THỰC TIỄN ÁP DỤNG CHẾ ĐÔH BẢO HIỂM TRÁCH NHIỆM NGHỀ NGHIỆP TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY Ở VIỆT NAM

- Xảy ra trong khi cung cấp dịch vụ chuyên môn.. - Hành động trong phạm vi ranh giới của nghề chuyên môn nêu trong giấy yêu cầu bảo hiểm.

MỞ ĐẦU

Ở nhiều nước phát triển, trong danh mục sảm phẩm của các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ thì cơ cấu các sản phẩm bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp bào giờ cũng là nhiều nhất, sau đó mới đến bảo hiểm

xe cơ giới và bảo hiểm con người Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp được đánh giá là sản phẩm tiềm năng và sẽ là xu hướng chung tại các nền kinh tế đang phát triển Ở Việt Nam, bảo hiểm trách nhiệm nói chung và bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp nói riêng, mặc dù rất tiềm năng nhưngg vẫn chưa thực sự hấp dẫn các doanh nghiệp bảo hiểm Theo quy định của pháp luật Việt Nam, nhóm bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp

bao gồm: bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho công ty môi giới bảo hiểm, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho luật sư, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho công ty quản lý quỹ, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp của nhà thầu thiết kế xay dựng công trình, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp của nhà thầu giám sát thi công công trình xây dựng, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho công ty kiểm toán, bảo hiểm trách nhiêmh nghề nghiệp cho doanh nghiệp thẩm định giá Thực tế, nhận thức

chung của người Việt Nam về các sản phẩm bảo hiểm trách hiệm chưa cao, họ chưa thấy cần thiết, hoặc cũng có thể do tập quán, thói quen kinh doanh, không ai sợ trách nhiệm hoặc trách nhiệm là của tập thể… Ngược lại, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp có vi phạm trách nhiệm khá nặng nè, nên các doanh nghiệp còn e ngại khi triển khai Tuy nhiên, thực tế cho thấy loại bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp này có vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế xã hội hiện nay Trong phạm vi bài này,

em đi tìm hiểu về “chế độ bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp và thực tế hiện nay, từ đó cho ý kiến và đề xuất giải pháp hoàn thiện chế độ bảo hiểm này.” Qua đó sẽ đưa ra những ý kiến đề xuất giải pháp hoàn thiện

chế độ bảo hiểm này

I NHỮNG VẤN ĐỀ PHÁP LÝ VỀ BẢO HIỂM TRÁCH

NHIỆM NGHỀ NGHIỆP:

1 Khái niệm bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp:

Những người hành nghề chuyên môn phải thực hành công việc, thao tác nghề nghiệp chuyên môn với sự cẩn thận và tay nghề đảm bảo yêu cầu chuyên môn Tuy nhiên, thực tế vì nhiều lý do vẫn có thể gây thiệt hại cho bên thứ ba từ những hành động bất cẩn, những sai phạm hoặc thiếu sót trong quá trình thực hiện các công việc chuyên môn Do đó, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp được hình thành nhằm bảo vệ quyền lợi cho những người như trên Hiện nay chưa có quy định cụ thể về bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp nhưng có thể hiểu:

Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp (BH TNNN): là loại hình bảo hiểm bồi thường cho người được bảo hiểm từ những thiệt hại mà họ có trách nhiệm phải bồi thường cho chủ đầu tư hoặc là bồi thường các thiệt hại về người, tài sản đối với các bên thứ ba phát sinh từ những sai sót hay bất cẩn mà họ có thể mắc phải trong quá trình thực hiện công việc

Theo đó, DNBH cung cấp sự bảo đảm về mặt tài chính cho các cá nhân, tổ chức, công ty hành nghề chuyên môn đối với trách nhiêmh dân sự phát sinh từ việc hành nghề chuyên môn có thể do hành động hoặc thiếu sót của người chịu trách nhiệm chuyên môn chính cũng như của nhân viên của họ

2 Đối tượng bảo hiểm trách nhiêm nghề nghiệp:

Đối tượng của BH TNNN là trách nhiệm pháp lý của người được bảo hiểm (bao gồm cá nhan hoặc các tổ chức nghề nghiệp) khi thực hiện nghề nghiệp: Kiến trú sư, kỹ sư tư vấn, Nhà thiết kế, Tư vấn kỹ thuật, môi giới chứng khoán, môi giới bảo hiểm, bác sỹ, người hành nghề y,…

