuyên gia theo thứ tự điểm trung bình Ti giảm dầncủa mỗi nhóm

Tính điểm trung bình cho từng nhóm k chuyên gia theo công thức sau:

5.4 Phương pháp nghiên cứu thị trường

Sau khi chuyển đổi từ cơ chế bao cấp sang cơ chế thị trường, nền kinh

tế Việt nam đã đạt được nhiều thành quả to lớn Cùng vơí đời sống xã hộiđược nâng lên, nhu cầu tiêu dùng không những tăng nhanh cả về số lượng mà

còn đòi hỏi cao cả về chất lượng, nhiều chủng loại hàng hoá và dịch vụ đượcđưa ra nhằm thoả mãn nhu cầu ngày càng đa dạng, phong phú của xã hội Cơchế thị trường tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh cho các doanh nghiệp,đồng thời đem quyền lợi cho người tiêu dùng ngày càng có nhiều hơn sự lựachọn về các loại hàng hoá và dịch vụ.

Một doanh nghiệp muốn đứng vững trên thị trường có sự cạnh tranhkhắc nghiệt thì việc nghiên cứu nhu cầu của người tiêu dùng, nghiên cứu cáchoạt động của đối thủ cạnh tranh sẽ giúp cho doanh nghiệp hiểu rõ hơn về đốitượng mà mình phục vụ, biết được điểm mạnh, điểm yếu của các đối thủ cạnhtranh và củ bản thân doanh nghiệp, từ đó tìm ra những lợi thế trong qúa trìnhsản xuất, kinh doanh… để tận dụng

Mặt khác, việc xem xét nhu cầu của người tiêu dùng, hoạt động của cácđối thủ cạnh tranh còn giúp cho doanh nghiệp lựa chọn phương pháp nghiêncứu phù hợp, đảm bảo những thông tin, dữ liệu thu thập được đầy đủ và có độchính xác cao

Tuỳ theo góc độ tiếp cận mà có thể lựa chọn phương pháp cho phù hợp.Tuy nhiên, theo kinh nghiệm của các nhà nghiên cứu thị trường thì có 3phương pháp sau là thích hợp nhất và thường được sử dụng trong việc nghiêncứu thị trường, đó là phương pháp quan sát, phương pháp thực nghiệm vàphương pháp điều tra

a) Phương pháp quan sát :

Phương pháp quan sát là phương pháp dùng các giác quan hoặc cácthiết bị hỗ trợ để ghi nhận các hiện tượng hoặc tác phong của còn người

mà có thể không cần đế sự hợp tác của đối tượng quan sát

Có nhiều cách quan sát khác nhau, có thể quan sát hành vi khi nó diễn

ra một cách tự nhiên hoặc trong sự sắp xếp nhân tạo Quan sát trực tiếpliên quan đến việc theo dõi hành vi thực sự, quan sát gián tiếp liên quanđến việc phỏng đoán hành vi bằng cách nhìn vào các kết quả của hành

vi đó Khi quan sát, đoán hành vi bằng cách nhìn vào các kết quả của

hành vi đó Khi quan sát, không phải mọi thông tin đều được ghi nhậnnhững thông tin cần thiết cho cuộc nghiên cứu.

Dữ liệu thu thập được bằng phương pháp quan sát có độ tin cậy cao,đồng thời nó cũng mang tính khách quan hơn vì đối tượng quan sát cóthể không biết mình đang được quan sát

Phương pháp quan sát thích hợp với nghiên cứu thăm dò Nó có thể sửdụng để tìm hiểu hành vi, thói quen của khách hàng, thu thập nhữngthông tin mà người ta không muốn hoặc không thể cung cấp được Tuynhiên, phương pháp này cần có sự kết hợp với phương pháp khác nhưphỏng vấn để tăng độ tin cậy cho dữ liệu

b) Phương pháp pháp thực nghiệm:

Phương pháp thực nghiệm thực sự là hình thức đặc biệt của phươngpháp quan sát và phỏng vấn Các nhà nghiên cứu điều khiển các điềukiện nhất định trong một môi trường và sau đó đo lường ảnh hưởng củanhững điều kiện đó

