GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC PHÂN MÔN VẼ TRANH CHO HỌC SINH THCS

Qua nhiều năm giảng dạy, kết hợp với việc dự giờ thăm lớp của đồngnghiệp, tôi nhận thấy khả năng sáng tạo của học sinh ở phân môn vẽ tranh cònchưa thực sự tốt, một phần cũng là do giáo v

HOÀNG VĂN HẠNH

GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC PHÂN MÔN VẼ TRANH

CHO HỌC SINH THCS

CHUYÊN NGÀNH: SƯ PHẠM MỸ THUẬT

GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: Ths LÃ THỊ TUYÊN

Thanh Hóa 2014

lượng dạy - học phân môn vẽ tranh cho học sinh THCS” Là công trình

quả nghiên cứu được nêu trong luận văn là trung thực, không trùng lặp Các

số liệu, trích dẫn đều có xuất xứ rõ ràng Nếu có điều gì sai phạm, tôi xinhoàn toàn chịu trách nhiệm

Thanh Hóa, ngày 26 tháng 12 năm 2014

Sinh viên

Hoàng Văn Hạnh

nghiên cứu bước đầu Do trình độ người viết còn hạn chế, thời gian nghiêncứu không dài, vấn đề nghiên cứu rộng, quá trình điền giã và thu thập tài liệuchưa thật đầy đủ như mong muốn, luận văn không thể tránh khỏi những thiếusót nhất định Rất mong nhận được ý kiến đóng góp xây dựng của các thầy côgiáo, các bạn sinh viên để luận văn được hoàn chỉnh hơn.

Em xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đến cô giáo,GVC.ThS Lã Thị Tuyên

đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và động viên em trong quá trình lựa chọn và thựchiện đề tài này

Để hoàn thành được luận văn tốt nghiệp này, em còn nhận được sựđộng viên, cổ vũ, khích lệ của các thầy, cô giáo trong khoa Mỹ thuật, khoa SPNghệ thuật, trường Đại học văn hóa thể thao và du lịch Thanh Hóa, các cán

bộ giáo viên trường THCS Thạch Tân, thư viện trường Đại học văn hóa thểthao và du lịch Thanh Hóa, gia đình, bạn bè và người thân

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất!

Trong chương trình bậc THCS, Mĩ thuật là một môn học không kémphần quan trọng góp phần đào tạo con người phát triển một cách toàn diệnthích ứng với nhu cầu của thời đại mới Dạy và học mĩ thuật ở trường THCS

là cần thiết góp phần xây dựng môi trường thẩm mỹ cho xã hội, mọi ngườiđều hướng tới cái đẹp, thưởng thức cái đẹp theo ý mình sẽ làm cho cuộc sốngngày càng trở nên tốt đẹp, phong phú và hài hoà hơn Mỹ thuật là một “Hìnhthái nghệ thuật đặc biệt” của con người, là một phạm trù thẩm mỹ phục vụcuộc sống con người, là nghệ thuật làm ra “Cái đẹp” để thỏa mãn nhu cầutrước hết là thông tin, giao tiếp với những ký hiệu gắn liền với những tiến bộ

và sự phát triển tất yếu của đời sống vật chất và tinh thần của con người

Việc đưa bộ môn Mĩ thuật vào chương trình của trường THCS đã phầnnào đáp ứng được nhu cầu tìm hiểu cái đẹp ở học sinh ngay trong giai đoạnđầu của quá trình phát triển toàn diện tri thức Học mĩ thuật giúp các em có ýthức tư duy sáng tạo để áp dụng vào thực tế cuộc sống một cách tốt nhất,đồng thời mĩ thuật còn giúp các em học tốt các môn học khác

Bộ môn mĩ thuật gồm có 4 phân môn: Thường thức mĩ thuật, vẽ theomẫu, vẽ trang trí và vẽ tranh Mỗi phân môn đều có cái hay riêng, nhưng phânmôn có tính chất tổng hợp toàn bộ sự hiểu biết và khả năng thể hiện kĩ năng,

kĩ xảo của học sinh trong quá trình học tập, rèn luyện tính thẩm mĩ đó chính

là phân môn Vẽ tranh

Qua nhiều năm giảng dạy, kết hợp với việc dự giờ thăm lớp của đồngnghiệp, tôi nhận thấy khả năng sáng tạo của học sinh ở phân môn vẽ tranh cònchưa thực sự tốt, một phần cũng là do giáo viên chưa dầy công đầu tư, chưathật sự vận dụng đổi mới phướng pháp dạy-học để tạo hứng thú cho học sinh,nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, phát triển tư duy và năng lựccho các em

Từ thực tế trên, tôi luôn nghiên cứu nhiều tài liệu khác nhau để tìm raphương pháp và hình thức tổ chức dạy- học sao cho đạt hiệu quả cao nhất,sao cho học sinh có điều kiện tiếp cận với nội dung kiến thức mới một cáchchủ động, phát huy được khả năng sáng tạo, từ đó các em có hứng thú học tập

bộ môn hơn

Sau một thời gian nghiên cứu và thực tế giảng dạy bộ môn này ởtrường THCS Thạch Tân, tôi đã rút ra được kinh nghiệm nhỏ và mạnh dạn

viết ra dưới tiêu đề: “Giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy - học phân

môn vẽ tranh cho học sinhTHCS”.