3 Cơ sở xác định trách nhiệm bảo hiểm:

Cơ sở xác định trách nhiệm được bồi thường khi có đơn khiếu kiện của chủ thể bị thiệt hại đối với thương tật thân thể, thiệt hại vật chất hoặc thiệt hại về xây dựng phát sinh từ hành động của người được bảo hiểm với những điều kiện:

- Hành động bất cẩn, lỗi hay sai sót

- Xảy ra trong khi cung cấp dịch vụ chuyên môn

- Hành động trong phạm vi ranh giới của nghề chuyên môn nêu trong giấy yêu cầu bảo hiểm

- Xuất phát từ một bên thứ ba không có liên quan

- Thời hạn hồi tố

4 Ý kiến của bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp:

Hiện nay có rất nhiều sản phẩm BH trách nhiệm khác nhau như:

BH TNNN kiến trúc sư, luật sư, kỹ sư, bác sỹ, BH TNNN môi giới chứng khoán, BH TNNN kiểm toán, tư vấn tài chính… Đây là những

người hành nghề chuyên môn phải thực hành công việc, thao tác nghề nghiệp chuyên môn với sự cẩn thận và tay nghề đảm bảo yêu cầu chuyên môn vì nhiều lí do có thể gây thiệt hại cho bên thứ ba từ những hành động bất cẩn, những sai phạm hoặc thiếu sót sơ xuất trong quá trình thực hiện dịch vụ nghề nghiệp của mình

Do đó, BH TNNN sẽ bảo đảm về mặt tài chính cho các cá nhân, tổ chức hành nghề chuyên môn khắc phục những thiệt hại có thể do bất cẩn, do lỗi hay sai sót của người chịu trách nhiệm chuyên môn chính cũng như nhân viên của họ xảy ra trong quá trình thực hiện dịch vụ nghề nghiệp

II THỰC TIỄN ÁP DỤNG CHẾ ĐÔH BẢO HIỂM TRÁCH

NHIỆM NGHỀ NGHIỆP TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY Ở VIỆT NAM:

1 Thực tiễn áp dụng chế độ bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp:

Sản phẩm BH trách nhiệm nói chung, sản phẩm BH TNNN nói riêng là một loại hình bảo hiểm mới, nó chưa được khách hàng và cả doanh nghiệp bảo hiểm quan tâm đúng mức Số liệu toàn thị trường bảo hiểm phi nhân thọ cho thấy, năm 2011, doanh thu bảo hiểm trách nhiệm nói chung đạt 406 tỷ đồng, tăng 16% so với năm 2010 Tỷ lệ bòi thường sấp xỉ 9%, một tỷ lệ bồi thường mơ ước so với nhiều nghiệp vụ bảo hiểm khác 1

Hiện nay nói đến BH TNNN, có thể nói đến các nghề cần bảo hiểm trong các ngành như: ngành y, luật sư, tài chính, chứng khoán, kinh doanh, kỹ sư xây dựng… Đây là những ngành nghề đòi hỏi kỹ năng chuyên mon cao, rủi ro xảy ra với công việc này cũng lớn, do đó việc mua BH TNNN một phần giúp người mua gánh chịu một phần trách nhiệm khi rủi ro xảy ra, hơn nữa cũng đòi hỏi họ cần có trách nhiệm với nghề nghiệp, công việc của mình hơn, ví dụ như:

• Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp trong ngành y:

Theo như khảo sát của WHO, ở các nước đang phát triển, tai biến trong khám và chữa bệnh cao gấp 20 lần so với các nước phát triển Các tai biến trong khám và chữa bệnh là một dạng rủi ro mà các y, bác sĩ và bệnh nhân đều không mong muốn, tuy nhiên nó lại xảy ra thường xuyên ở bất cứ bệnh viện nào 2 Do đó, BH TNNN trong ngành y đang có vai trog quan trọng đặc biệt là bảo hiểm nghề bác sĩ là rất cần thiết Theo đó, việc kiểm soát và giải quyết các rủi ro này một cách hệ thống, chuyên nghiệp là nhu cầu cấp thiết