Phương pháp thực nghiệm được coi là phương pháp thu thập dữ liệu sơcấp có tính thuyết phục nhất và là tiêu chuẩn của nghiên cứu khoa học.Tuy nhiên, phương pháp thực nghiệp tốn kém nhiều chi phí và rất phứctạp

Phương pháp thực nghiệm đề cập đến 2 loại khung cảnh thực nghiệm

đó là thực nghiệm có tính chất phòng thí nghiệm và thực nghiệm hiệntrường

Trong nghiên cứu thị trường, phương pháp thực nghiệm là phươngpháp thích hợp nhất để thu thập thông tin mang tính nhân quả, thườngđược sử dụng đối với các sản phẩm dịch vụ mới

c) Phương pháp điều tra :

Phương pháp điều tra là cách tốt nhất thích hợp cho việc thu thập thôngtin thuộc về mô tả Một doanh nghiệp muốn biết về học vấn, tínngưỡng, sở thích, sự hài lòng hoặc hành vi mua của đối tượng thì có thể

tìm thấy được bằng cách hỏi trực tiếp Nghiên cứu điều tra có thể đượclập sẵn (có kết cấu sẵn) hoặc không lập sẵn Điều tra có kết cấu sử dụngbảng câu hỏi chính thức để hỏi tất cả đối tượng được hỏi theo cùngcách thức như nhau Điều tra không có kết cấu sử dụng một khuôn khổ

tự do để phỏng vấn, thăm dò người được phỏng vấn và hướng dẫn cuộcphỏng vấn, tuỳ theo câu trả lời của họ

Có một số phương thức điều tra tiếp xúc với khách hàng như:

- Bằng câu hỏi gửi theo đường bưu điện (thư tín) : là phương pháp gửicác bảng câu hỏi soạn thảo sẵn qua con đường thư tín đến tay đối tượngphỏng vấn, yêu cầu họ điền câu trả lời và gửi lại cho ta

- Phỏng vấn bằng điện thoại : là phương pháp sử dụng mạng điện thoại

để thu thập thông tin dựa trên bảng câu hỏi có sẵn

- Phỏng vấn trực tiếp : Là phương pháp nghiên cứu mà theo đó nhữngngười nghiên cứu đặt ra các câu hỏi cho các đối tượng điều tra và thôngqua câu trả lời của họ để nhận được những thông tin mong muốn Xét

về thực chất đây là phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp Hai phươngpháp thông dụng trong công tác nghiên cứu thị trường là : Phương phápphỏng vấn trực tiếp các cá nhân và Phương pháp phỏng vấn nhóm tậptrung

Trong ba phương pháp trên, tuỳ theo trường hợp cụ thể mà các nhànghiên cứu lựa chọn phương pháp nào để tiến hành nghiên cưú Tuynhiên, trong nghiên cứu thị trường, đặc biệt là nghiên cứu thị trường cóquy mô lớn thì điều tra là phương pháp hữu hiệu hơn cả Với cácphương pháp phỏng vấn, sử dụng bảng câu hỏi đúng quy cách… cácthông tin thu thập được thường mang tính đại diện cho tổng thể nghiêncứu và có độ chính xác cao, phục vụ tốt cho quá trình ra quyết định củanhà quản trị

5.5 Phương pháp khảo sát quốc tế

5.5.1 Phương pháp chuyên gia:

Đây là phương pháp định tính để dự báo thị trường trên cơ sở trưng cầu

ý kiến của một tập thể chuyên gia và xử lý kết qủa trưng cầu ý kiếntheo nguyên lý hội tụ : độ đặc đám đông các ý kiến đánh giá cá thểdưới dạng các tham số làm ý kiến đại diện cho cả tập thể chuyên gia.Nội dung cơ bản của nó được trình bày theo một thủ tục logic bao gồmcác bước sau:

Bước 1: Xác định đối tượng dự báo, mục tiêu và yêu cầu dự báo

Bước 2: Xác định nội dung và chỉ tiêu dự báo, lựa chọn thể thức vàphân lập phạm vi dự báo

Bước 3: Soạn thảo hệ thống câu hỏi trưng cầu ý kiến và thông tin hộichợ

Bước 4: Thành lập nhóm chuyên gia (từ 10 đến 15 người) và xác định

rõ số lượng, kết cấu, chất lượng chuyên gia

Bước 5: Trưng cầu sơ cấp: cung cấp hệ thống câu hỏi và thông tin hỗtrợ

Bước 6: Tổng hợp và xử lý sơ cấp

- Giá trị ước lượng

- Độ tập trung của các ý kiến

- Các ước lượng cực đoạn

Bước 7: Trưng cầu thứ cấp:

- Công bố kết quả xử lý vòng trước

- Yêu cầu giải thích, luận chứng, bảo vệ ý kiến

- Cung cấp thêm thông tin hỗ trợ

Bước 8: Tổng hợp và xử lý thứ cấp:

- Ước lượng chung

- Độ phân tán của các ý kiến

- Các ước lượng cực đoan

Bước 9: Kiểm định kết quả:

- Phân tích kinh tế, đối chiếu với mục tiêu đề ra, kết hợp với kết quả củacác phương pháp dự báo khác.

- Kết quả chưa đạt yêu cầu thì quay lại bước 7

- Nếu kết quả đã đạt yêu cầu thì hình thành báo cáo cuối cùng và kết quả

dự báo

Như vậy phương pháp chuyên gia là một quá trình lặp lại gồm nhiềubước và chỉ dừng lại khi đã thu thập được những ước lượng có độ tậptrung cao Tuy nhiên phương pháp này đòi hỏi phải có được đội ngũchuyên gia giỏi cả về nghiên cứu thị trường và am hiểu về sản phẩmcủa doanh nghiệp Nếu không thì các yếu tố chủ quan trong đánh giácủa chuyên gia có thể làm sai lệch kết quả thu được Vì vậy thườngphải kết hợp nó với các phương pháp định lượng khác

5.5.2 Các phương pháp thống kê:

Các phương pháp thống kê để dự báo nhu cầu thị trường bao gồm lớpphương pháp cấu trúc và lớp phương pháp theo hành vi Trong cácphương pháp theo cấu trúc thì mô hình phổ biến hơn cả là mô hình hồiquy tương quan bôị Phản ánh sự phụ của đối tượng dự báo, chẳng hạnnhu cầu thị trường vào các yếu tố giải thích như giá cả, thu nhập, quy

mô thị trường, sở thích tiêu dùng…

Để áp dụng được mô hình hồi quy bội cần thoả mãn một số yêu cầusau:

- Phải xác định được một cách chính xác các yếu tố có ảnh hưởng đếnđối tượng dự báo

- Phải dự báo được sự biến động của bản thân các yếu tố đó trong tươnglai

- Dạng liên hệ được xác định trong mô hình phải được tiếp tục giữnguyên như vậy trong tương lai

Trong dự báo thị trường nước ngoài, cần chú ý là độ chính xác của dựbáo không phụ thuộc vào mức độ phức tạp của các mô hình dự báo mà

chủ yếu phụ thuộc vào việc lựa chọn đúng đắn phương pháp dự báokhác nhau để có kết quả dự báo đạt độ chính xác cần thiết.

IV TIÊU CHUẨN LỰA CHỌN PHƯƠNG PHÁP DỰ BÁO VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ DỰ BÁO

1 Tiêu chuẩn để lựa chọn phương pháp dự báo

Có 5 tiêu chuẩn quan trọng để chọn phương pháp dự báo thích hợp vớimột vấn đề cụ thể, đó là:

c Độ chính xác của dự báo

d Chi phí của dự báo

e Tính tổng hợp và khả năng của phương pháp

f Thời gian dự báo

g Cơ sở dữ liệu để dự báo

2 Các Phương pháp đánh giá dự báo:

Mỗi dự báo cho dù được chuẩn bị kỹ lưỡng như thế nào đi chăng nữathì đều vẫn có sai số dự báo, mà dự báo lại là cơ sở cho việc ra quyết địnhquản lý Do đó các kết quả dự báo phải được đánh giá theo ý nghĩa của dựbáo, chất lượng của dự báo Đánh giá dự báo được tiến hành cả trước và saukhi dự báo

2.1 Đánh giá trước dự báo:

Đánh giá trước dự báo nhằm kiểm tra trước khi các giá trị được quansát trong khoảng thời gian dự báo Sự đánh giá trước bao gồm việc kiểm tracác tiền đề, các điều kiện cho việc tiến hành thực hiện dự báo như:

+ Kiểm tra thông tin về tính đầy đủ, chính xác, phù hợp với mục tiêu

dự báo, độ dài chuỗi quan sát, cấu trúc chuỗi thời gian

+ Kiểm tra các biến tham số đại diện cho các mối quan hệ của chúngtới đối tượng dự báo

+ Kiểm tra dạng hàm hoặc mô hình dự báo sử dụng

2.2 Đánh giá sau dự báo:

Chất lượng của dự báo được đánh giá sau bằng các hương pháp thống

kê, chủ yếu dựa trên tính toán sai số dự báo, tức là độ sai lệch giữa giá trị thực

tế và giá trị dự báo

Nếu ký hiệu Yt là giá trị dự báo ở thời điện t

Yt là giá trị thực tế của đối tượng quan sát tại thời điểm t

Và et là sai số dự báo ở thời điểm t

Khi đó sai số dự báo sẽ là: et = yy - Y t

Trong thực tế người ta dùng bốn chỉ số để đánh giá sai số dự báo:

a) Độ lệch tuyệt đối trung bình (MAD)

Đây là một chỉ số đo lường sai số dự báo tương đối dễ tính toán hayđược sử dụng trong thực tế MAD là trung bình các sai số dự báo theo thờigian của đối tượng dự báo mà không quan tâm tới đó là sai số vượt quá haysai số thiếu hụt MAD đôi khi còn được gọi là sai số tuyệt đối trung bình(MAE) Công thức tính toán MAD như sau:

b) Sai số bình phương trung bình (MSE)

Khi tính sai số tuyệt đối trung bình Chúng ta không có tính trọng sốcủa các quan sát, và chúng ta cho các quan sát một trong số như nhau Còntrong trường hợp này, các sai số lớn thì có trọng số lớn (trọng số là chính giátrị sai số), sai số nhỏ thì có trọng số nhỏ Như vậy, sai số bình phương trungbình (MSE) được tính theo công thức:

Một mô hình dự báo tốt không những có sai số trung bình nhỏ mà cònphải đảm bảo tính không chệnh Một mô hình được gọi là không chệch nếunhư các sai số dương và sai số âm là tương đương Hay nói cách khác, tổnggiá trị các sai số dự báo này càng gần tới giá trị không (MFE = 0), và MFEđược tính như sau:

Nếu MFE càng xa không có nghĩa là dự báo càng chệnh và ngược lại,

ví dụ MFE = -5 có nghĩa là dự báo vượt quá giá trị thực tế một lượng trungbình là 5 đơn vị trên một thời kỳ (giai đoạn)

d) Phần trăm sai số tuyệt đối trung bình

Sai số tương đối mà một dự báo mắc phải có thể được đo lường bằngphần trăm sai số tuyệt đối trung bình (MAPE) MAPE được tính theo côngthức :

Chương II : ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH SỬ DỤNG DỊCH VỤ ĐIỆN

THOẠI CỐ ĐỊNH TRONG THỜI GIAN QUA

I NGHIÊN CỨU NHU CẦU THỊ TRƯỜNG DỊCH VỤ ĐIỆN THOẠI

CỐ ĐỊNH

1 Phân loại thị trường theo đặc điểm kinh tế – xã hội của vùng.

1.1 Vùng đô thị phát triển – Khu trung tâm công nghiệp – Thương mại –

Du lịch – Dịch vụ phát triển:

* Đặc điểm của vùng:

- Những vùng đô thị phát triển thường là nơi có điều kiện về tự nhiên,kinh tế xã hội thuận lợi hơn các vùng khác, mật độ dân cư rất đông, cơcấu lao động chủ yếu là lao động công nghiệp và thương mại, dịch vụ,

tỷ lệ này chiếm tới 70% - 80% dân số của vùng đô thị

- Dân cư của vùng đô thị chủ yếu là những người đã được qua đào tạo

có trình độ văn hoá, dân trí khá cao hơn hẳn các vùng khác

- Các công trình văn hoá, giáo dục, thể thao, giải trí, y tế, các trung tâmkinh tế – chính trị – văn hoá lớn, các đầu mối giao thông quan trọngđầu tập trung ở đô thị Mật độ xây dựng ở các khu đô thị không ngừngtăng lên

