Cơ quan THADS Thành phố Vinh đã phát huy và thực hiện tốt vai trò, nhiệm vụ chính trị của mình, góp phần quan trọng tạo nên bước chuyển biến cơ bản đối với công tác THADS trên địa bàn th
Trang 1A - PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Thi hành án dân sự là một giai đoạn quan trọng của quá trình tố tụng Quyền lợi của các bên liên quan trong một vụ tranh chấp có được bảo đảm hay không không chỉ phụ thuộc vào tính đúng, sai của Bản án, Quyết định của Toà
án đã tuyên, mà còn phụ thuộc rất nhiều vào hiệu quả thi hành các Bản án, Quyết định đó của các cơ quan thi hành án
Đánh giá về ý nghĩa, vai trò của giai đoạn thi hành án dân sự, TS Phan Hữu Thư đã khẳng định: “Thi hành án là một giai đoạn tố tụng, bởi nếu tách ra thì sẽ không thực hiện được mục tiêu chung của toàn bộ quá trình tố tụng Khi chân lý được làm sáng tỏ thể hiện trong bản án, quyết định của Toà án thì mới dừng lại ở việc làm rõ đúng hay sai, phải hay trái trên văn bản, giấy tờ Muốn nó được thực hiện trên thực tế, cần phải chờ ở hiệu quả của công tác thi hành án Vì vậy, thi hành án là giai đoạn tiếp theo của quá trình xét xử Ở giai đoạn này cơ quan thi hành án áp dụng các biện pháp được pháp luật quy định để đưa chân lý trở thành hiện thực trong đời sống thực tế Quá trình đi tìm chân lý kéo dài suốt quá trình tố tụng cho tới khi chân lý được khẳng định trên thực tế”
Trong những năm qua, công tác Thi hành án dân sự (THADS) ở thành phố Vinh có những chuyển biến tích cực, đặc biệt là sau khi Luật THADS và các văn bản hướng dẫn được ban hành Cơ quan THADS Thành phố Vinh đã phát huy và thực hiện tốt vai trò, nhiệm vụ chính trị của mình, góp phần quan trọng tạo nên bước chuyển biến cơ bản đối với công tác THADS trên địa bàn thành phố và hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị của địa phương, thu được nhiều thành tựu quan trọng
Với kết quả công tác THADS đạt được trong những năm qua, thiết nghĩ cần phát huy hơn nữa vai trò và tầm quan trọng của công THADS ở thành phố
Vinh trong thời gian tới, em xin mạnh dạn chọn vấn đề “Phát huy vai trò và tầm quan trọng của công tác Thi hành án dân sự ở thành phố Vinh trong điều kiện cải cách tư pháp” làm chuyên đề thực tập cuối khóa của mình.
Trang 22 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Vấn đề “Phát huy vai trò và tầm quan trọng của công tác Thi hành án dân sự ở thành phố Vinh trong điều kiện cải cách tư pháp” đã được đề cập
trong nhiều báo cáo tổng kết và dự thảo phương hướng hoạt động của Chi cục THADS thành phố Vinh cũng như đã có một số công trình nghiên cứu khoa học, các tạp chí bàn về vấn đề THADS trong điều kiện cải cách tư pháp Tiêu biểu đó là:
- “Một số vấn đề về tổ chức và hoạt động thi hành án hiện nay”, Thông tin Viện
nghiên cứu khoa học pháp lý, tháng 6/2002;
- “Thi hành án dân sự Thành phố Vinh lá cờ đầu trong công tác Thi hành án dân sự ở Nghệ An”, Nguyễn Quế Anh - Sở Tư pháp Nghệ An;
- “Sự cần thiết phải đổi mới công tác thi hành án dân sự ở Việt Nam”, Tạp chí
nghề luật - Học viện Tư pháp;