Tuy nhiên, ở Việt Nam, “cầu và cung” vẫn chưa gặp nhau, nên loại hình bảo hiểm này chưa thực sự phát triển Hơn nữa, do DNBH không đầu tư, tìm hiểu về ngành nghề cần bảo hiểm trách nhiệm nên những sản phẩm BH TNNN bác sĩ mà một số DNBH đã bán chưa đáp ứng

1 http://www.baoviet.com.vn/insurance

2 http://www.home.abic.com.vn

đúng nghề nghiệp đặc thù của ngành y tế; chưa phân định rõ phần nào là tai nạn nghề nghiệp, phần nào thuộc về đạo đức (sự tắc trách trong thao tác hành nghề)

Một ví dụ cụ thể trong ngành y để cho thấy việc xác định thế nào là tai nạn nghề nghiệp và có phải bồi thường từ trách nhiệm nghề nghiệp hay không: một trường hợp mổ đẻ, sao ca mổ, kiểm tra tất cả các chỉ số về sức khỏe của sản phụ đều bình thường, nhưng 4-5 ngày sau hậu phẫu, sản phụ bị băng huyết, dẫn đến tai biến hoặc vết mổ bị nhiễm trùng dẫn đến bung vết thương, do cơ đại của sản phụ không đáp ứng Điều này thuộc về rủi ro trong nghề nghiệp, nhưng để phân định được cái nào thuộc về tai nạn nghề nghiệp để tri trả bồi thường thì cần phải có Hội đồng y khoa xác minh Vì thế, thời gian bị kéo dài, khiến bác sĩ cảm thấy xa lạ với sản phẩm nghề nghiệp của mình Bên cạnh đó, về phía các bệnh viện do chưa nhận thấy sự ưu việt và cần thiết của loại hình bảo hiểm này nên nhiều bệnh viện không mấy quan tâm đến chúng Ngoài ra, việc giải quyết các tai nạn, rủi ro trong nghề nghiệp của các bác sĩ thường do bệnh viện đứng ra giải quyết, cơ chế quản lí của nhà nước nên cũng có những trường hợp xử lí nhằm bảo vệ cho cán bộ bệnh viện chưa được hợp tình, hợp lí3

Về phía nhà nước: cuối năm 2011, Chính phủ đã ban hành Nghị định 102 quy định về bảo hiểm trách nhiệm trong khám chữa bệnh Theo lộ trình dự kiến, chậm nhất đến cuối tháng 12/2015, các bệnh viện đã khoa, chuyên khoa, bệnh viện y học cổ truyền phải mua bảo hiểm trách nhiệm trong khám, chữa bệnh Đến cuối tháng 12/2017, cáccơ sở khám chữa bệnh Theo lộ trình dự kiến chậm nhất đến cuối tháng 12/2015, các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa, bệnh viện y học cổ truyền phải mua bảo hiểm trách nhiệm trong khám, chữa bệnh Đến cuối tháng 12/2017, các cơ sở khám, chữa bệnh phải mua bảo hiểm trách nhiệm trong khám, chữa bệnh Nắm bắt thực tế này, cuối năm

2011, bảo hiểm AAA đã liên kết với Medika cho ra đời sản phẩm “bảo hiểm trách nhiệm y an nghiệp” So với các sản phẩm thông thường khác, Bảo hiểm y an nghiệp không những bảo hiểm cho các tai biến

do sai sót chuyên môn của y, bác sỹ, mà còn bảo hiểm thêm cho các tai biến trong khám và chữa bệnh không do sai sót chuyên môn

• Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp luật sư.

