skkn một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp 1

I.1 Lí do chọn đề tài: Giáo viên chủ nhiệm ở Tiểu học có một vị trí vô cùng quan trọng trong việc hình thành cho học sinh những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo

BÁO CÁO NỀ NẾP DẠY HỌC, HOẠT ĐỘNG SƯ PHẠM CỦA GIÁO VIÊN VÀ

CÔNG TÁC GIÁO DỤC PHÁP LUẬT NĂM HỌC 2012 - 2013

Dray Sáp, tháng 3 năm 2013

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN KRÔNG ANA

TRƯỜNG TH HÀ HUY TẬP

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI: MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG

CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP 1

Họ và tên: VÕ THỊ HỢP

Đơn vị công tác: Trường TH Hà Huy Tập

Trình độ đào tạo: Đại học

Môn đào tạo: G iáo dục tiểu học

Dray Sáp, tháng 2 năm 2015

I Phần mở đầu 3

Phần mở đầu

I.1 Lí do chọn đề tài:

Giáo viên chủ nhiệm ở Tiểu học có một vị trí vô cùng quan trọng trong việc hình thành cho học sinh những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng sống cơ bản để học sinh học các bậc học tiếp theo

Ngoài việc tổ chức, hướng dẫn các hoạt động học tập của học sinh, giáo viên chủ nhiệm lớp còn phải thường xuyên theo dõi các hoạt động trong giờ chơi, trong các buổi sinh hoạt, giao lưu tập thể,…và cả hoạt động học tập ở nhà của học sinh Vì vậy công việc của một giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học là rất nặng nề, rất vất vả và vô cùng phức tạp, trong việc giúp học sinh hình thành nhân cách và phát triển toàn diện Đặc biệt ở lứa tuổi học sinh tiểu học, các em còn nhỏ Giáo viên chủ nhiệm là người thay mặt nhà trường, cha mẹ để quản lý, giáo dục các em, đồng thời là người bạn tốt,

là nhân vật trung tâm để hình thành nhân cách và phát triển toàn diện cho học sinh Giáo viên Tiểu học là người trực tiếp chủ nhiệm và giảng dạy nhiều trên lớp Thời gian tiếp xúc với các em nhiều, dễ quan tâm theo dõi, uốn nắn những gì mà các em còn thiếu sót Ngoài việc truyền đạt kiến thức, người giáo viên còn phải làm tốt công tác chủ nhiệm của mình bằng trái tim nhân hậu, hiểu biết tâm lí lứa tuổi, sở trường của từng em đưa các em hòa nhập với cuộc sống cộng đồng trong xã hội Tất cả điều đó góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục tiểu học trong giai đoạn hiện nay

Là một giáo viên chủ nhiệm, người “Ươm mầm, gieo hạt”để đào tạo ra những chủ nhân tương lai cho đất nước Trong nhiều năm qua làm công tác chủ nhiệm, tôi đã đi sâu về nghiên cứu và áp dụng vào thực tiễn, luôn nghĩ phải làm gì để giúp các em

“Mỗi ngày đến trường là một niềm vui” và học tập được tốt hơn Với suy nghĩ này, tôi

đã chọn đề tài: “Một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp 1 ” Mong được

chia sẻ và nhận được những đóng góp chân tình từ các thầy giáo, cô giáo

I.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài:

a Mục tiêu:

Tôi viết sáng kiến kinh nghiệm này trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực trạng vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong công tác giáo dục toàn diện Đề tìm ra những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức, nhân cách và các kĩ năng sống cho các em học sinh Rèn luyện tinh thần năng động mạnh dạn, tự tin trước tập thể, có

ý chí vươn lên trong học tập

b Nhiệm vụ:

Tìm hiểu thực trạng và đưa ra những giải pháp, biện pháp thiết thực để rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp 1A trường Tiểu học Hà Huy Tập xã Dray sáp, huyện Krông Ana, tỉnh Đắk Lắk

I 3 Đối tượng nhiên cứu:

- Công tác chủ nhiệm trong quá trình dạy và học.

- Sự phát triển tâm sinh lý của học sinh

- Học sinh lớp 1A Trường Tiểu học trường trường Tiểu học Hà Huy Tập xã Dray sáp, huyện Krông Ana, tỉnh Đắk Lắk nói riêng và tất cả học sinh nói chung

I.4 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu:

- Nghiên cứu một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp

I.5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc và nghiên cứu các tài liệu, văn bản để hiểu được cơ sở lý luận của việc chủ nhiệm lớp

- Phương pháp quan sát: Thông qua việc rèn luyện hàng ngày trên lớp để có những

số liệu về thực trạng giúp cho việc nghiên cứu đạt hiệu quả

- Phương pháp đàm thoại: Trao đổi đồng nghiệp, học sinh để thu thập thông tin phục vụ cho mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Tập hợp lại những kinh nghiệm nghiên cứu

và thực tiễn về học sinh để đề xuất các biện pháp

II Phần nội dung

1 Cơ sở lí luận

Với nhu cầu của một xã hội hoá GD đòi hỏi ngành GD phải đổi mới phương pháp dạy học để tạo ra những thế hệ con người nhận thức sâu sắc, biết tự giác chủ động sáng tạo trong công việc Nhìn lại việc học của con em ở địa phương, tôi thấy nhận thức của các em còn nhiều hạn chế, ý thức tự học, tự rèn luyện rất ít, điều kiện học tập còn nhiều thiếu thốn

Các em chưa xác định được tầm quan trọng của việc học nên không ham học Là một giáo viên tôi luôn băn khoăn, trăn trở là làm thế nào để phát huy tính tích cực, chủ động, tự giác của học sinh trong học tập Đây là một vấn đề nóng bỏng cần phải thực hiện nhanh và đúng cách để những thế hệ do chúng ta đào tạo là những người làm chủ

tương lai, đất nước, biết xây dựng quê hương và đưa trình độ hiểu biết của toàn dân đi lên sánh được với các nước phát triển trên thế giới Đặc biệt là giáo dục ở các vùng miền nông thôn và miền núi Qua đổi mới các phương pháp dạy học sẽ giúp các em học sinh nông thôn, HS dân tộc thiểu số mạnh dạn, tự tin hơn trước đám đông, biết cách tự đánh giá việc học của mình cũng như biết đánh giá kết quả học tập của các bạn khác Từ đó các em có tính chủ động hơn trong học tập và biết phấn đấu thi đua nhau

để việc học có kết quả cao hơn

II 2 Thực trạng:

a Thuận lợi, khó khăn

* Thuận lợi:

Được BGH tin tưởng phân công nhiều năm làm công tác chủ nhiệm nên mỗi năm lại có thêm một ít kinh nghiệm và bài học cho lớp kế theo

Đa số học sinh được học đúng địa bàn, nhà gần trường đi lại thuận tiện.Các em

có cùng độ tuổi, ngoan hiền, ý thức tốt trong học tập và rèn luyện đạo đức, có ý thức xây dựng tập thể, có tinh thần đoàn kết, giúp đỡ nhau trong mọi hoạt động cùng với sự

nỗ lực phấn đấu không ngừng của giáo viên và toàn thể học sinh đã và đang có nhiều thành quả về chất lượng giáo dục toàn diện

* Khó khăn:

- Có một số em có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, bố mẹ đi làm ăn xa gửi con cho ông bà, một số em hay nghỉ học về vấn đề sức khỏe Đặc biệt một số gia đình bố mẹ li hôn, nhiều gia đình khoán trắng cho giáo viên, các em sống thiếu thốn về mặt tình cảm lẫn tinh thần

b Thành công, hạn chế

* Thành công

- Kích thích tính ham học của học sinh, tích cực, chủ động sáng tạo trong học tập

- Tự tin trước các bạn trong lớp, khi trình bày ý kiến của mình Tham gia các hoạt động tích cực như nuôi heo, làm kế hoạch nhỏ

- Học sinh biết học một cách có ý thức, sôi nổi xung phong đọc và phát biểu xây dựng bài Phát huy được khả năng cá nhân trong quá trình học tập

* Hạn chế :

* Học sinh:

Do đặc điểm tâm lí lứa tuổi học sinh tiểu học còn nhỏ, sự tập trung chưa cao, nhận thức của các em là mới làm quen với những kiến thức, kĩ năng ban đầu

* Giáo viên:

- Cần nhiều thời gian trong công tác chuẩn bị, đầu tư

c Mặt mạnh, mặt yếu

- Mặt mạnh

+ Tạo được sự tin tưởng cho học sinh

+ Xây dựng được mối thân thiện giữa thầy và trò

+ Được sự đồng tình ủng hộ từ phía gia đình học sinh

- Mặt yếu:

Một số học sinh vẫn chưa thật sự tự tin, mạnh dạn phát biểu trước đám đông, rất mặc cảm vì cho rằng mình học chưa giỏi

d Nguyên nhân:

Phối hợp các mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình, xã hội chưa thật sự chặt chẽ

để cùng nhằm vào một mục tiêu chung Bồi dưỡng, hình thành nhân cách của người công dân tương lai từ trong nhà trường Tiểu học

e Phân tích đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đề ra

Để đẩy mạnh phong trào “Dạy tốt, học tốt” vấn đề đặt ra đầu tiên phải có sự đồng tâm nhất trí của gia đình, nhà trường, giáo viên và học sinh, đoàn kết, có tinh thần trách nhiệm cao Đặc biệt giáo viên chủ nhiệm lớp là bạn và là người cha, người mẹ thứ hai của các em dìu dắt nâng đỡ các em, giúp các em thích nghi với môi trường mới

để các em học tập rèn luyện được tốt hơn Ngay từ đầu năm học, tôi nắm bắt thăm dò được nơi ở cũng như hoàn cảnh gia đình, đặc điểm riêng của từng em Điều đáng quan tâm nhất một số em rơi vào hoàn cảnh bố mẹ chú trọng đến việc làm kinh tế, mải mê

cờ bạc, rượu chè, bố mẹ li hôn các em ở với ông bà thiếu sự quan tâm chăm sóc

Ví dụ: Em Thái, Đức Phúc, Trung Nguyên tôi luôn tạo ra sự gần gũi với các em hơn, bởi giáo viên là người tiếp xúc với học sinh còn nhiều hơn cha mẹ Vì vậy, giáo viên chủ nhiệm không chỉ là người dạy chữ mà còn dạy học sinh nhiều điều tốt đẹp khác và cũng là người hiểu được tâm tư, tình cảm của trẻ nhiều nhất Làm tốt công tác

chủ nhiệm, giáo viên ngăn chặn được trẻ bỏ học đồng thời phát huy được những năng khiếu tiềm ẩn ở các em Từ đó các em thích đi học và thích học hơn và luôn yêu thương đoàn kết quan tâm gắn bó từng thành viên trong lớp như tự làm các thiệp chúc mừng bạn dịp sinh nhật, thăm bạn bị ốm xây dựng môi trường dân chủ: đẩy mạnh công tác trao đổi giữa các học sinh với nhau, giữa các tổ nhóm thiết lập mối quan hệ giữa thầy và trò cùng nhau thảo luận trao đổi để tìm ra tiếng nói chung, luôn biết lắng nghe, tôn trọng những nguyện vọng chính đáng Thường xuyên khen, nhắc nhở đúng người đúng việc, lấy động viên làm trọng khắc phục những việc chưa làm được Tổ chức, bồi dưỡng tinh thần giúp đỡ bạn, qua các phong trào “Giúp bạn cùng tiến”, như thu gom giấy vụn, nuôi heo đất gây quỹ tặng bạn nghèo Để các em thấy được trường học chính là ngôi nhà thứ hai của các em

Vì thế trường học ngoài việc dạy dỗ, giáo dục vừa là “Cái nôi nuôi dưỡng tâm hồn”, chỗ dựa tinh thần vững chắc để các em khi đến trường là tìm thấy niềm vui ở bạn bè, thầy cô giáo Thầy cô giáo thể hiện được vai trò chủ đạo trong giáo dục, đôn đốc, hướng dẫn và kích lệ tinh thần học cho học sinh khi học tập, vui chơi đồng thời vai trò của người học giúp cho phụ huynh học sinh thấy được trách nhiệm gia đình đối với tương lai con trẻ Tạo sự thống nhất trong xã hội “Học tốt, dạy tốt” khơi dậy và phát huy niềm tự hào, lòng tự trọng, khẳng định trách nhiệm của những nhà giáo trong việc đào tạo thế hệ trẻ trở thành những con người lao động sáng tạo, những con người

có ích cho xã hội, góp phần xây dựng quê hương đất nước Giáo dục là sự nghiệp chung của Đảng Nhà nước và toàn dân nhưng người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ giáo dục là nhà giáo Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng nói: “Nghề dạy học là nghề cao quý trong các nghề cao quý, nghề sáng tạo trong các nghề sáng tạo, vì nó sáng tạo ra những con người sáng tạo” Nhiệm vụ của thầy cô giáo rất quan trọng và rất vẻ vang Bởi vậy, thầy giáo, cô giáo cần ý thức trách nhiệm lớn lao của mình để từ đó không ngừng bồi dưỡng nâng cao phẩm chất đạo đức hoàn thành tốt sự nghiệp “trồng người”, xứng đáng là tấm gương sáng cho học sinh noi theo

Qua thực trạng trên tôi có thể đưa ra một số biện pháp về công tác nhủ nhiệm lớp, nhằm giải pháp nâng cao hiệu quả của công tác giáo dục học sinh tiểu học

II.3 Giải pháp, biện pháp

a Mục tiêu: Khi được phân công làm công tác chủ nhiệm, tôi luôn suy nghĩ phải

làm sao để, nhân cách, đạo đức, lối sống của học sinh ngày một tốt hơn Chất lượng

học tập của học sinh ngày một nâng cao, Đó là công việc hết sức cần thiết cũng là một trong những mục tiêu, yêu cầu đầu tiên đối với công tác chủ nhiệm

Việc quản lý học sinh trên mọi phương diện và cũng là trung tâm thu hút học sinh đến trường đến lớp Lớp học là một tổ chức nhỏ trong nhà trường, có nhiều lớp tốt

sẽ đưa phong trào nhà trường đi lên và đây cũng là một mục tiêu quan trọng trong giáo dục, tạo nên môi trường thân thiện, hình thành nên sự tích cực trong học sinh Muốn vậy giáo viên chủ nhiệm cần đảm bảo các yêu cầu sau

b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp.

Công việc của giáo viên chủ nhiệm lớp là vô vàn, không thể thống kê hết được Tôi chỉ đi sâu vào 4 nội dung chính sau đây:

- Giáo dục đạo đức thông qua quá trình dạy học.

- Xây dựng, chỉ đạo việc học tập của học sinh.

- Tổ chức các hoạt động tập thể.

- Xây dựng biện pháp lồng ghép bảo vệ môi trường vào các hoạt động.

1 Giáo dục đạo đức thông qua quá trình dạy học.

Trong quá trình dạy học và nhiệm vụ dạy học là nhằm góp phần giáo dục đạo đức, nhân cách cho học sinh Tính chất giáo dục của việc dạy học đòi hỏi giáo viên phải khai thác đúng đắn, sâu sắc nội dung các môn học, thông qua việc dạy học mà thực hiện các yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục nhằm phát triển các phẩm chất đạo đức, hoàn thiện nhân cách học sinh.Trước hết phải nói tới quá trình dạy học môn Đạo đức ở trường Thông qua môn học này mà học sinh có được một hệ thống khái niệm, tri thức đạo đức Nhờ đó học sinh có thể hiểu được mục đích hành động, biết được cần phải

làm gì, phân biệt được “cái tốt và cái xấu” v.v…Trên cơ sở đó, các em định hướng

đúng trong các hiện tượng phong phú và phức tạp ở quanh mình và có được tính tự giác trong quá trình học tập:

- Trên cơ sở đó giúp các em tập luyện trong đời sống thực tế, hình thành các hành vi, tập quán hành vi lành mạnh, góp phần tạo nên lối sống phù hợp với các chuẩn mực đạo đức văn hóa

Nếu thực hiện tốt các nhiệm vụ trên chúng ta đã và sẽ đạt được những viên gạch hồng đầu tiên trong quá trình giáo dục, bồi dưỡng hình thành cơ sở ban đầu của tư cách đạo đức người công dân, người chiến sĩ, những người chủ tương lai của đất nước,

của dân tộc Các em cũng hiểu bổn phận, nghĩa vụ, trách nhiệm của mình trong các mối quan hệ xã hội, đòi hỏi trong giao tiếp ứng xử phải tuân theo các chuẩn mực đạo đức

* Cụ thể là:

+ Các hành vi ứng xử về thái độ biết kính trọng, lễ phép với ông bà, cha mẹ, thầy giáo, cô giáo, anh chị em

+ Có thái độ tốt với các mối quan hệ nhà trường bạn bè, cộng đồng, làng xóm, đoàn thể, xã hội, với công việc hàng ngày

+ Thái độ và giữ gìn tài sản công cộng, với môi trường, với các di sản văn hóa, với thiên nhiên….

+ Ý thức về nghĩa vụ đối với Tổ quốc, đối với dân tộc.

+ Ý thức đối với trách nhiệm bổn phận, lợi ích chính đáng của bản thân …

Ngoài môn Đạo đức, tất cả các môn học khác ở Tiểu học, đặc biệt là môn Tiếng

Việt, Tự nhiên và Xã hội, môn Toán đều có khả năng tiềm tàng, nếu được khai thác tốt, đúng hướng, giáo dục đạo đức

Chẳng hạn ở môn Tiếng Việt qua các câu chuyện kể, các bài văn, bài thơ có nội dung phong phú, sinh động ca ngợi vẻ đẹp của đất nước, ca ngợi văn hóa, các tập quán truyền thống tốt đẹp của đất nước, của dân tộc nếu được khai thác, tiến hành đúng đắn

sẽ mở rộng được kiến thức về đạo đức, về truyền thống văn hóa, về kinh nghiệm, lối sống mang tính dân gian, Tất cả sẽ giáo dục, bồi dưỡng cho học sinh tình yêu quê hương đất nước, lòng tự hào dân tộc và kể cả các chuẩn mực sơ giản trong giao tiếp, ứng xử về đạo đức

- Làm cho học sinh Tiểu học nhận thấy rằng cần làm cho hành vi ứng xử của mình phù hợp với lợi ích của xã hội Giúp cho các em lĩnh hội các lý tưởng đạo đức, các nguyên tắc đạo đức, các chuẩn mực đạo đức để đảm bảo sự phù hợp đó

- Bồi dưỡng tình cảm đạo đức tích cực và bền vững các phẩm chất ý chí (thật thà, dũng cảm, kỷ luật, kiên trì…) để đảm bảo cho hành vi đạo đức luôn luôn nhất quán với yêu cầu đạo đức

- Rèn luyện thói quen hành vi đạo đức, làm cho chúng trở thành bản tính tự nhiên của

cá nhân và duy trì lâu bền các thói quen đó, để ứng xử đúng đắn trong mọi hoàn cảnh

- Giáo dục văn hóa ứng xử (hành vi văn minh) thể hiện sự tôn trọng và quý trọng lẫn nhau của con người, bảo đảm tính nhân đạo, trình độ thẩm mĩ cao của các quan hệ cá nhân trong cuộc sống

Mặt khác nếu việc truyền thụ kiến thức đạo đức được tiếp thu một cách hình thức thì sẽ gặp tai họa là lời nói và việc làm không thống nhất với nhau, lý trí và tình cảm không thống nhất với nhau, nảy sinh hiện tượng phân đôi nhân cách, hiện tượng đạo đức giả Chính vì vậy, việc xác định vai trò của giáo viên, nhà trường trong giáo dục đạo đức cho học sinh là cực kỳ quan trọng

2 Xây dựng, chỉ đạo việc học tập của học sinh.

Cùng với giáo dục đạo đức, thì việc nâng cao chất lượng học tập của học sinh cũng là một nhiệm vụ chính hết sức quan trọng đối với giáo viên chủ nhiệm nhằm giúp các em ham học hỏi, tìm tòi và hứng thú với các hoạt động học tập

Để đạt được mục tiêu của từng lớp học trước hết giáo viên chủ nhiệm phải xây dựng được kế hoạch phát triển trong học sinh, giúp các em có được động cơ học tập đúng đắn, có ý thức học tập một cách tích cực, tự giác, chủ động, không phụ thuộc vào người khác

Giáo viên ra các bài tập cho học sinh làm cần theo hướng “mở” có như vậy học sinh mới phát huy và làm phong phú sự sáng tạo của các em Các bài tập giáo viên chỉ nên gợi mở để học sinh tự tìm cách giải, không nên làm thay cho học sinh vì làm thế thì các em sẽ ỷ lại không chịu suy nghĩ để làm Ngược lại khi chữa bài giáo viên cần giải một cách chi tiết, tỉ mỉ Đồng thời uốn nắn những sai sót và chấn chỉnh cách trình bày của học sinh một cách kịp thời giáo viên có thể chia nhóm học sinh chơi thi trò chơi “Tiếp sức đồng đội” Việc làm này đã giúp cho các em tích cực hơn, không khí náo nhiệt hơn lại có tinh thần đồng đội đoàn kết hơn trong khi làm bài Mỗi lần như vậy, giáo viên khen ngợi các em ở đội thắng còn các em đội về sau thì tôi luôn động viên các em “Thua keo này bày keo khác” Luôn giáo dục các em “Thắng không kiêu -thua không nản” Từ đó các em phấn chấn học tập tốt hơn

Trong mỗi tiết học, tôi luôn bao quát lớp để nắm được mức độ hiểu bài của tất

cả các đối tượng học sinh Nếu em nào chưa hiểu tôi có kế hoạch phụ đạo ngay Bất

cứ một vấn đề nào cần giải quyết, tôi đều để cho học sinh tự suy nghĩ, tìm cách giải quyết Đặc biệt, không được làm hộ, nếu gặp khó khăn tôi có thể gợi mở giúp học sinh Đồng thời chú ý ở mọi đối tượng học sinh và giao nhiệm vụ cụ thể cho từng học sinh làm bài theo nguyên tắc đi từ dễ đến khó Luôn chú trọng công tác bồi dưỡng học sinh năng khiếu, kèm cặp học sinh chưa hoàn thành kiến thức kỹ năng của bài

Ví dụ: Học sinh nào hoàn thành kỹ năng, kiến thức tốt làm 4 phép tính; Học sinh nào chưa thành kỹ năng, kiến thức làm 3 phép tính Ra bài tập theo hướng chuẩn