TÍNH TẤT YẾU KHÁCH QUAN CỦA VIỆC CÒN TỒN TẠI NHIỀU THÀNH PHẦN KINH TẾ

ĐẶT VẤN ĐỀNền kinh tế nhiều thành phầntrong thời kì quá độ lên chủ nghĩ xã hội, được xác lập trên cơ sở khách quan của sự tồn tại nhiều loại hình sở hữu về tư liệu sản xuất, với những hì

MỤC LỤC trang

ĐẶT VẤN ĐỀ……… 2

I.LÍ THUYẾT………2

1.Bản chất của các thành phần kinh tế……… 2

2.Các thành phần kinh tế………3

a.Kinh tế nhà nước……….3

b.Kinh tế hợp tác mà nòng cốt là kinh tế hợp tác xã……… 3

c.Kinh tế tư bản nhà nước……… 4

d.Kinh tế cá thể, tiểu chủ………4

e.Kinh tế tư bản tư nhân……….5

II.TÍNH TẤT YẾU KHÁCH QUAN CỦA VIỆC CÒN TỒN TẠI NHIỀU THÀNH PHẦN KINH TẾ………5

1.Nguyên nhân……… 5

2 Lợi ích………6

III.TÍNH TẤT YẾU KHÁCH QUAN CỦA CƠ CẤU KINH TẾ NHIỀU THÀNH PHẦN………6

1.Cơ sở lí luận………6

2 Cơ sở thực tiễn………7

KẾT THÚC VẤN ĐỀ ……….8

ĐẶT VẤN ĐỀ

Nền kinh tế nhiều thành phầntrong thời kì quá độ lên chủ nghĩ xã hội, được xác lập trên cơ sở khách quan của sự tồn tại nhiều loại hình sở hữu

về tư liệu sản xuất, với những hình thức tổ chức kinh tế đa dạng, đan xen hỗn hợp, và tương ứng với nó là những hình thức phân phối khác nhau, trong đó hình thức phân phối lao động tất yếu ngáy càng giữ vai trò là hình thức phân phối chủ đạo Ta biết rằng “Sự tồn tại nền kinh tế nhiều thành phần là một tất yếu trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam” Để làm rõ vấn đề này ta đi vào một số bước lập luận sau:

I LÍ THUYẾT.

Thành phàn kinh tế bao gồm những đơn vị kinh tế mà được đặc trưng bởi một hình thức sở hữu nhất định về tư liệu sản xuất, do đó có quan hệ

tổ chức quản lí và quan hệ phân phối tương ứng với nó

1.Bản chất của các thành phần kinh tế.

Bước vào thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội, trong nền kinh tế mới, số lượng các thành phần kinh tế và tỉ trọng mỗi thành phần kinh tế có thể khác nhau, tùy theo đặc điểm lịch sử cụ thể của từng nước Trong điều kiện, nửa phong kiến đi lên chủ nghĩa xã hội, không qua chế độ tư bản chủ nghĩa, kết cấu kinh tế xã hội trong thời kì quá độ ngày càng phức tạp,

nó vừa có quan hệ tiền tư bản chủ nghĩa và tư bản chủ nghĩa Đảng ta đã xác định nền kinh tế nước ta hiện nay có các thành phần kinh tế sau đây

2.Các thành phần kinh tế.

a, Kinh tế nhà nước.

Bao gồm các doanh nghiệp nhà nước và các tái sản thuộc sở hữu nhà nước như, đất đai, ngân sách các nguồn dự trữ… phần vốn nhà nước góp vào các doanh nghiệp cổ phần hay liên doanh với các doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế khác

Quốc cữu hóa xã hội chủ nghĩa những tư liệu sản xuất của bọn tư sản mại bản và tay sai đế quốc Cải tạo xã hội chủ nghĩa thành phần kinh tế tư bản

tư nhân Nhà nước đầu tư xây dựng các doanh nghiệp nhà nước trong các nghành công nghiệp, nông nghiệp, giao thông, vận tải, xây dựng… Kinh

tế nhà nước giư vai trò chủ đạo trong nền kinh tế quốc dân, làm dòn bẩy thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và giải quyết những vấn đề xã hội, mở đường hướng dẫn, hỗ trợ các thành phần khác cùng phát triển

b.Kinh tế hợp tác mà nòng cốt là kinh tế hợp tác xã.