Trong thực tiễn hành nghề luật sư, đã cho nhiều trường hợp khách hàng khiếu nại về những thiệt hại nảy sinh từ việc tư vấn pháp luật không đúng của luật sư, về việc luật sư làm mất tài liệu, chứng từ có giá trị… vì thế, nhu cầu về việc luật sư có nghĩa vụ phải mua BH TNNN không chỉ xuất phát từ sự đảm bảo bồi thường cho khách hàng khi luật sư tư vấn sai, sai phạm trách nhiệm nghề do bất cẩn hoặc khinh suất phạm phải, mà còn nâng cao uy tín xã hội của chính luật sư

3 http://www.baohiem.pro.vn

và tổ chức hành nghề luật sư, tạo sự tin cậy nơi khách hàng đến nhờ tư vấn Thực hiện chế độ BH TNNN luật sư là một biện pháp quan trọng nhằm ngăn ngừa và hạn chế bớt những rủi ro trong ngành nghề luật sư và lành mạnh hóa cạnh tranh trong thị trường dịch vụ pháp lí Xuất phát từ bản chất hoạt động luật sư mang tính độc lập nên một luật sư sẽ phải hoàn toàn chịu trác nhiệm với quyết định độc lập của mình, cũng như phải bảo mật thông tin, giữ gìn tài sản và tài liệu, hồ sơ của khách hàng của người thứ ba liên quan mà luật sư có trách nhiệm cần giữ Tuy nhiên, hiện nay vẫn chưa có quy định cụ thể về việc luật sư phải có trách nhiệm tham gia BH TNNN về nghề luật

• Bảo hiểm trách nhiệm nghề xây dựng.

BH TNNN trong hoạt động xây dựng là loại BH trách nhiệm pháp lí của người được bảo hiểm phát sinh do việc vi phạm trách nhiệm nghề nghiệp Việc chủ đầu tư và các chủ thể tham gia hoạt đôngj xây dựng mua BH theo quy định của pháp luật xây dựng sẽ tăng thêm chi phí nhưng là chi phí cần thiết đối với ngành nghề đòi hỏi chuyên môn cao nhưng rủi ro về bất cẩn vẫn luôn có thể xảy ra này Các quy định về bảo hiểm trong hoạt động xây dựng tại các văn bản quy định về bảo hiểm trong hoạt động xây dựng tại các văn bản quy phạm pháp luật Việc quy định các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng phải thực hiện mua bảo hiểm trong hoạt động xây dựng được quy định rõ ràng tròn luật xây dựng và các văn bản hướng dẫn luật xây dựng, cụ thể: đối với các nhà thầu tư vấn: điểm đ Khoản 2 Điều 51, điểm g Khoản 2 Điều 58 và điểm đ Khoản 2 Điều 90 Luật xây dựng quy định “Nhà thầu khảo sát xây dựng, nhà thầu thiết kế xây dựng công trình và nhà thầu giám sát thi công xây dựng công trình có nghĩa vụ mua BH TNNN” Đối với nhà thầu thi công xây dựng công trình: điểm h Khoản 2 Điều 76 Luật xây dựng quy định: “Nhà thầu thi công xây dựng công trình có nghĩa vụ mua loại BH theo quy định của pháp luật bảo hiểm” Cũng tại điểm b khoản 1 Điều 45 Nghị định số 48/2010 NĐ- CP của Chính phủ về hợp đồng trong hoạt động xây dựng đã quy định cụ thể hơn: “Bên nhận thầu phải thực hiện mua các bảo hiểm cần thiết (bảo hiểm thiết bị, bảo hiểm đối với bên thứ ba) đẻ bảo đảm cho hoạt động của mình theo quy định của pháp luật” Đối với chủ đầu tư: điểm i khoản 2 Điều 76 Luật xây dựng quy định: “Chủ đầu tư xây dựng công trình có nghĩa vụ mua bảo hiểm công trình xây dựng” Về quy định này, điểm a Khoản 1 Điều 45 Nghị định số 48/2010 NĐ- CP cũng đã nêu rõ: “Bảo hiểm xây dựng công trình do chủ đầu tư mua Trường hợp phí bảo hiểm này đã được tính vào giá hợp đồng thì bên nhận thầu thực hiện mua bảo hiểm công trình theo quy định” Tuy nhiên tại văn bản số 13994/BTC-BH ngày 19/11/2008, Bộ tài chính đã

có ý kiến: Theo quy định tại Luật kinh doang bảo hiểm, bảo hiểm trong hoạt động xây dựng không phải là bảo hiểm bắt buộc Do đó,