- Các báo cáo tổng kết và dự thảo phương hướng các năm của Cục THADS tỉnh Nghệ An và Chi cục THADS thành phố Vinh
3 Mục đích nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu
- Mục đích: Phân tích và đánh giá vai trò và tầm quan trọng của công tác
THADS trên địa bàn thành phố Vinh trong những năm vừa qua, rút ra những
thuận lợi và khó khăn Đề xuất một số giải pháp, kiến nghị nhằm phát huy vai trò
và tầm quan trọng của công tác THADS trên địa bàn thành phố Vinh trong điều
kiện cải cách tư pháp cũng như hội nhập kinh tế quốc tế ở nước ta hiện nay
- Nhiệm vụ: Để đạt được mục đích đó đề tài có nhiệm vụ sau: Phân tích
công tác THADS trên địa bàn thành phố Vinh trong giai đoạn 2008 - 2011 Đánh giá thực trạng của công tác trên trong điều kiện cải cách tư pháp, hội nhập kinh
tế quốc tế; Đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần phát huy vai trò và tầm
quan trọng của công tác THADS trên địa bàn TP Vinh trong điều kiện cải cách tư
pháp, hội nhập kinh tế quốc tế
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu hoạt động Thi hành án dân sự trên địa
bàn thành phố Vinh trong giai đoạn 2008 - 2011
Trang 3- Phạm vi nghiên cứu:
+ Về không gian: Tại Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Vinh (Số
146, Đường Đinh Công Tráng - TP Vinh - Nghệ An)
+ Về thời gian: Số liệu nghiên cứu của đề tài là số liệu thống kê từ năm
2008 đến năm 2011 Phương hướng, giải pháp đến năm 2020.
5 Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu đề tài có sử dụng các phương pháp sau:
Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử; Phương pháp thu thập tài liệu: Thông qua các tài liệu văn bản, sách báo, tạp chí, sổ sách, báo cáo, website và tư liệu do cơ quan cung cấp có liên quan đến đề tài Phương pháp phân tích tổng hợp, phương pháp thống kê, phương pháp so sánh,… Đề tài kế thừa có chọn lọc một số kết quả nghiên cứu của các công trình nghiên cứu có liên quan
6 Bố cục của đề tài
Ngoài phần mở đầu, phần nội dung, phần kết luận, danh mục các tài liệu tham khảo, nội dung bài báo cáo được trình bày thành hai phần:
I - Công tác thi hành án dân sự trên địa bàn thành phố Vinh giai đoạn 2008
- 2011
II - Những giải pháp góp phần phát huy vai trò và tầm quan trọng của công tác thi hành án dân sự trên địa bàn thành phố Vinh trong điều kiện cải cách
tư pháp
Trang 4B - NỘI DUNG
I - CÔNG TÁC THI HÀNH ÁN DÂN SỰ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ VINH GIAI ĐOẠN 2008 - 2011
1.1 Tổng quan về hoạt động thi hành án và thi hành án dân sự
Thi hành án là hoạt động làm cho các bản án, quyết định đã có hiệu lực thi hành của Toà án được thực hiện Nếu như kết quả hoạt động xét xử là đưa ra phán quyết (bản án, quyết định) trên cơ sở áp dụng các điều luật cụ thể để xen xét các tình tiết xảy ra, thì kết quả của thi hành án làm cho các phán quyết đó được thực hiện trong thực tế Như vậy, thi hành án là hoạt động diễn ra sau khi Toà án đã có pháp quyết giải quyết các tranh chấp trong xã hội hoặc áp dụng các chế tài xử phạt các hành vi phạm tội