2 Tình hình nghiên cứu của đề tài

Các sách và tài liệu nghiên cứu đã viết về giảng dạy phân môn vẽ tranhnói chung gồm:

- Giáo trình mĩ thuật và phương pháp dạy học mĩ thuật – Tuấn NguyênBình, Võ Quốc Thạch, Nguyễn Thị Ngọc Bích, đây là một giáo trình gópphần đổi mới công tác đào tạo và bồi dưỡng giáo viên Tiểu học và THCS, Dự

án phát triển giáo viên tiểu học đã tổ chức biên soạn các mô đun đào tạo theo

chương trình Cao đẳng sư phạm và chương trình liên thông từ Trung học sưphạm lên Cao đẳng sư phạm; biên soạn các mô đun bồi dưỡng giáo viên nhằmnâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, cập nhật những đổi mới về nộidung, phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục tiểu học,THCS theo chương trình, sách giáo khoa tiểu học mới và THCS mới.

- Giáo trình Đổi mới phương pháp dạy học ở THCS– NXBGD, tài liệunhằm cung cấp cho giáo viên và cán bộ quản lí giáo dục THCS ở các cơ quanquản lí giáo dục, các trường THCS những kiến thức và kĩ năng về đổi mớiphương pháp dạy học nói chung, về phương pháp dạy học các môn học theochương trình - sách giáo khoa mới ở THCS nói riêng

- Đề tài: “Nâng cao chất lượng phân môn vẽ tranh ở trường tiểu học”của Phan Thị Vân Tuyến - Trường Th Tràm Chim 3, nghiên cứu về nội dungphương pháp giảng dạy để góp phần nâng cao chất lượng phân môn vẽ tranhnhằm giúp học sinh có thể dễ tiếp thu, mở rộng thêm kiến thức để làm nền tảnhọc tập về sau

- Đề tài: “Một số giải pháp để nâng cao chất lượng dạy-học phân môn

vẽ tranh ở trường THCS” - Nguyễn Thị Mỹ Hoà-Trường THCS Tô Krông Ana, đề tài đã đưa ra một số giải pháp giảng dạy cho phân môn vẽtranh của trường THCS

Hiệu-Các công trình nghiên cứu trên đã giải quyết từng phương pháp dạy học

mĩ thuật ở bậc học tiểu học và THCS, phương pháp dạy học phân môn vẽtranh và những biện pháp nâng cao chất lương phân môn vẽ tranh nói riêng

Tuy nhiên các tài liệu trên vẫn chưa làm rõ được vấn đề biện pháp giáodục nhằm nâng cao chât lượng giảng dạy trong phân môn vẽ tranh ở THCS,nên nay tôi viết luận văn này trên cơ sở tiếp cận, lĩnh hội kiến thức của nhữngtác giả trước, tổng hợp những gì đã đạt được của các bài viết liên quan vànghiên cứu tiếp những phần còn hạn chế của các tài liệu đó, đồng thời đóng

góp một phần cá nhân của mình trong việc tìm ra tính mới của đề tài: “Giải

pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy – học phân môn vẽ tranh cho học sinh THCS”

3 Mục đích nghiên cứu

Mỹ thuật có tác động lớn lao đối với đời sống xã hội, qua những sảnphẩm được làm đẹp bởi mỹ thuật sẽ góp phần định hướng, giáo dục và xâydựng thị hiếu thẩm mỹ tốt cho con người, giúp hình thành một lối sống có vănhóa, có nhân cách Đề tài nghiên cứu biện pháp giảng dạy để góp phần nângcao chất lượng giảng dạy phân môn vẽ tranh bậc THCS nhằm giúp học sinh

có thể dễ tiếp thu, mở rộng thêm kiến thức để làm nền tảng học tập về sau

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp tổ chức dạy và học phân môn vẽ tranh ở trường THCS

4.2 Phạm vi nghiên cứu:

Trường THCS Thạch Tân-Thạch Thành-Thanh Hóa

5 Phương pháp nghiên cứu

Để tiến hành nghiên cứu đề tài này, tôi sử dụng 4 phương pháp nghiêncứu chủ yếu sau:

Phương pháp nghiên cứu lý luận.