- Trình độ trang thiết bị kỹ thuật và hệ thống các công trình kết cấu hạtầng ở đô thị phát triển cao và hoàn thiện hơn những nơi khác

- Thu nhập của người dân ở những vùng đô thị cao, thường gấp đôi sovới thu nhập bình quân cả nước

* Xu hướng của nhu cầu sử dụng dịch vụ điện thoại cố định

Dịch vụ điện thoại cố định là dịch vụ là một trong những dịch vụ truyềnthống, nó xuất hiện tương đối sớm so với các dịch vụ khác, nhất là ở các vùng

đô thị phát triển, trung tâm thương mại… Cho nên ở các vùng này dịch vụđiện thoại cố định đã trở nên phổ biến và thông dụng đối với tất cả mọi người.Nên xu hướng những năm tới nhu cầu sử dụng dịch vụ điện thoại cố định cótốc độ phát triển chậm lại

1.2 Vùng nông thôn, biên giới, hải đảo

* Đặc điểm vùng:

- Mật độ dân cư thấp, có nơi thưa thớt và có những nơi dân cư phân bốrải rác

- Trình độ văn hoá, dân trí thấp

- Lao động chủ yếu là lao động giản đơn làm trong lĩnh vực nông nghiệp

- Những vùng này còn rất nghèo nàn, thu nhập thấp

- Thiên nhiên khắc nghiệt

- Kết cấu hạ tầng như giao thông, mạng lưới điện, nước, thông tin… cònrất yếu kém, chưa phát triển

* Xu hướng của nhu cầu sử dụng dịch vụ điện thoại cố định:

Do những đặc điểm trên nên nhu cầu sử dụng dịch vụ điện thoại cốđịnh ở những vùng này vẫn chưa phát triển, nên trong giai đoạn tới cần phải

- Thu hút nhiều lao động có trình độ tay nghề cao, đã qua đào tạo Hoạtđộng sản xuất mang tính chuyên môn hoá cao độ, phân công lao động

và hợp tác hoá chặt chẽ

- Có nhiều công ty nước ngoài đang hoạt động, sản phẩm chủ yếu choxuất khẩu.

- Thu nhập của lao động cao hơn hẳn so với các nới khác

*Xu hướng của nhu cầu sử dụng dịch vụ Điện thoại cố định:

Nhu cầu sử dụng dịch vụ điện thoại cố định ở khu vực này là rất lớnmột phần là do các khu này mới xuất hiện, phát triển đi thẳng vào hiện đại,công nghiệp, phần khác là do sự đòi hỏi rất lớn của công việc sản xuất kinhdoanh có trao đổi tin tức rất nhiều với nước ngoài

Xu hướng những năm tới nhu cầu sử dụng dịch vụ Điện thoại cố định ởcác khu vực này vẫn phát triển rất cao Do nước ta là nước đang phát triển nên

sẽ có rất nhiều khu chế xuất – khu công nghiệp mọc lên do đó nhu cầu tiềmnăng ở các khu vực này là rất lớn

2 Các yếu tố tác động đến nhu cầu sử dụng dịch vụ Điện thoại cố định.

2.1 Khái niệm về nhu cầu:

Nhu cầu sử dụng dịch vụ Điện thoại cố định là số lượng khách hàng lớnnhất có thể sử dụng dịch vụ ở từng khu vực

Đặc điểm của nhu cầu dịch vụ Điện thoại cố định:

- Là loại nhu cầu phát sinh

- Nhu cầu này ít có khả năng thay thế

- Giá cả có tác động chậm đến nhu cầu sử dụng dịch vụ

- Nhu cầu sử dụng dịch vụ điện thoại cố định mang tính đặc trưng theohướng và mang tính thời điểm rõ rệt

- Nhu cầu dịch vụ điện thoại cố định có độ co dãn chậm và mang tính xãhội xâu sắc

2.1 Các nhân tố ảnh hưởng đến nhu cầu sử dụng dịch vụ Điện thoại cố định:

Trong những năm qua, nền kinh tế Việt Nam đã có nhiều chuyển biếnmạnh mẽ Kinh tế phát triển, đời sống được nâng lên, nhu cầu tiêu dùng đòihỏi ngày càng cao cả về số lượng lẫn chất lượng Trong tương lai, theo xu thế