Hiện nay, thi hành án ở Việt Nam được giao cho ba hệ thống cơ quan cùng quản lý là Bộ Tư pháp, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, trong đó Bộ Tư pháp được giao nhiệm quản lý thi hành các Bản án, Quyết định về dân sự, kinh tế, lao động, hành chính và các Quyết định về dân sự trong các Bản án, Quyết định về hình
sự Do đó, trong thời gian qua đã nảy sinh nhiều bất cập, sự thiếu tập trung thống nhất trong việc quản lý thi hành án đã dẫn đến tình trạng án dân sự tồn đọng kéo dài Vì vậy, Nghị quyết 48-NQ/TW ngày 24/5/2005 của Bộ Chính trị
về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm
2010 định hướng đến năm 2020 đã khẳng định: “Xác định Bộ Tư pháp là cơ quan giúp Chính phủ quản lý nhà nước thống nhất về công tác thi hành án” Tiếp theo Nghị quyết 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị cũng đã tiếp tục khẳng định: “Chuẩn bị các điều kiện về cán bộ, cơ sở vật chất để thực hiện chuyển giao công tác thi hành án cho Bộ Tư pháp” Đây là một chủ trương lớn
và hoàn toàn đúng đắn của Đảng, phù hợp với xu thế chung ở nhiều nước trên thế giới và khu vực Hiện nay, các nước như Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Hoa kỳ, Pháp, Na Uy, Phần Lan, Đan Mạch, Slovakia, Estonia, Latvia, v.v và gần đây là Liên Bang Nga, Thái Lan đều giao cho Bộ Tư pháp quản lý công tác thi hành án phạt tù Qua nghiên cứu về cơ quan nhà nước quản lý thi hành án phạt tù ở các quốc gia trên thế giới cho thấy: Tính trên tổng số 153 quốc gia
Trang 5được tổng hợp thì có 100 quốc gia (chiếm 65%) giao cho Bộ Tư pháp quản lý thi hành án phạt tù; còn lại do Bộ Nội vụ, Bộ Công an và các cơ quan khác quản lý thi hành án phạt tù nhưng đều chiếm tỉ lệ rất nhỏ
Thi hành án dân sự là hoạt động do Cơ quan thi hành án dân sự tiến hành theo những thủ tục, trình tự nhất định, nhằm đưa các bản án, quyết định dân sự
dã có hiệu lực thi hành của Toà án ra để thi hành Các bản án, quyết dịnh dấnự của Toà án không phải chỉ bao gồm bản án, quyết định do Toà dân sự tuyên về những vấn đề hoàn toànội dung dân sự như trả nợ, dòi nhà cho thuê… mà còn về
ly hôn, cấp dưỡng nuôi con… (án hôn nhân và gia đình), trả tiền công lao động… (án lao động), phạt tiền do vi phạm hợp đồng… (án kinh tế), thanh toán cho các chủ nợ có bảo dảm… (án về phá sản), bồi thường thiệt hại và các nghĩa
vụ khác (phần dân sự trong các bản án, quyết định hình sự, hành chính) Các bản
án, quyết định dân sự không chỉ bao gồm các bản án, quyết định của Toà án và Trọng tài Việt Nam mà cả các bản án, quyết định dân sự của Toà án nước ngoài được công nhận và cho thi hành tại Việt Nam Như vậy, thi hành án dân sự là một hoạt động có phạm vi rất rộng, bên cạnh hoạt động thi hành án hình sự là hoạt động gắn liền với việc thi hành các phán quyết của Toà án hình sự
1.2 Thực trạng công tác thi hành án dân sự trên địa bàn thành phố Vinh giai đoạn 2008 – 2010
Xác định rõ vai trò và tầm quan trọng của công tác THADS nên trong những năm qua Cơ quan Thi hành án dân sự Thành phố Vinh đã phát huy và thực hiện tốt vai trò, nhiệm vụ chính trị của mình, góp phần quan trọng tạo nên bước chuyển biến cơ bản đối với công tác Thi hành án dân sự trên địa bàn Thành phố và hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị của địa phương
