Trình bày nhận thức của nhóm về tình hình tội phạm

BÀI TẬP NHÓM THÁNG SỐ 2 – MÔN TỘI PHẠM HỌC LỚP N05 – NHÓM 10LỜI MỞ ĐẦU Tội phạm học nghiên cứu tội phạm theo nghĩa là nghiên cứu các hiện tượng tội phạm đã xảy ra trên thực tế, ở các nội

BÀI TẬP NHÓM THÁNG SỐ 2 – MÔN TỘI PHẠM HỌC LỚP N05 – NHÓM 10

LỜI MỞ ĐẦU

Tội phạm học nghiên cứu tội phạm theo nghĩa là nghiên cứu các hiện tượng tội phạm đã xảy ra trên thực tế, ở các nội dung chính là tình hình tội phạm, nguyên nhân làm phát sinh tội phạm đã xảy ra, biện pháp có thể hạn chế, phòng ngừa tội phạm… Trong đó, tình hình tội phạm là nội dung quan trọng của tội phạm học Trong các tài liệu về tội phạm học chúng ta thường thấy các thuật ngữ như “tình hình tội phạm”, “tình hình các tội phạm

về tham nhũng”, “tình hình tội phạm giết người”… Tuy nhiên trên diễn đàn khoa học tội phạm học hiện nay, có nhiều các quan điểm khác nhau khi trình bày vấn đề tình hình tội phạm Vì vậy, vấn đề đặt ra là hiểu như thế nào về tình hình tội phạm Để làm rõ vấn đề

trên, nhóm em xin chọn đề tài “Trình bày nhận thức của nhóm về tình hình tội phạm”.

BÀI TẬP NHÓM THÁNG SỐ 2 – MÔN TỘI PHẠM HỌC LỚP N05 – NHÓM 10

NỘI DUNG

I Khái niệm tình hình tội phạm

Về khái niệm của tình hình tội phạm (THTP), trong các tài liệu tội phạm học lưu hành ở nước ta hiện nay còn có nhiều quan điểm khác nhau khi trình bày vấn đề THTP Có nhiều các tác giả hiểu khái niệm THTP theo nội dung không thống nhất, do vậy, tình trạng hiểu không rõ ràng, không thống nhất về khái niệm THTP ở người học cũng như người đọc

là không tránh khỏi Một số khái niệm tình hình tội phạm đang tồn tại trên diễn đàn khoa học ở nước ta như:

- THTP là một hiện tượng xã hội pháp lý tiêu cực, được thay đổi về mặt lịch sử, mang tính giai cấp bao gồm tổng thể thống nhất các tội phạm thực hiện trong một xã hội (quốc gia) nhất định và trong khoảng thời gian nhất định

- THTP là hiện tượng xã hội, pháp lý- hình sự được thay đổi về mặt lịch sử, mang tính chất giai cấp bao gồm tổng thể thống nhất các tội phạm thực hiện trong một xã hội nhất định và trong khoảng thời gian nhất định

- THTPlà hiện tượng xã hội tiêu cực mang thuộc tính xã hội, thường xuyên thay đổi, giai cấp, pháp luật hình sự và được phản ánh băng toàn bộ tình hình, cơ cấu, diễn biến của tổng thể các loại hoặc một loại tội phạm đã xảy ra trong khoảng thời gian nhất định và trong phạm vi nhất định

- THTP là hiện tượng xã hội tiêu cực, trái pháp luật hình sự, mang tính giai cấp và thay đổi theo quá trình lịch sử được thể hiện ở tổng hợp các tội phạm cụ thể đã xảy ra trong xã hội

và trong khoảng thời gian nhất định

- THTP là toàn bộ tình hình, cơ cấu, động thái, diễn biến của các loại tội phạm hay từng loại tội phạm trong một giai đoạn nhất định xảy ra trong một lĩnh vực, một địa phương, trong phạm vi quốc gia, khu vực hoặc toàn thế giới trong một khoảng thời gian nhất định

- THTP là trạng thái, xu thế vận động của (các) tội phạm (hoặc nhóm tội phạm hoặc một loại tội phạm) đã xảy ra trong một đơn vị không gian và thời gian nhất định

