THUYẾT MINH TIÊU CHUẨN: NGHIÊN CỨU TIÊU CHÍ VÀ HƯỚNG DẪN ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM PHẦN MỀM

Lời mở đầuTheo định nghĩa hình thức về chất lượng phần mềm của Tổ ChứcTiêu Chuẩn Quốc Tế ISO trong bộ tiêu chuẩn 8402, "chất lượng là khảnăng đáp ứng toàn diện nhu cầu của người sử dụng

HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG VIỆN KHOA HỌC KỸ THUẬT BƯU ĐIỆN

-o0o -THUYẾT MINH TIÊU CHUẨN:

NGHIÊN CỨU TIÊU CHÍ VÀ HƯỚNG DẪN ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM PHẦN MỀM

Mã số: 81-07 KHKT-TC

Chủ trì: Th.S Nguyễn Quang Vinh

(Lưu hành nội bộ)

Hà Nội, 2007

MỤC LỤC

Lời mở đầu 4

Danh mục hình vẽ 5

1 Mở đầu 6

1.1 Tên đề tài 6

1.2 Mục tiêu, nội dung và kết quả đề tài 6

2 Nghiên cứu tiêu chí và hướng dẫn đánh giá sản phẩm phần mềm của các tổ chức tiêu chuẩn quốc tế 7

2.1 Tổng quan về chất lượng sản phẩm phần mềm 7

2.2 ISO 9001-3 7

2.3 ISO-9126 9

2.3.1 Phạm vi mô hình chất lượng ISO-9126 9

2.3.2 Tiêu chí chất lượng 10

2.3.3 Chất lượng sản phẩm và vòng đời 12

2.3.4 Đối tượng để đánh giá 15

2.3.5 Sử dụng một mô hình chất lượng 16

2.3.6 Tiêu chí đánh giá sản phẩm phần mềm 17

2.3.7 Tiêu chuẩn đánh giá sản phầm phần mềm 22

2.4 ISO-14598 23

2.4.1 Quá trình đánh giá dành cho người phát triển 25

2.4.2 Quá trình đánh giá dành cho người khai thác 31

2.4.3 Quá trình đánh giá dành cho người đánh giá 42

2.5 IEEE 1061 – 1992 48

2.6 ISO -12119 50

2.7 Nhận xét 51

3 Tiêu chí đánh giá sản phẩm phần mềm của doanh nghiệp trong nước 52

3.1 Các doanh nghiệp thuộc VINASA 52

3.2 Công ty HanoiSoftware 53

3.3 Tập đoàn bưu chính viễn thông Việt Nam 53

4 Xây dựng tiêu chí và tiêu chuẩn đánh giá chất lượng sản phẩm phần mềm 55

4.1 Xây dựng tiêu chí 55

4.2 Tiêu chuẩn đánh giá tiêu chí 57

5 Xây dựng hướng dẫn đánh giá sản phẩm phần mềm 60

5.1 Bước 1: Thiết lập các yêu cầu đánh giá 60

5.2 Bước 2: Xác lập cơ chế đánh giá 60

5.3 Bước 3: Thiết kế kế hoạch đánh giá sản phẩm phần mềm 61

5.4 Bước 4: Thực hiện đánh giá 61

6 Kết luận và khuyến nghị 62

Tài liệu tham khảo 64

Lời mở đầu

Theo định nghĩa hình thức về chất lượng phần mềm của Tổ ChứcTiêu Chuẩn Quốc Tế ISO trong bộ tiêu chuẩn 8402, "chất lượng là khảnăng đáp ứng toàn diện nhu cầu của người sử dụng về tính năng cũng nhưcông dụng được nêu ra một cách tường minh hoặc không tường minhtrong những ngữ cảnh xác định" Ngay trong định nghĩa này chất lượngcũng được định nghĩa một cách rất "mờ", thiếu hẳn yếu tố định lượng.Thêm nữa, để hiểu hết nhu cầu của người sử dụng quả thực là rất khó.Với những khó khăn về định lượng trong khái niệm chất lượng phầnmềm, để có được một phần mềm tốt cách thông thường nhất là tiếp cậntheo chất lượng quy trình Nếu chúng ta có quy trình sản xuất tốt thì sẽ cókhả năng sản xuất ra sản phẩm tốt.

Việt Nam vẫn chưa có một tiêu chuẩn chung để đánh giá chấtlượng sản phẩm phần mềm và mặc dù chất lượng sản phẩm luôn là mốiquan tâm hàng đầu với các doanh nghiệp và người sử dụng Dựa trên cácchuẩn để đánh giá phần mềm trong các lĩnh vực khác nhau của các tổchức tiêu chuẩn quốc tế và các tiêu chí đánh giá của các doanh nghiệpViệt Nam, nhóm thực hiện đề tài đã đưa ra các tiêu chí đánh giá và quytrình chuẩn hướng dẫn đánh giá chất lượng sản phẩm phần mềm

