Tìm hiểu về quyền lợi có thể được bảo hiểm trong bảo hiểm con người. Phân tích một tình huống thực tế và tranh chấp hợp đồng bảo hiểm con người

So các biện pháp khác như phòng tránh, tiết kiệm, cứu trợ… thì bảo hiểm được coi là biện pháp hữu hiệu nhất và bảo hiểm con người đã ra đời nhằm đảm bảo ổn định đời sống cho mọi thành vi

MỤC LỤC

A ĐẶT VẤN ĐỀ 2

B NỘI DUNG 3

I Tìm hiểu về bảo hiểm con người 3

1 Khái niệm và đặc điểm của bảo hiểm con người 3

2 Phân loại bảo hiểm con người 4

II Quyền lợi có thể được bảo hiểm trong bảo hiểm con người 5

III Phân tích một tình huống thực tế về tranh chấp hợp đồng Bảo hiểm con người 10

1 Nội dung tình huống: 10

2 Nhận xét: 13

KẾT LUẬN 14

BÀI LÀM

A ĐẶT VẤN ĐỀ

Cuộc sống là cái quý nhất của con người Mà cuộc sống là cuộc vận động tổng hòa của cơ thể sống trong môi trường không gian và thời gian nhất định Trong khoảng không gian thời gian nào đó, người ta có thể hoàn toàn khỏe mạnh, sung mãn, tràn đầy sinh lực nhưng ai có thể đoán trước được có những rủi ro luôn có thể xảy đến bất cứ lúc nào và với bất kỳ ai như sinh bệnh, tai nạn xe cộ, ốm đau thậm chí là tử vong… Nhưng rủi ro đó không loại trừ bất kỳ ai, có thể là những người trụ cột của gia đình, vậy ai sẽ thay họ chăm sóc những người thân yêu khi không may họ gặp rủi ro?

So các biện pháp khác như phòng tránh, tiết kiệm, cứu trợ… thì bảo hiểm được coi là biện pháp hữu hiệu nhất và bảo hiểm con người đã ra đời nhằm đảm bảo ổn định đời sống cho mọi thành viên trong xã hội trước những rủi ro, tai nạn bất ngờ đối với thân thể, tính mạng sức khỏe…

Cho nên, để hiểu biết hơn về bảo hiểm con người cũng như quyền lợi

có thể được bảo hiểm khi phát sinh rủi ro của người được bảo hiểm, em xin

đi sâu, phân tích đề tài sau: “Tìm hiểu về quyền lợi có thể được bảo hiểm trong bảo hiểm con người Phân tích một tình huống thực tế và tranh chấp hợp đồng bảo hiểm con người”

B NỘI DUNG.

I Tìm hiểu về bảo hiểm con người.

1 Khái niệm và đặc điểm của bảo hiểm con người.

Bảo hiểm con người là sản phẩm bảo hiểm mà doanh nghiệp bảo hiểm chết bồi thường cho bên được bảo hiểm hoặc người thụ hưởng khi phát sinh

sự kiện bảo hiểm liên quan đến đối tượng bảo hiểm là tuổi thọ, tính mạng, sức khỏe và tai nạn con người, với điều kiện bên mua bảo hiểm phải đóng phí bảo hiểm đúng thỏa thuận

Bảo hiểm con người bao gồm tất cả các nghiệp vụ bảo hiểm có đối tượng được bảo hiểm là tuổi thọ, tính mạng, tình trạng sức khỏe con người hoặc các sự kiện liên quan đến cuộc sống con người và có ảnh hưởng tới

cuộc sống con người Được chia thành hai loại là bảo hiểm con người nhân tho và bảo hiểm con người phi nhân thọ, bảo hiểm con người đã và đang