Kinh tế hợp tác xã là hình thức liên kết tự nguyện của những người lao động, nhằm kết hợp sức mạnh cưa từng thành viên với sức mạnh tập thể,

để giả quyết có hiệu quả hơn những vấn đề của sản xuất, kinh doanh và đời sống

Hợp tác xã được tổ chức trên cơ sở đóng góp cổ phần, và sự tham gia lao động trực tiếp của các xã viên, phân phối theo kết quả lao động và theo cổ phần, mọi xã viên có quyền như nhau đối với công việc chung Hợp tác xã được phát triển rộng rãi và đa dạng trong các ngành nghề ở

nông thôn và thành thị, nó giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân

c.Kinh tế tư bản nhà nước.

Đó là những đơn vị kinh tế thành phần do sự liên doanh giữa nhà nước

xã hội chủ nghĩa với tư bản tư nhân trong nước hoặc với tư bản tư nhân nước ngoài, ra đời do nhà nước tư bản chủ nghĩa góp cổ phần hoặc cho thuê tài sản, hoặc liên doanh với tư nhân trong nước và nước ngoài Kinh

tế tư bản nhà nước là cầu nối giữa sản xuất nhỏ với sản xuất lớn hoặc

‘nhịp cầu trung gian’ đi lên chủ nghĩa xã hội Đảng ta đã khẳng định, kinh

tế tư bản nhà nước có vai trò quan trọng trong việc động viên tiềm năng to lớn về vốn, công nghệ, khả năng tổ chức quản lí của nhà nước tư bản, vì lợi ích của bản thân họ cũng như xây dựng và phát triển đất nước

d.kinh tế cá thể, tiểu chủ.

Kinh tế cá thể tiểu chủ của nông dân, thợ thủ công, người làm thương nghiệp và dịch vụ cá thể, bao gồm những địa vị kinh tế và những hoạt động kinh doanh dựa vào vốn và sức lao động của từng hộ là chủ yếu Kinh tế cá thể tiểu chủ có vị trí rất quan trọng lâu dài trong nhiều ngành, nghề ở nông thôn và thành thị Nó có điều kiện phát huy nhanh và hiệu quả, tiềm năng về vốn, sức lao động, do đó việc mở rộng sản xuất của kinh tế cá thể, tiểu chủ, dựa trên hình thức sở hữu tư nhân nhỏ về tư liệu sản xuất và sức lao động của bản thân, gia đình Các đơn vị kinh tế cá thể, tiểu chủ có thể tồn tại độc lập hoặc tham gia các loại hình kinh tế hợp tác, hoặc liên doanh liên kết với các doanh nghiệp nhà nước dưới nhiều hình thức

e.Kinh tế tư bản tư nhân.

Kinh tế tư bản tư nhân là các đơn vị kinh tế mà vốn do một hoặc một số nhà tư bản góp lại để sản xuất, kinh doanh và thuê mướn nhân công Kinh

tế tư bản tư nhân có hình thức là xí nghiệp tư doanh hay xí nghiệp cổ phần kinh tế tư bản tư nhân dựa trên dựa trên sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất và bóc lột lao động làm thuê

Kinh tế tư bản tư nhân được kinh doanh trong các ngành nghề có lợi cho quốc kế dân sinh và pháp luật không cấm nhà nước xã hội chủ nghĩa có thể góp vốn cổ phần hoặc cho thuê tài sản, hoặc liên doanh với tư bản tư nhân trong và ngoái nước

II.TÍNH TẤT YẾU KHÁCH QUAN CỦA VIỆC CÒN TỒN TẠI NHIỀU THÀNH PHẦN KINH TẾ.

1.Nguyên nhân.