Theo “Đại từ điển tiếng Việt” thì “tình hình” được hiểu là “trạng thái, xu thế phát triển của sự vật, hiện tượng với tất cả những sự kiện diễn ra, biến đổi ở trong đó” Từ đó,

có thể hiểu THTP là trạng thái, xu thế vận động của tội phạm Nói đến tội phạm có thể hiểu

là tội phạm nói chung hoặc nhóm tội như xâm phạm quyền sở hữu… hoặc loại tội cụ thể như tội giết người… Đồng thời, tội phạm luôn gắn liền với không gian và thời gian xác định Do vậy, quan điểm về THTP của nhóm đồng ý với quan điểm của GS- TS Nguyễn Ngọc Hòa Theo định nghĩa này, có thể phân biệt rõ giữa tội phạm và THTP – đó là sự khác nhau giữa bản thân hiện tượng với trạng thái và xu thế vận động của hiện tượng đó

BÀI TẬP NHÓM THÁNG SỐ 2 – MÔN TỘI PHẠM HỌC LỚP N05 – NHÓM 10 Định nghĩa này tương đối phù hợp với định nghĩa của GS – TS Nguyễn Xuân Yêm trong cuốn “Tội phạm học hiện đại và phòng ngừa tội phạm”

Còn các định nghĩa khác về THTP hiện nay, theo nhóm, là những định nghĩa thể hiện sư không rõ ràng giữa tội phạm với THTP và không thể hiện đúng cũng như đầy đủ bản chất của THTP Ví dụ như quan điểm THTP mang tính giai cấp, trong xã hội có một số tội phạm nảy sinh do xung đột quyền lợi giai cấp, nhưng không phải mọi tội phạm phát sinh đều do xung đột quyền lợi giữa các giai cấp đối kháng – giữa giai cấp thống trị và giai cấp bị trị (như tội mua bán phụ nữ, tội hiếp dâm… phát sinh trong xã hội không liên quan

gì đến vấn đề xung đột quyền lợi giai cấp) Đối với quan điểm cho rằng THTP mang tính trái pháp luật hình sự, thì nhóm nhận định, ở đây đã có sự đồng nhất tội phạm với THTP bởi được coi là trái pháp luật hình sự khi đủ hai dấu hiệu “được quy định trong Bộ luật Hình sự” và “không có căn cứ hợp pháp”, Bộ luật Hình sự chỉ quy định về tội phạm, hình phạt và những chế định khác có liên quan đến tội phạm và hình phạt mà không có điều luật nào quy định THTP…

II Các nội dung của tình hình tội phạm

Về các nội dung của tình hình tội phạm hiện cũng đang có nhiều quan điểm về vấn

đề này, dưới đây nhóm xin đưa ra hai quan điểm mà nhóm được nghiên cứu: quan điểm của giáo trình trường Đại học luật Hà Nội và quan điểm của TS Dương Tuyết Miên

1 Quan điểm thứ nhất

Theo giáo trình trường Đại học luật Hà Nội, tình hình tội phạm được hợp thành bởi hai yếu tố là yếu tố thực trạng và yếu tố diễn biến Trong đó, thực trạng bao gồm thực trạng

về mức độ và thực trạng về tính chất; diễn biến cũng bao gồm diễn biến về mức độ và diễn biến về tính chất

1.1 Thực trạng của tội phạm

Theo quan điểm này, nghiên cứu thực trạng của tội phạm là nghiên cứu hai đặc điểm của thực trạng – đặc điểm về mức độ được phản ánh qua số lượng người phạm tội và đặc điểm về tính chất được phản ánh qua cơ cấu của tội phạm cũng như của người phạm tội

a Thực trạng của tội phạm xét về mức độ

Thực trạng của tội phạm xét về mức độ được phản ánh qua các thông số: tổng các tội phạm đã xảy ra và tổng những người đã phạm các tội đó trong đơn vị không gian và đơn vị thời gian xác định Ngoài ra còn có có thể là tống các nạn nhân, thông số này chỉ đặt ra đối với các tội có nạn nhân như đối với một số tội thuộc nhóm tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhóm tội xâm phạm tình dục…