Danh mục hình vẽ

Hình 1: Chất lượng trong vòng đời sản phẩm 11

Hình 2: Chất lượng trong vòng đời phần mềm 13

Hình 3: Mô hình chất lượng cho chất lượng trong và ngoài 17

Hình 4: Mô hình chất lượng sử dụng 21

Hình 5: Mối liên hệ giữa tiêu chuẩn ISO 9616 và ISO 14598 24

Hình 6: Khung tham số chất lượng phần mềm 48

Hình 7: Quy trình đánh giá sản phẩm phần mềm 60

1 Mở đầu

1.1 Tên đề tài

Nghiên cứu tiêu chí và hướng dẫn đánh giá sản phẩm phần mềm

Mã số : 81-07 KHKT-TC

Phạm vi nghiên cứu : Đánh giá sản phẩm phần mềm sau khi phát triển

xong (đánh giá chất lượng ngoài)

1.2 Mục tiêu, nội dung và kết quả đề tài

a ISO 9126: Software engineering Product quality

b ISO 14598: Information technology Software productevaluation

c ISO 12119: Software Packages – Quality Requirementand Testing

d ISO 9000-3: Quality Management and Quality AssuranceStandards- part 3

e IEEE Std 1061-1992: Standard for Software QualityMetrics Methodology

2 Khảo sát các tiêu chí đánh giá và hướng dẫn đánh giá chấtlượng sản phẩm phần mềm của các doanh nghiệp

3 Xây dựng các tiêu chí đánh giá chất lượng sản phẩm phần mềm

4 Xây dựng tiêu chuẩn đánh giá với mỗi tiêu chí đã nêu

5 Xây dựng hướng dẫn đánh giá chất lượng phần mềm

c) Kết quả:

Tiêu chuẩn và hướng dẫn đánh giá chất lượng sản phẩm phần mềm

(tiếng Việt và tiếng Anh).

2 Nghiên cứu tiêu chí và hướng dẫn đánh giá sản phẩm phần mềm của các tổ chức tiêu chuẩn quốc tế

2.1 Tổng quan về chất lượng sản phẩm phần mềm

Theo định nghĩa hình thức về chất lượng sản phẩm phần mềm của

Tổ Chức Tiêu Chuẩn Quốc Tế ISO trong bộ tiêu chuẩn 8402, "chất lượng

là khả năng đáp ứng toàn diện nhu cầu của người dùng về tính năng cũngnhư công dụng được nêu ra một cách tường minh hoặc không tường minhtrong những ngữ cảnh xác định" Ngay trong định nghĩa này chất lượngcũng được định nghĩa một cách rất "mờ", thiếu yếu tố định lượng Thêmnữa, để hiểu hết nhu cầu của người sử dụng quả thực là rất khó Vớinhững khó khăn về định lượng trong khái niệm chất lượng phần mềm, để

có được một phần mềm tốt cách thông thường nhất là tiếp cận theo lốichất lượng quy trình Nghĩa là nếu chúng ta có quy trình sản xuất tốt thì

sẽ có khả năng sản xuất ra sản phẩm tốt

2.2 ISO 9001-3

Bộ tiêu chuẩn chất lượng ISO 9001-3 của tổ chức ISO, quy định về

"Quy trình đảm bảo chất lượng" trong các tổ chức phát triển phần mềm.Chứng chỉ ISO 9001 xác nhận các tổ chức, đơn vị có quy trình đảm bảochất lượng hợp chuẩn Bên cạnh đó, một mô hình khác là CMM(Capability Maturity Model) cũng đang rất được quan tâm tại Việt Nam.Công ty nhận được chứng chỉ CMM nghĩa là công ty đó đã đạt được mức

độ tương ứng với các cấp độ CMM của chứng chỉ Một doanh nghiệpphát triển phần mềm, nếu có chứng chỉ CMM hoặc ISO 9001 đều có khảnăng sản xuất ra các phần mềm tốt hơn hẳn các công ty chưa có chứng

chỉ Tuy nhiên, chúng ta cần lưu ý đây chỉ là "khả năng" chứ không phải là

"chắc chắn" Vẫn có doanh nghiệp có quy trình tốt nhưng sản xuất ra sản

phẩm chất lượng không cao Điều này chứng tỏ cách tiếp cận theo chấtlượng quy trình chưa phải là cách tiếp cận toàn diện mà chỉ giải quyết vấn

đề ở mức căn bản

Những năm cuối thế kỷ 20, tổ chức ISO đã tập trung rất nhiều vào

các tiêu chuẩn chất lượng cho phần mềm Cách tiếp cận về chất lượng củaISO đã thực sự tiến thêm một bậc, toàn diện hơn, phù hợp hơn Kết quảcủa sự tập trung này là một loạt các bộ tiêu chuẩn đã ra đời, nhằm hướngtới đánh giá chất lượng toàn diện trong suốt vòng đời của sản phẩm phầnmềm, từ khi phôi thai cho tới lúc lạc hậu cần thay thế Theo cách tiếp cậncủa ISO, chất lượng toàn diện của phần mềm cần phải được quan tâm từchất lượng quy trình, tới chất lượng sản phẩm nội bộ, chất lượng sảnphẩm đối chiếu với yêu cầu của người dùng (chất lượng ngoài) và chấtlượng phần mềm trong sử dụng.

