Xác định nghĩa vụ củacha mẹ trong việc đảm bảo quyền được học tập của con

Quyền và nghĩa vụ của cha mẹ Theo điều 34 Luật HN&GĐ năm 2000 thì: Cha mẹ có nghĩa vụ và quyền yêu thương, trông nom, nuôi dưỡng chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con; tôn trọ

A ĐẶT VẤN ĐỀ

Gia đình là tế bào của xã hội, nơi cuội nguồn sinh ra và lớn lên, nơi cá nhân được chăm lo về thể chất trí tuệ, đạo đức và nhân cách để hòa nhập với cộng đồng xã hội Trước đây trong gia đình truyền thống việc cha mẹ quan tâm đến con cái chỉ là người nối dõi, là lực lượng lao động tích cực để nâng cao năng suất lao động, hơn nữa là chỗ dựa khi cha mẹ về già Việc học hành của con cái không được cha mẹ chú ý, với đa số là không học hết phổ thông, tỷ lệ

bỏ học nhiều khi đó cha mẹ chưa quan tâm đến việc tạo điều kiện cho con đến trường bởi theo quan niệm bấy giờ thì giáo dục gia đình đối với trẻ em đã đồng nhất với giáo dục xã hội nên chủ yếu là việc rèn luyện đạo đức hay những ứng

sử cá nhân hàng ngày Ngày nay sự biến đổi và phát triển ngày càng cao của xã hội đã tác động không nhỏ đến mỗi gia đình Sự biến đổi mô hình giáo dục truyền thống sang mô hình giáo dục hiện đại đã tạo ra sự thay đổi mới toàn diện hơn cho mỗi thành viên trong gia đình Bên cạnh việc trang thiết bị cho con cái những giá trị đạo đức, nhân cách thì trong mỗi gia đình các bậc cha mẹ đã quan tâm, đầu tư nhiều hơn về việc giáo dục tri thức Vậy bậc cha mẹ cần phải làm

gì khi mà bên cạnh đó hàng ngày vẫn phải đối phó với áp lực cuộc sống đồng giúp các con tránh được những áp lực trong học tập để đạt được kết quả tốt

nhất Để làm rõ điều này, em xin trình bày vấn đề: “ Xác định nghĩa vụ của cha mẹ trong việc đảm bảo quyền được học tập của con”.

B NỘI DUNG

I Quyền và nghĩa vụ giữa cha mẹ, con trong gia đình

1 Quyền và nghĩa vụ của cha mẹ

Theo điều 34 Luật HN&GĐ năm 2000 thì: Cha mẹ có nghĩa vụ và quyền yêu thương, trông nom, nuôi dưỡng chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con; tôn trọng ý kiến của con; chăm lo việc học tập và giáo dục để con phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ và đạo đức, trở thành người con hiếu thảo của gia đình, công dân có ích cho xã hội Cha mẹ không được phân biệt đối xử giữa các con, ngược đãi, hành hạ, xúc phạm con; không được lạm dụng sức lao động của con khi chưa thành niên; không được xúi giục, ép buộc con làm những điều trái pháp luật, trái đạo đức xã hội Ngoài việc yêu thương, chăm sóc, giáo dục và nuôi dưỡng con thì cha mẹ cũng là người có quyền và nghĩa vụ bảo vệ lợi ích hợp pháp của con Cha mẹ là đại diện pháp luật của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự, trừ trường hợp con

có người khác làm giám hộ hoặc có người khác làm đại diện theo pháp luật Cha mẹ có nghĩa vụ bồi thường thiêt hại do con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự gây ra Cha mẹ cũng là người quản lý và định đoạt tài sản riêng của con theo quy định của pháp luật Pháp luật hiện hành cho phép cha mẹ quản lý tài sản của con dưới 15 tuổi, con mất năng lực hành vi dân sự Đồng thời, pháp luật cũng cho phép cha mẹ quản lý tài sản của con dưới

15 tuổi thì có quyền định đoạt tài sản đó vì lợi ích của con,có tính đến nguyện vọng của con, nếu con đủ từ 19 tuổi trở lên

2 Quyền và nghĩa vụ của con

Kế thừa Luật Hôn nhân và gia đình năm 1959 và Luật Hôn nhân và gia

đình năm 1986, Điều 35 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 quy định: “Con

có bổn phận yêu quý, kính trọng, biết ơn, hiếu thảo với cha me, lắng nghe những lời khuyên bảo đúng đắn của cha mẹ, giữ gìn danh dự, truyền thống tốt