BÀI TẬP NHÓM THÁNG SỐ 2 – MÔN TỘI PHẠM HỌC LỚP N05 – NHÓM 10

Khi nghiên cứu về thực trạng của tội phạm xét về mức độ, cần làm sang tỏ thực trạng xét về mức độ của tội phạm rõ và thực trạng xét về mức độ của tội phạm ẩn

Tội phạm rõ là tội phạm đã được xử lí về hình sự và đã được đưa vào thống kê tội phạm Tội phạm đã bị xử lí về hình sự bao gồm: Tội phạm đã có bản án kết tội có hiệu lực pháp luật (kể cả trường hợp được miễn trách nhiệm hình sự, được miễn hình phạt) và các trường hợp đã xác định là tội phạm nhưng đã bị đình chỉ mà không được xét xử vì những lí

do khác nhau như hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, chủ thể thực hiện tội phạm đã chết,…

Tội phạm ẩn là các tội phạm đã thực tế xảy ra nhưng không được thể hiện trong thống kê tội phạm Việc các tội phạm này chưa được thể hiện trong thống kê tội phạm là

do không được phát hiện, hoặc được phát hiện nhưng không được xử lí về hìn sự, hoặc được xử lí về hình sự nhưng chưa dứt điểm, hoặc đã được xử lí dứt điểm nhưng không được đưa vào thống kê tội phạm Việc không xử lí về hình sự có thể do nguyên nhân khách quan những cũng có thể do lỗi chủ quan của các cơ quan có trách nhiệm Từ đó, tội phạm

ẩn được phân thành tội phạm ẩn khách quan (tội phạm đã xảy ra trên thực tế, nhưng do nguyên nhân khách quan, cơ quan chức năng không phát hiện ra vụ phạm tội – không có thông tin về vụ án) và tội phạm ẩn chủ quan (tội phạm đã xảy ra trên thực tế, cán bộ hoặc

cơ quan chức năng đã nắm được vụ việc nhưng do nhiều nguyên nhân khác nhau mà vụ án không được thụ lí, xử lí hình sự và do đó không có trong số liệu thống kê) Ngoài ra, tội phạm ẩn do không được đưa vào thống kê tội phạm được gọi là tội phạm ẩn do sai số thống kê

Khi xác định tổng tội phạm đã xảy ra cũng như tổng người phạm tội cần lưu ý con số

về tội phạm với con số về vụ án cũng như con số về người phạm tội không phải luôn luôn trùng nhau, thời điểm tội phạm xảy ra và thời điểm tội phạm được xét xử cũng như thời điểm được đưa vào thống kê tội phạm là khác nhau

Ngoài ra, khi nghiên cứu về thực trạng của tội phạm xét về mức độ, cần sử dụng đến thông số thể hiện mối quan hệ với dân cư khi nghiên cứu về tình hình tội phạm Đó chính

là chỉ số tội phạm và chỉ số người phạm tội, thông số này có thể là con số thể hiện tổng tội phạm, tổng người phạm tội trong một năm trên 100.000 dân hoặc 10.000 dân trong độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự Ví dụ: Dân số của tỉnh A năm 2011 la 718.000 người, số vụ cướp tài sản trên địa bàn tỉnh A năm đó là 312 vụ, thì chỉ số tội phạm về số vụ cướp tài sản trên tỉnh A là: (312.000 x 100) : 718.000 = 43,45 vụ Chỉ số tội phạm là thông số cần thiết để

so sánh số người phạm tội ở các phạm vi không gian và thời gian khác nhau

b Thực trạng của tội phạm xét về tính chất

BÀI TẬP NHÓM THÁNG SỐ 2 – MÔN TỘI PHẠM HỌC LỚP N05 – NHÓM 10

Đây là đặc điểm được nghiên cứu dựa trên cơ sở nghiên cứu các cơ cấu của tội phạm Qua cơ cấu của tội phạm theo tiêu thức nhất định có thể rút ra được nhận xét về tính chất của tội phạm