Ở một góc nhìn khác, vòng đời của một sản phẩm phần mềm bắtđầu từ các bài toán thực tiễn và được thể hiện theo quy trình sau:

1 Từ các bài toán thực tiễn, nhu cầu để phần mềm hình thành;

2 Nhu cầu này được thể hiện qua các tài liệu yêu cầu

(Requirements);

3 Nhu cầu sẽ xác định yêu cầu chất lượng ngoài Thỏa mãn được

yêu cầu chất lượng này sẽ thỏa mãn được yêu cầu của người sửdụng;

4 Các yêu cầu chất lượng thể hiện trong tài liệu đặc tả hệ thống

(Specification)

5 Yêu cầu chất lượng ngoài là tiền đề cho yêu cầu chất lượng

trong;

6 Trong quá trình thiết kế phần mềm, các yêu cầu chất lượng trong

được thể hiện trong các tiêu chí của phần mềm và chuyển thànhchất lượng trong;

7 Ứng với chất lượng trong có các độ đo chất lượng trong mà phần

mềm phải đáp ứng;

8 Tới giai đoạn tích hợp chạy thử, vấn đề được quan tâm sẽ là chất

lượng ngoài Phần mềm được gọi là có chất lượng khi tất cả các độ

đo chất lượng ngoài được đảm bảo;

9 Trong quá trình vận hành, vẫn sử dụng các độ đo ngoài, chất

lượng của phần mềm trong quá trình vận hành, sử dụng sẽ tiếp tụcđược xem xét và cải tiến;

10 Quá trình cải tiến sẽ diễn ra liên tục cho tới khi phần mềm trở

nên lạc hậu hoàn toàn, cần được thay thế bằng một phần mềm mới.Với cách tiếp cận như vậy, Tổ chức tiêu chuẩn quốc tế ISO đã banhành bộ tiêu chuẩn ISO-9001/2000-3 để chuẩn hóa quy trình chất lượng;2.3 ISO-9126

ISO-9126 thiết lập một mô hình chất lượng chuẩn cho các sản phẩm phầnmềm Bộ tiêu chuẩn này được chia làm bốn phần:

o 9126-1 Đưa ra mô hình chất lượng sản phẩm phần mềm.

Mô hình chất lượng ISO-9126 trên thực tế được mô tả là mộtphương pháp phân loại và chia nhỏ những thuộc tính chất lượng, nhằmtạo nên những đại lượng đo đếm được dùng để kiểm định chất lượng củasản phẩm phần mềm

2.3.1 Phạm vi mô hình chất lượng ISO-9126

ISO-9126 mô tả một mô hình chất lượng sản phẩm phần mềm gồmhai phần:

 Chất lượng trong và chất lượng ngoài

 Chất lượng sử dụng

Phần thứ nhất của mô hình xác định 6 tiêu chí của chất lượng

trong, 6 tiêu chí chất lượng ngoài; các tiêu chí này sau đó lại được chianhỏ thành nhiều tiêu chí con Những tiêu chí này được bộc lộ ra ngoài khiphần mềm được coi như là một phần của hệ thống máy tính và là kết quảcủa các thuộc tính phần mềm bên trong.

Phần thứ hai của mô hình mô tả 4 tiêu chí chất lượng sử dụng.

Chất lượng sử dụng là hệ quả của 6 tiêu chí chất lượng sản phẩm phầnmềm đối với người dùng

Các tiêu chí sản phẩm phần mềm này có thể áp dụng cho tất cả cácloại phần mềm Những tiêu chí sản phẩm phần mềm tạo ra sự nhất quánđối với chất lượng sản phẩm phần mềm, đồng thời cung cấp một khungcho việc xác định các yêu cầu đối với chất lượng phần mềm

Trong phần này, chất lượng sản phẩm phần mềm được xác định vàđánh giá theo nhiều hướng, gắn với kết quả thu được, các yêu cầu, sựphát triển, sử dụng, đánh giá, hỗ trợ, tính ổn định, đảm bảo chất lượng vàkiểm định của phần mềm Nó có thể được sử dụng bởi nhà phát triển, tổchức sử dụng, nhân viên đảm bảo chất lượng phần mềm hay người đánhgiá độc lập Đồng thời nó đặc biệt thích hợp cho việc xác định và đánhgiá chất lượng sản phẩm phần mềm Ví dụ, mô hình chất lượng này cóthể được dùng để:

 Kiểm tra tính đáp ứng đối với những yêu cầu đã đặt ra

 Xác định các yêu cầu phần mềm

 Xác định các đối tượng thiết kế phần mềm

 Xác định các đối tượng kiểm thử phần mềm

 Xác định các tiêu chuẩn đảm bảo chất lượng

 Xác định các tiêu chuẩn chấp nhận cho một sản phẩm phầnmềm hoàn chỉnh

2.3.2 Tiêu chí chất lượng

Chất lượng sử dụng phải bao gồm các yêu cầu về chất lượng trongtừng trường hợp sử dụng cụ thể Những yêu cầu này có thể được sử dụngkhi xác định các chất lượng trong và ngoài, sử dụng các tiêu chí chất

lượng sản phẩm phần mềm cùng các phép đánh giá tương ứng (hình 1).

