Một số giải pháp chủ yếu để kiềm chế lạm phát trong thời gian tới

A.Đặt vấn đề Cơ chế thị trường đang rung lên hồi chuông cảnh báo sự đổi thay của nền kinh tế Việt Nam trong những thập niên gần đây.Trong nền kinh tế thị trường hoạt động đầy sôi động và

Mục lục

Trang

A.Đặt vấn đề

B.Giải quyết vấn đề

I.Cơ sở lí luận về lạm phát

1.Khái niệm lạm phát và thước đo……… 1 2.Quy mô lạm phát……… 1 3.Tác động của lạm phát……… 1

II.Thực trạng lạm phát ở Việt Nam năm 2011……….2

III.Nguyên nhân lạm phát ở Việt Nam năm 2011………4 IV.Một số giải pháp chủ yếu để kiềm chế lạm phát trong thời gian tới

1 Về chính sách tiền tệ………5

2 Về chính sách tài khóa……… 5

C.Kết thúc vấn đề

Danh mục tài liệu tham khảo

Hình ảnh minh họa

A.Đặt vấn đề

Cơ chế thị trường đang rung lên hồi chuông cảnh báo sự đổi thay của nền kinh

tế Việt Nam trong những thập niên gần đây.Trong nền kinh tế thị trường hoạt động đầy sôi động và cạnh tranh gay gắt để thu được lợi nhuận cao và đứng vững trên thương trường, các nhà kinh tế cũng như các doanh nghiệp phải nhanh chóng tiếp cận, nắm bắt những vấn đề của nền kinh tế mới.Bên cạnh vấn đề cần có để kinh doanh còn là những vấn đề nổi cộm khác trong nền kinh tế.Một trong những vấn

đề nổi cộm ấy là lạm phát.Lạm phát như một căn bênh của nền kinh tế thị trường,

là một vấn đề hết sức phức tạp đòi hỏi sự đầu tư lớn về thời gian, trí tuệ mới có thể mong muốn đạt được kết quả khả quan.Chống lạm phát không chỉ là việc của các nhà doanh nghiệp mà còn là nhiệm vụ của chính phủ.Lạm phát ảnh hưởng toàn bộ nền kinh tế quốc dân, đến đời sống xã hội, đặc biệt là giới lao động ở nước ta hiện nay, chống lạm phát, giữ vững nền kinh tế phát triển ổn định, cân đối là một mục tiêu quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội, nâng cao đời sống nhân dân

Do vậy, để thấy được thực trạng, nguyên nhân của lạm phát và các giải pháp để kiềm chế lạm phát, em đã chọn đề tài “Thực trạng, nguyên nhân của lạm phát ở Việt Nam năm 2011 và một số giải pháp chủ yếu để kiềm chế lạm phát trong thời gian tới” làm đề tài tìm hiểu của mình Do thời gian và kinh nghiệm có hạn, kiến thức còn hạn chế nên vấn đề về lạm phát em nêu trong đề tài này chưa được toàn diện và sâu sắc, rất mong nhận được sự thông cảm của thầy cô giáo Em xin chân thành cảm ơn

B.Giải quyết vấn đề

I.Cơ sở lí luận về lạm phát

1.Khái niệm và thước đo

Trước kia người ta cho lạm phát là sự gia tăng của mức giá chung trong một khoảng thời gian nào đó.Nếu lạm phát xảy ra một lần, đơn lẻ không là căn bệnh thì không đáng quan tâm.Điều làm cho các nhà kinh tế cũng như các nhà soạn lập chính sách quan tâm nhiều hơn là lạm phát kéo dài và trở thành chu trình dai dẳng.Hiện tượng này xảy ra ở nhiều nước hiện nay.Tuy nhiên quan niệm lạm phát như trên cũng có đóng góp không nhỏ.Đó là nó đã hỉ ra được cách đo lạm phát Quan niệm của các nhà kinh tế học hiện đại về lạm phát: Lạm phát là sự gia tăng liên tục và kéo dài của mức giá chung.Mức giá chung hay chỉ số giá cả để đánh giá lạm phát là các chỉ số sau:

- Chỉ số lạm phát =GDP danh nghĩa( GDPn) : GDP thực tế( GDPr)

- Chỉ số giá hàng tiêu dùng ( CPI)

- Chỉ số giá hàng tư liệu sản xuất (PPI)

Tuy vậy thước đo tình trạng lạm phát chủ yếu trong một thời kì là tỉ lệ lạm phát.Nó là tỉ lệ phần trăm về chênh lệch của một trong các chỉ số nói trên ở hai thời điểm khác nhau

2.Phân loại lạm phát

Dựa vào thời gian và mức độ lạm phát, ta có thể phân loại như sau:

- Lạm phát kinh niên: thời gian kéo dài trên 3 năm và tỉ lệ lạm phát đến 50%/năm

- Lạm phát nghiêm trọng: thời gian kéo dài trên 3 năm và tỉ lệ lạm phát trên 50% đến 200% trong một năm

- Siêu lạm phát: thời gian kéo dài trên một năm và tỉ lệ lạm phát trên 200%

3.Tác động của lạm phát

Lạm phát ảnh hưởng chung đến tổng thể nền kinh tế, không những là tăng giá

mà là sự thay đổi giá cả tương đối.Đồng thời làm biến dạng cơ cấu sản xuất

a Tác động tích cực

Tác động tích cực đến nền kinh tế khi tỉ lệ lạm phát vừa phải và ổn định, nó làm tăng khối lượng tiền tệ trong lưu thông, cung cấp thêm vốn cho các đơn vị sản xuất, kinh doanh, kích thích sự tiêu dùng của chính phủ và nhân dân

b Tác động tiêu cực

Lạm phát cao sẽ làm lệch cơ cấu giá cả, kéo theo là nguồn tài nguyên, vốn và nhân lực không được phân bố một cách hiệu quả làm cho tăng trưởng kinh tế chậm lại Giá cả tăng khi có lạm phát làm đời sống kinh tế trở nên khó khăn hơn do số lượng tiền tệ gia tăng quá nhiều trong khi khối lượng hàng hoá sản xuất ra không tăng kịp.Trật tự kinh tế bị đảo lộn do vật giá tăng lên tình trạng đầu tư tích trữ tràn lan.Xu hướng người dân mua hàng hóa tích trữ thay vì gửi tiền vào ngân hàng hay đem đầu tư đã làm cầu tăng lên một cách giả tạo do vậy nguy cơ lạm phát bùng nổ càng cao

Hoạt động tín dụng trở nên khó khăn hơn vì không ai muốn bỏ tiền ra cho vay sau đó thu về đồng tiền mất giá Các nhà đầu tư không dám đầu tư dài hạn vì độ rủi

ro quá cao Vì vậy nó ảnh hưởng tiêu cực đến toàn bộ hoạt động kinh tế xã hội: hoạt động kinh tế biến dạng, gây tâm lí xã hội phức tạp, lãng phí sản xuất,định vị quốc gia suy yếu trên thế giới do mất giá đối nội và đối ngoại của đồng tiền, khiến cho tỉ giá hối đoái gia tăng, khuynh hướng chuyển dịch tài sản và ngoại tệ ra nước ngoài nhiều hơn ngoại tệ và tài sản ở nước ngoài vào Kết quả khiến cho dự trữ vay

và ngoại tệ giảm sút

II.Thực trạng lạm phát ở Việt Nam năm 2011

Nhìn chung, lạm phát ở nước ta từ năm 2004 đến nay luôn ở mức khá cao Từ năm 2007 đến nay, lạm phát luôn cao hơn tốc độ tăng trưởng kinh tế Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm giai đoạn 2006-2010 khoảng 7,1%, trong khi đó lạm phát bình quân hằng năm khoảng gần 11%

Mức lạm phát nói trên ở nước ta cũng cao hơn nhiều so với lạm phát của các nước trong khu vực Ví dụ, lạm phát bình quân hàng năm ở Trung Quốc giai đoạn 2006-2009 khoảng 3%, ở Indonesia khoảng 8,4%, Thái Lan khoảng 3,1%, Malaysia khoảng 2,7% và Philipine khoảng 5,8%,v.v Bốn tháng đầu năm nay, lạm phát ở nước ta vẫn ở mức cao và diễn biến phức tạp

Lạm phát cuối tháng 4 năm 2011 so với tháng 12 năm 2010 đã tăng 9,64%; tăng 17,51% so với tháng 4 năm 2010; lạm phát 4 tháng đầu năm 2011 so với cùng

kỹ năm 2010 đã tăng 13,95% Như vậy, lạm phát 4 tháng đầu năm (so với các kỳ gốc khác nhau của năm 2010) đều đã cao hơn nhiều so với chỉ tiêu lạm phát của năm 2011 đã được Quốc hội thông qua

Lạm phát 4 tháng đầu năm nay ở nước ta cũng cao hơn nhiều so với các nước khác trong khu vực Ví dụ, lạm phát tháng 3 năm nay ở Trung Quốc là 5,4% so với cùng kỳ năm ngoái; còn lạm phát quý I năm nay ở Indonesia có thể tăng lên 7,1%,

ở Phillipine là 4,9%, Thái Lan là 4% và Malaysia là khoảng 2,8% so với cùng kỳ năm ngoái.Lạm phát cao, kéo dài trong nhiều năm liên tục đã gây nhiều tác động tiêu cực đến sản xuất và đời sống của người dân Lạm phát cao là một trong các biểu hiện của bất ổn kinh tế vĩ mô

Lạm phát cao và bất ổn kinh tế vĩ mô là bất lợi lớn đối với khuyến khích và thu hút đầu tư; làm cho môi trường kinh doanh ở nước ta kém cạnh tranh hơn so với các nước khác Lạm phát cao, biến động liên tục đã làm gia tăng chi phí sản xuất, giảm lợi nhuận; làm cho các kế hoạch đầu tư trung và dài hạn trở nên rủi ro hơn và không dự tính được một cách chắc chắn Hệ quả là, các doanh nghiệp nói chung không những phải cắt giảm đầu tư phát triển, mà có thể phải cắt giảm cả quy mô sản xuất hiện hành để đối phó với lạm phát cao

Thực tế cho thấy, lượng vốn FDI đăng ký bốn tháng đầu năm nay chỉ bằng 52% của cùng kỳ năm ngoái Lần đầu tiên trong hơn 10 năm qua, số doanh nghiệp đăng ký mới và số vốn đăng ký đã giảm xuống, chỉ bằng khoảng 75% của cùng kỳ năm ngoái Điều tra của Hiệp hội doanh nghiệp châu Âu cũng cho thấy chỉ số lạc quan kinh doanh của các doanh nghiệp thành viên ở Việt Nam trong quý I/2011 đã giảm đáng kể Lạm phát cao (nhưng tiền lương và thu nhập bằng tiền khác của người lao động không tăng lên tương ứng) đã làm cho thu nhập thực tế của họ giảm xuống Ví dụ, trong hai năm qua, lạm phát đã làm cho thu nhập thực tế của người lao động mất hơn 20%; từ đó, đời sống của đa số dân cư đã trở nên khó khăn hơn nhiều so với trước đây Lạm phát cao làm giảm giá trị thực của đồng tiền nội

tệ, làm xói mòn giá trị số tiền tiết kiệm của dân chúng; làm giảm lòng tin và mức

độ ưa chuộng của người dân trong việc nắm giữ và sử dụng đồng nội tệ Điều đó vừa gây áp lực thêm đối với lạm phát, bất ổn kinh tế vĩ mô trước mắt, vừa làm xói mòn nền tảng phát triển lâu dài trong trung và dài hạn

III.Nguyên nhân lạm phát ở Việt Nam năm 2011

Nguyên nhân sâu xa, bao trùm và cơ bản nhất của thực trạng lạm phát năm

2011 bắt nguồn từ mô hình tăng trưởng và cách thức mà chúng ta sử dụng để đạt được mục đích tăng trưởng Tăng trưởng của chúng ta cho đến nay chủ yếu vẫn dựa vào mở rộng đầu tư, nhưng đầu tư nhìn chung lại kém hiệu quả, nhất là đầu tư nhà nước.Do đó, tốc độ tăng trưởng tín dụng, tổng phương tiện thanh toán, thâm hụt tài khóa gia tăng, thâm hụt cán cân thanh toán gia tăng tất cả những điều đó

là nguyên nhân mang tính nội tại làm cho lạm phát của chúng ta trong mấy năm qua luôn ở mức cao và cao hơn nhiều so với các nước

Nguyên nhân thứ hai là do giá cả các mặt hàng mà Việt Nam nhập khẩu trên thị trường thế giới tăng lên, tập trung là giá xăng dầu, phôi thép, nguyên liệu nhựa, phân đạm Ure, bột giấy, thuốc chữa bệnh, vật phẩm y tế…, làm cho giá bản lẻ trong nước cũng tăng lên Mở màn cho việc tăng giá đó là ngày 24/02/2011, giá xăng trên thị trường nội địa Việt Nam tăng lên mức 19300 đồng/lít- mức tăng mạnh nhất từ trước tới nay Thực sự, việc tăng giá xăng lần này chịu ảnh hưởng đáng kể của sự bất ổn trên thị trường thế giới:đồng đôla mất giá, bất ổn chính trị tại quốc gia Bắc Phi-Libya - một trong những quốc gia xuất khẩu dầu mỏ nhiều nhất thế giới đã dẫn đến tình trạng một lượng lớn dầu bị tồn đọng Chính sự kết hợp của hai nguyên nhân trên đã đẩy giá dầu trên các sàn giao dịch vượt ngưỡng 100$/ thùng.Tiếp theo là việc ngành điện quyết định tăng giá trong tháng 3/2011.Với việc hai nguồn nguyên liệu chủ yếu của xã hội là xăng và điện cùng tăng giá thì việc các loại hàng hóa trong xã hội cũng dần dần tăng giá theo là một điều khó tránh khỏi Điều này có thể khiến kinh tế Việt Nam chìm sâu hơn vào vòng xoáy lạm phát

Nguyên nhân thứ ba là do tâm lí dân chúng.Tình trạng lạm phát của Việt Nam còn do tâm lí của người tiêu dùng Việt Nam hay đúng hơn là lòng tin vào VNĐ của chính những người Việt.Từ khi ra đời đến nay, VNĐ liên tục mất giá so với vàng và đô la Sức mua của VNĐ giảm sút nhanh càng khiến cho người dân hướng tới vàng và đô la như một phương tiện cất trữ tài sản Tâm lý tích trữ vàng và đô la của một bộ phận lớn dân cư đã góp phần đẩy giá vàng và đô la lên cao, đồng thời ngày càng làm mất giá trị củaVNĐ Vòng luẩn quẩn ấy đã khiến cho tình hình lạm phát ở Việt Nam diễn biến ngày càng phức tạp Chỉ trong 3 tháng đầu năm 2011, VNĐ đã mất giá 8,5% Đặc biệt, ngân hàng Nhà nước Việt Nam quyết định phá giá

thêm tiền đồng, một đôla nay đổi được 20,900 VNĐ, theo tỷ giá hối đoái chính thức trong khi giá chợ đen lên tới khoảng 21,500 VNĐ Và trong vòng một tuần qua giá vàng thì lên cao đột biến, đạt mức 37,11 triệu một lượng trong ngày 18/3/2011

Bên cạnh các nguyên nhân cơ bản trên thì ta cũng phải thừa nhân là điều tiết vĩ

mô của chúng ta trước những biến động bất thường cả từ trong và ngoài nước để nhằm bình ổn thị trường trong nước còn nhiều bất cập.Ví dụ, đến khi giá thuốc tân dược leo thang hàng ngày và được bán ở mức rất cao, gây rối loạn thị trường thuốc chữa bệnh, lúc đó chúng ta mới nghĩ đến vấn đề dự trữ quốc gia về thuốc tân dược

IV.Giải pháp kiềm chế lạm phát trong thời gian tới

1 Về chính sách tiền tệ

Mục tiêu đầu tiên của chính sách tiền tệ là ổn địnhgiá trị đồng nội trên cơ sở kiểm soát lạm phát.Cúng ta đều biết vấn đề quan trọng là kiểm soát lạm phát chứ không phải triệt tiêu nó ví tỉ lệ lạm phát vừa phải sẽ có những tác động tích cực lên nền kinh tế Trách nhiệm này thuộc về NHNN, thông qua các công cụ của chính sách tiền tệ của mình NHNN sẽ phải cố gắng điều tiết mức cung tiền cho hợp lý

Vì vậy vấn đề nâng cao trình độ của các nhà hoạch định chính sách cũng rất quan trọng

2 Về chính sách tài khoá

Đối với nước ta hiện nay thì vấn đề đặt ra là phải kiện toàn bộ máy nhà nước, cắt giảm biên chế quản lý hành chính Thực hiện tốt biện pháp này sẽ góp phần to lớn vào việc cắt giảm chi tiêu thường xuyên của Chính phủ , trên cơ sở đó làm giảm bội chi ngân sách nhà nước

Trong thời gian tới cần thực hiện đồng bộ những giải pháp điều tiết kinh tế vĩ mô như sau:

- Điều hành chính sách tiền tệ thận trọng, linh hoạt phù hợp với diễn biến thị trường tiền tệ để ổn định lãi suất nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng tín dụng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

- Tiếp tục thực hiện cơ chế điều hành tỷ giá linh hoạt bám sát cung cầu về ngoại tệ trên thị trường, đảm bảo tỷ giá danh nghĩa bám sát tỷ giá thực, không để xảy ra các

cú sốc đột biến về tỷ giá; tiếp tục phát triển các công cụ phòng chống rủi ro trên thị trường ngoại hối; phối hợp việc điều hành tỷ giá và điều hành lãi suất nhằm đảm bảo mối quan hệ hợp lý giữa lãi suất VND - tỷ giá - lãi suất ngoại tệ tránh gây tác động xấu thị trường ngoại hối đối với phát triển kinh tế

- Sử dụng công cụ hạn ngạch, thuế để điều tiết hoạt động xuất, nhập khẩu mặt hàng có thể gây biến động giá trong nước như gạo, sắt thép, phân bón, chất dẻo ; đồng thời thực hiện tốt dự trữ các mặt hàng trên để can thiệp thị trường trong nước khi xảy ra những biến động do thiên tai, và giá cả thế giới lên cao

- Thực hiện tốt công tác kiểm tra, quản lý thị trường, hệ thống phân phối để tránh đầu cơ, đẩy giá lên cao, đồng thời tiếp tục chấn chỉnh, sắp xếp lại mạng lưới kinh doanh, ban hành và tổ chức thực hiện quy chế kinh doanh đối với một số vật tư, hàng hoá quan trọng như xi măng, sắt thép, phân bón, điện, than, thuốc chữa bệnh để khắc phục tình trạng đầu cơ, mua bán lòng vòng, lũng đoạn thị trường…

- Lạm phát và tăng trưởng kinh tế có mối quan hệ mật thiết với nhau Để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, thông thường Ngân hàng Trung ương cần phải thực hiện chính sách tiền tệ nới lỏng, hạ thấp lãi suất chủ đạo, mở rộng cửa cung ứng tiền cho nền kinh tế, tăng cường khả năng đáp ứng nhu cầu vốn tín dụng cho các nhu cầu sản xuất kinh doanh Song bên cạnh việc kinh tế tăng trưởng theo ý muốn, thì lạm phát

có thể tăng cao Vì vậy, trong thực thi chính sách kinh tế vĩ mô, thông thường ít khí đạt được hai mục tiêu cùng một lúc

- Đẩy mạnh cải cách hệ thống ngân hàng, đẩy nhanh tốc độ cổ phần hoá NHNN, nâng cao tính độc lập của NH trung ương trong việc hoạch định thực thi chính sách tiền tệ và sự bền vững của hệ thống ngân hàng còn nhiều rủi ro; đẩy mạnh cải cách tài chính công theo hướng phân công, xác định trách nhiệm của các cơ quan, trách nhiệm giải trình đảm bảo công khai minh bạch; đẩy mạnh xã hội hoá kinh tế, xã hội Ngoài ra, phải phát triển thị trường vốn, tài chính phục vụ hiệu quả đầu tư phát triển, tăng cường kiểm soát chặt chẽ đầu tư gián tiếp, khuyến khích đầu tư dài hạn

- Việt Nam đang tiếp tục mở cửa nền kinh tế theo xu hướng hội nhập, thực hiện các cam kết của Hiệp định thương mại Việt - Mỹ, AFTA, cam kết gia nhập WTO, nên thị trường trong nước diễn biến theo sát thị trường quốc tế Trong quá trình đó, Việt Nam được hưởng lợi từ giá cả xuất khẩu các mặt hàng có khối lượng lớn, thì cũng bị ảnh hưởng của giá cả biến động tăng của những mặt hàng nhập khẩu.Vì vậy Việt Nam cần tôn trọng tính thị trường, tôn trọng quy luật khách quan của nền kinh tế thị trường, Chính phủ không nên làm thay thị trường Đặc biệt là không nên

sử dụng các biện pháp có tính bao cấp từ nguồn ngân sách nhà nước như: cấp bù

lỗ, cấp bù lãi suất, khoanh nợ, khi mà thị trường trong nước có tính thông thương với thị trường thế giới.Cơ chế quản lý giá và quản lý thị trường cũng cần linh hoạt

và đổi mới phù hợp với tình hình của nền kinh tế nước ta hiện nay

- Lạm phát ở ta cũng do một nguyên nhân quan trọng là Ngân sách Nhà nước liên tục ở mức thâm hụt Như vậy, kiềm chế thâm hụt tài khoá sẽ góp phần đáng kể vào việc kiềm chế lạm phát và do đó, làm giảm bớt tầm quan trọng của chính sách thắt chặt tiền tệ.Từ nhận thức đầy đủ về nguồn gốc lạm phát này, có thể thấy chính sách kiềm chế lạm phát nhờ thắt chặt tín dụng và kiềm chế giá của các nguyên nhiên liệu đầu vào không cho tăng lên là chưa đủ, chưa thật thích hợp, thậm chí là có hại

Để cho chính sách tiền tệ có hiệu lực trong việc kiềm chế lạm phát, có một số điều kiện tiên quyết Đó là một thị trường tài chính được tự do hoá, một Ngân hàng Trung ương độc lập với Chính phủ và một cơ chế tỷ giá linh hoạt hơn, tiến gần đến

cơ chế thả nổi hoàn toàn.Ở Việt Nam, 3 điều kiện này chưa (hoàn toàn) được xác lập Chúng ta mới bắt đầu tự do hoá thị trường tài chính qua một số động thái, trong đó có việc xoá bỏ trần lãi suất, nhưng hoạt động trong các ngành tài chính và ngân hàng chưa hoàn toàn dựa trên các nguyên tắc thị trường Ngân hàng Nhà nước, với tư cách là một Ngân hàng Trung ương, vẫn là một thành viên của Chính phủ và chịu nhiều chi phối từ đây Cơ chế tỷ giá vẫn rất cứng nhắc, hầu như là gắn chặt giá đồng nội tệ với USD

C.Kết thúc vấn đề

Chúng ta nhận thấy rằng quá trình đấu tranh chống lạm phát không đơn giản ngày một ngày hai.Tình hình diễn biến lạm phát và khắc phục nó tại Việt Nam rất phức tạp.Vì vậy, Đảng và nhà nước cần phải luôn thận trọng trong mỗi bước đi của mình để đảm bảo cho nền kinh tế nước ta phát triển vững mạnh làm nền tảng để phát triển khoa học, giáo dục, đuổi kịp sự phát triển của các nước trong khu vực nói riêng và các nước trên thế giới nói chung.Điều này không chỉ của riêng ai mà một phần không nhỏ dành cho các nhà doanh nghiệp trẻ góp phần làm rạng danh đất nước trong nhiều năm tới này