Tội phạm là thể thống nhất của các tội phạm cụ thể đã xảy ra trong đơn vị không gian và thời gian xác định, trong đó tồn tại đan xen các hệ thống thống nhất khác nhau Mỗi hệ thống thống nhất này là một loại cơ cấu của tội phạm theo một đặc điểm nhất định của tội phạm Những cơ cấu của tội phạm có thể được xem xét là những cơ cấu có thể phản ánh ở mức độ nhất định thực trạng của tội phạm xét về tính chất Cụ thể có các cơ cấu sau:

- Cơ cấu theo các chương tội phạm của BLHS;

- Cơ cấu theo các tội danh cụ thể của BLHS;

- Cơ cấu theo 4 loại tội được quy định tại Điều 8 BLHS: tội ít nghiêm trọng, tội nghiêm trọng, tội rất nghiêm trọng và tội đặc biệt nghiêm trọng;

- Cơ cấu theo hai loại tội: tội cố ý và tội vô ý;

- Cơ cấu theo đơn vị không gian xảy ra tội phạm;

- Cơ cấu theo hình thức thực hiện: phạm tội riêng lẻ, hay đồng phạm hay đồng phạm có tổ chức;

- Cơ cấu theo mức hình phạt đã tuyên;

Và một số cơ cấu khác

Các số liệu phục vụ nghiên cứu các cơ cấu của tội phạm một phần cũng đã được thể hiện trong thống kê tội phạm và phần còn lại buộc người nghiên cứu phải tự thu thập, thống kê theo yêu cầu riêng Công cụ hỗ trợ việc mô tảb cơ cấu của tội phạm có thể được

sử dụng là các bảng số liệu và các loại biểu đồ cũng giống như khi mô tả thực trạng của tội phạm xét về mức độ Trên cơ sở kết quả mô tả cơ cấu cần thiết có thể phân tích để rút ra các đánh giá đối với thực trạng của tội phạm xét về tính chất

1.2 Diễn biến của tội phạm

Diễn biến của tội phạm là sự thay đổi thực trạng của tội phạm xét về mức độ và về tính chất theo thời gian trong đơn vị thời gian xác định

Diễn biến của tội phạm là một trong những nội dung của tình hình tội phạm mà việc phân tích nội dung này cho phép dự đoán xu hướng vận động của tội phạm trong thời gian tiếp theo

BÀI TẬP NHÓM THÁNG SỐ 2 – MÔN TỘI PHẠM HỌC LỚP N05 – NHÓM 10

Đánh giá tội phạm đòi hỏi phải đánh giá tình hình tội phạm thực, bao gồm cả tội phạm rõ và tội phạm ẩn Đặc biệt khi đánh giá diễn biến của tội phạm lại cành phải chú ý đến điều này Đánh giá diễn biến của tội phạm khi dựa trên số liệu tội phạm rõ chỉ đảm bảo

độ chính xác khi độ ẩn có sự ổn định tương đối

Để đánh giá đúng sự vận động của tội pham xét về tính nghiêm trọng cần phải xét cả hai sự vận động – vận động của tội phạm xét về mức độ và vận động của tội phạm xét về tính chất Hai sự vận động này có thể không tỉ lệ thuận với nhau và cũng có thể không cùng “tốc độ” Như vậy, ngoài hai số liệu về mức độ số liệu khác phản ánh các cơ cấu bên trong của tội phạm đều phải đánh giá để có được nhận xét về xu hướng vận động của tội phạm xét về tính chất các loại số liệu này không có tính cố định như hai loại số liệu phản ánh sự vận động của tội phạm xét về mức độ Tùy từng loại tội phạm được nghiên cứu mà cần có các số liệu tương ứng của các cơ cấu khác nhau của tội phạm mà cơ cấu đó phản ánh được thực trạng của tội phạm xét về tính chất

Nghiên cứu diễn biến của tội phạm đòi hỏi trước hết là so sánh các số liệu phản ánh thực trạng của tội phạm xét về mức độ Đó là so sánh số tổng người phạm tội của từng năm so với năm gốc và so với năm đó Qua so sánh cần rút ra được xu hướng vận động và mức độ vận động