Quá trình

chất lượng

Thuộc tính chất lượng trong

Thuộc tính chất lượng ngoài

Thuộc tính chất lượng

sử dụng Phụ thuộc Phụ thuộc Phụ thuộc

Quá trình đánh giá Phép đánh giá trong Phép đánh giá ngoài Đánh giá chất lượng sử dụng

Tác động Tác động Tác động

Hoàn cảnh

sử dụng Quá trình Sản phẩm phần mềm Kết quả sản phẩm phần mềm

Hình 1: Chất lượng trong vòng đời sản phẩmViệc đánh giá sản phẩm phần mềm để thoả mãn các yêu cầu chấtlượng là một trong những quy trình trong vòng đời phát triển của phầnmềm Chất lượng sản phẩm phần mềm cần được đánh giá bằng việc đokiểm các thuộc tính bên trong (thường là các phương pháp đo tĩnh trêncác sản phẩm trung gian), hoặc bằng cách đo kiểm các thuộc tính bênngoài (thường là đo các đáp ứng của mã lệnh khi thực thi), hoặc bằngcách đo kiểm chất lượng các thuộc tính sử dụng Mục đích là để sảnphẩm đáp ứng được những yêu cầu trong từng trường hợp sử dụng cụ thể

Quy trình chất lượng góp phần cải tiến chất lượng sản phẩm, vàchất lượng sản phẩm góp phần cải tiến chất lượng sử dụng Do đó, việcđánh giá và cải tiến một quy trình đồng nghĩa với cải tiến chất lượng sảnphẩm Tương tự, việc đánh giá chất lượng sử dụng có thể tác động ngượctrở lại để cải tiến một sản phẩm và đánh giá một sản phẩm phần mềm cóthể tác động trở lại để cải tiến một quy trình

Các thuộc tính trong thích hợp của phần mềm là yêu cầu tiền đề đểđạt được các phản ứng bên ngoài, và các hoạt động bên ngoài thích hợp làyêu cầu tiền đề để đạt được chất lượng sử dụng

Các yêu cầu cho chất lượng sản phẩm phần mềm sẽ bao gồm cáctiêu chuẩn đánh giá chất lượng bên trong, bên ngoài và chất lượng sửdụng, để đáp ứng yêu cầu của người sử dụng, người bảo dưỡng, tổ chức

sử dụng, và người dùng cuối

2.3.3 Chất lượng sản phẩm và vòng đời

Quan niệm về chất lượng trong, chất lượng ngoài và chất lượng sửdụng thay đổi trong suốt vòng đời phần mềm Ví dụ, chất lượng được xácđịnh là các yêu cầu chất lượng tại thời điểm bắt đầu vòng đời - hầu hếtđược xem xét dưới góc nhìn bên ngoài của người dùng và nó khác biệt sovới chất lượng sản phẩm trung gian, như là chất lượng thiết kế - hầu hếtđược nhìn dưới góc độ bên trong của người phát triển Các công nghệgiúp đạt được mức chất lượng cần thiết, như xác định và đánh giá chấtlượng, cần hỗ trợ các cách nhìn ngược trở lại Cần phải xác định môitrường và các công nghệ liên quan cho chất lượng, nhằm mục đích quản

lý chất lượng một cách đúng đắn tại mỗi giai đoạn trong vòng đời sảnphẩm (hình 2)

Với mục đích là đạt được chất lượng cần thiết, đáp ứng yêu cầu củangười dùng, ISO 8402 định nghĩa chất lượng là khả năng làm thoả mãnnhững yêu cầu đặt ra Tuy nhiên, những yêu cầu do người sử dụng đưa rakhông phải lúc nào cũng phản ánh đúng những gì họ thực sự cần bởi vì:

1 Người sử dụng thường không ý thức được nhu cầu của mình

2 Các yêu cầu có thể thay đổi sau khi chúng được đưa ra

3 Những người sử dụng khác nhau thường có những môitrường làm việc khác nhau

4 Không thể tham khảo ý kiến của tất cả các kiểu người sửdụng, đặc biệt là cho các phần mềm đóng gói

Vì thế, các yêu cầu chất lượng không thể hoàn toàn xác định trướckhi bắt tay vào thiết kế Do đó, cần phải hiểu các nhu cầu thực sự củangười sử dụng ở mức chi tiết nhất có thể được, và đưa chúng ra dướidạng các yêu cầu Mục đích không phải là thu được chất lượng hoàn hảo

mà là chất lượng đủ và cần thiết cho mỗi trường hợp sử dụng cụ thể, khisản phẩm được phân phối và sử dụng bởi người dùng

Các yêu cầu chất

Yêu cầu chất lượng

Yêu cầu chất lượng

chia làm 2 loại: không thoả mãn và thoả mãn, hoặc 4 loại: vượt quá yêu cầu, đạt yêu cầu, đạt mức chấp nhận tối thiểu, không chấp nhận được.

Các loại chia này được xác định để cả người sử dụng và người phát triểntránh vượt quá chi phí và thời gian làm việc không cần thiết của

Có nhiều cách nhìn khác nhau về chất lượng sản phẩm, đi kèm với

nó là phương pháp đo liên quan tại các giai đoạn khác nhau trong vòngđời phần mềm

Các nhu cầu về chất lượng của người sử dụng được xác định là

các yêu cầu chất lượng trong phép đo chất lượng sử dụng, phương pháp

đo chất lượng ngoài, thậm chí cả phương pháp đo chất lượng trong.Những yêu cầu này được xác định bằng phương pháp đo và sử dụng nhưchuẩn khi đánh giá sản phẩm Để có được một sản phẩm thoả mãn nhucầu của người dùng đòi hỏi quá trình phát triển phần mềm phải liên tục vàluôn luôn có những phản hồi từ phía họ

Những yêu cầu chất lượng bên ngoài xác định các mức yêu cầu

đối với chất lượng theo hướng nhìn từ bên ngoài Chúng bao gồm các yêu

cầu xuất phát từ nhu cầu ngưửng dụng, gồm các yêu cầu chất lượng sửdụng Các yêu cầu chất lượng ngoài được sử dụng như là đích của quátrình kiểm tra tại mỗi giai đoạn phát triển Các yêu cầu chất lượng ngoàicho tất cả các tiêu chí chất lượng xác định trong phần này nên được đặttrong các đặc tả yêu cầu chất lượng sử dụng phương pháp đo ngoài, nênđược chuyển đổi sang các yêu cầu chất lượng trong, và nên được sử dụngnhư là chuẩn để kiểm tra sản phẩm.