đẹp của gia đình Con có nghĩa vụ và quyền chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ Nghiêm cấm con có hành vi ngược đãi, hành hạ, xúc phạm cha mẹ”

Như vậy, Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 đã quy định nghĩa vụ đồng thời là quyền của cha mẹ và con trong gia đình Cha mẹ thực hiện quyền của mình không ngoài phạm vi nghĩa vụ thương yêu, chăm sóc, giáo dục con vì lợi ích của xã hội và quyền của cha mẹ đối với con không còn ý nghĩa nào khác Những quy định này không chỉ là căn cứ pháp lý cho mối quan hệ giữa cha mẹ

và con mà còn thể hiện truyền thống tốt đẹp của dân tộc được gìn giữ trong mỗi gia đình

II Nghĩa vụ của cha mẹ trong việc đảm bảo quyền được học tập của con

Đối với mỗi cá nhân, việc học tập sẽ trang bị cho mỗi chúng ta những nền tảng cơ bản ban đầu cho sự phát triển về thể chất và tinh thần Đối với gia đình nghĩa vụ của cha mẹ trong việc học tập của con góp phần duy trì và phát triển văn hóa gia đình, sự hòa hợp và yên vui của mỗi mái ấm… Đối với xã hội thì nó cống hiến một nguồn nhân lực có chất lượng cao, tạo động lực, sức mạnh cho sự phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước Như chúng ta thấy việc đảm bảo quyền được học tập cho con được xuất phát một cách tự nhiên Tuy nhiên, nếu để nó diễn ra một cách tự nhiên thì chúng sẽ mất nhiều thời gian để trải nghiệm và đúc rút kinh nghiệm; đồng thời trong quá trình đó có thể gặp những sai lầm đáng tiếc Vì vậy, cần có sự điều chỉnh của pháp luật để việc thực hiện nghĩa vụ của cha mẹ trong việc đảm bảo quyền được học tập của con diễn ra ổn định, khoa học và đạt hiệu quả cao

Có thể thấy một trong những quyền cơ bản nhất của trẻ em là quyền được học tập Trong Công ước về quyền trẻ em cũng như trong pháp luật Việt Nam, học tập không những được quy định là quyền của trẻ em mà còn là bổn phận của cha mẹ, gia đình và toàn xã hội Chính vì vậy, cha mẹ và những người thân trong gia đình có nghĩa vụ và quyền giáo dục con, chăm lo và tạo điều kiện

cho con được học tập Mục tiêu giáo dục được thể hiện trong Công ước về

quyền trẻ em: “Giáo dục phải nhằm phát triển nhân cách, tài năng, các khả

năng tinh thần và thể chất của trẻ em đến mức cao nhất Giáo dục phải chuẩn

bị cho trẻ em một cuộc sống tích cực ở tuổi người lớn trong một xã hội tự do và khuyến khích trẻ em lòng kính trọng cha mẹ, bản sắc, văn hóa, ngôn ngữ và các giá trị của mình cũng như nguồn gốc văn hóa và các giá trị của người khác”.

Cũng nhằm khẳng định quyền và nghĩa vụ của cha mẹ trong việc giáo dục và giúp đỡ con hoàn thiện về nhân cách, trưởng thành lành mạnh và trở thành người có ích cho xã hội, Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam quy định trong một số điều như:

Khoản 1 Điều 34 về quyền và nghĩa vụ của cha mẹ:

“1 Cha mẹ có nghĩa vụ và quyền thương yêu, trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con; tôn trọng ý kiến của con; chăm lo việc học tập và giáo dục để con phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ và đạo đức, trở thành người con hiếu thảo của gia đình, công dân có ích cho xã hội.”

Khoản 1 Điều 37 về quyền và nghĩa vụ giáo dục con:

“1 Cha mẹ có nghĩa vụ và quyền giáo dục con, chăm lo và tạo điều kiện cho con học tập.

Cha mẹ tạo điều kiện cho con được sống trong môi trường gia đình đầm

ấm, hòa thuận; làm gương tốt cho con về mọi mặt; phối hợp chặt chẽ với nhà trường và các tổ chức xã hội trong việc giáo dục con….”