Các con số phản ánh tội phạm về xu hướng nói trên cần được thể hiện trên các bảng

số liệu và đặc biệt là trên các đồ thị - hình thức trình bày phù hợp nhất mà qua đó có thể thấy ngay sự vận động của tội phạm trong đơn vị thời gian nghiên cứu Để đánh giá khái quát diễn biến của tội phạm xét về lượng cũng có thể sử dụng cac công thức khác nhau trong việc tính chỉ số gia tăng của tội phạm

Nghiên cứu diễn biến của tội phạm, ngoài việc đánh giá xu hướng của vận động của tội phạm xét về đặc điểm định lượng còn đòi hỏi phải so sánh các số liệu phản ánh thực trạng của tội phạm xét về tính chất Đây là đòi hỏi phức tạp hơn nhưng cũng quan trọng hơn Khi nghiên cứu diễn biến của tội phạm xét về điểm định lượng, chỉ cần đánh giá hai

số loại số liệu - số liệu về tổng tội phạm và số liệu về tổng phạm tội Đó là yêu cầu chung cho tất cả các trường hợp được nghiên cứu Nhưng khi nghiên cứu diễn biến của tội phạm xét về đặc điểm định tính thì vấn đề không đơn giản như vậy Người người nghiên cứu phải tự dự kiến các loại số liệu phản ánh thực trạng của tội phạm xét về tính chất cần dược

so sánh - so sánh để thấy được xu hướng vận động Đó có thể là các số liệu hàng năm trong phạm vi nghiên cứu về loại tội, về hình thức phạm tội, về công cụ, phương tiện phạm tội, về thủ đoạn phạm tội, về tính chất và mức độ hậu quả, về nhân thân người phạm tội phạm tội thuộc trường hợp tái phạm, tái phạm nguy hiểm; tỉ lệ người phạm tội là người chưa thành niên v.v, về động cơ phạm tội, về nạn nhân

2 Quan điểm thứ hai

BÀI TẬP NHÓM THÁNG SỐ 2 – MÔN TỘI PHẠM HỌC LỚP N05 – NHÓM 10

Vì quan điểm này so với quan điểm thứ nhất đã trình bày trên có nhiều nét tương đồng nên khi tìm hiểu về quan điểm này, nhóm chỉ xin nêu ra những điểm khác của quan điểm này so với quan điểm trên Cụ thể:

Nếu như quan điểm thư nhất cho rằng: tình hình tội phạm bao gồm hai yếu tố là thực trạng và diễn biến, trong đó thực trạng của tình hình tội phạm bao gồm thực trạng về mức

độ và thực trạng về tính chất, còn diễn biến của tình hình tội phạm cũng bao gồm diễn biến

về mức độ và diễn biến về tính chất Thì quan điểm thứ hai cho rằng: có hai yếu tố hợp thành tình hình tội phạm, đó là thông số về lượng (mức độ) của tình hình tội phạm (gồm thực trạng và diễn biến của tình hình tội phạm) và thông số về chất của tình hình tội phạm (gồm cơ cấu và tính chất của tình hình tội phạm) Sau đây là nội dung của quan điểm này

1.1 Thực trạng của tình hình tội phạm

Quan điểm về thực trạng của tình hình tội phạm này phù hợp với quan điểm thứ nhất

về thực trạng của tội phạm xét về mức độ như đã nêu ở trên

Tuy nhiên, trong quan điểm này có một số điểm khác mà chúng ta cần phân biệt rõ: Thứ nhất, về vấn đề thời điểm để xác định tội phạm rõ

Theo quan điểm này, thời điểm được coi là tội phạm rõ khá sớm, ngay từ khi cơ quan cảnh sát nhận được tin báo về tội phạm và có sự xác nhận của cơ quan cảnh sát hoặc

cơ quan áp dụng pháp luật khác là hành vi đó vi phạm pháp luật hình sự khác với quan điểm thứ nhất cũng như một số các quan điểm khác cho rằng thời điểm xác định tội phạm

rõ là khi tội phạm bị đưa ra xét xử về hình sự và có trong thống kê hình sự theo đó, quan điểm này cho rằng nên coi số liệu của cơ quan cảnh sát là căn cứ để mô tả tội phạm rõ thì hợp lí hơn là coi số liệu của Tòa án