Bộ Tài chính không ban hành quy tắc, biểu ghi bảo hiểm trong hoạt động xây dựng Việc mua, bán bảo hiểm trong hoạt động xây dựng được thực hiệm như đối với các loại hình bảo hiểm tự nguyện khác… Với BH TNNN, nhà thầu khảo sát xây dựng, nhà thầu thiết kế xây dựng công trình và nhà thầu giám sát thi công xây dựng công trình (dưới đây gọi chung là nhà thàu tư vấn) được bồi thường những khoản

sau: Số tiền mà người được bảo hiểm (nhà thầu tư vấn) có trách nhiệm thanh toán đối vơus các khiếu nại được lập chống lại người được bảo hiểm trong thời hạn ghi trong phụ lục là hậu quả teuwcj tiếp của các hành động cất cẩn, sai sót hoặc thiếu sót khi người được bảo hiểm hoặc người làm thuê cho họ thực hiện các công việc chuyên môn được xác định trong Phụ lục hợp đồng bảo hiểm.

Số tiền bồi thường của bảo hiểm được xác định theo các khoản trên và giới hạn bồi thường chomoix khiếu nại Giới hạn bồi thường – mức trách nhiệm gộp cho tất cả các khiếu nại của bên thứ ba chống lại người được bảo hiểm trong một thời hạn bảo hiểm, bao gồm cả phí tổn và chi phí bào chữa do người được bảo hiểm chấp thuận mà DN bảo hiểm có thể phải trẩ Trường hợp khiếu nại hàng loạt: Hai hay nhiều khiếu nại phát sinh từ một hành vi bất cẩn (ví dụ từ cùng một lỗi khảo sát, tính toán thiết kế hoặc giám sát thi công xây dựng) Bất kể số người bị thiệt hại , tất cả các khiếu nại này được coi là một khiếu nại và ngày xảy ra tỏn thất là ngày mà khiếu nại đầu tiên trong một loạt khiếu nại được phát ra bằng văn bản chống lại người được bảo hiểm.

Các nhà thầu tư vấn mua bảo hiểm có đơn vị mình theo 1 trong 2

dạng: Mua cho toàn bộ hoạt động tư vấn có hợp đồng trong năm tài chính hay mua theo từng hoạt động riêng lẻ Mức mua và mức chi trả bảo hiểm tương ứng không quy định mức sàn, nên thường là mua giá trị thấp Có rất nhiều DNBH do vậyc ũng không cần thuê chuyên gia

để phải xem xét năng lực tư vấn, giải pháp thiết kế, mức độ an toàn… để có cách hành xử (bán bảo hiểm)phù hợp như thông lệ các nước Đặc biệt, các hoạt động tư vấn cho những công trình riêng lẻ của dân

cư trong đô thị chen hầu như không mua bảo hiểm Kết quả là khi xảy

ra sự cố, do sơ xuất nghề nghiệp, nhà thầu tư vấn không đủ khả năng tài chính để khắc phục, gây thiệt hại cho xã hội và phức tạp cho việc quản lí các hoạt động xây dựng Điều này không những gây thiệt hại về kinh phí mà còn ảnh hưởng tới quá trình thi công, thực hiện công trình xây dựng

Trong thực tế, các nhà thầu thi công xây dựng thường không mua bảo hiểm theo quy định của pháp luật Nếu có, đối với công trình lớn là mua bảo hiểm máy móc thiết bị sử dụng và trách nhiệm bên thứ ba (và cũng chỉ mua tượng trưng) Việc nhà thầu thi công xây dựng mua đày đủ các loại bảo hiểm theo quy định thường chỉ tiến hành với

những dự án lớn, đặc biệt các dự án liên quan đến đầu tư nước ngoài (FDI, ODA) Nhiều trường hợp khi có sự cố xảy ra do biện pháp thi công, nhà thầu thi công xây dựng rất khó khăn về năng lực tài chính để khắc phục

• Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp kiểm toán, các hoạt động về chứng khoán.