Các quy định trong pháp Luật hôn nhân và gia đình luôn nhấn mạnh tới phương pháp giáo dục bằng cách nêu gương, trong đó ông bà, cha, me, anh, chị

là những người đi trước bằng hành vi, lối sống của mình để làm gương cho các thê hệ đi sau Phương pháp giáo dục này được ghi nhận trong Luật Hôn nhân và gia đình; Luật bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em năm 2004; Luật giáo dục năm

2005 của nước ta Đây là một phương pháp giáo dục quen thuộc và mang lại hiệu quả cao Bên cạnh đó các nhà làm luật còn ghi nhận việc cha mẹ giáo dục con qua cách “thương yêu, nuôi nấng, giáo dục con cái” (Điều 17, luật HN&GĐ 1959) Đây chính là trách nhiệm của cha mẹ đối với con em mình, đồng thời thể hiện một phương pháp giáo dục mang tính chất mềm mỏng dựa trên những quan hệ tình cảm trong gia đình Những nội dung liên quan đến nghĩa vụ của cha mẹ trong việc đảm bảo quyền được học tập của con được ghi nhận ở các quy định pháp luật về quyền và nghĩa vụ của các thành viên trong gia đình (Luật HN&GĐ); quy định về trách nhiệm của gia đình, Nhà nước, nhà trường, công dân (Luật Giáo dục 2005); quy định về mối quan hệ gia đình – nhà trường – xã hội (Luật HN&GĐ, Luật bảo vê, chăm sóc, giáo dục trẻ em năm 2004, Luật Giáo dục 2005)

Nghĩa vụ của cha mẹ trong việc đảm bảo quyền được học tập của con thể hiện ở những vấn đề sau:

Thứ nhất, cha mẹ tạo điều kiện cho con được đến trường học tập Trong

môi trường nhà trường, trẻ em có thể học tập bài bản, được thầy cô hướng dẫn

để có thể nâng cao kiến thức Như chúng ta đã biết, việc học tập đối với mỗi người là vô cùng cần thiết Có học tập chúng ta mới có kiến thức, có hiểu biết, được phát triển toàn diện, trở thành người có ích cho gia đình và xã hội Trường học chính là nơi trau dồi kiến thức tốt nhất của mỗi người, bởi đến trường không chỉ được thầy cô truyền đạt kĩ năng, kiến thức mà còn có thể giao lưu với bạn bè, học tập từ bạn bè,… Chính vì vậy mà việc cha mẹ cho con em mình đến trường là rất cần thiết và quan trọng

Thứ hai, cha mẹ giành thời gian để giúp đỡ con trong vấn đề học tập.

Không chỉ cho con đến trường là xong, cha mẹ cần chú ý đến vấn đề học của con khi con ở nhà Đối với những trẻ nhỏ, cha mẹ giúp con bằng cách tìm ra phương pháp học tập tốt cho con, tạo cho con thời gian biểu làm bài tập ở nhà

hay khuyến khích con, tạo động lực để con học tập tốt hơn,… Cha mẹ cũng không nên ép buộc con học quá nhiều, điều này dẫn đến việc con sẽ chán học hơn mà từ đó dẫn đến tình trạng con không muốn học Khuyến khích con học chỉ nên ở một chừng mực nhất định nào đó để con có thể tiếp thu tốt hơn, có hứng thú với việc học hơn

Thứ ba, trang bị đầy đủ vật chất tạo điều kiện để việc học của con tốt

hơn Ví dụ như việc đóng học phí đầy đủ cho con hay là cung cấp các trang thiết bị phục vụ cho việc học của con,…

Thứ tư, ngoài việc chú ý đến vấn đề học tập của con, cha mẹ cũng nên

chú ý đến vấn đề sức khỏe cũng như vấn đề dinh dưỡng của con

III Thực trạng về quyền được học tập của con trong gia đình hiện nay.

1 Thực trạng

Việt Nam là một nước công nghiệp với hơn 70% dân số sống ở nông thôn Đặc trưng của gia đình nông thôn là lao động nông nghiệp, sản xuất nhỏ,

kĩ thuật lạc hậu, chủ yếu nhờ vào sức lực cơ bắp và kinh nghiệm Còn một bộ phận nhỏ là gia đình ở đô thị và các thành phố lớn, sống phần lớn nhờ vào dịch vụ…Sự phân hóa trong xã hội nước ta cũng khá lớn dẫn đến những cách thức khác nhau trong việc thực hiện quyền của trẻ em trong đó có quyền học tập

Ở các thành phố lớn, ta có thể kể đến thành phố Hồ Chí Minh Đây là trung tâm kinh tế, chính trị của đất nước vì vậy đời sống của người dân phần lớn là cao hơn nhiều so với cả nước Trẻ em ở đây được các gia đình quan tâm đặc biệt Bên cạnh đảm bảo cho trẻ được chăm sóc về sức khỏe, quyền được chung sống với gia đình, có quốc tịch hay giấy khai sinh… thì các gia đình luôn chú ý đến quyền được học tập đầy đủ với những điều kiện tốt nhất cho con trẻ Tuy nhiên, một thực trạng xảy ra đối với việc thực hiện nghĩa vụ của cha mẹ trong việc đảm bảo quyền học tập của trẻ em trên các đô thị là tác động mặt trái

của cơ chế thị trường đối với mối quan hệ gia đình và trẻ em Môi trường xã hội cuốn gia đình vào vũng xoáy hoạt động kinh tế Lối sống thực dụng xem nhẹ các giá trị văn hóa tinh thần, đề cao giá trị vật chất đang là nguy cơ làm xói mòn

và tan vỡ quan hệ gia đình giá trị truyền thống Cha mẹ không có thời gian để chăm sóc con cái, không quan tâm được việc học tập của con trẻ Hiện tượng trẻ con vào đời sớm, bỏ nhà đi bụi, sa ngã vào các tệ nạn xã hội như nghiện hút, ma túy, trộm cắp hoặc có những hành vi bạo lực bắt chước phim ảnh, sách báo xấu làm ảnh hưởng đến trật tự xã hội Đây cũng là một trong những thực trạng phổ biến ở các thành phố Bên cạnh đó cũng xảy ra tình trạng phụ huynh không thể giúp con học ở nhà vì kiến thức và cách học bây giờ thay đổi, có nhiều môn học, nhiều lĩnh vực mà các bậc phụ huynh chưa được tiếp cận…

Nếu như ở các đô thị, quyền học tập của trẻ em được các gia đình phần lớn quan tâm đảm bảo tốt thì ở các vùng miền núi, các vùng sâu, vùng xa thì quyền học tập của trẻ vẫn còn bị hạn chế nhiều Nguyên nhân chủ yếu là mức sống của người dân còn thấp, ý thức của gia đình các bậc cha mẹ chưa cao, cha

mẹ vẫn theo những quan niệm cổ hủ, lạc hậu,… Ở một số vùng miền núi, nhiều

bé gái không cho đi học, bởi theo qua niệm của cha mẹ thì “con gái không cần biết nhiều chữ” Vì vậy, vẫn xảy ra trường hợp nhiều trẻ em không được đi học hoặc đi học không đúng độ tuổi, các trang thiết bị như sách vở, bàn ghế, trường lớp để phục vụ nhu cầu học tập thiết yếu của trẻ chưa được đảm bảo Do đó, chất lượng giáo dục dù đã phấn đấu nhiều nhưng vẫn còn có sự yếu kém so với mặt bằng chung của cả nước

Phổ biến ở các vùng quê là tình trạng trẻ em bỏ học để ở nhà giúp đỡ gia đình làm nông, hoặc là có đi học nhưng không đủ tiền để theo hết các bậc học

do gia đình gặp hoàn cảnh khó khăn Nhiều em lang thang lên các thành phố lớn kiếm việc làm, tình trạng trẻ bị lạm dụng sức lao động, bị lạm dụng tình dục

có nhiều Đây có lẽ là một vấn đề nổi cộm trong xã hội hiện nay

2 Nguyên nhân

Thứ nhất, việc lựa chọn phương pháp quản lý, giáo dục không đúng như:

thỏa mãn và đáp ứng đầy đủ yêu cầu vật chất của con cái khi các yêu cầu này là không chính đáng, không phù hợp với lứa tuổi hoặc điều kiện kinh tế của gia đình,…

Thứ hai, cha mẹ thiếu trách nhiệm, không quan tâm trong việc quản lý,

giáo dục con cái, ỷ lại vào nhà trường, xã hội Có trường hợp con cái bỏ học đi chơi, nghiện hút, có hành vi vi phạm pháp luật,… mà cha mẹ không hề biết

Thứ ba, do sự hạn chế về kiến thức và kinh nghiệm của các bậc phụ

huynh Về kiến thức trong quản lý và giáo dục con cái thường tỷ lệ thuận với trình độ học vấn Trình độ học vấn càng cao thì càng gặp ít khó khăn trong việc này Tuy mức độ khó khăn của theo các thang trình độ học vấn có khác nhau song ở mức nào thì cũng có những phụ huynh không đủ kiến thức, kinh nghiệm giáo dục con cái

Thứ tư, một khó khăn khác mà các phụ huynh gặp phải là thiếu thời gian

giành cho việc giáo dục con cái Phần lớn những người là công nhân, nông dân hay cán bộ doanh nghiệp đều phần lớn là thiếu thời gian giành cho con cái

Như vậy, có thể thấy việc thực hiện nghĩa vụ của cha mẹ đối với việc học tập của con bị ảnh hưởng của nhiều nhân tố trong đó có các nhân tố liên quan tới kinh tế, xã hội, pháp luật, đặc biệt là sự ảnh hưởng của các nguyên nhân xuất phát từ bên trong gia đình mà ở đây là bố mẹ

3 Giải pháp

Để đảm bảo quyền được học tập của trẻ em thì người làm cha, làm mẹ trước hết phải đảm bảo các quyền cơ bản khác như: chăm sóc sức khỏe dinh dưỡng vì có trẻ khỏe mạnh thì trẻ mới học tập tốt được Nội dung giáo dục trong gia đình thường bao gồm: giáo dục đạo đức, lối sống, lý tưởng; giáo dục

tri thức khoa học; giáo dục lao động, hướng nghiệp; giáo dục chăm sóc sức khỏe, thẩm mỹ

Các phương pháp cha mẹ thường sử dụng để đảm bảo quyền học tập cũng như cách giáo dục con đó là:

Giáo dục bằng tình cảm: Đây là phương pháp đặc trưng trong giáo dục gia đình, thể hiện tính chất quyền uy và khoan dung Người cha có những lúc dùng quyền uy của mình để quyết định vấn đề lớn ảnh hưởng đến gia đình Người mẹ với tấm lòng khoan dung, nhẹ nhàng khuyên nhủ con cái Hình thức rất phong phú như kể chuyện… và thường đi vào tâm lí trẻ nhẹ nhàng, giúp trẻ

ý thức hơn với việc học và hiểu

Giáo dục bằng nêu gương: cha mẹ nêu những tấm gương về người tốt để cho con có cái nhìn mới về con người, hướng trẻ thành người có ích, tránh phạm tội

Giáo dục bằng tăng cường quản lí: Khi trẻ bước vào độ tuổi vị thành niên thì việc kết hợp giữa nhà trường - gia đình - xã hội cần phải tăng cường Ví dụ như: quản lí giờ giấc, quản lí việc học Kinh nghiệm cho thấy phương pháp này của các gia đình đặc biệt ở thành thị đã góp phần làm giảm tệ nạn xã hội ở trẻ, giúp trẻ say mê học tập hơn

Cần phải lưu ý rằng , muốn quyền được học tập của trẻ em được đảm bảo thì bản thân cha mẹ cũng cần củng cố nhận thức về “Luật bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em” và “Công ước quốc tế về quyền trẻ em” Có như vậy, mới giúp quyền trẻ em thực thi hiệu quả

Ở các đô thị, thành phố lớn, mặc dù điều kiện, cơ sở vật chất tốt nhưng cái mà trẻ cần là những quan tâm của cha mẹ Chính vì vậy mà các bậc cha mẹ cần khắc phục việc thiếu thời gian, đừng quá tập trung làm ăn mà không dành thời gian cần thiết để gần gũi, dạy dỗ con Đồng thời phải có phương hướng

giáo dục đúng đắn, dân chủ, cởi mở, lắng nghe ý kiến của con cái Có như vậy thì con mới tiến bộ, học tập tốt hơn

Ở một số vùng núi, người dân chưa hiểu biết thì cần phải tuyên truyền pháp luật về quyền học tập của con với các bậc cha mẹ để họ có thể nắm bắt được nghĩa vụ của mình trong việc đảm bảo quyền được học tập của con

C KẾT LUẬN

Ngày nay, khi đất nước ta đang trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa thì việc học tập để trau dồi kiến thức giúp đất nước phát triển là vô cùng quan trọng đối với mỗi cá nhân Học trước tiên để giúp bản thân mỗi người, bên cạnh đó thì học còn để cho gia đình và cho xã hội Để có thể thực hiện được việc học tập tốt thì nghĩa vụ của cha mẹ đối với việc học của con là vô cùng quan trọng Cha mẹ có nghĩa vụ và quyền giáo dục con, chăm lo và tạo điều kiện cho con học tập Trong bất kỳ hoàn cảnh nào thì cha mẹ cũng cần quan tâm đến con, không thể để tình trạng con không đến trường học hay học hành chán nản,… Mỗi sinh viên chúng ta cũng cần chăm chỉ học tập, rèn luyên để có kết quả học tập tốt không phụ sự kì vọng của bố mẹ