Vai trò của khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại tố cáo đốivới việc bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước

Khoản 1 Điều 2 “Khiếu nại” là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục do Luật này quy định đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết đ

MỞ ĐẦU

Xây dựng Nhà nước pháp quyền trong đó Nhà nước quản lý đất nước bằng pháp luật và đảm bảo pháp luật có hiệu lực trên thực tế luôn là một vấn đề được Nhà nước quan tâm đến Vì thế vấn đề về bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính Nhà nước luôn được xem là mối quan tâm hàng đầu cho việc xây dựng một Nhà nước pháp quyền Bảo đảm cho pháp chế được củng cố, tăng cường và hoàn thiện là yêu cầu khách quan của quá trình xây dựng Nhà nước của dân, do dân và

vì dân và cũng là yêu cầu của quá trình hoàn thiện con người và các quyền của họ trong xã hội, đặc biệt là trong quản lý hành chính nhà nước Trong số những biện pháp pháp lý bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính Nhà nước không thể không nói đến hoạt động khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại tố cáo của công dân Đây là một trong những biện pháp pháp lý quan trọng góp phần rất lớn trong việc phát huy tính bảo đảm pháp chế trong hoạt động quản lý hành chính Nhà nước Trong bài tập lớn học kì môn Luật Hành chính, em xin phép đưa ra bài viết

với chủ đề về “Vai trò của khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại tố cáo đối với việc bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước” Do trình độ

hiểu biết cũng như kiến thức còn hạn hẹp nên không tránh khỏi những sai sót, mong thầy cô giáo góp ý, bổ sung thêm để em hoàn thiện thêm về bài viết của mình.Em xin cảm ơn!

NỘI DUNG

I. Cơ sở lý luận

1 Khái niệm đảm bảo pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước

Nói đến pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước là nhấn mạnh đến trật tự pháp luật nhằm bảo vệ và phát triển quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, củng

cố và duy trì địa vị pháp lý hành chính của các cơ quan nhà nước và tổ chức xã hội Bảo đảm pháp chế là tổng thể các biện pháp, phương tiện tổ chức – pháp lý do các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và công dân áp dụng nhằm thực hiện chức năng, quyền hạn, nhiệm vụ của các cơ quan nhà nước và các tổ chức ấy cũng như việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân

Bảo đảm pháp chế tức là phải củng cố việc xây dựng cơ chế, phương tiện, phương pháp và cách thức nhằm làm cho pháp luật được thực hiện có hiệu quả trong thực tế, đem lại lợi ích cho Nhà nước, cho xã hội và cho người lao động Bảo đảm pháp chế là những điều kiện, những phương tiện và những khả năng thực hiện trên thực tế đối với pháp luật hiện hành nhằm xây dựng và củng cố chính quyền của dân, do dân, vì dân, bảo vệ các quyền và nghĩa vụ công dân trên tất cả các mặt của đời sống xã hội

Bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước có nghĩa là bằng những cơ chế và hoạt động pháp lý làm cho pháp luật được thực hiện có hiệu quả trong thực

tế và hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước mà trước hết là hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước phải thực sự vì dân, khơi dậy trí tuệ và tinh thần, ý chí tự lực, tự cường của nhân dân, đem lại những tiện ích và thủ tục thực hiện thực sự dễ hiểu, dễ làm và việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân theo một trật tự nhất định ( Theo giáo trình Luật Hành chính Việt Nam, nxb Công an nhân dân,2008)

2 Khái niệm khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại tố cáo

Quyền khiếu nại, tố cáo là một trong những quyền cơ bản của công dân đã

được Hiến pháp nước ta ghi nhận Điều 74 Hiến pháp năm 1992 quy định: “Công dân có quyền khiếu nại, quyền tố cáo với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ quan Nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân hoặc bất cứ cá nhân nào Việc khiếu nại, tố cáo phải được cơ quan Nhà nước xem xét và giải quyết trong thời hạn pháp luật quy định Mọi hành vi xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tập thể và của công dân phải được kịp thời xử lý nghiêm minh Người bị thiệt hại có quyền được bồi thường về vật chất và phục hồi danh dự Nghiêm cấm việc trả thù

người khiếu nại, tố cáo hoặc lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để vu khống, vu cáo làm hại người khác”