Theo quy định của Luật kiểm toán độc lập “Doanh nghiệp kiểm toán có trách nhiệm mua BH trách nhiệm nghề nghiệp cho kiểm toán viên hành nghề của tổ chức mình hoặc trích lập quỹ dự phòng rủi ro nghề nghiệp theo quy định của Bộ tài chính” Tuy nhiên, thực tế hiện nay chỉ các CTCK có vốn đầu tư nước ngoài, DN là thành viên viên hãng kiểm toán quốc tế và một số ít đơn vị kiểm toán của Việt Nam thực hiện mua BH trách nhiệm nghề nghiệp, còn lại hầu hết các CTCK Việt Nam chỉ trích lập quỹ dự phòng rủi ro nghề nghiệp chứ chưa mua

BH TNNN theo quy định

Lý do mà các CTCK đưa ra là hiện nay chỉ có một số công ty bảo hiểm nước ngoài thực hiện BH TNNN cho ngành kiểm toán, nhưng yêu cầu mức phí khá cao, vượt quá khả năng chi trả của các CTCK Việt nam Bên cạnh đó, nhà nước chưa có quy định rõ ràng và đầy đủ về trách nhiệm và hành vi sai phạm để kết luận xử lí thiệt hại trong lĩnh vực kiểm toán Việc xử phạt hành chính trong lĩnh vực kiểm toán cũng chưa có quy định cụ thể Vì vậy rất khó xây dựng mức phí bảo hiểm và phí bồi thường cho phù hợp với điều kiện của Việt Nam Bên cạnh đó, trong hoạt động chứng khoán – một loại hình có rủi

ro cao và trách nhiệm nghề nghiệp đòi hỏi chuyên môn của các nhân viên nhưng vẫn có thể xảy ra những bất cẩn trong quá trình hành nghề

Do vậy, nghiệp vụ hoạt động chứng khoán cần có BH TNNN Nghị định 85/2010/N Đ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và TTCK được ban hành thay thế Nghị định 36/2007/N Đ-CP đã quy định cụ thể việc xử lí CTCK trong việc mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho nhân viên Theo đó, từ ngày 20/9/2010, CTCK sẽ bị phạt từ 50 – 70 triệu đông nếu không mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp và không trích lập đẩy đủ quỹ bảo vệ nhà đầu tư Với yêu cầu CTCK phải mua BH TNNN cho nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán tại công ty (bồi thường thiệt hại cho bên thứ ba), công ty bảo hiểm sẽ là nơi chi trả những khoản thiệt hại do sơ xuất của CTCK và nhân viên CTCK tuân thủ quy định này, cho dù hoạt động của CTCK tiềm ẩn nhiều rủi ro như: nhập lệnh sai, tư vấn cho khách hàng không chính xác, đưa ra giá bảo lãnh phát hành không phù hợp dẫn đến đợt phát hành không thành công, không chuyển được lệnh vì đường truyền trục trặc… những nghiệp vụ này đều thuộc diện CTCK phải mua bảo hiểm

Nguyên nhân từ chối mua BH TNNN không phải chỉ từ bản thân CTCK và CTKT, mà từ cả phía nhà cung cấp Phần lớn các sản phẩm bảo hiểm, nhất là với những sản phẩm đặc thù như bảo hiểm trong lĩnh vực kiểm toán và chứng khoán, các daonh nghiệp thường mang từ nước ngoài vào Trong khi đó, CTKT, TTCK Việt Nam vẫn sơ khaineen các sản phẩm này khó áp dụng Các chuyên gia tính phí thường là ở nước ngoài và đánh giá thị trường Việt Nam có độ rủi ro cao, nên đưa ra mức phí bảo hiểm cao, không phù hợp với quy mô và tài chính của CTKT, CTCK trong nước

2 Những ưu điểm của bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp:

- Trong một vài năm gần đây, thị trường bảo hiểm Việt Nam đã trở nên sôi động với sự góp mặt của ngày càng nhiều các công ty bảo hiểm, trong đó có các công ty liên doanh với nước ngoài và công ty 100% vốn nước ngoài được cấp giấy phép tại Việt nam Sự cạnh tranh của các công ty dẫn đến sự nâng cao đáng kể về chất lượng của các dịch vụ bảo hiểm cũng như sự xuất hiện của nhiều loại nghiệp vụ bảo hiểm khác nhau mà trước đây chưa từng được cung cấp tại Việt Nam, trong đó có BH TNNN