Với 25 phường, xã với số dân khoảng 347.500, là trung tâm Chính trị – Kinh tế văn hoá tỉnh nói riêng và của khu vực Bắc Trung bộ nói chung, nhưng bên cạnh đó cũng là “điểm nóng” của các tệ nạn xã hội và các hành vi trái pháp luật cũng như sự phức tạp phát sinh trong các mối quan hệ dân sự Vì vậy hàng năm Cơ quan Thi hành án dân sự Thành phố Vinh phải thụ lý và tổ chức thi hành một số lượng án rất lớn
Trang 61.2.1 Năm 2008
- Tổng số việc thụ lý giải quyết: 3.725 việc = 35.398.368.590 đồng;
- Trong đó số uỷ thác thi hành án: 167 việc = 1.289.361.000 đồng;
- Tổng số việc phải thi hành là 3.479 việc = 33.060.650.830 đồng;
- Số việc có điều kiện: 3.184 việc = 26.257.290.100 đồng;
- Số việc đã thi hành xong 2.995 việc = 17.610.393.280 đồng;
Tỷ lệ thi hành xong/Tổng số có điều kiện thi hành đạt 86,08% so với chỉ tiêu ngành giao là 78% (Vượt chỉ tiêu ngành giao là 8,08%);
Tỷ lệ thực thu/Tổng số có điều kiện đạt 74% so với chỉ tiêu tỉnh giao là 57% (Vượt chỉ tiêu ngành giao là 17%);
1.2.2 Năm 2009
- Tổng số việc thụ lý giải quyết: 3.981 việc = 37.831.115.530 đồng;
- Số việc ủy thác: 36 việc = 83.351.250 đồng;
- Tổng số việc phải thi hành: 3.975 việc = 37.999.795.420 đồng;
- Trong đó số việc có điều kiện: 2.806 việc = 23.653.797.260 đồng, đã thi hành xong 2036 việc gồm:
+ Thi hành xong hoàn toàn: 1.839 việc;
+ Số việc thi hành đều: 43 việc;
+ Số việc đình chỉ: 154 việc
Tỷ lệ thi hành xong/tổng số việc có điều kiện đạt 95,5% (Vượt chỉ tiêu 8,34%; chỉ tiêu tỉnh giao là 86%) Tỉ lệ đạt cao hơn cùng kỳ năm trước là 7,64 %
* Số việc chưa có điều kiện: 1169 việc gồm:
+ Số việc hoãn: 820 việc;
+ Số việc trả đơn: 89 việc;
+ Số tạm đình chỉ: 48 việc;
Trang 7+ Số việc chưa có điều kiện vì lý do khác: 212 việc.
1.2.3 Năm 2010
- Tổng số vụ việc thụ lý là 4081 việc = 38.781.407.303 đồng
Trong đó:
+ Số vụ việc lưu hạ năm 2009 chuyển sang là: 1642 việc = 17.590.824.000 đồng
+ Số vụ việc mới thụ lý năm 2009 là: 2439 việc = 21.190.479.000 đồng
+ Số việc uỷ thác: 32 việc = 74 090.000 đồng
Tổng số vụ việc phải thi hành án là: 4049 việc = 38.707.213.000 đồng
+ Số vụ việc có điều kiện thi hành: 2599 việc = 21 908.845.000 đồng
+ Số vụ việc chưa có điều kiện thi hành: 1450 việc = 16.798.368.000 đồng Kết quả thi hành với số tiền là: 16.973.645 đồng
- Số việc thi hành xong: 2405 vụ việc = 14.141.234.000 đồng, đạt tỷ lệ 93% vượt chỉ tiêu thi đua ngành là 13%, vượt so với năm 2009 là 358 vụ việc Trong đó:
+ Thi hành xong hoàn toàn: 2212 việc
+ Thi hành đều: 48 việc
+ Đình chỉ thi hành án: 145 việc
Số vụ việc giải quyết xong: 2499 việc đạt 61% so với tổng số hồ sơ thụ lý
Kết quả giải quyết án tồn đọng: 635 hồ sơ đạt 38.6% vượt chỉ tiêu thi đua 23.6%
1.2.4 Năm 2011
- Tổng số việc phải thi hành là: 3.777 việc, giảm 123 số việc so với năm
2010 Số thụ lý mới 2.658 việc, tăng 100 việc so với năm 2010 gồm:
+ 2.641 việc có điều kiện thi hành = 70%
Trang 8+ 1.126 việc chưa có điều kiện thi hành = 30%.
