Trên cơ sở kiến thức đã học về tình hình tội phạm anh (chị) hãy trình bày nhận thức cá nhân về tình hình tội phạm

Tuy nhiên, có nhiều quan điểm khác nhau khi các tác giả đưa ra khái niệm của tình hình tội phạm, điều này tất yếu dẫn đến nhận thức không thống nhất ở người đọc cũng như người học, cụ th

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ……….… 1

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ……… 1

I Những vấn đề chung về tình hình tội phạm……… 1

1.Khái niệm tình hình tội phạm… ……….1

2 Các nội dung của tình hình tội phạm……… 3

2.1.Thực trạng của tình hình tội phạm……… 3

2.1.1 Tội phạm rõ… ……… 4

2.1.2.Tội phạm ẩn ……… 4

2.1.3 Chỉ số tội phạm ……….6

2.1.4.Thông số về nạn nhân ………6

2.2.Diễn biến (động thái) của tình hình tội phạm………….……… 6

2.3.Cơ cấu và tính chất của tình hình tội phạm……….7

3 Ý nghĩa của việc nghiên cứu tình hình tội phạm ……….8

II Tình hình tội phạm ở thực tiễn Việt Nam………8

KẾT THÚC VẤN ĐỀ……… ……….15

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO… 16

ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong giai đoạn đầu, nước ta vẫn còn là một nước kém phát triển, sự du nhập của các nền văn hóa ngoại lai vẫn chưa nhiều Nhưng khi đất nước lao vào tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế hòa nhập cùng thế giới thì những dòng văn hóa ngoại lai đổ dồn vào Việt Nam Nhưng có một bộ phân không tiếp thu những dòng văn hóa tốt đẹp mà lại tiếp thu những dòng văn hóa tiêu cực (văn hóa phẩm đồi trụy, văn hóa phẩm mang tính kích động trái với thuần phong mĩ tục của dân tộc, ) làm nảy sinh nhiều vấn đề như những tội phạm trước đây không có giờ lại phát sinh hoặc trước đây ít giờ lại gia tăng và độ nguy hiểm cao hơn Vì vậy, để có thể có những hiểu biết đầy đủ về tình

hình tội phạm em xin đi tìm hiểu vấn đề: “Trên cơ sở kiến thức đã học về tình hình tội phạm anh (chị) hãy trình bày nhận thức cá nhân về tình hình tội phạm”.

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I.Những vấn đề chung về tình hình tội phạm.

1.Khái niệm tình hình tội phạm.

Tình hình tội phạm là một khái niệm đặc thù của tội phạm học Nghiên cứu về tình hình tội phạm giúp ta hiểu được “bức tranh” toàn cảnh về tội phạm (hoặc nhóm tội phạm hoặc một tội nào đó trong một không gian, thời gian nhất định)

Theo cuốn từ điển tiếng Việt, “tình hình” được hiểu là tổng thể chung những sự kiện, hiện tượng có quan hệ với nhau, diễn ra trong một không gian, thời gian nào đó cho thấy một tình trạng hoặc xu thế phát triển của sự vật Còn tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự (Điều 8 Bộ luật hình sự)

Về mặt thuật ngữ, tình hình tội phạm là một thuật ngữ của tội phạm học, nó là nội dung quan trọng của tội phạm học bởi vì việc hoạch định chính sách phòng ngừa tội phạm nhằm kiểm soát tội phạm trước hết phải dựa trên cơ sở nghiên cứu toàn diện về

tình hình tội phạm Tuy nhiên, có nhiều quan điểm khác nhau khi các tác giả đưa ra khái niệm của tình hình tội phạm, điều này tất yếu dẫn đến nhận thức không thống nhất ở người đọc cũng như người học, cụ thể dưới đây là một số quan điểm:

Theo cuốn Tội phạm học, luật hình sự, luật tố tụng hình sự về tội phạm học thì tình hình tội phạm là: một hiện tượng xã hội, pháp lí tiêu cực, được thay đổi về mặt lịch

sử, giai cấp, bao gồm tổng thể thống nhất (hệ thống) các tội phạm thực hiện trong một

xã hội (quốc gia) nhất định và khoảng thời gian nhất định

Theo giáo trình tội phạm học của Đại học Huế thì: tình hình tội phạm là hiện tượng xã hội, pháp lí – hình sự được thay đổi về mặt lịch sử, mang tính chất giai cấp bao gồm tổng thế thống nhất (hệ thống) các tội phạm thực hiện trong một xã hội (quốc gia) nhất định và trong khoảng không gian nhất định

Theo giáo trình tội phạm học của Đại học Quốc gia Hà Nội thì tình trạng phạm tội là hiện tượng xã hội tiêu cực mang thuộc tính xã hội, thường xuyên thay đổi, giai cấp, pháp luật hình sự và được phản ảnh bằng toàn bộ tình hình, cơ cấu, diễn biến của tổng thể các loại hoặc của một loại tội phạm đã xảy ra trong khoảng thời gian nhất định và trong một phạm vi nhất định

Theo giáo trình tội phạm học của Trường Đại học Luật Hà Nội thì tình hình tội phạm

là hiện tượng của xã hội tiêu cực, trái pháp luật hình sự, mang tính giai cấp và thay đổi theo quá trình lịch sử, được thể hiện ở tổng hợp các tội phạm cụ thể đã xảy ra trong xã hội và trong khoảng thời gian nhất định

Theo GS.TS Nguyễn Xuân Yêm thì tình hình tội phạm là toàn bộ tình hình, cơ cấu, động thái, diễn biến của các loại tội phạm hay từng loại tội phạm trong một gia đoạn nhất định xảy ra trong một lĩnh vực, một địa phương, trong phạm vi quốc gia, khu vực hoặc toàn thế giới trong một khoảng thời gian nhất định

Theo GS.TS Nguyễn Ngọc Hòa thì tình hình tội phạm là trạng thải, xu thế vận động của (các) tội phạm (hoặc một nhóm tội phạm hoặc một loại tội phạm) đã xảy ra trong một đơn vị không gian và đơn vị thời gian nhất định

Như vậy, có rất nhiều quan điểm khác nhau về tình hình tội phạm Tuy nhiên không nên quan niệm rằng tình hình tội phạm mang tính giai cấp, bởi vì không phải mọi tội phạm trong xã hội phát sinh đều do xung đột quyền lợi giữa các giai cấp đối kháng Trong xã hội có thể có một số tội phạm nảy sinh do xung đột quyền lợi giai cấp nhưng không phải mọi tội phạm nảy sinh đều do xung đột quyền lợi giai cấp Vì vậy, không thể lấy cái thiểu số đại diện cho tất cả Mặt khác, nếu cho rằng tình hình tội phạm mang tính trái pháp luật hình sự cũng chưa chính xác Chỉ có tội phạm mới có dấu hiệu trái pháp luật hình sự còn tình hình tội phạm là bức tranh phản ánh hiện tượng tiêu cực của xã hội bị Nhà nước và xã hội lên án

Như vậy, tình hình tội phạm là một thuật ngữ của tội phạm học chứ không phải dưới góc độ của luật hình sự và dưới góc độ tội phạm học thì không thể nói đến dấu hiệu về hình thức hay nội dung của tình hình tội phạm Tình hình tội phạm là bức tranh mô tả

về hiện tượng tiêu cực của xã hội – tội phạm Nội dung của bức tranh này có thể bị tác động và thay đổi bởi nhiều yếu tố, trong đó có yếu tố pháp luật