Khái niệm pháp lý khiếu nại, tố cáo được định nghĩa và giải thích tại Điều 2 Luật khiếu nại, tố cáo sửa đổi, bổ sung năm 2005

Khoản 1 Điều 2 “Khiếu nại” là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ,

công chức theo thủ tục do Luật này quy định đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định

kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình

Khiếu nại là quyền, là hành vi của các chủ thể như cơ quan nhà nước, tổ chức và cá nhân, còn hoạt động giải quyết khiếu nại là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước, chỉ được thực hiện bởi người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định Quyền khiếu nại của công dân xuất hiện trong mối liên hệ với quá trình thực hiện chức năng quản lý nhà nước Quá trình công dân thực hiện quyền khiếu nại chính là quá trình cung cấp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền các tài liệu, chứng cứ về sự vi phạm quyền

và lợi ích hợp pháp của công dân từ phía cơ quan và người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước Bởi người khiếu nại không được sử dụng quyền lực nhà nước trong lĩnh vực giải quyết khiếu nại nên họ không thể tự mình khôi phục lại những quyền và lợi ích hợp pháp đã bị xâm phạm, do đó họ phải đề nghị cơ quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại tiến hành giải quyết khiếu nại của họ theo thủ tục mà pháp luật quy định Các cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết khiếu nại một mặt sử dụng những tài liệu, chứng cứ tiếp nhận từ người khiếu nại; mặt khác thu thập, xác minh thêm thông tin, tài liệu từ những nguồn khác để làm căn cứ cho việc giải quyết khiếu nại một cách chính xác

Khoản 2 Điều 2 “Tố cáo” là việc công dân theo thủ tục do Luật này quy định báo

cho cơ quan Nhà nước, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức.”

Công dân dù bị ảnh hưởng trực tiếp hay không bị ảnh hưởng bởi hành vi vi phạm pháp luật là đối tượng của việc tố cáo đều có quyền thực hiện việc tố cáo khi biết được có hành vi vi phạm pháp luật xảy ra trong đời sống xã hộiThực hiện quyền tố cáo là công dân đã thực hiện quyền làm chủ của mình trong việc xây dựng và củng cố bộ máy nhà nước làm cho bộ máy nhà nước ngày càng phát huy

hiệu quả trong quản lý nhà nước, quản lý xã hội; hay nói rõ hơn thực hiện quyền tố cáo chính là việc tỏ rõ trách nhiệm của công dân không chỉ trong việc giám sát hoạt động quản lý của Nhà nước để xây dựng bộ máy nhà nước ngày càng trong sạch, vững mạnh mà còn đối với cả việc xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước để đây thực sự là những “người đại biểu của nhân dân”, góp phần ngăn chặn, tiến tới loại trừ những hành vi quan liêu, hách dịch, cửa quyền, sách nhiễu quần chúng của một bộ phận cán bộ công chức nhà nước

Khoản 13 Điều 2 “Giải quyết khiếu nại” là việc xác minh, kết luận và ra quyết

định giải quyết của người giải quyết khiếu nại.”

Khoản 14 Điều 2 “Giải quyết tố cáo” là việc xác minh, kết luận về nội dung tố

cáo và việc quyết định xử lý của người giải quyết tố cáo”

- Đối tượng của khiếu nại, bao gồm: quyết định hành chính, hành vi hành

chính, quyết định kỷ luật cán bộ, công chức Quyết định hành chính là đối tượng khiếu nại được hiểu là: “quyết định bằng văn bản của cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính ” Hành vi hành chính là đối tượng khiếu nại được hiểu là: “hành vi của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước khi thực hiện nghĩa vụ, công vụ theo quy định của pháp luật ” Hành vi đó thực hiện hoặc không thực hiện nhiệm vụ, công vụ nhưng đã xâm phạm tới quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.Quyết định kỷ luật cũng là đối tượng của khiếu nại, được hiểu là: “quyết định bằng văn bản của người đứng đầu cơ quan, tổ chức để áp dụng một trong các hình thức kỷ luật như khiển trách, cảnh cáo, hạ bậc lương, hạ ngạch, cách chức, buộc thôi việc đối với cán bộ, công chức thuộc quyền quản lý của mình theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức ”