Các yêu cầu chất lượng trong xác định các mức chất lượng yêu

cầu theo hướng nhìn từ bên trong của sản phẩm Các yêu cầu chất lượngtrong được sử dụng để xác định tiêu chí của các sản phẩm trung gian.Chúng có thể bao gồm các mô hình tĩnh hoặc động, các tài liệu và mãnguồn khác nhau Các yêu cầu chất lượng trong có thể được coi là đíchcho các kiểm tra tại các giai đoạn khác nhau trong quá trình phát triển.Chúng cũng có thể được sử dụng để xác định các chiến lược phát triển,chuẩn để đánh giá, các kiểm tra trong quá trình phát triển Có thể sử dụngmột số phương pháp đo mở rộng (ví dụ: cho việc tái sử dụng), nằm ngoàiphạm vi của ISO/IEC 9126 Các yêu cầu chất lượng trong nên được xácđịnh một cách định lượng qua việc sử dụng phương pháp đo trong

Chất lượng trong là tổng hợp của tất cả các tiêu chí của sản phẩm

phần mềm theo cách nhìn từ bên trong Chất lượng trong được đo kiểm

và đánh giá theo các yêu cầu chất lượng trong Các chi tiết của chất lượngsản phẩm phần mềm có thể được cải tiến trong suốt quá trình triển khai

mã hoá, kiểm thử, nhưng bản chất cơ bản của chất lượng sản phẩm phầnmềm thể hiện qua chất lượng trong thì không thay đổi trừ khi có sự thiết

kế lại

Chất lượng ngoài ước lượng (dự đoán) là chất lượng mà ước

lượng hoặc dự đoán được của sản phẩm phần mềm tại cuối mỗi giai đoạntrong quá trình phát triển đối với mỗi tiêu chí chất lượng, dựa trên nhữnghiểu biết về chất lượng trong

Chất lượng ngoài là tổng hợp của các tiêu chí của sản phẩm phần

mềm theo cách nhìn từ bên ngoài Đó là chất lượng khi phần mềm hoạtđộng, thường được đo kiểm, ước lượng trong khi kiểm thử trong môi

trường giả lập với dữ liệu giả lập, sử dụng phương pháp đo ngoài Trongquá trình kiểm thử, hầu hết các lỗi cần được phát hiện và khắc phục Tuynhiên, sau kiểm thử, vẫn còn lại một số lỗi Bởi vì rất khó để sửa chữakiến trúc và các vấn đề liên quan đến thiết kế cơ bản của phần mềm, nênthiết kế cơ bản của phần mềm thường không thay đổi khi kiểm thử.

Chất lượng sử dụng ước lượng (dự đoán) là chất lượng mà ước

lượng hay dự đoán được của sản phẩm phần mềm tại cuối mỗi giai đoạnphát triển đối với mỗi tiêu chí chất lượng sử dụng, dựa trên hiểu biết vềchất lượng trong và ngoài

Chất lượng sử dụng là cách nhìn của người dùng về chất lượng

của sản phẩm phần mềm khi nó được sử dụng trong một môi trường vàhoàn cảnh cụ thể Nó xác định phạm vi mà người sử dụng có thể đạt đượcmục đích của mình trong một môi trường cụ thể, hơn là xác định các tiêuchí của bản thân phần mềm

Chất lượng trong môi trường của người sử dụng có thể khác với

trong môi trường của người phát triển, đó là do sự khác nhau giữa nhucầu và khả năng của những người sử dụng khác nhau, và sự khác nhaugiữa các phần cứng và môi trường Người sử dụng chỉ đánh giá các tiêuchí của phần mềm mà họ dùng tới Đôi khi, các thuộc tính của phần mềm,xác định bởi người sử dụng trong khi phân tích yêu cầu không đáp ứngđược nhu cầu của người sử dụng trong quá trình sử dụng, đó là do nhữngthay đổi yêu cầu của người sử dụng và các khó khăn trong việc xác địnhnhu cầu

2.3.4 Đối tượng để đánh giá

Các đối tượng có thể được đánh giá trực tiếp hoặc đánh giá giántiếp qua kết quả của chúng Ví dụ một quá trình có thể được đánh giá giántiếp thông qua việc định lượng và ước lượng sản phẩm của nó, một sảnphẩm có thể được đánh giá gián tiếp qua đo kiểm hiệu quả làm việc củangười sử dụng (sử dụng phương pháp đo chất lượng sử dụng)