tích cực đáp ứng các nhu cầu phong phú của khách hàng

Bảo hiểm con người có đặc điểm chung là khi thanh toán tiền bảo hiểm “nguyên tắc khoán” được áp dụng vì khi tổn thất xảy ra rất khó xác định được chính xác thiệt hại về mặt vật chất do tính mạng, sức khỏe của con người là vô giá Do vậy việc trả tiền bảo hiểm của nhà bảo hiểm chỉ mang ý nghĩ là thực hiện nghĩa vị đã cam kết với người được bảo hiểm chứ không phải bồi thường tổn thất đã xảy ra Số tiền bảo hiểm nhiều hay ít là do các bên tham gia hợp đồng thỏa thuận, tùy theo mức thu nhập, khả năng tài chính, điều kiện kinh tế và nhu cầu của người tham gia bảo hiểm Tuy nhiên trong bảo hiểm con người, vẫn còn một số nghiệp vụ sử dụng nguyên tắc bồi thường như trong bảo hiểm thiệt hại, chẳng hạn như: nghiệp vụ bảo hiểm trợ cấp nằm viền và phẫu thuật, bảo hiểm chi phi y tế…

Trong chế độ bảo hiểm con người, quyền lợi có thể được bảo hiểm là quyền và nghĩa vụ nuôi dưỡng cấp dưỡng Bên mua bảo hiểm chỉ có thể mua bảo hiểm cho bản thân mình; Vợ, chồng, bố, mẹ, con của họ; anh, chị, em

ruột, người cú quan hệ nuụi dưỡng, cấp dưỡng; và người khỏc, nếu bờn mua bảo hiểm cú quyền lợi cú thể được bảo hiểm

Việc giao kết hợp đồng bảo hiểm con người cho trường hợp chết của người khụng phải là người mua bảo hiểm thỡ phải được người đú đồng ý bằng văn bản, trong đú ghi rừ số tiền bảo hiểm và người thụ hưởng bảo hiểm Mọi trường hợp thay đổi người thụ hưởng phải cú sự đồng ý của bờn mua bảo hiểm

Phỏp luật bảo hiểm con người cũn quy định khụng được ký hợp đồng bảo hiểm con người cho trường hợp chết của những người sau đõy: Người dưới 18 tuổi trừ trường hợp là cha mẹ hoặc người giỏm hộ hợp phỏp của người đú đồng ý bằng văn bản; Người đang mắc bệnh tõm thần

2 Phõn loại bảo hiểm con người.

Bảo hiểm nhõn thọ.

Bảo hiểm nhân thọ là bảo hiểm cho tuổi thọ con ngời Bảo hiểm nhân thọ là loại nghiệp vụ bảo hiểm mà sự kiện bảo hiểm có liên quan đến việc sống hoặc chết của ngời đợc bảo hiểm

Cú thể phõn chia hợp đồng bảo hiểm nhõn thọ để thấy được quyền lợi

cú thể được bảo hiểm đối với phần bảo hiểm cho chớnh mỡnh:

Theo tớnh chất của sự kiện bảo hiểm cú HĐBH tử kỳ, hợp đồng bảo hiểm sinh kỳ, hợp đồng bảo hiểm hỗn hợp;

Theo thời hạn của hợp đồng cú hợp đồng cú thời hạn và hợp đồng khụng xỏc định thời hạn

Bảo hiểm phi nhõn thọ.

Bảo hiểm con người phi nhõn thọ là chế độ bảo hiểm tai nạn và sức khỏe con người khỏc mà khụng phải là bảo hiểm nhõn thọ Hậu quả của

những rủi ro mang tính chất thiệt hại vì rủi ro bảo hiểm ở đây là tai nạn, bệnh tật, ốm đau thai sản liên quan đến thân thể và sức khỏe con người