2 Các nội dung của tình hình tội phạm

2.1.Thực trạng của tình hình tội phạm

Thực trạng của tình hình tội phạm là tổng hợp các số liệu về tội phạm đã xảy ra, số lượng người thực hiện các tội đó, thông số về nạn nhân trên một địa bàn nhất định và trong khoảng thời gian nhất định Như vậy, để có cái nhìn khách quan và tương đối toàn diện về thực trạng của tình hình tội phạm, người nghiên cứu trước hết cần phải đồng thời làm sáng tỏ tội phạm rõ, tội phạm ẩn, chỉ số tội phạm và thông số về nạn nhân

2.1.1 Tội phạm rõ.

Tội phạm rõ là tội phạm đã xảy ra trên thực tế, đã bị phát hiện và xử lí hình sự và có trong thống kê hình sự chính thức Như vậy, được coi là tội phạm rõ khi có đủ ba nhân tố: có người chứng kiến hoặc phát hiện ra tội phạm; tội phạm đã tường thuật (tố cáo) với cảnh sát; cơ quan cảnh sát hoặc cơ quan áp dụng pháp luật khác khẳng định đó là hành vi vi phạm pháp luật hình sự Thời điểm được coi là tội phạm rõ khá sớm ngay

từ khi cơ quan cảnh sát nhận được tin báo về tội phạm và có sự xác nhận của cơ quan cảnh sát nhận được tin báo về tội phạm và có sự xác nhận của cơ quan cảnh sát hoặc

cơ quan áp dụng pháp luật khác là hành vi đó là vi phạm pháp luật hình sự

Tội phạm đã được xử lí về hình sự bao gồm: tội phạm đã có bản án kết tội có hiệu lực pháp luật (kể cả trường hợp được miễn trách nhiệm hình sự, được miễn hình phạt)

và các trường hợp đã được xác định là tội phạm nhưng đã bị đình chỉ mà không xét xử

vì lí do khác nhau như hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, chủ thể thực hiện đã chết Xác định tội phạm rõ phải dựa trên thông số về số vụ án đã xảy ra trên thực tế (chứ không phải vụ án xét xử trên thực tế) và chỉ làm như vậy mới phản ánh được tình hình tội phạm Thống kê của cơ quan cảnh sát phản ánh đầy đủ, bao quát hơn số liệu xét xử của Tòa án vì nhân tố quan trọng nhất phản ánh thực trạng của tình hình tội phạm là số vụ án hình sự xảy ra trên thực tế Thực tế cho thấy, số vụ án hình sự xảy ra

so với số vụ án hình sự đã tìm ra thủ phạm và bị đưa ra xét xử có độ vênh rất lớn Con

số vụ án hình sự tìm ra thủ phạm và bị đưa ra xét xử chiếm tỉ lệ thấp hơn nhiều so với con số vụ án hình sự xảy ra Do vậy, nếu đánh giá tình hình tội phạm mà chỉ dựa vào

số liệu xét xử của Tòa án thì chắc chắn phản ánh không đúng vì thực chất nó chỉ phản ánh phần nổi của tảng băng chìm

2.1.2.Tội phạm ẩn

Thuật ngữ tội phạm ẩn do Adolpe, nhà thiên văn học, toán học, xã hội học của Bỉ đưa ra lần đầu tiên vào năm 1830 Tội phạm ẩn là tội phạm đã xảy ra trên thực tế

nhưng không được tường thuật với cơ quan có thẩm quyền hoặc chưa bị phát hiện một cách chính thức và do vậy chưa bị đưa ra xét xử Tội phạm ẩn được chia làm hai loại

là tội phạm ẩn khách quan và tội phạm ẩn chủ quan:

+ Tội phạm ẩn khách quan là trường hợp tội phạm đã xảy ra trên thực tế nhưng do những nguyên nhân khách quan, cơ quan chức năng không phát hiện ra vụ phạm tội +Tội phạm ẩn chủ quan là tội phạm đã xảy ra trên thực tế, cán bộ hoặc cơ quan chức năng đã nắm được vụ việc nhưung do nhiều nguyên nhân khác nhau mà vụ án không được thụ lí, xử lí hình sự và do đó không có trong số liệu thống kê