- BH TNNN tạo điều kiện cho người được bảo hiểm yên tâm làm việc, chuyên tâm trong nghê fnghieepj chuyên môn của mình bởi lẽ DNBH đã chấp nhận bảo hiểm trách nhiệm bồi thường thiệt hại thuộc về người được bảo hiểm đối với thiệt hại của người khác do

sơ xuất trong hoạt động nghề nghiệp hoặt do sai sót trong chuyên môn gây ra Rõ ràng, nếu như thiết lập HĐBH giữa hai người được bảo hiểm với DNBH đối với trách nhiệm nghề nghiệp của mình thì người được bảo hiểm có tther tự tin hơn để thực hiện công việc Bởi nếu khi xảy ra sai sót hay sơ xuất gì đối với bên thứ ba thì họ đã được DNBH thay mình đứng ra chịu trách nhiệm bồi thường

Do đó khi cảy ra sự kiện bảo hiểm thì người được bảo hiểm sẽ không phải chịu trách nhiệm bồi thường Điều này cũng thúc đẩy bên được bảo hiểm cần phải rèn luyện cho mình tay nghề nghiệp vụ cao hơn, tránh những sơ xuất rủi ro có thể xảy ra đối với bên thứ ba

- Đối với DNBH thì gói bảo hiểm này cũng góp phần tăng thu nhập cho DNBH Bởi lẽ mức phí đối với gói sản phẩm này cũng khá cao Thực tế là rủi ro khi xảy ra thì mức bồi thường thườn rất cao

do đó mức phí mà bên được bảo hiểm nộp cho DNBH cũng tỷ lệ thuận với mức bồi thường Theo dự thảo Luật kiểm toán thì Mức phí mà công ty bảo hiểm có thể bồi thường từ 1 – 5 tỷ đồng; mức phí mà kiểm toán viên hay CTKT phải chịu nếu xảy ra rủi ro có thể từ 20 – 400 triệu đồng Từ đó, mức phí mua BH TNNN kiểm toán có thể từ 35 – 260 triệu đồng Do đó đây cũng là một trong số những nguồn thu đáng kể đối với DNBH

3 Những hạn chế của bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp:

BH TNNN có thể tạo ra sự thiếu trách nhiệm trong công việc của người được bảo hiểm đối với bên thứ ba Điều này cũng xuất phát từ chính đặc điểm quan trong nhất của hợp đồng BH TNNN, đó là DNBH sẽ thay thế người được bảo hiểm chịu trách nhiệm bồi thường đối với bên thứ ba Với quy định đảm bảo quyền lợi cho người được

bảo hiểm như vậy thì trên thực tế có thể bị “lạm dụng” để thực hiện

hành vi sai phạm của mình đối với bên thứ b việc chứng minh lỗi là cố ý hay sơ xuất trong quá trình thực hiện chuyên môn nghiệp vụ của người được bảo hiểm đối với bên thứ ba không phải lúc nảo cũng dễ dàng Do đó, đây cũng được coi là một hạn chế của BH TNNN

Thức tế, nhận thức chung của người Việt Nam về các sản phẩm bảo hiểm trách nhiệm chưa cao, họ chưa thấy cần thiết, hoặc cũng có thể

do tập quán, thói quen kinh doanh, không ai sợ trách nhiệm hoặc trách nhiệm là của tập thể… Ngược lại, BH TNNN có phạm vi trách nhiệm khá nặng nề, nên các doanh nghiệp còn e ngại khi triển khai Mặt khác lĩnh vực này cũng tiềm ẩn rủi ro liên quan đến trục lợi bảo hiểm, do hành lang pháp lí về lĩnh vực này chưa thực sự chặt chẽ Trong khi đó, cách tính phí bảo hiểm chưa thống nhất, cụ thể Vì thế, thị trường này vẫn còn quá nhỏ, dẫn đến cung từ các DNBH trong nước còn hạn chế

III Ý KIẾN VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHẾ

ĐỘ BẢO HIỂM NÀY:

1 Ý kiến về chế độ bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp:

BH trách nhiệm nói chung và BH TNNN nói riêng, mặc dù rất tiềm năng nhưng vẫn chưa thực sự hấp dẫn các DNBH Theo quy định của pháp luật Việt nam, nhóm BH TNNN bao gồm: BH TNNN cho công

ty môi giới bảo hiểm, BH TNNN cho luật sự, BH TNNN cho công ty chứng khoán, BHTNNN cho công ty quản lý quỹ, BH TNNN của nhà thầu thiết kế xây dựng công trình, BH TNNN cho công ty kiểm toán,