Phần mềm không bao giờ chạy một mình mà luôn chạy như mộtphần của một hệ thống lớn, bao gồm nhiều phần mềm khác nữa mà nó có

các giao diện, phần cứng, điều khiển của người sử dụng, các luồng côngviệc Sản phẩm phần mềm hoàn chỉnh có dụng được ước lượng bằng cácmức độ của phương pháp đo ngoài được chọn Phương pháp đo này mô tảcác tương tác của nó với môi trường, và được đánh giá bằng cách quansát hoạt động của phần mềm Chất lượng sử dụng có thể được đo kiểmbằng các phạm vi trong đó sản phẩm đáp ứng được nhu cầu của người sửdụng cụ thể tương ứng, thoả mãn tính hiệu quả, năng suất, tính an toàn và

sự hài lòng Điều này thường được bổ sung bằng cách đo kiểm các tiêuchí chất lượng của các phần mềm xác định, có thể thực hiện trước khiphát triển phần mềm

Trong giai đoạn đầu của quá trình phát triển phần mềm, chỉ có tàinguyên và các quá trình được đo Khi đã có những sản phẩm trung gian,chúng có thể được đo kiểm bằng các mức độ của phương pháp đo trongđược chọn Phương pháp đo này có thể được dùng để dự đoán kết quả củaphương pháp đo ngoài Chúng cũng có thể được đo trực tiếp như nhữngtiền đề thiết yếu cho chất lượng ngoài

Một sự khác biệt nữa giữa việc đánh giá sản phẩm phần mềm vàđánh giá môi trường là theo cách chúng được thực hiện Ví dụ, tính tincậy của một hệ thống được đánh giá bằng cách quan sát các lỗi gây ra bởicác lý do như phần cứng, phần mềm, người sử dụng …, trong khi tính tincậy của sản phẩm phần mềm được đánh giá bằng cách quan sát các lỗi vàtìm những lý do gây lỗi của phần mềm như lỗi khi xác định yêu cầu, lỗithiết kế hay lỗi triển khai

Cũng như vậy, ranh giới của hệ thống được xác định dựa trên mụcđích của đánh giá và dựa trên người sử dụng là ai Ví dụ, người dùng trênmột máy bay với hệ thống điều khiển bằng máy tính thì được coi là hànhkhách, vì thế hệ thống ở đây bao gồm những thành phần mà họ phụ thuộcnhư phi hành đoàn, máy bay, phần cứng và phần mềm trong hệ thốngđiều khiển Trong khi nếu coi phi hành đoàn là người sử dụng, thì hệthống mà họ phụ thuộc chỉ bao gồm máy bay và hệ thống điều khiển

2.3.5 Sử dụng một mô hình chất lượng

Chất lượng sản phẩm phần mềm có thể được đánh giá qua một môhình chất lượng cụ thể Mô hình chất lượng nên được sử dụng khi xácđịnh các mục tiêu chất lượng cho sản phẩm phần mềm hay cho các sảnphẩm trung gian Sản phẩm phần mềm nên được phân tách theo cấp bậcvào một mô hình phần mềm với những tiêu chí và những tiêu chí con, saocho có thể sử dụng chúng như một danh sách để kiểm tra những vấn đềphát sinh liên quan đến chất lượng

Không thể đo đạc tất cả các tiêu chí con trong và ngoài cho tất cảcác phần của một sản phẩm phần mềm lớn Tương tự như vậy, thườngkhông thể đo đạc chất lượng sử dụng cho tất cả các kịch bản sử dụng cóthể có Tài nguyên để đánh giá cần được xác định giữa nhiều loại phươngpháp đo dựa trên đối tượng công việc, bản chất của sản phẩm và quá trìnhthiết kế

2.3.6 Tiêu chí đánh giá sản phẩm phần mềm

2.3.6.1 Mô hình chất lượng trong và mô hình chất lượng ngoài

Mô hình chất lượng ISO-9126 trên thực tế được mô tả là mộtphương pháp phân loại và chia nhỏ những thuộc tính chất lượng, nhằmtạo nên những đại lượng đo đếm được dùng để kiểm định chất lượng củasản phẩm phần mềm Mô hình chất lượng trong và chất lượng ngoài củasản phẩm trong ISO-9126 thể hiện trên hình 3

CHẤT LƯỢNG (nội bộ và hướng ngoại)

Độ ổn định Tính khả dụng Tính hiệu quả Khẳ năng bảo trì

Tính hoàn thiện Khả năng sửa lỗi Khẳ năng phục hồi

Tính dễ hiểu Tính dễ học Khẳ nưng điều khiển Tính hấp dẫn

Tiết kiệm thời gian Tiết kiệm tài nguyên

Khả năng phân tích Khả năng thay đổi Tính cân bằng Khẳ năng kiểm định

Hình 3: Mô hình chất lượng cho chất lượng trong và ngoài

Mỗi tiêu chí chất lượng, tiêu chí chất lượng con của phần mềm đều

được định nghĩa Với mỗi tiêu chí và các tiêu chí con, khả năng của phầnmềm được xác định bằng tập các thuộc tính trong có thể đo đạc được.Các tiêu chí và các tiêu chí con cũng có thể đo đạc trong phạm vi khảnăng của hệ thống chứa phần mềm.