Trong số việc có điều kiện thi hành đã thi hành xong 2.525 việc, đạt 95%, giảm so với cùng kỳ năm 2010 là 34 việc = 1,6%
- Tổng số tiền phải thu là: 49.716.923.000, tăng 9.351.889.000 đồng so với năm 2010, số thụ lý mới 22.032.578.000 đồng, tăng 4.223.084.000 đồng so với năm 2010, trong đó:
+ Số có điều kiện thi hành: 21.861.159.000 đồng
+ Số chưa có điều kiện thi hành: 27.855.764.000 đồng
Đã thi hành được: 20.410.638.000 đồng, đạt 93% số tiền có điều kiện thi hành, tăng so với năm 2010 là: 9.901.559.000 đồng = 48%
Với những kết quả đạt được nên trong nhiều năm liền, Cơ quan Thi hành
án dân sự Thành phố Vinh được Bộ Tư Pháp, UBND Tỉnh tặng cờ thi đua xuất sắc Đặc biệt, ngày 25-2-2009, Chủ tịch nước đã tặng Huân chương lao động hạng 3 cho Cơ quan Thi hành án dân sự Thành phố Vinh Những kết quả đó đã tạo được những bước phát triển mới góp phần làm nên sự chuyển biến căn bản
về chất và lượng đối với công tác thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Nghệ An nói chung và Thành phố Vinh nói riêng Đây là tiền đề để thời gian tới Cơ quan Thi hành án dân sự Thành phố Vinh tiếp tục phát huy làm tốt hơn nữa nhiệm vụ
của mình, xứng đáng là lá cờ đầu trong công tác THADS ở tỉnh Nghệ An.
1.3 Những thuận lợi và khó khăn trong công tác thi hành án dân sự trên địa bàn thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An
3.1 Những thuận lợi
- Đến nay đã có Luật thi hành án dân sự năm 2008 điều chỉnh tạo thuận lợi cho mọi hoạt động của cơ quan Bởi Luật này quy định nguyên tắc, trình tự, thủ tục thi hành bản án, quyết định dân sự, hình phạt tiền, tịch thu tài sản, truy thu tiền, tài sản thu lợi bất chính, xử lý vật chứng, tài sản, án phí và quyết định dân sự trong bản án, quyết định hình sự, phần tài sản trong bản án, quyết định hành chính của Toà án, quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh có liên quan đến tài sản của bên phải thi hành án của Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh và quyết
Trang 9định của Trọng tài thương mại (sau đây gọi chung là bản án, quyết định); hệ thống tổ chức thi hành án dân sự và Chấp hành viên; quyền, nghĩa vụ của người được thi hành án, người phải thi hành án, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động thi hành án dân sự
- Thời gian qua ngoài sự nỗ lực cố gắng vượt bậc của tập thể các bộ Công chức Cơ quan Thi hành án dân sự Thành phố Vinh đã nhận được sự quan tâm kịp thời, sâu sát và đồng bộ của các hệ thống chính trị tại địa phương Ban thường vụ Thành uỷ, UBND Thành phố đã có chỉ thị về tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác Thi hành án dân sự trên địa bàn Cơ quan Thi hành án dân sự Thành phố Vinh đã kịp thời tổ chức triển khai sâu rộng, cụ thể đến các Cơ quan nội chính, Cơ quan chức năng, các tổ chức đoàn thể trên địa bàn Thành phố Vinh, trong đó khẳng định được vai trò của Đảng uỷ, Chính quyền, Công an phường xã là nơi trực tiếp quản lý con người và tài sản của đối tượng phải thi hành án