- Đối tượng của tố cáo là hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ quan, tổ

chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức Nội dung tố cáo của công dân rất đa dạng và phức tạp; có tố cáo về những việc làm trái pháp luật của cán bộ, công chức trong bộ máy nhà nước khi thực hiện nhiệm vụ, công vụ; có những tố cáo về những sai phạm trong công tác quản lý của các cơ quan, trong đó

có cơ quan quản lý hành chính nhà nước Ngoài ra, công dân có thể tố cáo các hành

vi vi phạm về đạo đức, lối sống của cán bộ, công chức Quy định này đã chỉ rõ hành vi bị tố cáo không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật gây thiệt hại mà còn bao gồm cả những hành vi vi phạm pháp luật đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, tổ chức và cá nhân

4 Vai trò của khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo đối với việc đảm bảo pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước.

Bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước là việc làm cho pháp luật được thực hiện một cách có hiệu quả nhất trong lĩnh vực quản lý hành chính Nhà nước Bằng những cơ chế và hoạt động pháp lý làm cho pháp luật được thực hiện có hiệu quả trên thực tế và hoạt động của bộ máy nhà nước mà trước hết là bộ máy hành chính nhà nước phải thực sự vì dân, do dân và vì dân, đem lại những tiện ích và thủ tục thực hiện thực sự dễ hiểu, dễ làm và việc thực hiện quyền và nghĩa

vụ của công dân theo một trật tự nhất định Qua đó có thể thấy được vai trò của khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo là rất quan trọng đối với việc bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính Đây là một biện pháp pháp lý có ý nghĩa trong việc đảm bảo pháp chế trong quản lý hành chính Nhà nước, đồng thời thực hiện khiếu nại, tố cáo còn là hình thức đặc biệt quan trọng để nhân dân lao động tham gia vào quản lý nhà nước và quản lý xã hội

Vai trò của khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo đối với việc đảm bảo pháp chế trong quản lý hành chính thể hiện qua những điểm sau:

Thứ nhất, là quyền của công dân trong vị thế là đối tượng quản lý hành

chính nhà nước Bởi vậy quyền khiếu nại, tố cáo sẽ là phương tiện pháp lý có hiệu quả để công dân bảo vệ các quyền hợp pháp của mình khi bị xâm hại trong lĩnh vực quản lý nhà nước, làm tốt và thông qua công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo là đảm bảo cho việc thực hiện tốt các quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đặc biệt là các quyền tự do mà Hiến pháp và luật đã quy định Khiếu nại, tố cáo là một trong những quyền tự nhiên của con người trước những vấn đề bị vi phạm để tự bảo vệ mình Hay nói một cách khác, bản chất của quyền khiếu nại, tố cáo là quyền

tự vệ hợp pháp trước những hành vi vi phạm để tự bảo vệ mình hoặc bảo vệ quyền

và lợi ích của xã hội Đó là quyền hiến định, quyền phản hồi, quyền dân chủ và hơn thế nữa, đó là quyền để bảo vệ quyền Chính vì vậy, khiếu nại, tố cáo là hiện tượng khách quan trong đời sống xã hội

Thứ hai quyền này khẳng định mối quan hệ cần thiết giữa nhà nước và công

dân thể hiện rõ nguyên tắc: quyền lực nhà nước trong quản lý hành chính nhà nước

có nguồn gốc từ nhân dân, được nhân dân giao cho nhà nước Cho nên trong mọi trường hợp quyền lực nhà nước phải được sử dụng vì lợi ích của nhân dân Quyền khiếu nại, tố cáo được công dân sử dụng góp phần ngăn chặn hiện tượng lạm quyền, vi phạm thẩm quyền xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân của Nhà nước