Tính chức năng

Khả năng của phần mềm cung cấp các chức năng đáp ứng đượcnhu cầu sử dụng khi phần mềm làm việc trong điều kiện cụ thể

 Tính phù hợp: là khả năng của một phần mềm có thể cung

cấp một tập các chức năng thích hợp cho công việc cụ thểphục vụ mục đích của người sử dụng

 Tính chính xác: là khả năng của phần mềm có thể cung cấp

các kết quả hay hiệu quả đúng đắn hoặc chấp nhận được với

độ chính xác cần thiết

 Khả năng hợp tác làm việc: khả năng tương tác với một

hoặc một vài hệ thống cụ thể của phần mềm

 Tính an toàn: khả năng bảo vệ thông tin và dữ liệu của sản

phẩm phần mềm, sao cho người, hệ thống không được phépthì không thể truy cập, đọc hay chỉnh sửa chúng

 Có các chức năng chung: các phần mềm theo các chuẩn,

quy ước, quy định

Tính tin cậy

Là khả năng của phần mềm có thể hoạt động ổn định trong nhữngđiều kiện cụ thể

 Tính đúng đắn: khả năng tránh các kết quả sai

 Khả năng chịu lỗi: khả năng của phần mềm hoạt động ổn

định tại một mức độ cả trong trường hợp có lỗi xảy ra ở phầnmềm hoặc có những vi phạm trong giao diện

 Khả năng phục hồi: khả năng của phần mềm có thể tái thiết

lại hoạt động tại một mức xác định và khôi phục lại những dữ

liệu có liên quan trực tiếp đến lỗi.

 Tính tin cậy chung: phần mềm thoả mãn các chuẩn, quy

ước, quy định

Tính khả dụng

Là khả năng của phần mềm có thể hiểu được, học được, sử dụngđược và hấp dẫn người sử dụng trong từng trường hợp sử dụng cụ thể

 Có thể hiểu được: người dùng có thể hiểu được xem phần

mềm có hợp với họ không và và sử dụng chúng thế nào chonhững công việc cụ thể

 Có thể học được: người sử dụng có thể học các ứng dụng

của phần mềm

 Có thể sử dụng được: khả năng của phần mềm cho phép

người dùng sử dụng và điều khiển nó

 Tính hấp dẫn: khả năng hấp dẫn người sử dụng của phần

 Đáp ứng thời gian: khả năng của phần mềm có thể đưa ra

một trả lời, một thời gian xử lý và một tốc độ thông lượnghợp lý khi nó thực hiện công việc của mình, dưới một điềukiện làm việc xác định

 Tận dụng tài nguyên: khả năng của phần mềm có thể sử

dụng một lượng, một loại tài nguyên hợp lý để thực hiệncông việc trong những điều kiện cụ thể

 Tính hiệu quả chung: thoả mãn các chuẩn, quy ước, quy

định

Khả năng bảo hành, bảo trì

Khả năng của phần mềm có thể chỉnh sửa Việc chỉnh sửa baogồm: sửa lại cho đúng, cải tiến và làm phần mềm thích nghi được vớinhững thay đổi của môi trường, của yêu cầu và của chức năng xác định

 Có thể phân tích được: phần mềm có thể được chẩn đoán để

tìm những thiếu sót hay những nguyên nhân gây lỗi hoặc đểxác định những phần cần sửa

 Có thể thay đổi được: phần mềm có thể chấp nhận một số

thay đổi cụ thể trong quá trình triển khai

 Tính bền vững: khả năng tránh những tác động không mong

muốn khi chỉnh sửa phần mềm

 Có thể kiểm tra được: khả năng cho phép đánh giá được

phần mềm chỉnh sửa

 Khả năng bảo hành bảo trì chung: thoả mãn các chuẩn,

quy ước, quy định

Tính khả chuyển

Là khả năng của phần mềm cho phép nó có thể được chuyển từmôi trường này sang môi trường khác

 Khả năng thích nghi: khả năng của phần mềm có thể thích

nghi với nhiều môi trường khác nhau mà không cần phải thayđổi

 Có thể cài đặt được: phần mềm có thể cài đặt được trên

những môi trường cụ thể

 Khả năng cùng tồn tại: phần mềm có thể cùng tồn tại với

những phần mềm độc lập khác trong một môi trường chung,cùng chia sẻ những tài nguyên chung

 Khả năng thay thế: phần mềm có thể dùng thay thế cho một

phần mềm khác, với cùng mục đích và trong cùng môitrường

 Tính khả chuyển chung: thoả mãn các chuẩn, quy ước, quy

Hiệu quả Năng suất Tính an toàn Tính thỏa

mãn

Hình 4: Mô hình chất lượng sử dụng

Chất lượng sử dụng là đánh giá của người sử dụng về chất lượng.Chất lượng sử dụng phụ thuộc vào chất lượng ngoài, mặt khác chất lượngngoài lại phụ thuộc vào chất lượng trong Thường phải tiến hành đánh giátrên cả 3 yêu cầu chất lượng (yêu cầu chất lượng đối với chất lượngtrong, chất lượng ngoài, chất lượng sử dụng) vì việc đáp ứng các tiêuchuẩn chất lượng trong không có nghĩa sẽ đáp ứng tiêu chuẩn chất lượngngoài, đáp ứng tiêu chuấn chất lượng ngoài không có nghĩa sẽ đáp ứngtiêu chuẩn của chất lượng sử dụng