Để có cơ sở lý luận về đề tài này, tôi đó tiến hành nghiên cứu chắt lọc

từ các tài liệu liên quan như Giáo dục học, Tâm lý học, Phương pháp dạy học

mỹ thuật ở THCS - dạy học phân môn vẽ tranh bậc THCS, Tạp chí nghiêncứu giáo dục, báo Giáo dục thời đại, Tạp chí, khai thác nội dung chương trìnhSGK từ lớp 6 - 9

Phương pháp nghiên cứu kinh nghiệm.

Đề ra được những phương pháp dạy học phân môn Vẽ tranh và quytrình lên lớp một tiết dạy học vẽ tranh ở THCS một cách thiết thực và hiệu

quả, tôi đã học hỏi kinh nghiệm giảng dạy của giáo viên một số trường THCStrên địa bàn và tham khảo một số ý kiến của họ.

Phương pháp quan sát.

Tiến hành quan sát, thu thập những tư liệu, thao tác, biểu hiện trong cácgiờ dạy - học của giáo viên và học sinh trong quá trình dạy học phân môn Vẽtranh

Phương pháp tiến hành thực nghiệm.

Để tiến hành kiểm nghiệm và đánh giá hiệu quả của việc vận dụng cácphương pháp dạy học và quy trình lên lớp một tiết dạy học vẽ tranh được đềxuất

6 Những đóng góp mới của đề tài

* Về mặt lý luận.

Mục đích của nền giáo dục của chúng ta là đào tạo những con ngườiphát triển toàn diện (đức, trí, thể, mĩ) Hài hoà cân đối giữa các mặt Nếu thiếumột trong các mắt đó thì việc đào tạo sẽ mất cân đối

Thực hiện giáo dục thẩm mỹ phải thông qua nhiều hoạt động, nhiềumôn học, trong đó mĩ thuật giữ một vị trí quan trọng là môn cơ sở của mỹdục Môn mỹ thuật chỉ ra những quan điểm những tiêu chuẩn của cái đẹp Vìvậy đã từ lâu môn mỹ thuật là một môn học chính thức trong chương trìnhgiảng dạy trong nhà trường THCS nó gắn bó chặt chẽ với các môn học khác

để tạo ra và nâng cao chất lượng

Vẽ tranh là một trong những phân môn trong chương trình mỹ thuật ởtrường THCS Vẽ tranh cùng các phân môn khác đều nhằm mục đích pháttriển khả năng sáng tạo của học sinh

* Về mặt thực tiễn.

Hiện nay môn mỹ thuật đã được dạy đồng đều, nhất quán ở tất cả cáctrường THCS Có điều do quan niệm chưa đúng của một số gia đình, nhà

trường, xã hội, còn cho là môn học phụ nên dẫn đến việc giảng dạy chưa đồng

bộ, chưa quan tâm đến bộ môn

Muốn cho môn Mỹ thuật đạt hiệu quả cao thì vẽ tranh là phân môn phảiđược đưa lên hàng đầu, vì đây là môn học gây nhiều hứng thú cho học sinhnhất

Mục đích của vẽ tranh là nhằm rèn luyện và phát triển ở học sinh trínhớ, trí tưởng tượng sáng tạo giúp các em thể hiện được những nhận thức vềcái đẹp của thế giới khách quan, trên tranh vẽ bằng đường nét, màu sắc vàcảm xúc của bản thân Qua đó hình thành ở các em thị hiếu thẩm mỹ và tìnhcảm thẩm mỹ, các em sẽ yêu cái đẹp và mong muốn thể hiện nó trong cuộcsống Ở mỗi lứa tuổi học sinh có nhận thức khác nhau nên trong nhiều nămhọc qua tôi đã rút ra được một số kinh nghiệm dạy học sinh cách vẽ tranh đạtkết quả cao và luôn gây hứng thú cho các em trong các giờ học

NỘI DUNG CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA DẠY HỌC PHÂN MÔN VẼ TRANH TRONG

DẠY HỌC MĨ THUẬT Ở THCS.