Thứ hai, theo các quan điểm khác thì ngoài hai loại tội phạm ẩn là tội phạm ẩn khách quan và tội phạm ẩn chủ quan thì còn có loại tội phạm ẩn thứ ba là tội phạm ẩn thống kê Nhưng theo quan điểm này thì tội phạm ẩn thống kê thực chất cũng là tội phạm rõ và trong trường hợp này gọi là sai số thống kê

1.2 Diễn biến của tình hình tội phạm

Theo quan điểm này, diễn biến của tình hình tội phạm chỉ bao gồm sự diễn biến về mức độ của tình hình tội phạm mà thôi Theo đó, diễn biến của tình hình tội phạm là sự phản ánh xu hướng tăng, giảm hoặc ổn định tương đối của tội phạm nói chung (hoặc một tội hoặc một nhóm tội) xảy ra trong khoảng thời gian nhất định và trên một địa bàn nhất định

BÀI TẬP NHÓM THÁNG SỐ 2 – MÔN TỘI PHẠM HỌC LỚP N05 – NHÓM 10 Diễn biến của tình hình tội phạm có thể bị thay đổi do tác động của các yếu tố xã hội hoặc sự thay đổi về mặt pháp lý

Việc đánh giá diễn biến của tình hình tội phạm có thể đặt ra trong khoảng thời gian dài phụ thuộc vào mục đích, nhiệm vụ của người nghiên cứu Nghiên cứu diễn biến của tình hình tội phạm trong thời gian dài sẽ giúp cho việc tìm ra được quy luật vận động của tội phạm Để tìm ra quy luật này, trước tiên chọn năm thứ nhất của đơn vị thời gian nghiên cứu là năm gốc và số liệu liên quan đến số vụ án và người phạm tội xảy ra trong năm này

là số liệu gốc (coi là 100%), sau đó, sẽ lấy số liệu của các năm tiếp theo đối chiếu với số liệu gốc để tìm ra xu thế tăng hay giảm của năm tiếp theo (tính theo tỉ lệ %) Các con số phản ánh diễn biến của tình hình tội phạm cần được thực hiện trên các bảng thống kê và đặc biệt là, nên được biểu đạt bằng đồ thị

1.3 Cơ cấu và tính chất của tình hình tội phạm

Theo quan điểm này, cơ cấu và tính chất của tình hình tội phạm là những đặc điểm về chất của tình hình tội phạm Do đó, nội dung của cơ cấu và tính chất của tình hình tội phạm theo quan điểm này cũng chính là nội dung của thực trạng và diễn biến của tình hình tội phạm xét về tính chất như đã nghiên cứu ở trên

3 Nhận định của nhóm

Hiện nay, có nhiều tài liệu tội phạm học lưu hành ở Việt Nam, có nhiều nhà nghiên cứu tội phạm học đã và đang nghiên cứu về vấn đề này Do đó, có nhiều quan điểm khác nhau về nội dung của tình hình tội phạm Mỗi nhà nghiên cứu đều có cách nhìn nhận riêng của mình về tình hình tội phạm dưới những góc độ giống khác nhau Nhóm không thể khẳng định rằng quan điểm nào là đúng, quan điểm nào không đúng Tuy nhiên, dưới góc

độ nhìn nhận của những sinh viên đang được học tập và nghiên cứu về tội phạm học nói chung và về tình hình tội phạm nói riêng thì, theo ý kiến chủ quan của nhóm, nhóm đồng ý với quan điểm thứ hai về nội dung của tình hình tội phạm Dưới đây là lí do mà nhóm đồng

ý với quan điểm này:

Một là, về việc phân chia bố cục của nội dung của tình hình tội phạm theo nhóm việc chia nội dung của tình hình tội phạm thành thực trạng, diễn biến, cơ cấu và tính chất là hợp lí Dựa vào bố cục như vậy nhóm thấy dễ đọc và dễ hiểu hơn so với cách bố cục như trong giáo trình là chia nội dung của tình hình tội phạm thành thực trạng của tình hình tội phạm về mức độ và tính chất, biễn biến của tội phạm về mức độ và tính chất Nhưng đó chỉ

là theo quan điểm chủ quan của nhóm khi nghiê cứu hai tài liệu này

Hai là, về vấn đề thời điểm xác định tội phạm rõ, thời điểm này nên là thời điểm ngay khi cơ quan cảnh sát nhận được tin báo về tội phạm và có sự xác nhận của cơ quan cảnh sát hoặc cơ quan áp dụng luật khác là hành vi đó vi phạm luật hình sự

BÀI TẬP NHÓM THÁNG SỐ 2 – MÔN TỘI PHẠM HỌC LỚP N05 – NHÓM 10

Xác định thời điểm tội phạm rõ như vậy vì thống kê của cơ quan cảnh sát phản ánh đầy đủ, bao quát hơn số liệu xét xử hình sự của Tòa án vì nhân tố quan trọng nhất phản ánh thực trạng của tình hình tội phạm chính là số vụ án hình sự xảy ra trên thực tế (chứ không phải số vụ án bị đưa ra xét xử trên thực tế) Hơn nữa, không phải mọi vụ án xảy ra thì các

cơ quan chức năng đều truy tìm ra thủ phạm Thực tế cho thấy, số vụ án hình sự xảy ra so với số vụ án hình sự đã tìm ra thủ phạm và bị đưa ra xét xử có độ chênh lệch khá cao Con

số vụ án hình sự tìm ra thủ phạm và bị đưa ra xét xử chiếm tỷ lệ thấp hơn nhiều so với con

số vụ án hình sự xảy ra trên thực tế Ví dụ: cơ quan cảnh sát đã xác định rõ có vụ án cướp tài sản xảy ra, nhưng không thể tìm ra hung thủ hoặc tuy có phát hiện được hung thủ, nhưng không thể bắt được người phạm tội

Như vậy, nếu dựa vào số liệu của cơ quan cảnh sát thì việc đánh giá sẽ chính xác hơn (tuy chỉ là tương đối) vì dù chưa đưa vụ án ra xét xử do không bắt được người phạm tội nhưng cơ quan cảnh sát vẫn có được số liệu về vụ phạm tội xảy ra (trong khi đó, số liệu này không có trong thống kê của Tòa án) Và như vậy số liệu của cơ quan cảnh sát mới phản ánh được chính xác về thực trạng của tình hình tội phạm; Còn nếu dựa vào số liệu tội phạm bị phát hiện và bị xét xử về hình sự, có trong thống kê hình sự (số liệu thống kê của Tòa án) thì thực chất số liệu này đã được bỏ bớt một phần đáng kể số vụ án có thật trên thực tế nghĩa là số liệu này chỉ được phản ánh phần nào thực trạng của tình hình tội phạm

Ba là, về vấn đề tội phạm ẩn thống kê Theo nhóm thì tội phạm ẩn thống kê thực chất cũng là tội phạm rõ ( như quan điểm thứ hai) vì đã đưa ra xét xử rồi Còn việc thông

số về về vụ án không có trong số liệu thống kê chính thức của Tòa án là do có nguyên nhân Một số trong những nguyên nhân đó đã được TS Dương Tuyết Miên nêu rõ, như: kỹ thuật thống kê còn hạn chế, do bệnh thành tích nên có địa phương không đưa một số vụ án vào số liệu thống kê, do sai sót của cán bộ thống kê…

Một điểm nữa mà nhóm cũng muốn nêu ra là, khi nghiên cứu về tình hình tội phạm thì các nội dung của tình hình tội phạm nên được đặt tên cho hợp lí Ví dụ như: trong giáo trình trường Đại học luật Hà nội đặt tên cho thực trạng của tình hình tội phạm là thực trạng của tội phạm, hay diễn biến của tình hình tội phạm là diễn biến của tội phạm… việc đặt tên như vậy là không hợp lí và làm sai lệch quan điểm về tình hình tội phạm, thiết nghĩ nên sửa lại cho phù hợp