Thứ ba, công dân sử dụng quyền khiếu nại, tố cáo chính là hình thức dân

chủ trực tiếp để nhân dân tham gia vào quản lý hành chính nhà nước, tham gia xây dựng bộ máy hành chính nhà nước trong sạch vững mạnh Thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo sẽ tạo cơ hội thuận lợi để công dân phát huy một cách có hiệu quả nhất quyền làm chủ của mình Thông qua khiếu nại, tố cáo Nhà nước biết và kiểm tra được tính đúng đắn của đường lối, chính sách, pháp luật, thấy được các hành vi của các cơ quan Nhà nước, nhân viên nhà nước có đúng pháp luật hay không? Có hợp lòng dân hay không? Đồng thời cũng thông qua khiếu nại, tố cáo công dân bày tỏ ý nguyện của mình đối với Nhà nước Người khiếu nại, tố cáo có thể vạch ra trước

cơ quan Nhà nước có thẩm quyền những việc làm sai trái chính sách, pháp luật của

cơ quan Nhà nước, nhân viên Nhà nước, các tổ chức xã hội và đoàn thể quần chúng Họ có quyền yêu cầu chấm dứt những hành vi trái pháp luật, nhằm khôi phục lại quyền lợi đã bị xâm phạm, giúp các tổ chức, đoàn thể, cơ quan nhà nước đấu tranh chống các hành vi lạm quyền, làm sai chính sách, pháp luật và đặc biệt

tố cáo vạch ra những hành vi tiêu cực như tham nhũng, buôn lậu, lãng phí của công Từ đó nhằm khôi phục bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, Nhà nước

Pháp luật không chỉ tạo cơ sở pháp lý cho công dân thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo mà còn quy định cơ quan nhà nước và cán bộ nhà nước có thẩm quyền phải kiểm tra, xem xét lại những quyết định hành chính và hành vi hành chính, nếu thấy trái pháp luật thì phải kịp thời sửa chữa khắc phục để tránh phát sinh khiếu nại, tố cáo Có sự nhìn nhận và đánh giá lại khi có khiếu lại tố cáo sẽ kịp thời đưa

ra được những biện pháp thích hợp để điều chỉnh hoặc sửa chữa góp phần nâng cao hiệu quả của việc tổ chức thực hiện pháp luật chặt chẽ đảm bảo thực hiện nó trong hoạt động hành chính có hiệu quả nhất, đồng thời có thể phát hiện ra những người cán bộ không đủ tư cách làm người bảo vệ lợi ích của nhân dân

Nhờ có khiếu nại, tố cáo mà có thể làm một cuộc cách mạng triệt để để cải

tổ, hoàn thiện bộ máy quản lý hành chính nhà nước với những đại biểu, cán bộ có đầy đủ đức và tài, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

Thứ tư Khiếu nại, tố cáo là một kênh thông tin khách quan phản ánh việc

thực thi quyền lực của bộ máy nhà nước, phản ánh tình hình thực hiện công vụ của cán bộ, công chức Do đó, công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo không những có vai trò quan trọng trong quản lý nhà nước, mà còn thể hiện mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân Thông qua giải quyết khiếu nại, tố cáo có thể kiểm tra tính đúng đắn, sự phù hợp của đường lối, chính sách, pháp luật do mình ban hành, từ đó

có cơ sở thực tiễn để hoàn thiện sự lãnh đạo của Đảng và hiệu lực, hiệu quả quản

lý Nhà nước

Thông qua công tác giải quyết khiếu nại tố cáo các cơ quan nhà nước, cán

bộ, công chức nhà nước cũng phát huy tối đã vai trò của những người đi tiên phong trong việc phổ biến tuyên truyền và giáo dục chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước tới người dân; giúp họ hiểu và nắm vững các quy định của pháp luật mà

tự giác thực hiện góp phần đảm bảo cho việc “mọi người sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật Thông qua công tác giải quyết khiếu nại tố cáo, những sai phạm khuyết điểm của cán bộ, công chức khi thừa hành công vụ được phát hiện và

xử lý kịp thời; thậm chí trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan cũng sẽ được làm rõ Thực tế những năm qua, hàng nghìn cán bộ, công chức đã bị kiểm điểm trách nhiệm, xử lý kỷ luật, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự từ hoạt động giải quyết khiếu nại tố cáo của công dân Quá trình giải quyết khiếu nại tố cáo đang góp phần cùng các cơ quan nhà nước và cả xã hội làm lành mạnh hoá bộ máy các cơ quan nhà nước, nâng cao đạo đức cách mạng, trách nhiệm pháp lý của những cá nhân,tổ chức có thẩm quyền Công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại tố cáo của công dân, cũng là điều kiện, là một “kênh” quan trọng để các cơ quan báo chí, tổ chức xã hội, tổ chức chính trị-xã hội, bằng cách này hay cách khác, gián tiếp hoặc trực tiếp tham gia và giám sát các hoạt động công vụ của các cơ quan, cán bộ, công chức nhà nước, góp phần đảm bảo pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước

Thứ năm Thông qua công tác giải quyết khiếu nại tố cáo đã phát hiện và kiến

nghị với Đảng, Nhà nước, cũng như các cơ quan, đơn vị bị thanh tra kịp thời chấn chỉnh công tác quản lý; sửa đổi, bổ sung nhiều cơ chế, chính sách, thậm chí ban hành mới các quy định của pháp luật cho phù hợp với tình hình thực tiễn của cuộc sống Xét ở khía cạnh khác, công tác giải quyết khiếu nại tố cáo cũng giúp các cơ quan nhà nước cải tiến lề lối, tác phong làm việc, giữ gìn kỷ luật, thực hành dân chủ, góp phần củng cố và xây dựng bộ máy nhà nước ngày càng trong sạch, vững mạnh, hiệu lực, hiệu quả hơn trong điều hành quản lý đất nước, quản lý xã hội Nói cách khác, công tác giải quyết khiếu nại tố cáo không chỉ phát hiện hành vi sai phạm, cán bộ mắc khuyết điểm để xử lý, mà còn giúp các cấp lãnh đạo, các cơ quan bị thanh tra …có được cái nhìn đầy đủ, khách quan và chính xác hơn về những yếu kém trong công tác, kịp thời có những giải pháp chấn chỉnh, uốn nắn cho phù hợp, đáp ứng yêu cầu đòi hỏi ngày càng cao của xã hội

Cuối cùng, làm tốt và thông qua công tác giải quyết khiếu nại tố cáo đã giải

quyết kịp thời và chính xác mọi vướng mắc, bức xúc, mâu thuẫn của người dân,

góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội Điều này đã góp phần bảo đảm trên thực tế cho pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước

II. Thực tiễn của hoạt động, khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố

cáo và một số giải pháp kiến nghị

1. Thực tiễn đạt được của hoạt động khiếu nại,tố cáo và giải quyết khiếu nại

tố cáo trong việc đảm bảo pháp chế trong quản lí hành chính nhà nước:

Luật Khiếu nại, tố cáo và các văn bản hướng dẫn thi hành đã đóng vai trò là cơ

sở pháp lý quan trọng cho việc khuyến khích người dân tích cực tham gia phát hiện các hành vi vi phạm pháp luật, tăng cường trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong giải quyết tố cáo Trong những năm vừa qua, Chính phủ đã tăng cường hướng dẫn đôn đốc, chỉ đạo công tác tiếp dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo; đã ban hành nhiều nghị định, chỉ thị và nhiều công điện về vấn đề này Lãnh đạo một số bộ, ngành và địa phương đã quan tâm hơn đến công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo Nội dung tố cáo chủ yếu là về một số cán bộ đảng viên lợi dụng chức vụ quyền hạn

để tham ô, nhận hối lộ, cố ý làm trái chính sách pháp luật trong quá trình quản lý,

sử dụng đất đai; trong sản xuất kinh doanh và cả trong quá trình xem xét, giải quyết khiếu nại, tố cáo; tiếp tay cho buôn lậu, làm ăn phi pháp; bao che, không xử

lý vi phạm của cấp dưới; ngoài ra là các tố cáo về mất dân chủ, không công bằng trong thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nhất

là trong công tác cán bộ, về lối sống sa đọa, tham nhũng của một số cán bộ, đảng viên sa sút phẩm chất đạo đức.Nhìn chung, các bộ, ngành, địa phương đã quan tâm triển khai và thu được nhiều kết quả đáng ghi nhận Nhiều đơn vị triển khai thực hiện có hiệu quả; một số tỉnh tập trung rà soát và xem xét, giải quyết được các vụ việc tồn đọng thuộc thẩm quyền của địa phương Các bộ, ngành trung ương và tỉnh, thành phố đề ra các biện pháp cụ thể chấn chỉnh nâng cao hiệu quả công tác tiếp dân, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo

2. Một số hạn chế trong quy định về khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại

tố cáo

2.1 Thẩm quyền giải quyết tố cáo

Luật Khiếu nại, tố cáo chưa quy định cụ thể trách nhiệm giải quyết của các cơ quan hành chính đối với các hành vi vi phạm xảy ra trong lĩnh vực với từng loại đối tượng ;chưa quy định thẩm quyền giải quyết tố cáo trong tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, xã hội - nghề nghiệp, tổ chức kinh tế; chưa quy định mối quan

hệ phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, cơ quan nhà nước với tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội trong việc xử lý các đối tượng thuộc quyền quản lý của mình cũng như trách nhiệm của thanh tra các cấp, các ngành trong việc giúp thủ

trưởng cùng cấp giải quyết tố cáo; gây khó khăn trong việc tiếp nhận và xử lý tố cáo Vì vậy, trong quá trình thực hiện đã xuất hiện tình trạng trùng lặp về thẩm quyền, không xác định được cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết đối với đối tượng nhất định khi thực hiện một loại hành vi vi phạm cũng như hiện tượng đùn đẩy trách nhiệm giải quyết đối với những vụ tố cáo có tính chất phức tạp, nhạy cảm

2.2 Thủ tục tố cáo và giải quyết tố cáo

Việc người tố cáo không nêu rõ thông tin thật về họ tên, địa chỉ thường thể hiện dưới hai dạng chủ yếu là không đề tên, địa chỉ hoặc mạo tên, mạo danh, mạo địa chỉ của người khác để thực hiện việc tố cáo Đây là vấn đề phức tạp và ít nhiều đã gây khó khăn cho việc giải quyết tố cáo của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền Với quy định không xem xét, giải quyết những tố cáo giấu tên, không rõ địa chỉ thì

vô hình trung, chúng đã hạn chế vai trò của công dân trong việc phát hiện những hành vi vi phạm pháp luật và như vậy cũng có nghĩa là các cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ bỏ sót, không phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật Xuất phát từ việc bảo vệ lợi ích Nhà nước, tập thể và công dân, cho nên trên thực tế nhiều tố cáo không ghi rõ họ tên, địa chỉ người tố cáo đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền thụ lý giải quyết Thực tế hiện nay, tố cáo nặc danh nhưng có

sự việc thật như tố cáo chiếm tỷ lệ lớn, nhưng do nhiều nguyên nhân, người tố cáo không muốn nêu rõ tên, địa chỉ của mình, đặc biệt là những trường hợp người bị tố cáo là người có chức vụ, quyền hạn, có thế lực khác trong xã hội, do vậy, họ sợ bị trù dập, trả thù, mặc dù đã có quy định về bảo vệ người tố cáo nhưng hiệu lực thực

tế của quy định này cũng là vấn đề mà chúng ta cần phải suy nghĩ

Thực tế có nhiều tố cáo về hành vi vi phạm pháp luật đã diễn ra từ lâu, không còn tính nguy hiểm cho xã hội nhưng cơ quan nhà nước vẫn thụ lý và xem xét, giải quyết Điều này gây tốn kém, lãng phí trong quá trình giải quyết tố cáo, vì pháp luật hiện hành không quy định về thời hiệu tố cáo trong lĩnh vực hành chính

2.3 Quyền, nghĩa vụ của người tố cáo, người bị tố cáo, người giải quyết tố cáo

Theo Luật Khiếu nại, tố cáo thì công dân có thể tố cáo bằng hình thức gửi đơn hoặc trực tiếp tố cáo với cơ quan, tố chức, cá nhân có thẩm quyền Như vậy, pháp luật hiện hành chưa quy định việc tiếp nhận tố cáo thông qua điện thoại, thư điện

tử vì vậy bỏ lọt nhiều thông tin có giá trị của người dân về việc phát giác các hành

vi vi phạm

Luật Khiếu nại, tố cáo quy định về việc người tố cáo phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc tố cáo sai sự thật, chứ chưa xác định rõ trách nhiệm bồi

thường, bồi hoàn thiệt hại do hành vi tố cáo sai sự thật của mình gây ra Cá nhân hoặc đơn vị nếu bị tố cáo sai, ở mức độ nhẹ thì chưa có thiệt hại, nhưng nếu gây ra những hậu quả nghiêm trọng thì rõ ràng cần phải có hình thức xử lý người tố cáo Quyền, nghĩa vụ của người tố cáo, người bị tố cáo được quy định trước đây đến nay chưa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, yêu cầu phòng, chống các vi phạm pháp luật Tương tự như vậy, đối với người giải quyết tố cáo, Luật Khiếu nại, tố cáo cũng chưa quy định đầy đủ các quyền và nghĩa vụ của người giải quyết

tố cáo, người được giao nhiệm vụ xác minh nội dung tố cáo nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người giải quyết tố cáo, người được giao nhiệm vụ xác minh nội dung tố cáo, kết luận vụ việc tố cáo; chưa quy định về kết luận nội dung tố cáo

2.4 Các biện pháp bảo vệ người tố cáo

Luật Khiếu nại, tố cáo chưa có cơ chế bảo vệ người tố cáo khi họ bị đe dọa, trả thù, trù dập hoặc bị phân biệt đối xử; chưa có quy định về việc khen thưởng vật chất đối với người có công tố cáo và giải quyết tố cáo v.v mới chỉ ghi nhận một

số nguyên tắc bảo vệ người tố cáo, xác định trách nhiệm của cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc bảo vệ tính mạng, danh dự, sức khoẻ cho người tố cáo; thiếu

cơ chế tổ chức thực hiện, do vậy làm ảnh hưởng đến việc thực hiện quyền tố cáo của công dân Nhiều người không dám tố cáo với cơ quan nhà nước có thẩm quyền

vì sợ bị trả thù, trù dập, một số khác thì tố cáo giấu tên, giấu địa chỉ của mình Mặt khác, cũng có những trường hợp người tố cáo bị trả thù, trù dập mà người vi phạm không bị xử lý Bên cạnh đó, các quy định của Luật khiếu nại, tố cáo về bảo vệ người tố cáo nằm rải rác trong các điều luật khác nhau (Điều 16, 57, 96), chỉ mang tính nguyên tắc, chưa có biện pháp chế tài bảo đảm thực hiện; chỉ quy định quyền của người tố cáo được yêu cầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền bảo vệ khi bị đe dọa, trả thù, trù dập nhưng chưa xác định cơ quan có trách nhiệm bảo vệ người tố cáo và chưa quy định rõ biện pháp xử lý khi cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước không thực hiện các biện pháp bảo vệ người tố cáo, chưa quy định nội dung bảo vệ người tố cáo; trình tự, thủ tục tiến hành bảo vệ người tố cáo như thế nào và việc bảo vệ đó được bảo đảm bằng các biện pháp gì, trách nhiệm của người tiết lộ bí mật liên quan đến người tố cáo là những nội dung mà pháp luật về tố cáo còn bỏ ngỏ Tình trạng đó đã và đang làm cản trở việc

tố cáo và giải quyết tố cáo hiện nay

Ngoài những bất cập trên thì thực tế công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, nhiều đơn thư vừa chứa nội dung khiếu nại, vừa chứa nội dung tố cáo gây khó khăn cho quá trình tiếp nhận, xử lý đơn thư và giải quyết khiếu nại, tố cáo, nhiều trường hợp phát sinh tranh chấp về thẩm quyền giải quyết, kéo dài thời gian giải quyết vụ việc