1.1 KHÁI QUÁT VỀ DẠY HỌC MỸ THUẬT Ở THCS

Môn Mỹ thuật ở THCS góp phần hình thành ở học sinh những phẩmchất tốt đẹp của con người lao động mới, biết thưởng thức cái hay cái đẹptrong cuộc sống Chính vì thế môn Mỹ thuật ở THCS có mục tiêu, nhiệm vụsau:

Môn Mỹ thuật ở THCS nhằm nâng cao hơn nữa về năng lực quan sát,khả năng tư duy hình tượng, sáng tạo, phương pháp làm việc khoa học, nhằmhình thành ở các em phẩm chất con người lao động mới đáp ứng đòi hỏi của

xã hội ngày càng cao

1.1.2 Nhiệm vụ:

Giáo dục thẩm mỹ cho học sinh thông qua ngôn ngữ tạo hình

Cung cấp cho học sinh một số kiến thức phổ thông về Mỹ thuật

Giúp học sinh nhận thức sâu sắc hơn về nền Mỹ thuật của dân tộc vàthế giới

Tạo điều kiện cho học sinh tiếp thu tốt hơn tri thức các môn học khác.Định hướng cho một bộ phận học sinh học tiếp ngành Mỹ thuật, haytạo điều kiện cho các em thi vào các trường chuyên nghiệp có liên quan đến

Mỹ thuật sau này dễ dàng hơn ( kiến trúc, mỹ thuật ứng dụng, …)

1.1.3 Chương trình dạy học:

Chương trình môn Mỹ thuật ở THCS được chia thành 4 phân môn: vẽtheo mẫu, vẽ trang trí, vẽ tranh và thường thức Mỹ thuật Trong đó có cácdạng bài lý thuyết và bài thực hành Các bài lý thuyết viết dưới dạng giớithiệu theo trình tự nội dung và cuối bài là câu hỏi hướng dẫn Các bài thựchành viết dưới dạng: quan sát, nhận xét; tìm và chọn nội dung đề tài; cách vẽ;bài tập

Về nội dung: giải thích các khái niệm, nêu lên đặc điểm của từng phânmôn để các em tìm ra cách học, cách vẽ, cung cấp những kiến thức cơ bảnnhất cho từng phân môn, bài tập ứng dụng

Chương trình môn Mỹ thuật ở THCS được phân phối như sau:

- Tạo điều kiện cho học sinh tiếp xúc, tìm hiểu thế giới xung quanh, tìm

ra đặc điểm và vẻ đẹp của đối tượng, có thói quen quan sát cuộc sống và thiênnhiên

- Bồi dưỡng cho học sinh tình cảm yêu thiên nhiên, đất nước, con người

1.2.2 Nội dung

Hướng dẫn học sinh thể hiện cảm nhận của mình qua bài vẽ về những

đề tài: sinh hoạt, lễ hội, phong cảnh hoặc vẽ chân dung, tĩnh vật và vẽ tự do,

Phản ánh một cách sinh động bằng sự quan sát và hiểu biết cuả ngườivẽ; vì thế, vẽ tranh đề tài là thể hiện sự hiểu biết nhiều mặt về cuộc sống, tự

do tạo điều kiện cho người vẽ có ý thức tìm hiểu thế giới xung quanh

Có thể vận dụng phương pháp quan sát như sau:

• Cần xác định mục đích, yêu cầu, nhiệm vụ quan sát cho học sinh

• Hướng dẫn học sinh quan sát có trọng tâm, cần nêu được đặc điểmcủa mỗi bài

• Hướng dẫn cho học sinh cách quan sát đối tượng:

- Quan sát từ bao quát đến chi tiết

- Quan sát cần đối chiếu, so sánh để rút ra nhận xét đúng, khách quan

b) Phương pháp trực quan trong dạy học Mỹ thuật:

Nói đến phương pháp trực quan tức là đề cập đến sao cho học sinh thấyđược ngay, thấy một cách rõ ràng, cụ thể và hiểu nhanh, nhớ lâu, đồng thời

có hứng thú học tập, dù là những khái niệm như cân đối, hài hoà hay những gì

ẩn chứa trong bố cục, nét vẽ, màu sắc…mà nghệ sĩ muốn nói Như vậy,phương pháp trực quan yêu cầu, giáo viên dạy Mỹ thuật ở góc độ nhận thức

cụ thể như sau:

* Về nhận thức: giáo viên phải coi trực quan và phương pháp trực quan

là cần thiết, là nội dung bài dạy

* Về chuẩn bị: chủ động nghiên cứu bài dạy, tự tìm và thiết kế đồ dùngdạy học sát với nội dung

* Về phương pháp: sử dụng trực quan giáo viên cần lưu ý:

- Phân loại đồ dùng sao cho hợp với nội dung, thích hợp với từng thời

kỳ, từng giai đoạn của học tập và ý đồ của giáo viên

- Hình thức đồ dùng dạy học cần có kích thước vừa phải, dễ quan sát,

có trọng tâm, đẹp để thu hút sự chú ý của học sinh

- Trình bày đồ dùng dạy học cần rõ ràng, khoa học

- Kết hợp giữa trình bày lý thuyết với giới thiệu trực quan đúng lúc, saocho lời nói hấp dẫn và minh hoạ đẹp hoà quyện làm một, tạo điều kiện chohọc sinh nhận thức nhanh, nhớ lâu

c) Phương pháp gợi mở

Phương pháp gợi mở được thể hiện qua những câu hỏi hợp với đốitượng của giáo viên để tác động đúng lúc, đúng chỗ, có mức độ, có chất lượngcho học sinh giúp các em suy nghĩ thêm, tự tìm tòi và giải quyết được bài tậphay nâng cao chất lượng bài vẽ bằng khả năng của mình

Môn mĩ thuật lấy thực hành là chủ yếu, sau khi được hướng dẫn cách

vẽ, học sinh phải tự giải quyết bài tập bằng chính khả năng của mình Vì vậylàm việc cá nhân giữa thầy giáo và học sinh lúc này rất quan trọng, quyết định

đến kết quả bài vẽ của mỗi em

Có thể vận dụng phương pháp gợi mở như sau:

• Giáo viên gợi mở trên thực tế bài vẽ của học sinh, phù hợp với từngđối tượng học sinh giỏi, khá, trung bình

• Các câu gợi mở phải mang tính khích lệ, động viên, không mang tínhphủ định hay mệnh lệnh

• Lời nhận xét, gợi mở luôn ở dạng nghi vấn

Ví dụ: với đề tài Ngày nhà giáo Việt Nam, học sinh có thể vẽ một sốnội dung như: vẽ chân dung thầy, cô giáo; vẽ về buổi lễ kỉ niệm Ngày nhàgiáo Việt Nam, về cảnh học sinh đang chúc mừng thầy, cô, … Với bài có nộidung vẽ chân dung, nếu học sinh chỉ vẽ hình ảnh người thầy, giáo viên có thểgợi mở: “Bài vẽ chân dung đẹp quá vì hình thầy to, rõ, màu rất đẹp, nhưng cómột mình thầy thì buồn quá, làm sao để có không khí ngày lễ nhỉ?”, …

Kiến thức cơ bản của mĩ thuật được lặp đi lặp lại và nâng cao dần qua

các bài tập, do vậy đối với từng phân môn, giáo viên cần hướng dẫn kĩ cách

vẽ ở những bài đầu, những bài sau chỉ cần nhắc lại những ý chính, dành thờigian cho học sinh thực hành

Có thể vận dụng phương pháp luyện tập như sau:

• Cung cấp kiến thức chung cho tất cả, những bài đầu của mỗi loại bàitập cần hướng dẫn kỹ phương pháp thực hiện, những bài sau chỉ hướng dẫnnhững ý chính, để thời gian cho học sinh luyện tập thực hành

• Ra bài tập và nêu yêu cầu cần đạt để học sinh nắm được trước khi làmbài

• Khi học sinh làm bài, giáo viên không vẽ giúp cho học sinh, cần kếthợp với phương pháp gợi mở

e) Phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ

Phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ là cách tổ chức, hướngdẫn hoạt động học tập tập thể của học sinh theo từng nhóm nhỏ dưới sự chỉđạo của giáo viên

Có thể vận dụng phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ qua cácbước như sau:

• Chia nhóm (từ 5–6 em), học sinh tự đặt tên cho nhóm, cử nhómtrưởng

• Giao nhiệm vụ và hướng dẫn cách làm việc cho các nhóm (làm bàitập thực hành, phân tích tranh, tượng…)

• Cả nhóm tham gia hoàn thành nhiệm vụ (thảo luận hoặc phân côngcông việc cho cá nhân thực hiện)

• Các nhóm trưng bày sản phẩm, đại diện nhóm trình bày kết quả họctập của nhóm

• Học sinh phân tích, đánh giá kết quả học tập của các nhóm khác(đúng, chưa đúng nội dung, hoặc đẹp, chưa đẹp) đồng thời nêu lí do rồi xếp

loại, giáo viên nhận xét, bổ sung, đánh giá kết quả của từng nhóm và độngviên, khích lệ tinh thần làm việc chung của học sinh

Lưu ý

Với những bài thực hành trang trí, vẽ tranh, tập nặn tạo dáng, thườngthức mĩ thuật, phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ có thể mang lạihiệu quả trong một số hoạt động nhưng không nhất thiết bài nào cũng áp dụng

một cách máy móc Riêng đối với bài thực hành vẽ theo mẫu, không thực hiện

phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ trong hoạt động hướng dẫn học sinh vẽ bài (thực hành) vì học sinh cần vẽ bài theo cách nhìn mẫu, cách cảm nhận riêng

g) Phương pháp dạy-học tích hợp

Phương pháp dạy-học tích hợp được thể hiện:

• Giáo viên nêu được mối quan hệ kiến thức giữa các môn học, giữacác sự vật, hiện tượng trong một tổng thể thống nhất

• Kiến thức mĩ thuật có liên quan đến kiến thức các môn học khác nhưtoán, văn, lịch sử, địa lí, sinh vật, nhạc, giáo dục công dân,… liên quan đếncuộc sống xung quanh, giáo viên cần lưu ý cho học sinh những mối quan hệtrên, cần chọn lọc kiến thức các môn học khác một cách phù hợp, linh hoạt

1.4 SỰ CẦN THIẾT VÀ YÊU CẦU TRONG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC PHÂN MÔN VẼ TRANH Ở THCS

Đổi mới giáo dục nhằm hướng tới phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt lànguồn nhân lực có chất lượng cao, trong đó bao gồm: kiến thức, kỹ năng vàthái độ Ba yếu tố nói trên có ý nghĩa quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầuphát triển của xã hội và hòa nhập với thế giới

Giáo dục Mỹ thuật THCS là một bộ phận không thể thiếu của giáo dụctoàn diện trong hệ thống giáo dục quốc dân Trong đổi mới nội dung, chươngtrình, phương pháp tổ chức dạy học và đánh giá trong giáo dục nói chung và

giáo dục Mỹ thuật phổ thông nói riêng, một mặt, cần có sự kế thừa và pháthuy những ưu điểm của chương trình giáo dục hiện tại Mặt khác, cần thiếtphải coi trọng việc tiếp cận và học tập kinh nghiệm của nền giáo dục hiện đạithế giới và khu vực Từ đó, làm cơ sở để định hướng xây dựng chương trìnhgiáo dục phù hợp với thực tiễn xã hội và cho cả những giai đoạn tiếp theo.Bởi vậy, với thực trạng vấn đề nêu trên, bản thân là một giáo viên được đàotạo cơ bản, tôi bắt đầu trăn trở và mạnh dạn tìm tòi, cải tiến phương phápgiảng dạy dựa trên yêu cầu chung của bộ giáo dục, tôi luôn nghiên cứu nhiềutài liệu khác nhau để tìm ra phương pháp và hình thức tổ chức dạy- học saocho đạt hiệu quả cao nhất, sao cho học sinh có điều kiện tiếp cận với nội dungkiến thức mới một cách chủ động, phát huy được khả năng sáng tạo, từ đó các

em có hứng thú học tập bộ môn hơn

Tiểu kết chương 1

Trong chương 1, tôi phân tích một số vấn đề xung quanh việc dạy học

mỹ thuật bậc THCS nói chung và phân môn Vẽ tranh THCS học nói riêng qua tìm hiểu thực trạng vấn đề dạy học mỹ thuật và phân môn Vẽ tranh, tôithấy: Dạy học mỹ thuật ở THCS chưa được quan tâm đúng mức, đặc biệt làđội ngũ giáo viên – một số chưa vững về chuyên môn, yếu về phương phápdạy học, trong khi học sinh rất thích học mỹ thuật Và thực tế cho thấy, trongchương trình Mĩ thuật ở bậc Trung học cơ sở tôi thấy kiến thức các bài vẽtranh nhìn chung mới ở dạng cơ bản và mang tính chất khái quát, trực quantranh vẽ trong sách giáo khoa còn ít và đôi khi chưa thật sự phong phú, đặcbiệt là số tranh vẽ của học sinh được in mẫu trong sách giáo khoa ( ) Vì vậybắt buộc người giáo viên phải nghiên cứu và tìm ra giải pháp nâng cao chấtlượng phân môn vẽ tranh THCS, nếu không sẽ đi chệch hướng và kết quả làhọc sinh vẽ tranh sẽ không đẹp, hiệu quả giáo dục và thẩm mỹ sẽ không cao

-CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC PHÂN MÔN

VẼ TRANH Ở THCS 2.1 KHÁI QUÁT VỀ TRƯỜNG THCS THẠCH TÂN

Trường THCS Thạch Tân là một ngôi trường nằm ờ phía Tây Bắc của

huyện Thạch Thành, được thành lập vào năm 1968, (trước đây là trườngNông trường Thạch Thành) là ngôi trường có hơn 40 năm tuổi, với nhiều bềdày thành tích nổi bât: là ngôi trường xã hội chủ nghĩa được tặng cờ thi đuacủa chủ tịch nước từ năm 1986 đến 1992, cờ thi đua của tỉnh nhiều năm:

1982, 1994, 1996, 2001,…Ngôi trường đã đào tạo nhiều thế hệ học trò thànhđạt, hiện đang công tác tại nhiều đơn vị khác nhau trong và ngoài tỉnh! Hiệntại trường có 24 cán bộ giáo viên, có trình độ đạt chuẩn và trên chuẩn, nhiềuđồng chí là cốt cán bộ môn cấp huyện, chiến sĩ thi đua nhiều năm Trườnghiện tại có 8 lớp với 265 học sinh, với 14 phòng học và phòng chức năng, đãđáp ứng cơ bản cho hoạt động dạy học tại đơn vị, là ngôi trường có chấtlượng học sinh mũi nhọn và đại trà luôn nằm trong tốp dẫn đầu của nghànhgiáo dục huyện Thạch Thành

2.1.1 Thuận lợi:

Môn Mĩ thuật giúp cho học sinh thư giãn sau những giờ học căngthẳng, hơn nữa học tốt môn Mĩ thuật còn giúp học sinh học tốt những mônhọc khác cho nên nhà trường luôn quan tâm đến việc dạy- học bộ môn, đã cónhững đầu tư nhất định cho bộ môn như cấp phát tài liệu, chỉ đạo tổ chuyênmôn thường xuyên tổ chức thao giảng, hội giảng, dự giờ góp ý để nâng caotrình độ chuyên môn cho giáo viên Bên cạnh đó, Phòng Giáo dục đã tổnhững buổi chuyên đề của môn mĩ thuật, đó là nguồn động viên lớn lao chogiáo viên bộ môn

- Về phía ban giám hiệu nhà trường: Luôn tạo điều kiện để bộ môn

hoạt động và phát triển tốt nhất.

- Về phía giáo viên Mỹ thuật: Bản thân đã được đào tạo cơ bản về

chuẩn kiến thức quy định đối với giáo viên dạy bộ môn mỹ thuật ở trườngTHCS

- Về phía học sinh: Đa phần các em đều rất yêu thích bộ môn và rất

và máy chiếu vật thể không có, đã ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình dạy học

bộ môn mỹ thuật nói chung và tới phân môn vẽ tranh ở trường THCS nói

riêng

Từ khi bộ môn được đưa vào giảng dạy, nhà trường chưa tạo điều kiệncho học sinh tham quan thực tế để các em có thêm kiến thức, thêm vốn hiểubiết để làm bài tốt hơn

Những bức tranh đẹp của học sinh chưa có phòng trưng bày để khuyếnkhích khả năng sáng tác tranh của học sinh, đồng thời còn để tạo điều kiệncho học sinh học tập kinh nghiệm lẫn nhau, cùng nhau học tốt hơn

- Nhận thức vai trò của môn Mĩ thuật ở phụ huynh và học sinh:

Đại đa số các bậc phụ huynh đã có nhận thức tốt về môn học mỹ thuật,song bên cạnh đó, còn một số bậc phụ huynh còn nhận thức chưa tốt về mônhọc, chưa đầu tư dụng cụ cũng như thời gian học tập cho con em mình, do đónhiều học sinh đến lớp không có đồ dùng học tập, hoặc có nhưng thiếu Trong

khi đó nhiều học sinh xem việc học môn này chỉ là phụ nên không cố gắngtrong học tập Ngoài ra, sự nhận thức về cái đẹp và khả năng tư duy của nhiều

em còn hạn chế

2.2 THỰC TRẠNG DẠY HỌC PHÂN MÔN VẼ TRANH TẠI TRƯỜNG THCS THẠCH TÂN

2.2.1 Thực trạng hiện tại:

Học sinh trung học cơ sở cũng như lứa tuổi trẻ em khác, nói đến vẽ các

em rất thích, song để hướng cho các em tìm được lối đi đúng, phát huy đượctính sáng tạo trong các em lại là cả một vấn đề, đòi hỏi người thầy phải có sựtrăn trở nhất định Khi thực hiện đề tài này bản thân tôi không khỏi băn khoănbởi mình có kinh nghiệm giảng dạy chưa nhiều, Bên cạnh đó, có rất nhiều yếu

tố khác cũng ảnh hưởng tới chất lượng dạy học như:

- Đồ dùng tranh cấp như máy chiếu, tranh, ảnh chưa có

Mặt khác, điều kiện kinh tế của địa phương còn thiếu thốn dẫn đến họcsinh thiếu điều kiện để mua dụng cụ tốt cho việc học tập, đã hạn chế khôngnhỏ tới việc phát huy tối đa sự sáng tạo trong các em Chính vì điều đó tôi

đã mạnh dạn đưa ra những cách làm mới nhằm phù hợp với tình hình thực tếtại địa phương

Song song với những thực trạng trên, tôi còn nhận thấy một số yếu tốkhác ảnh hưởng đến kết quả của việc giảng dạy đó là :