Do thời kì quá độ còn tồ tại những thành phần kinh tế do lịch sử để lại

và còn có lợi cho sự phát triển kinh tế của chủ ngĩa xã hội do chính sách cải tạo xã hội chủ nghĩa nền kinh tế cũ nảy sinh những thành phần kinh tế mới ra đời (kinh tế nhà nước, kinh tế hợp tác) Do yêu cầu xây dựng xã hội mới và nền kinh tế mới nên các thành phần kinh tế mới ra đời (kinh tế nhà nước, kinh tế hợp tác) Sự tồn tại nền kinh tế nhiều thành phần, đã khắc phục được tình trạng đặc quyền, tạo ra động lực cạnh tranh giữa hai thành phần kinh tế Do vậy, phát triển nền kinh tế nhiều thành phần là đặc trưng cơ bản của nền kinh tế quá độ, vừa tất yếu cần thiết, vừa là phương tiện để đạt được mục đích của nền sản xuất xã hội

2.Lợi ích.

Có tác dụng thúc đẩy tăng năng xuất lao động, tăng trưởng kinh tế, tạo điều kiện nâng cao hiệu quả kinh tế trong các thành phần kinh tế và toàn

bộ nền kinh tế Góp phần khôi phục kinh tế cho sự tồn tại và phát triển của kinh tế hàng hóa mà trước đây đã xóa nôn nóng một cách không tự giác Cho phép sử dụng hiệu quả sức mạnh tổng hợp của các thành phần kinh tế trong nước, tạo điều kiện khai thác về vốn, khoa học công nghệ mới trên thế giới.Tạo điều kiện mở rộng các hình thức kinh tế quá độ, trong đó các hình thức chủ nghĩa tư bản nhà nước như những cấu nối đi lên chủ nghĩa xã hội

III.TÍNH TẤT YẾU KHÁCH QUAN CỦA CƠ CẤU KINH

TẾ NHIỀU THÀNH PHẦN.

1.Cơ sở lí luận.

Sự tồn tại của các thành phần kinh tế hay của cơ cấu kinh tế nhiều thành phần trong thời kì quá độ ở nước ta Trước hết, bắt nguồn từ quy luật kinh

tế phải phù hợp với tính chất và trình độ phát trển của lực lượng sản xuất sản xuất muốn phát triển thì phải có sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Nếu như trong nền kinh tế, lực lượng sản xuất phát triển với nhiều tính chất và trình độ khác nhau thì tất yếu tồn tại nhiều quan hệ sản xuất khác nhau, mà trước hết tồn tại nhiều hình thức sở hữu khác nhau Trong đó luôn có quan hệ sở hữu, thành phần kinh tế giữ vai tró chủ đạo của nền kinh tế thống nhất

Ở nước ta, khi bước vào thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội điểm xuất phát về lực lượng sản xuất, phân công lao động xã hội, năng xuất lao động

và trình độ phát triển kinh tế còn thấp và không đếu giữa các xí nghiệp, giữa các ngành, giữa các vùng, công cụ lao động còn tồn tại nhiều trình

độ khác nhau, có cả thủ công thô sơ, máy móc, cơ khí, tự động hóa, người lao động có người không lành nghề, có người lành nghề Do đó tất yếu tồn tại nhiều cách thức kết hợp tư liệu sản xuất với sức lao động nhiều quy mô trình độ sản xuất khác nhau, nhiều thành phần kinh tế khác nhau

Sự tồn tại của cơ cấu kinh tế nhiều thành phần còn được bắt nguồn từ yêu cầu của quy luật kinh tế, của sản xuất và trao đổi hàng hóa Sản xuất hàng hóa bên cạnh những khuyết tật vốn có, bản thân nó cũng có rất nhiều

ưu thế, hơn hẳn sản xuất tự cung tự cấp, trong nền sản xuất và trao đổi hàng hóa, dưới tác động của quy luật kinh tế của sản xuất và trao đổi hàng hóa, như quy luật giá trị, quy luật cạnh tranh, quy luật cung cầu, làm cho sản xuất hàng hóa được nhanh, nhiều, tốt, rẻ, đáp ứng được nhu cầu của

xã hội ngày càng đầy đủ hơn

Vậy, để thúc đẩy sản xuất hàng hóa phát trển, trước hết phải khôi phục

sự tồn tại của nó, đó là các hình thức sở hữu khác nhau về tư liệ sản xuất điều đó cũng có nghĩa là phải khuyền khích, dua trì và phát triển các thành phần kinh tế Sản xuất hàng hóa tồn tại là tất yếu, có lợi, thì sự tồn tại các thành phần kinh tế cũng là tất yếu và cần thiết

2.Cơ sở thực tiễn.

Nền kinh tế nước ta do lịch sử để lại vẫn là nền kinh tế có cơ cấu nhiều thành phần đẻ cải biến thành phần kinh tế đó Cải biến quan hệ sản xuất

mới cao hơn, đòi hỏi phải có những điều kiện kinh tế xã hội, chính trị vật chất, kĩ thuật, trình độ quản lí, và một khoảng thời gian nhất định Trong

đó, nước ta mới thoát khỏi chiến tranh, lực lượng sản xuất còn kém phát triển, năng xuất lao động thấp, chưa thể có được những điều kiện đó

Khi tiến hành công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội , nền kinh tế nước

ta có thêm thành phần kinh tế mới, như kinh tế quốc doanh và kinh tế tập thể Các thành phần kinh tế mới và cũ tồn tại đan xen nhau, tạo nên đặc điểm của nền kinh tế trong thời kì quá độ ở nước ta Thực tiễn lịch sử cho thấy, hầu như không có nước nào, có một nền kinh tế thuần nhất, tức chỉ tồn tại duy nhát một kiểu quan hệ sản xuất và do đó có một thành phần kinh tế , khi ngiên cứu giai đoạn cao của chủ nghĩa tư bản, tức giai đoạn chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước, Lê-Nin cũng đã rút ra kết luận là: không có chủ nghĩa tư bản thuần túy, mà ở đó chỉ có duy nhất một quan hên sản xuất tư bản chủ nghĩa, một thành phần kinh tế tư bản tư nhân Cho đến nay, nhiêu nhân định đó của Lê-Nin vẫn được giữ nguyên giá trị Bên cạnh thành phần kinh tế tư bản tư nhân chiếm địa vị thống trị, còn tồn tại và phát triển các thành phần kinh tế khác như: kinh tế tư bản nhà nước, kinh tế sản xuất hàng hóa nhỏ, và các loại hình sản xuất, kinh doanh dựa trên các loại sở hữu đan xen khác Chính sự tồn tại của chúng góp phần phát huy kết hợp mọi tiềm năng của đất nước để phát triển kinh tế

Ở nước ta, trong thời gian qua, việc khuyến khích phát trrieenr các thành phần kinh tế, đã đem lại những kết quả, nó góp phần khai thác được mọi tiềm năng của từng thành phần kinh tế, cũng như sức mạnh tổng hợp của các thành phần kinh tế đó là những tiềm năng về vốn, kĩ thuật, sức lao động, kinh nghiệm tổ chức quản lí

Ngoài ra, việc khuyến khích các thành phần kinh tế phát triển, còn có tác dụng góp phần tận dụng được sức msnhj củ nền kinh tế quốc tế, khắc phục được tình trạng biệt lập của nền kinh tế nước ta với nền kinh tế thế giới bằng cách, thông qua sự đầu tư và hợp tác quốc tế bởi vì sự đầu tư và hợp tác quốc tế thường gắn với kĩ thuật và công nghệ tiên tiến của thế giới

KẾT THÚC VẤN ĐỀ

Vì chúng ta chưa có điều kiện chuyển từ nền tiểu sản xuất lên chủ nghĩa

xã hội, bởi vậy, trong một mức độ nào đó, chủ nghĩa tư bản là không thể tránh khỏi, nó là sản vật tự nhiên của nền tiểu sản xuất và trao đổi bởi vậy chung ta phải lợi dụng chủ nghĩa tư bản làm mắt xích trung gian giữa nền tiểu sản xuất và chủ nghĩa xã hội, làm phương tiện, con đường,phương pháp, phương thức để tăng lực lượng sản xuất Vì thế, sự tồn tại và phát triển của nền kinh tế nhiều thành phần là tất yếu

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.Giáo trình “những nguyên lí cơ bản chủ ngĩa Mác-Lênin”

2 “kinh tế chính trị” Nhà xuất bản chính trị quốc gia

3 “kinh tế chính trị học Mác-Lênin” trường đại học luật hà nội

4 tập bài giảng “kinh tế chính trị Mác-Lênin” Trường đại học luật hà nội