Người được bảo hiểm thường được quy định trong một khoảng tuổi nào đó Các công ty bảo hiểm không chấp nhận bảo hiểm cho những người

có độ tuổi quá thấp hoặc quá cao do việc quản lý rủi ro phức tạp

So với bảo hiểm nhân thọ, thời hạn bảo hiểm con người phi nhân thọ ngắn hơn và thường chỉ trong vòng một năm, thậm chí có nghiệp vụ thời hạn bảo hiểm chỉ có trong vài ngày hoặc vài giờ đồng hồ như bảo hiểm tai nạn hành khách Vì vậy phí bảo hiểm thường được gộp vào đóng một lần khi kí kết hợp đồng bảo hiểm Ngoài ra cũng có những hợp đồng được nộp thành hai lần trong một năm như bảo hiểm trách nhiệm dân sự và bảo hiểm vật chất xe…

Ở nước ta có các hình thức bảo hiểm phi nhân thọ như: Bảo hiểm học sinh; bảo hiểm tai nạn thủy thủ, thuyền viên; bảo hiểm tai nạn con người (bảo hiểm tai nạn, sinh mạng kết hợp với nằm viện) bảo hiểm tai nạn hành khách; bảo hiểm khách du lịch; bảo hiểm tai nạn lái xe, phụ xe và người ngồi trên xe…

II Quyền lợi có thể được bảo hiểm trong bảo hiểm con người.

Mọi người thường băn khoăn, suy tính giữa gửi tiết kiệm ở ngân hàng

và tham gia bảo hiểm, cái nào có lợi hơn Tuy nhiên, theo các nhà kinh tế, không nên so sánh lãi suất của bảo hiểm với ngân hàng, bời vì bảo hiểm cũng là hình thức tiết kiệm nhưng song song đó là quyền lợi khi không may khách hàng gặp rủi ro Ví dụ, một khách hàng khi mua bảo hiểm trị giá 200 triệu đồng, nếu gặp rủi ro vào năm thứ 2,3,4… khi chưa đóng đủ số tiền theo quy định sẽ được công ty bảo hiểm bồi thường 200 triệu đồng Còn nếu gửi

ngân hàng, khách hàng phải gửi một món tiền lớn trong một thời gian hoặc gửi từng tháng, nhưng nếu gặp rủi ro thì chỉ nhận được số tiền đã gửi Như vậy, ưu điểm của bảo hiểm là khi ký hợp đồng, khách hàng mặc nhiên có trong tay một khoản tiền lớn nếu sự kiện bảo hiểm xảy ra, trong khi gửi tiết kiệm ngân hàng phải có trong tay một khoản tiền lớn trước khi gửi

Quyền lợi bảo hiểm của người tham gia bảo hiểm là cac trường hợp doanh nghiệp bảo hiểm trả tiền bảo hiểm khi có sự kiện bảo hiểm theo thỏa thuận hoặc khi hết hạn hợp đồng

Sự kiện bảo hiểm là sự kiện khách quan do các bên thỏa thuận hoặc pháp luật quy định mà khi sự kiện đó xảy ra thì doanh nghiệp bảo hiểm phải trả tiền bảo hiểm cho người thụ hưởng hoặc bồi thường cho người được bảo hiểm

Khi có sự kiện bảo hiểm xảy ra, bên mua bảo hiểm hoặc bên được bảo hiểm có nghĩa vụ phải khai bảo ngay cho bên bảo hiểm và phải thực hiện mọi biện pháp cần thiết mà khả năng cho phép để ngăn chặn, hạn chế thiệt hại

Điều 28 Luật kinh doanh bảo hiểm quy định thời hạn yêu cầu trả tiền bảo hiểm là một năm, kể từ ngày xảy ra sự kiện bảo hiểm

Khi nhận được thông báo về việc xảy ra sự kiện bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm có nghĩa vụ xác minh sự kiện đó và trả tiền bảo hiểm trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được đầy đủ hồ sơ hợp lệ về yêu cầu trả tiền bảo hiểm, trừ trường hợp có thỏa thuận khác về thời hạn trong hợp đồng bảo hiểm nhân thọ

Theo Điều 37 Luật kinh doanh bảo hiểm: Trường hợp người được bảo hiểm chết do hành vi trực tiếp hoặc gián tiếp của người thứ ba gây ra, doanh nghiệp bảo hiểm vẫn có nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm mà không có yêu cầu

người thứ bồi hoàn khoản tiền mà doanh nghiệp bảo hiểm đã trả cho người thụ hưởng

Trong thời gian gia hạn đóng phí bảo hiểm hiểm, nếu có sự kiện bảo hiểm xảy ra thì doanh nghiệp bảo hiểm vẫn phải chịu trách nhiệm bồi thường cho người được bảo hiểm

Bên cạnh đó, trong Luật Kinh doanh bảo hiểm, đối với bảo hiểm con người nói chung và bảo hiểm nhân thọ nói riêng, cũng đã có quy định cụ thể

về việc bên mua bảo hiểm có thể mua bảo hiểm cho những người nào Nhà làm luật có dự liệu mở khi quy định bên mua bảo hiểm có thể mua bảo hiểm

cho “người khác, nếu bên mua bảo hiểm có quyền lợi có thể được bảo hiểm”, nhưng nếu căn cứ vào khái niệm quyền lợi có thể được bảo hiểm

trong LKDBH, thì những đối tượng này bị bó hẹp rất nhiều

Trường hợp “người khác, nếu bên mua bảo hiểm có thể có quyền lợi

được bảo hiểm” được hiểu là những người mà bên mua bảo hiểm có tổn thất

thật sự khi rủi ro xảy ra Ví dụ : như cháu trực hệ của bên mua bảo hiểm ; người được giám hộ mà bên mua bảo hiểm là người giám hộ; người lao động khi bên mua bảo hiểm là người sử dụng lao động… Pháp luật một số quốc gia còn quy định , bên mua bảo hiểm cũng có quyền lợi có thể được bảo hiểm nếu là cha, mẹ đỡ đầu hoặc cuộc sống của người phụ thuộc một phần hoặc hoàn toàn vào bên mua bảo hiểm

Song song với việc quy định trách nhiệm của doanh nghiệp bảo hiểm

là trả tiền bảo hiểm khi sự kiện bảo hiểm xảy ra, luật kinh doanh bảo hiểm cũng quy định các trường hợp doanh nghiệp bảo hiểm không phải trả tiền bảo hiểm:

 Người được bảo hiểm chết do tự tử trong thời hạn 2 năm, kể từ ngày khoản phí bảo hiểm đầu tiên hoặc kể từ ngày hợp đồng bảo hiểm tiếp tục có hiệu lực

 Người được bảo hiểm chết hoặc bị thương tật vĩnh viễn do lỗi cố ý của bên mua bảo hiểm hoặc lỗi cố ý của người thụ hưởng

 Người được bảo hiểm chết do bị thi hành án tử hình

Tuy nhiên, những trường hợp trên doanh nghiệp bảo hiểm vẫn phải trả cho bên mua bảo hiểm giá trị hoàn lại của hợp đồng bảo hiểm toàn bộ số phí bảo hiểm đi đóng sau khi trừ đi các chi phí hợp lý liên quan

Trường hợp một hoặc một số người thụ hưởng cố ý gây ra cái chết cho người được bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm vẫn phải trả tiền bảo hiểm cho người thụ hưởng khách theo thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm

Trường hợp bên bảo hiểm chậm trả tiền bảo hiểm, bên bảo hiểm phải trả lãi đối với số tiền chậm trả theo lãi suất nợ quá hạn do ngân hàng nhà nước quy định tại thời điểm trả tiền bảo hiểm tương ứng với thời gian chậm trả

Bên cạnh các quy định chung về quyền lợi có thể được bảo hiểm, tùy theo điều khoản bảo hiểm mà quyền lợi có thể được bảo hiểm đó có thể bị hạn chế hơn (Điều 38 Luật KDBH quy định khi mua bảo hiểm cho trường hợp chết của người khác thì bên mua bảo hiểm đã gắn cái chết đó với những người thụ hưởng được nhận tiền bảo hiểm Như vậy, hình thành nguy cơ người được thụ hưởng hoặc những người liên quan cố ý gây ra cái chết của người được bảo hiểm hòng trục lợi bất chính Do đó, pháp luật quy định việc bảo hiểm cho trường hợp chết của một người thì cần phải được người đó chấp nhận Quy định trên tạo điều kiện cho người được bảo hiểm về cái chết của mình biết để xem xét lựa chọn người thụ hưởng

Hơn nữa Điều 38 Luật KDBH quy định: “khi giao kết HĐBH cho

trường hợp chết của người dưới 18 tuổi phải được cha mẹ, người giám hộ của người đó đồng ý bằng văn bản, Doanh nghiệp bảo hiểm không được

giao kết hợp đồng bảo hiểm cho trường hợp chết của người đang mắc bệnh tâm thần” Như vậy, quy định về quyền lợi có thể được bảo hiểm có tác

dụng bảo vệ bên mua bảo hiểm Chỉ khi có quyền lợi có thể được bảo hiểm bên mua bảo hiểm mới có đủ khả năng thực hiện các nghĩa vụ cung cấp thông tin trong hợp đồng bảo hiểm Nếu bên mua bảo hiểm không thực hiện được đủ nghĩa vụ cung cấp thông tin, doanh nghiệp bảo hiểm có quyền đơn phương đình chỉ thực hiện hợp đồng và thu phí bảo hiểm đến thời điểm đình chỉ

Tuy nhiên, khái niệm quyền lợi có thể được bảo hiểm không thật sự hợp lý với bản chất của bảo hiểm nhân thọ Quyền lợi có thể được bảo hiểm

là một điều kiện bắt buộc đối với bên mua bảo hiểm Thực chất, quyền lợi có thể được bảo hiểm quy định như trên chỉ là những quyền lợi vật chất thuần tuý của bên mua bảo hiểm đối với đối tượng bảo hiểm Trên thực tế, bảo hiểm nhân thọ không mang yếu tố bồi thường thiệt hại, mà là sự bù đắp tổn thất tính mạng của người được bảo hiểm và có yếu tố tiết kiệm dành cho chính người thân của họ Chính vì vậy, những lợi ích tinh thần cần phải được đánh giá đúng mức nhằm xác định quyền lợi có thể được bảo hiểm Trên thực tế, sẽ rất khó thuyết phục nếu cho rằng ông bà không có quyền lợi bảo hiểm đối với cháu, vợ chồng không có quyền lợi bảo hiểm đối với nhau vì rõ ràng trong hoàn cảnh bình thường, mối quan hệ của những người này không phải là quan hệ nuôi dưỡng, cấp dưỡng nhưng những lợi ích tinh thần rất sâu sắc và không thể quy đổi ra giá trị tiền bạc đơn thuần Một số trường hợp khác đã xuất hiện trên thị trường bảo hiểm nhân thọ như: người cho vay có thể mua bảo hiểm nhân thọ cho người vay, chủ sử dụng lao động có thể mua bảo hiểm cho người lao động, mặc dù là hợp lý nhưng không phù hợp với khái niệm quyền lợi có thể được bảo hiểm

Khác với bảo hiểm nhân thọ, trong hợp đồng bảo hiểm phi nhân thọ quyền lợi có thể được bảo hiểm được hiểu là lợi ích kinh tế của bên mua bảo hiểm Bảo hiểm con người phi nhân thọ là loại bảo hiểm có đối tượng bảo hiểm là tính mạng, sức khoẻ và khả năng lao động của con người

Về phương diện kỹ thuật, bảo hiểm con người phi nhân thọ là loại bảo hiểm có mục đích thanh toán những khoản trợ cấp hoặc số tiền nhất định cho người được bảo hiểm hoặc người thụ hưởng bảo hiểm, trong trường hợp xảy

ra những sự kiện tác động đến chính bản thân người được bảo hiểm

Về phương diện pháp lý, bảo hiểm con người phi nhân thọ là loại bảo hiểm theo đó để đổi lấy phí bảo hiểm của người tham gia bảo hiểm, người bảo hiểm cam kết sẽ trả cho người được bảo hiểm hoặc người thụ hưởng bảo hiểm một số tiền nhất định theo thỏa thuận khi xảy ra sự kiện bảo hiểm