+ Sách giáo khoa: Trong chương trình Mĩ thuật ở bậc Trung học cơ sở

tôi thấy kiến thức các bài vẽ tranh nhìn chung mới ở dạng cơ bản và mangtính chất khái quát, trực quan tranh vẽ trong sách giáo khoa còn ít và đôi khichưa thật sự phong phú- Đặc biệt là số tranh vẽ của học sinh được in mẫutrong sách giáo khoặ ) Vì vậy bắt buộc người giáo viên phải nghiên cứutìm ra hướng đi cho riêng mình, nếu không sẽ đi chệch hướng và kết quả là

học sinh vẽ tranh sẽ không đẹp, không mang tính nghệ thuật

+ Về phía giáo viên: Thời lượng cho một tiết học 45 phút để giúp học

sinh hoàn thành một bài vẽ tranh là quá khó Tôi đã từng rất nhiều lần thựchành vẽ tranh với học sinh, với thời gian làm bài khoảng 25 đến 30 phút đểhoàn thành một bức tranh, song quả là khá vất vả, mặc dù tôi biết tôi là giáoviên và chỉ đang đóng vai trò như một học sinh Bên cạnh đó để chuẩn bị mộttiết dạy đòi hỏi giáo viên phải có thời gian chuẩn bị rất nhiều về tài liệu giáo

án, trực quan Đó là chưa kể đến vấn đề chất lượng, sự khoa học của giáo án

và tính thẩm mĩ, hiệu quả của trực quan mà điều đó đòi hỏi lương tâm mộtngười thầy giáo là phải có, làm được điều đó thì chắc chắn rằng học sinh sẽyêu thích bộ môn và sẽ háo hức khi giờ mĩ thuật tới, kết quả là những bứctranh của các em sẽ rất sinh động và đầy cảm xúc

+ Về phía học sinh: Đa số các em học sinh THCS, đều yêu thích bộ

môn Mỹ thuật, song bước đầu các em vẽ còn chưa thực sự có phương phápkhoa học, do vậy kết quả bài vẽ bước đầu chưa được cao, rất nhiều em vẽ bàikhông tuân thủ các phương pháp tiến hành một bài vẽ tranh (đặc biệt là ởkhâu vẽ hình và bố cục) nhiều em mắc phải tình trạnh bố cục quá to, quá nhỏ,hoặc động tác đơn điệu, trùng lặp tất cả điều đó rất cần sự gợi mở, uốn nắn,chỉ bảo cụ thể cho từng em, từng trường hợp cụ thể, thông qua trực quanphương pháp mang tính giáo dục áp dụng với từng bài cụ thể

2.2.2 Đánh giá thông qua chất lượng dạy học

2.2.2.1 Kĩ năng vẽ hình và bố cục khi vẽ tranh

Trong chương trình Mĩ thuật ở bậc Trung học cơ sở tôi thấy kiến thứccác bài vẽ tranh nhìn chung mới ở dạng cơ bản và mang tính chất khái quát,trực quan tranh vẽ trong sách giáo khoa còn ít và đôi khi chưa thật sự phongphú-Đặc biệt là số tranh vẽ của học sinh được in mẫu trong sách giáokhoặ ) Vì vậy bắt buộc người giáo viên phải nghiên cứu tìm ra hướng đi

cho riêng mình, nếu không sẽ đi chệch hướng và kết quả là học sinh vẽ tranh

sẽ không đẹp, không mang tính nghệ thuật

Kết quả thực trạng các bài vẽ tranh về kỹ năng vẽ hình và bố cục, quamột số tranh vẽ:

Qua suối (Bùi lan Nhi) - học sinh lớp 6A

Trường THCS Thạch Tân - Năm học 2007-2008

Đấu vật (Mai Xuân Cường) - học sinh lớp 7A

Trường THCS Thạch Tân- Năm học 2007-2008

Chúc Mừng 20-11 (Vũ Bảo Chung) - học sinh lớp 7A

Trường THCS Thạch Tân- Năm học 2007-2008

Chiều về trên bản Thượng (Lê Thị Sen) - học sinh lớp 8A

Trường THCS Thạch Tân- Năm học 2007-2008Những bài vẽ tranh trên mới chỉ dừng lại ở mức chuẩn chung về yêucầu, chưa có sự sáng tạo trong cách vẽ hình và bố cục, bên cạnh đó còn rấtnhiều điểm trong tranh còn khiếm khuyết cần được chỉnh sửa cho đạt chấtlượng hơn

Kết quả kiểm tra tra năng lực của học sinh trường THCS Thạch Tân về

kĩ năng vẽ hình và bố cục - thu được kết quả như sau: