Bài giảng Kinh tế học Chương 6: Sản lượng quốc gia

CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN Chi tiêu của chính phủ: Chi mua hàng hóa dịch vụ G : là khoản tiền chính phủ dùng để trả lương, mua sắm hàng hóadịch vụ và đầu tư Chi chuyển nhượng Tr : là nhữn

Chương 6

SẢN LƯỢNG QUỐC GIA

LÝ DO NGHIÊN CỨU

 Về phía chính phủ:

- SLQG là thước đo

thành tựu kinh tế của

các quốc gia

- SLQG là một trong 3

chỉ tiêu cơ bản để đánh

giá một nền kinh tế

- Do đó, SLQG là cơ

sở hoạch định các chính

sách kinh tế vĩ mô

 Về phía các doanh nghiệp :

- SLQG ảnh hưởng đến sức mua của toàn xã hội

- Là tài liệu tham khảo cho quá trình hoạch định chiến lược kinh doanh

LÝ DO NGHIÊN CỨU

Về phía người dân :

GDP liên quan đến thu nhập

GDP liên quan đến cơ hội việc làm

3

1 MỤC TIÊU VÀ CÔNG CỤ VĨ MÔ

MỤC TIÊU

 Mục tiêu ổn định

 Mục tiêu tăng trưởng

1 MỤC TIÊU VÀ CÔNG CỤ VĨ MÔ

2 mục tiêu được diễn đạt qua các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô:

- Mức thất nghiệp thấp

- Mức giá chung của nền kinh tế ít biến động

- Sản lượng cao, tốc độ tăng trưởng nhanh

5

CÔNG CỤ ĐIỀU TIẾT VĨ MÔ

CÔNG CỤ ĐIỀU TIẾT VĨ MÔ

 Chính sách kinh tế đối ngoại: là những

chính sách ngoại thương và quản lý thị trường ngoại hối

 Chính sách thu nhập: là những chính sách

về tiền lương và giá cả

7

2 CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN

 Thu nhập khả dụng ( Yd ): là lượng thu nhập cuối cùng mà hộ

gia đình được tiêu dùng

Thu nhập khả dụng = Thu nhập – thuế trực thu (Yd = Y - Td) Thu nhập khả dụng (Yd) = C + S

 Tiêu dùng ( C ): là lượng tiền hộ gia đình dùng mua hàng tiêu

2 CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN

 Đầu tư tư nhân ( I ):

I = đầu tư mới + chênh lệch tồn kho

Chênh lệch tồn kho = tồn kho cuối năm – tồn kho đầu năm

xét về mặt nguồn vốn

I = Khấu hao + Đầu tư ròng (In)

9

2 CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN

 Thuế ( Tx ): là nguồn thu quan trọng nhất của chính

phủ để đáp ứng nhu cầu chi tiêu công

Thuế trực thu ( Td ): là loại thuế đánh trực tiếp vào

thu nhập của các thành phần dân cư

 Thuế gián thu ( Ti ): là loại thuế đánh gián tiếp vào

thu nhập

2 CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN

 Chi tiêu của chính phủ:

Chi mua hàng hóa dịch vụ ( G ): là khoản tiền

chính phủ dùng để trả lương, mua sắm hàng hóadịch vụ và đầu tư

Chi chuyển nhượng ( Tr ): là những khoản cho

không của chính phủ như trợ cấp, bù lỗ…

11

2 CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN

 Tiền lương ( W ): là thu nhập nhận được từ việc cung ứng sức

lao động

 Tiền thuê ( R ): là khoản thu nhập có được do cho thuê đất đai,

nhà cửa và các loại tài sản khác

 Tiền lãi (i ): là thu nhập nhận được do cho vay, tính theo một mức lãi suất nhất định

 Lợi nhuận ( Pr ): là phần còn lại sau khi lấy doanh thu – chi phí

sản xuất lợi nhuận (trước thuế thu nhập) của doanh nghiệp

Sơ đồ chu chuyển kinh tế

HỘ GIA ĐÌNH CHÍNH PHỦ DOANH NGHIỆP

9200 X= 800

13

3 Chỉ tiêu GDP và GNP

 Tổng sản phẩm quốc nội ( GDP – Gross Domestic Product ): là chỉ tiêu phản ánh giá trị bằng tiền của toàn bộ sản phẩm cuối cùng được sản xuất ra trên lãnh thổ 1 nước, tính trong khoảng thời gian nhất định

thường là 1 năm

 Tổng sản phẩm quốc dân ( GNP – Gross National Product ): là chỉ tiêu phản ánh giá trị bằng tiền của toàn bộ sản phẩm cuối cùng do công dân một nước

sản xuất ra trong 1 khoảng thời gian nhất định thường

là 1 năm

Những điểm cần lưu ý:

 Của toàn bộ : cố gắng biểu thị các hàng hoá

và dịch vụ được sản xuất và bán hợp pháp trên thị trường.

 Cuối cùng: Sản phẩm cuối cùng là sản phẩm

được hiểu là dành cho tiêu dùng cuối cùng.

 Hàng hóa trung gian là hàng hóa được dùng

để sản xuất một hàng hóa khác.

=> tránh tính trùng hàng hoá trung gian.

Phân biệt “hàng hóa và dịch vụ cuối cùng”

và “hàng hóa và dịch vụ trung gian”:

hóa và dịch vụ mà bản thân nó không được dùng để sản xuất ra hàng hóa khác mà chỉ dùng để bán cho NTD cuối cùng.

hàng hóa và dịch vụ được dùng làm đầu vào để sản xuất ra các loại hàng hóa khác.

Lưu ý: Hàng hóa được xem là hàng hóa cuối cùng hay

trung gian còn tùy thuộc vào mục đích sử dụng

hàng hóa đó

Những điểm cần lưu ý (tiếp):

 Được sản xuất ra : chỉ tính thời kỳ hiện tại Không bao gồm những hàng hoá được

sản xuất và đã giao dịch trong quá khứ

(nhằm tránh tính nhiều lần).

 Trong phạm vi một nước : các sản phẩm trong phạm vi địa lý một nước, bất kể nhà sản xuất thuộc quốc tịch nước nào.

NIA < 0  GDP > GNP

Thu nhập từ các yếu tố nước ngoài chuyển về (Yếu tố xuất khẩu)

Thu nhập từ các yếu tố nước ngoài

chuyển ra (Yếu tố nhập khẩu)

_

(Thu nhập ròng từ nước ngoài)

 Ví dụ: Một Công ty Việt Nam có chi nhánh ở Nga Chi nhánh có kết quả họat động năm 2007 như sau:

- Doanh thu 2 tỉ USD

- Lợi nhuận 350 triệu USD

- Chuyển lợi nhuận về VN (theo lệnh từ Công ty mẹ) 180 triệu USD

Câu hỏi: Số nào được tính vào GDP của Nga?

Số nào được tính vào GDP của Việt Nam?

Số nào được tính vào GNP của Nga?

Số nào được tính vào GNP của Việt Nam?

Số nào được tính vào GDP của Nga?

Thị trường hàng hoá, dịch vụ Bán hàng hoá,

dịch vụ

Mua hàng hoá, dịch vụ

Đầu vào sản xuất Lao động, đất, tư bản

Doanh thu (= GDP) Chi tiêu (= GDP)

Thu nhập (= GDP) Tiền lương, địa tô,

lợi nhuận (= GDP)

3.2 CÁC LOẠI GIÁ TÍNH GDP

a Giá hiện hành

 Là loại giá hiện đang lưu hành ở mỗi thời điểm.

 Tính GDP theo giá hiện hành ta được chỉ tiêu

GDP danh nghĩa (Nominal GDP : GDPn ).

 Sự gia tăng của GDP danh nghĩa qua các năm có thể do lạm phát gây nên.

3.2 CÁC LOẠI GIÁ TÍNH GDP

a Giá hiện hành

Ví dụ: Xét nền kinh tế A ở 2 năm , 2003 và

2007, giả sử có số liệu sau:

- Năm 2003, A sản xuất 3 triệu tấn xi măng, giá

1 triệu đ/tấn, và 4 triệu m vải, giá 50.000 đ/m

 GO = 3 tr 1 tr + 4 tr 50 ng= 3 200 tỉ đ

25

a Giá hiện hành

- Năm 2007, A sản xuất 3 triệu tấn xi măng, giá

2 triệu đ/tấn, và 5 triệu m vải, giá 90.000 đ/m

 GO = 3 tr 2 tr + 5 tr 90 ng= 6 450 tỉ đ

b Giá cố định

 Là giá hiện hành của năm gốc (là năm có nền kinh tế tương đối ổn định nhất được chính phủ chọn ).

 Giá của năm đó là giá để ban hành bảng giá cố định.

 Tính GDP theo giá cố định ta được chỉ tiêu GDP thực te á (Real GDP: GDPr ).

Ví dụ: Khi quan sát hóa đơn tiền điện, ta thấy:

P của 100 Kwh điện đầu 500 đ/ Kwh

c Giá theo yếu tố sản xuất

4 Cách tính GDP danh nghĩa

theo giá thị trường

 Phương pháp sản xuất (hay giá trị gia tăng - VA)

Xuất lượng của doanh nghiệp:

Là giá trị của toàn bộ hàng hóa và dịch vụ mà doanhnghiệp sản xuất ra trong 1 năm

Chi phí trung gian của doanh nghiệp:

Là những chi phí vật chất và dịch vụ mua ngoài được sửdụng hết một lần trong quá trình sản xuất

35

4 Cách tính GDP danh nghĩa

theo giá thị trường

4 Cách tính GDP danh nghĩa

theo giá thị trường

 Phương pháp chi phí (hay thu nhập hay phân phối)

4 Cách tính GDP danh nghĩa

theo giá thị trường

 Phương pháp chi tiêu (hay luồng sản phẩm)

 Đầu tư: bao gồm tổng TSCĐ và thay đổi lượng tồn

kho (TP đang chờ bán và NVL dự trữ)

- Phần tồn kho là TP đang chờ bán và NVL dự trữ: được tính vào GDP vì được sản xuất trong

thời điểm đang tính

- NVL tồn kho: được tính vào GDP của năm đang

tính và khi sử dụng vào sản xuất năm tới, giá trị NVL không được tính vào GDP mà chỉ tính GTGT

mà thôi

 Chi tiêu chính phủ: chi tiêu hàng hóa và dịch vụ

“cá nhân” và các hàng hóa và dịch vụ “công”:

- Chi tiêu chính phủ mà người hưởng là dân cư

và hộ gia đình: được xem là chi tiêu của hộ gia

đình, không phải là chi tiêu chính phủ

- Chi tiêu chính ph ủ để xây dựng sân bay, mua sắm ôtô, máy tính, TSCĐ khác vừa sử dụng cho quốc phòng vừa sử dụng cho dân sự: không

được xem là chi tiêu chính phủ, mà tính vào tổng TSCĐ

 Thuế: Thuế là số tiền mà một đơn vị thể chế đã nộp

cho chính phủ sau khi đã trừ trợ cấp (nếu có)

- Trợ cấp: bao gồm trợ cấp nhập khẩu và trợ cấp

xuất khẩu

- Trợ cấp không phải là chi chuyển nhượng bằng

tiền mặt hay bằng hiện vật

5 GDP và GNP theo các loại giá khác

GDP và GNP danh nghĩa theo giá thị trường (a)

GDP và GNP danh nghĩa theo giá yếu tố sản xuất (b)GDP và GNP thực theo giá thị trường (c)

GDP và GNP thực theo giá yếu tố sản xuất (d)

(b) = (a) – thuế gián thu (Ti)

(c) = (a) /chỉ số giá

(d) = (b) /chỉ số giá

42

Sản phẩm quốc dân ròng (NNP):

NNP = GNP – De

Sản phẩm quốc nội ròng (NDP):

NDP = GDP – De

Thu nhập quốc dân

NI = NNP – thuế gián thu

Thu nhập cá nhân

PI = NI – Pr* + Tr ( Pr*: lợi nhuận giữ lại và nộp cho chính phủ) Thu nhập khả dụng (DI hoặc Yd)

DI = PI – Td

GDP G

6 Các chỉ tiêu dùng để so sánh

 Chỉ tiêu bình quân đầu người

GDP, GNP, NNP, NI bình quân đầu người = GDP,GNP,NNP,NI

dân số

 Tốc độ tăng hàng năm (tăng trưởng kinh tế)

Lưu ý: chỉ tiêu năm t và t-1 là chỉ tiêu thực không tính bằng chỉ tiêu danh nghĩa

chỉ tiêu năm (t) – chỉ tiêu năm (t-1)

chỉ tiêu năm (t-1)