Như vậy, Bảo hiểm con người phi nhân thọ đảm bảo cho rủi ro tác động trực tiếp đến người được bảo hiểm như tai nạn, ốm đau, bệnh tật, Chỉ những tổn hại thân thể con người mới là đối tượng của hợp đồng bảo hiểm Một vụ hỏa hoạn có thể vừa gây ra tổn hại về người, vừa làm thiệt hại về tài sản,…, những tổn hại về người thuộc đối tượng của bảo hiểm này, còn thiệt hại về tài sản thuộc đối tượng của loại bảo hiểm khác

III Phân tích một tình huống thực tế về tranh chấp hợp đồng Bảo hiểm con người.

1 Nội dung tình huống:

Đặng Tuấn Việt sinh năm 1980, là một quân nhân vừa hoàn thành nghĩa vụ trở về Vì quá nể nang, ái ngại trước sự nhiệt tình đi lại của đại lý bảo hiểm Nguyễn Mạnh Quỳnh (trú cùng phường) để thuyết phục mình mua bảo hiểm nhân thọ của công ty AIA Việt Nam, Việt đã đồng ý tham gia

Thậm chí đại lý Nguyễn Mạnh Quỳnh sẵn sang ứng tiền túi mình ra để Việt mua bảo hiểm

Thế là Việt trở thành người được bảo hiểm với thời hạn hợp đồng 20 năm, mức phí bảo hiểm đầu tiên là 5.616.000 đồng Anh đã hoàn tất hồ sơ yêu cầu bảo hiểm và cùng đại lý Nguyễn Mạnh Quỳnh ký tên vào Phiếu thu phí bảo hiểm đầu tiên lúc 19h ngày 9/5/2004 Trên thực tế, lúc này Việt chỉ đưa cho đại lý 3 triệu đồng, số còn lại là ông Quỳnh cho vay, tuy nhiên ngay ngày hôm saun Việt đã trả hết toàn bộ số tiền cho ông Quỳnh

Nhưng, sau 4 tiếng đồng hồ ký hợp đồng bảo hiểm của AIA, Việt bị tai nạn xe máy, bất tỉnh Lúc đó là 23h ngày 9/52004, Việt được đưa ngay đến bệnh viện Việt Đức cấp cứu 11h30 trưa hôm sau, Việt trút hơi thở cuối cùng

Đặng Tuấn Việt hội tụ điều kiện để được bồi thường một khaonr bằng mức bảo hiểm định mua hoặc tới 100 triệu đồng Theo đúng thỏa thuận tạm thời của công ty TNHH Bảo hiểm quốc tế Mỹ Việt Nam (AIA) Song đã hơn

4 tháng trôi qua, AIA vẫn chưa bồi thường cho gia đình người mua bảo hiểm

Về phía anh Việt và gia đình: Đại lý bảo hiểm đã lập hồ sơ yêu cầu bảo hiemr cho Việt, đã thu tiền và anh đã ký vào phiếu thu phí bảo hiểm đầu tiên Trên phiếu thu có phần dành ghi Giờ thanh toán: 19h Vậy, hợp đồng này đã có hiệu lực từ 19h ngày 9/5/2004

Đặng Tuấn Việt và gia đình đã có trong tay “Thỏa thuận bảo hiểm tạm thời” Theo đó, “khi người dự định được bảo hiểm bị tử vong do tai nạn trước khi thỏa thuận này chấm dứt, Công ty sẽ bồi thường một khoản bằng mức bảo hiểm định mua hoặc tới 100 triệu đồng Việt Nam, tùy thuộc giá trị nào nhỏ hơn với điều kiện là Công ty đã nhận đầy đủ Hồ sơ yêu cầu bảo