BH TNNN cho doanh nghiệp thẩm định giá

Mặc dù được ghi nhận vào văn bản pháp quy, nhưng việc triển kahi

BH TNNN tại nhiều lĩnh vực đén nay vẫn không khả quan Trên thực tế, không chỉ lĩnh vực kinh doanh vàng nhiều rủi ro, nhiều nghề nhiệp mang tính truyền thống vẫn chưa được các doanh nghiệp bảo hiểm khai thác đúng Có thể kể đến nhiều nghề nghiệp có tính rủi ro cao và rất cần mua b ảo hiểm Chẳng hạn, các công chứng viên, ngành kiểm toán, lĩnh vực chứng khoán, tài chính, ngân hàng, bác sĩ, giáo viên… Họ hoàn toàn có thể gặp những rủi ro Tuy nhiên số lượng mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp của các lĩnh vực này thực sự là không cao

2 Kiến nghị nhằm hoàn thiện quy định về bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp:

2.1 Hoàn thiện công tác quản lý nhà nước:

- Để tạo sự yên tâm cho các công ty kinh doanh bảo hiểm, Nhà nước cần phải tạo lập và duy trì một moi trường kinh doanh an toàn, ổn định, bình đẳng và thuận lợi Điều này thể hiện trước hết ở việc xây dựng một khuôn khổ pháp lý phù hợp với sự vận động của

cơ chế thị trường Trong công tác quản lí, Nhà nước cần sử ụng các công cụ pháp lí một cách thích hợp và hiệu quả, đặc biệt cần phải hạn chế tối đa sự cạnh tranh không lành mạnh, kiểm soát độc quyền, đảm bảo một môi trường kinh doanh thuận lợi, bình đẳng Nhà nướccungx phải có chủ trương đổi mới phương thức và nâng cao năng lực quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh bảo hiểm, tiến dần tới thực hiện các nguyên tắc và chuẩn mực quản lý bảo hiểm quốc tế

- Nhà nước giám sát hoạt động kinh doanh bảo hiểm trông qua hệ thống các chỉ tiêu về hoạt động của các doanh nghiệp bảo hiểm và kiểm tra, xử lý vi phạm theo pháp luật, không can thiệp hành chính vào hoạt động của các doanh nghiệp

- Việc thực hiện được công tác kiểm tra, giám sát chặt chẽ để nắm thế chủ động, trong khi vẫn tạo môi trường tự do kinh doanh là rất khó khăn, đòi hỏi nhiều kiến thức, kinh nghiệp về hoạt động bảo hiểm, cũng nhưng sự linh hoạt trong việc áp dụng các cong cụ quản lý Nhà nước

2.2 Cần có quy định cụ thể về mức đóng phí bảo hiểm trách nhiệm

nghề nghiệp:

- Các doanh nghiệp có thể nghiên cứu làm giảm phí nhằm xây dựng một mức phí phù hợp đáp ứng được khả năng của kahachs hàng mà vẫn bảo đảm quyền lợi của người bảo hiểm Việc lựa chọn một mức phí thấp sẽ thu hút được nhiều khách hàng đến với loại hình bảo hiểm này hơn

- Tuy nhiên để bên mua bảo hiểm tự giác mua BH trách nhiệm nghề nghiệp cần phải có sự phối hợp giữa Nhà nước và DNBH Nhà nước cần có chế tài cụ thể hơn, phía DNBH cũng cần đưa ra mức phí hợp lí với cách tính dễ hiểu Ngoài ra, cần đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền một cách sâu rộng, nhằm nâng cao nhận thức của bên mua bảo hiểm về tầm quan trọng của bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp khi có rủi ro

2.3 Cần có các biện pháp đánh giá rủi ro:

- Để phòng tránh có hiệu quả các hiện tượng tiêu cực và “rủi ro” cho mình, doanh nghiệp bảo hiểm cần phải có một đội ngũ nhân sự chuyên nghiệp, không những thành thục, giảo chuyên môn mà còn phải có đạo đức nghề nghiệp; quan tâm đầu tư phát triển hệ thóng công nghệ thông tin, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý và trao đổi thông tin bảo hiểm giữa các doanh nghiệp trong nước;