- Cơ quan thi hành án dân sự Thành phố đã chủ trì tổ chức các cuộc họp trên tất cả các phường xã với sự tham gia đầy đủ của đại diện các Ban ngành và ban cán sự Khối, xóm Thông qua các cuộc họp với nội dung, kế hoạch hoạt động cụ thể đã thực sự là một bước đột phá làm chuyển biến tích cực trong nhận thức của mọi người về vai trò, ý nghĩa và tầm quan trọng của công tác thi hành
án dân sự, từ đó xác định và nâng cao được ý thức trách nhiệm của mình trong qua trình phối hợp giúp Cơ quan Thi hành án dân sự Thành phố thực hiện tốt nhiệm vụ Kết quả đạt được năm sau luôn cao hơn năm trước Vận dụng linh động và sáng tạo trong quan hệ phối hợp
- Cơ quan Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Vinh thường xuyên có công văn phối hợp với Cơ quan Công an thành phố, do đó đã trực tiếp triệu tập những đương sự đang thi hành án lên Trụ sở công an thành phố để yêu cầu thi hành án Sự phối hợp này đã giúp Cơ quan Thi hành án dân sự Thành phố những năm qua giảm được một lượng án tồn đọng đáng kể và đó cũng được xem là sự phối hợp có hiệu quả thực sự và cần được nhân rộng;
Trang 10- Cơ quan đóng trên địa bàn có phong trào văn hoá mạnh, trình độ dân trí cao, luôn nhận được sự giúp đỡ của nhân dân nên cũng tạo ra sự thuận lợi trong công tác hoạt động;
- Chi cục Thi hành án dân sự thành phố Vinh có trụ sở làm việc, phương tiện trang thiết bị tương đối đầy đủ nên cũng giúp cho cán bộ, nhân viên của Phòng thuận lợi trong công tác giải quyết công việc
3.2 Những khó khăn, tồn tại
- Tình trạng thiếu tập trung, thống nhất trong công tác quản lý thi hành án nói chung và thi hành án dân sự nói riêng Hiện nay, hoạt động THADS do cơ quan Tư pháp quản lý và tổ chức thi hành Trong khi thông lệ chung của nhiều nước trên thế giới thì công tác quản lý thi hành án gồm cả dân sự và hình sự được tập trung thống nhất vào một đầu mối và thường do một cơ quan nhà nước
ở Trung ương quản lý mà phổ biến là Bộ Tư pháp Do đó, để đáp ứng yêu cầu của hội nhập kinh tế, quốc tế đòi hỏi chúng ta phải đổi mới công tác thi hành án theo hướng tập trung thống nhất công tác quản lý thi hành án vào một đầu mối
mà cụ thể là Bộ Tư pháp
- Thiếu sự gắn kết giữa công tác thi hành án hình sự và thi hành án dân sự, đặc biệt là các vụ án hình sự có bồi thường thiệt hại nên đã làm giảm đáng kể hiệu quả công tác thi hành án nói chung
- Do yêu cầu của công cuộc cải cách tư pháp đòi hỏi phải sớm đổi mới công tác thi hành án nói chung và thi hành án dân sự nói riêng Các vấn đề trọng tâm của cải cách tư pháp đã được đặt ra trước mắt và lâu dài như tổ chức, sắp xếp lại hệ thống Toà án theo thẩm quyền xét xử được phân theo khu vực mà không phụ thuộc vào đơn vị hành chính như hiện nay; tăng thẩm quyền xét xử cho Toà án nhân dân cấp huyện; nâng cao trách nhiệm của Uỷ ban nhân dân cấp
xã và của các cơ quan chuyên môn của Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh trong việc thi hành án; xã hội hoá các hoạt động tư pháp, bổ trợ tư pháp trong đó có yêu cầu phải từng bước xã hội hoá hoạt động thi hành án, đặc biệt là xã hội hoá hoạt động thi hành án dân sự, v.v đặt ra yêu cầu phải đổi mới một cách toàn diện và sâu sắc công tác thi hành án dân sự cho phù hợp với tình hình mới hiện nay