Nguyên nhân dẫn tới tội phạm ẩn:

+ Nguyên nhân từ phía nạn nhân của tội phạm: nạn nhân không tố cáo về vụ phạm tội

có thể là do bị người phạm tội đe dọa, không tin tưởng vào cơ quan bảo vệ pháp luật,

sợ phiền hà hoặc sợ công khai bí mật về đời tư

+Nguyên nhân từ phía người phạm tội: Người phạm tội thực hiện tội phạm bằng thủ đoạn tinh vi xảo quyệt, hoặc người phạm tội đã đe dọa nạn nhân, người làm chứng hoặc người phạm tội đưa hối lộ…

+ Nguyên nhân từ phía các cơ quan chức năng: thái độ tinh thần thiếu trách nhiệm, cán bộ có hành vi nhận hối lộ,

+ Nguyên nhân từ phía người làm chứng: Người làm chứng không dám tố cáo do sợ

bị trả thù, sợ liên lụy, quen biết với đối tượng thực hiện hành vi phạm tội

Phương pháp xác định tội phạm ẩn: Các nhà tội phạm học trên thế giới thường tiến hành hai phương pháp điều tra cơ bản là điều tra về tội phạm học tự tường thuật và điều tra về nạn nhân của tội phạm Ngoài ra còn có thể xác định tội phạm ẩn dựa vào các nguồn khác như: số liệu từ bệnh viện,các trung tâm trợ giúp pháp lí,

Như vậy, tổng số các tội phạm đã được thực hiện bao gồm số lượng các tội phạm đã

bị phát hiện, điều tra, truy tố, xét xử về hình sự, số lượng tội phạm đã bị phát hiện nhưng không cần thiết áp dụng thủ tục xét xử của tòa án, số tội phạm đã bị phát hiện song chưa đủ điều kiện để đưa ra xét xử, và số lượng các tội phạm ẩn (số tội phạm đã xảy ra mà chưa bị phát hiện, chưa bị xử lí về hình sự, chưa có trong thống kê hình sự)

2.1.3 Chỉ số tội phạm

Chỉ số tội phạm được xác định để tìm hiểu mức độ phổ biến tội phạm trong dân

cư Chỉ số tội phạm được tính theo tỉ lệ số tội phạm (hoặc vụ phạm tội) trên 100.000 người dân (hoặc 10.000 người dân) Chỉ số tội phạm luôn được xác định gắn liền với một địa bàn nhất định và trong khoảng thời gian nhất định

2.1.4.Thông số về nạn nhân

Thông số về nạn nhân đóng vai trò quan trọng trong việc mô tả thực trạng của tình hình tội phạm Nạn nhân của tội phạm là những cá nhân, tổ chức bị hành vi phạm tội trực tiếp xâm hại gây ra những thiệt hại về thể chất, tinh thần, tài sản của các quyền, lợi ích hợp pháp khác Để làm sáng tỏ thông số về nạn nhân cần làm rõ những vấn đề sau đây: số lượng nạn nhân, thông tin về đặc điểm nhân thân của nạn nhân, thiệt hại 2.2.Diễn biến (động thái) của tình hình tội phạm

Diễn biến tình hình tội phạm là sự phản ánh xu hướng tăng, giảm hay ổn định của tội phạm nói chung (hoặc một nhóm tội) xảy ra trong khoảng thời gian nhất định và trên địa bàn nhất định

Diễn biến của Tình hình tội phạm là sự thay đổi về thực trạng và cơ cấu của tình hình tội phạm trong khoảng thời gian nhất định Nghiên cứu diễn biến tình hình tội phạm

có ý nghĩa rất quan trọng, nó không chỉ nhận diện được tình hình tội phạm rõ nét mà

còn dự đoán được ở mức tương đối xu hướng vận động của tội phạm trong thời gian tiếp theo

Diễn biến của tình hình tội phạm phụ thuộc vào các yếu tố xã hội như sự tăng trưởng hay suy thoái của nền kinh tế, vấn đề di dân, và sự thay đổi của pháp luật hình sự trong trường hợp mở rộng hoặc thu hẹp phạm vi trừng trị bằng hình sự Ngoài ra, diễn biến của tình hình tội phạm còn phụ thuộc vào hoạt động đấu tranh chống tội phạm trong xã hội và việc đăng kí kịp thời các tội phạm đã phát hiện, điều tra, xét xử tội phạm

2.3.Cơ cấu và tính chất của tình hình tội phạm

Cơ cấu và tính chất của tình hình tội phạm là những đặc điểm về chất của tình hình tội phạm và có mối liên hệ mật thiết với nhau Cơ cấu tình hình tội phạm có thể được xác định theo những tiêu chí sau:

+Cơ cấu của tình hình tội phạm theo tên chương của phần riêng trong Bộ luật hình sự +Cơ cấu của tình hình tội phạm theo tội danh cụ thể trong Bộ luật hình sự

+Cơ cấu của tình hình tội phạm theo hình thức phạm tội, đối với loại cơ cấu này người nghiên cứu sẽ xác định có bao nhiêu phần trăm người phạm tội đồng phạm, đơn lẻ và đặc biệt là phạm tội có tổ chức chiếm tỉ lệ bao nhiêu phần trăm

+Cơ cấu tội phạm theo nhân thân của người phạm tội,

Tính chất của tình hình tội phạm được làm sáng tỏ sau khi đã có sự nghiên cứu cơ cấu tình hình của tội phạm Chỉ khi cơ cấu của tình hình tội phạm được nghiên cứu một cách kĩ lưỡng theo các tiêu chí khác nhau thì tính chất của tình hình tội phạm càng định hình rõ nét, sáng tỏ hơn Từ việc nghiên cứu cơ cấu của tình hình tội phạm

có thể rút ra những điểm đặc trưng, có tính nổi bật của tình hình tội phạm đã có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc xây dựng biện pháp phòng ngừa

3 Ý nghĩa của việc nghiên cứu tình hình tội phạm

Đẩy mạnh công tác khảo sát, nghiên cứu đáng giá tình hình tội phạm trên phạm vi rộng để có bức tranh toàn cảnh về tình hình tội phạm Tình hình tội phạm không còn đơn thuần là con số cơ học phản ánh một hiện tượng tiêu cực mang bản chất xã hội

Nó có nguồn gốc là sản phẩn của xã hội, có nguyên nhân, có điều kiện phát sinh, phát triển từ chính xã hội đó đồng thời nó có mối quan hệ biện chứng với các hiện tượng

xã hội Khi nghiên cứu, đánh giá tình hình tội phạm phải đặt trong chính thể thống nhất với tình hình kinh tế, chính trị, giáo dục, văn hóa xã hội liên quan

Hiện nay nước ta đang đẩy mạnh công nghiệp hóa- hiện đại hóa đất nước, mở rộng hội nhập kinh tế quốc tế Do đó nó chịu sự tác động không nhỏ của tình hình tội phạm trên thế giới và sự phát sinh tội phạm từ những mặt tiêu cực của nền kinh tế thị trường Tội phạm mang tính quốc tế như: tội phạm về ma túy, rửa tiền, tài trợ khủng

bố sự báo sẽ có chiều hướng gia tằn, tính chất mức độ sẽ trở nên nguy hiểm hơn Công tác đấu tranh sẽ phải đặt trong mối quan hệ hợp tác quốc tế cao hơn

Để góp phần vào sự chuyển biến mạnh mẽ về trật tự an toàn xã hội, giữ vững kỉ cương pháp luật, làm giảm đáng kể tộ phạm cần phải xác định cho mình những nhiệm

vụ rõ ràng, có những lộ trình cụ thể Có thể thấy rằng công tác nghiên cứu tình hình tội phạm chính là những công việc phải tiến hành trong hoạt động nghiên cứu khoa học tội phạm học được thể hiện thông qua thực trạng, diễn biến, cơ cấu, tính chất của tình hình tội phạm nhằm hoàn thiện hệ thống lí luận và tác động trực tiếp có hiệu quả đến công tác đấu tranh phòng chống tội phạm ở nước ta qua các thời kì

II Tình hình tội phạm ở thực tiễn Việt Nam

Tình hình tội phạm ở Việt Nam trong những năm gần đây đang diễn biến tương đối

phức tạp Tình hình tội phạm ở nước ta trong 6 tháng đầu năm 2012 giảm 2.57% so với cùng kỳ năm 2011 So với một số nước trong khu vực và trên thế giới, tình hình

tội phạm ở nước ta chỉ ở mức trung bình với tỉ lệ 5,6 vụ án/100.000 dân Trong khi đó,

tỉ lệ này là 11,5 ở Thái Lan, 20,3 ở Nhật Bản và 39,5% ở Hoa Kỳ Tình hình tội phạm năm 2011 vẫn diễn biến phức tạp với gần 75.000 vụ phạm tội các loại Trong đó, nổi lên là tội phạm giết người; cướp, cướp giật tài sản; tội phạm hoạt động theo kiểu xã hội đen: đâm thuê, chém mướn, bảo kê, xiết nợ, đòi nợ thuê…

Tội phạm vị thành niên cũng tăng với gần 12.000 thanh thiếu niên phạm tội Đáng chú ý, tội phạm trộm cắp xảy ra nhiều, chiếm 51% tổng số vụ phạm pháp hình sự, phát sinh nhiều vụ sử dụng công nghệ cao trộm cắp tiền trong tài khoản cơ quan, cá nhân, trạm ATM Tội phạm sử dụng vũ khí quân dụng tăng 68,6% (500 vụ) với hành

vi gây án ngày càng nghiêm trọng, manh động và liều lĩnh Đáng lo ngại là nhiều đối tượng hình sự trong các băng nhóm đã triệt phá trước đây có biểu hiện hoạt động trở lại dưới hình thức thành lập doanh nghiệp, dịch vụ, nhà hàng, vũ trường, quán bar, cầm đồ để cho vay nặng lãi, tổ chức bảo kê hoạt động cờ bạc, cá độ bóng đá Trong 6 tháng đầu năm 2012 số vụ phạm pháp hình sự đã giảm 2,57%, tuy nhiên tình hình tội phạm hình sự vẫn còn diễn biến phức tạp Đặc biệt trong công tác phòng, chống tội phạm về kinh tế, tham nhũng, đã phát hiện hơn 6,1% về số vụ và 1,5% về số đối tượng, so với cùng kỳ năm 2011

Ba loại tội phạm trên là 3 loại tội phạm đã và đang được lực lượng CSHS công an

18 tỉnh, thành phố trọng điểm về ANTT triển khai Tính chất “trọng điểm” của 18 địa bàn nêu trên thể hiện rõ nét qua con số, gần 47% số vụ phạm pháp hình sự trên toàn quốc xảy ra ở các địa bàn này, tính từ đầu năm 2012 Theo ghi nhận của Cục CSHS, thời gian qua tại các địa bàn trọng điểm, hoạt động của các băng nhóm tội phạm có xu hướng gia tăng; tội phạm chống người thi hành công vụ ngày càng diễn biến phức tạp; cùng với đó là tình trạng tàng trữ, vận chuyển vũ khí, vật liệu nổ trái phép, tình trạng

sử dụng vũ khí “nóng” gây án có dấu hiệu tăng… Các tháng đầu năm 2012, công an