III Tình hình tội phạm ở Việt Nam trong thời gian gần đây

Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, đất nước ta đã đạt được những thành tựu quan trọng trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, ngoại giao Cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm, bài trừ tệ nạn xã hội được đẩy mạnh; an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội được đảm bảo, phục vụ đắc lực công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

BÀI TẬP NHÓM THÁNG SỐ 2 – MÔN TỘI PHẠM HỌC LỚP N05 – NHÓM 10

Tuy nhiên, tình hình tội phạm ở nước ta vẫn còn diễn biến phức tạp Những năm gần đây, mỗi năm phát hiện trung bình trên 70 ngàn vụ phạm tội các loại, trong đó khoảng 50 ngàn vụ phạm tội về trật tự xã hội, trên 10 ngàn vụ phạm tội về kinh tế và gần 10 ngàn vụ phạm tội về ma tuý So với các nước trên thế giới và trong khu vực thì tình hình tội phạm ở Việt Nam chỉ ở mức trung bình thấp, nhưng tính chất phức tạp Đáng lưu ý, tỷ lệ tội phạm

ẩn ở nước ta cao, đặc biệt là trong lĩnh vực tội phạm về kinh tế, ma tuý

Tội phạm tập trung chủ yếu ở các thành phố, thị xã, thị trấn (chiếm 70%) Các tuyến, địa bàn tội phạm xảy ra nhiều: năm thành phố lớn là Hà Nội, Hải Phòng, thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ (chiếm 25% - 30% tổng số vụ phạm tội trên toàn quốc hàng năm); các tuyến Hà Nội và các tỉnh Đông Bắc (Hải Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Giang…), thành phố Hồ Chí Minh – các tỉnh miền Đông Nam Bộ (Đồng Nai, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu…), các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long (An Giang, Kiên Giang, Bến Tre, Đồng Tháp, Tiền Giang…), các tỉnh miền Trung - Nam Trung Bộ và Tây Nguyên (Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hoà, Bình Định…)

* Một số đặc điểm nổi bật của tình hình tội phạm ở nước ta thời gian gần đây là:

Qua nghiên cứu các cơ quan chức năng của nước ta đã đưa ra những đặc điểm nổi bật của tình hình tội phạm ở nước ta gần đây như sau:

Các loại tội phạm hình sự nguy hiểm, sử dụng bạo lực, hình thành các băng, ổ nhóm, hoạt động có tổ chức phức tạp, tính chất, mức độ phạm tội ngày càng nghiêm trọng, có sự móc nối với một số cán bộ công chức nhà nước, hoạt động lưu động, công khai, trắng trợn, gây tâm lý hoang mang lo sợ trong nhân dân

Tội phạm xuyên quốc gia, có tính quốc tế, tội phạm có yếu tố nước ngoài có chiều hướng gia tăng, đã xuất hiện một số băng nhóm tội phạm là người nước ngoài, hoặc các đối tượng là người Việt Nam câu kết với các đối tượng người nước ngoài để thực hiện các hành vi phạm tội như giết người, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép các chất ma tuý, đưa người ra nước ngoài bất hợp pháp

Các loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng có giảm, nhưng còn diễn biến phức tạp Tội phạm giết người, trung bình mỗi năm xảy ra khoảng 1.000 vụ Mặc dù số vụ án giết người

đã được kiềm chế và có xu hướng giảm, nhưng tính chất ngày càng nghiêm trọng, thủ đoạn phạm tội ngày càng tinh vi, xảo quyệt, gây ra tâm lý hoang mang, lo sợ trong quần chúng nhân dân

Tội phạm hiếp dâm, nhất là hiếp dâm trẻ em gia tăng Đặc biệt tình trạng hiếp dâm trẻ em xảy ra hết sức nghiêm trọng, trung bình mỗi năm xảy ra 600 vụ Có một số vụ hiếp dâm tính chất rất nghiêm trọng Thời gian gần đây, các vụ hiếp dâm, kể cả hiếp dâm trẻ em xẩy ra nhiều ở khu vực, gây bức xúc trong dư luận xã hội