Chất lượng sử dụng

Là khả năng của phần mềm cho phép những người sử dụng cụ thểđạt được những mục đích cụ thể với tính hiệu quả, tính năng suất, tính antoàn và tính thoả mãn, trong một hoàn cảnh làm việc cụ thể

 Tính hiệu quả: khả năng của phần mềm cho phép người

dùng đạt được mục đích một cách chính xác và hoàn toàn,trong điều kiện làm việc cụ thể

 Tính năng suất: khả năng của phần mềm cho phép người

dùng sử dụng lượng tài nguyên hợp lý tương đối để thu đượchiệu quả công việc trong những hoàn cảnh cụ thể

 Tính an toàn: phần mềm có thể đáp ứng mức độ rủi ro chấp

nhận được đối với người sử dụng, phần mềm, thuộc tính,hoặc môi trường trong điều kiện cụ thể

 Tính thoả mãn: phần mềm có khả năng làm thoả mãn người

sử dụng trong từng điều kiện cụ thể

2.3.7 Tiêu chuẩn đánh giá sản phầm phần mềm

Tiêu chuẩn để đánh giá các tiêu chí trong phần 1 của ISO-9126 là thôngqua một mô hình chất lượng (là một phương pháp phân loại và chia nhỏnhững thuộc tính chất lượng, nhằm tạo nên những đại lượng đo đếm đượcdùng để kiểm định chất lượng của sản phẩm phần mềm) Tiêu chuẩn đánhgiá này được trình bầy trong :

- Phần 2 là tập hợp phương pháp đo để đánh giá 06 tiêu chíđối với chất lượng ngoài

- Phần 3 là tập hợp phương pháp đo để đánh giá 06 tiêu chíđối với chất lượng trong

- Phần 4 là tập hợp phương pháp đo để đánh giá chất lượngkhi sử dụng

Ví dụ phương pháp đo để được xây dựng để đánh giá tính chức năng:

phương

pháp đo

Mục đích phương pháp đo

Phương thức áp dụng

Phương pháp đo, cách thức tính toán các thành phần dữ

số lượng chức năng được đánh giá

X=1-A/B A= số lượng các chức năng có lỗi B= số lượng các chức năng được đánh giá

Tính tóan số lượng các chức năng

bị mất được phát hiện trong quá trình đánh giá và so sánh với số lượng các chức năng được miêu tả trong đặc tính yêu cầu.

X = 1 - A / B

A= Số lượng các chức năng bị mất được phát hiện trong quá trình đánh giá

B= Số lượng các chức năng trong đặc tính yêu cầu

2.4 ISO-14598

ISO/IEC 14598 bao gồm 6 phần chính dưới tiêu đề chung: Công Nghệ

Thông Tin – Đánh giá sản phẩm phần mềm

Phần 1: Tổng quan

Phần 2: Lập kế hoạch và quản lý

Phần 3: Quy trình cho người phát triển

Phần 4: Quy trình cho người sử dụng

Phần 5: Quy trình cho người đánh giá

Phần 6: Tài liệu đánh giá các khối

Phần I của chuẩn ISO/IEC 14598 giới thiệu về các phần khác, đưa

ra hướng dẫn đánh giá chung cho sản phẩm phần mềm Nó cung cấp mộtcái nhìn tổng quát về các chuẩn khác và giải thích mối quan hệ giữaISO/IEC 14598 và mô hình chất lượng trong ISO/IEC 9126 như tronghình 5 Phần này xác định một cách rõ ràng các thuật ngữ công nghệ được

sử dụng trong các phần khác, bao gồm các yêu cầu chung, đánh giá chấtlượng phần mềm và các khái niệm chung

Bên cạnh đó phần I cung cấp mô hình cơ bản để đánh giá chấtlượng cho các sản phầm phần mềm và các yêu cầu cho các phương pháp

đo và đánh giá sản phẩm phần mềm ISO/IEC 14598 được sử dụng chongười phát triển, người sử dụng và những người đánh giá độc lập có tráchnhiệm đánh giá sản phầm phần mềm

Tài nguyên

và môi

trường

Quá trình đánh giá

Ảnh hưởng của sản phẩm phần mềm

Hỗ trợ

đánh giá

Quá trình đánh giá

Phép đo trong

Phép đo ngoài lượng sử dụngPhép đo chất 14598-1

Hình 5: Mối liên hệ giữa tiêu chuẩn ISO 9616 và ISO 14598

Quá trình đánh giá sản phẩm phần mềm trong ISO 14598 đối với 3 đốitượng khác nhau:

 Người phát triển: các tiến trình đánh giá phần mềm dành cho

người phát triển có thể được áp dụng cho các tổ chức có kế hoạchphát triển các sản phẩm mới hay cải tiến các sản phẩm sẵn có Nócũng phù hợp với các tổ chức dự định sử dụng chính nhân viên kỹthuật của mình để thực hiện đánh giá sản phẩm phần mềm

 Người khai thác: các quá trình đánh giá phần mềm dành cho người

khai thác có thể được sử dụng bởi các tổ chức có kế hoạch khaithác, tái sử dụng các sản phẩm phần mềm đã có hoặc sắp pháttriển Nó có thể được sử dụng để xác định xem sản phẩm phầnmềm có chấp nhận được không hoặc để lựa chọn phần mềm thíchhợp giữa các sản phẩm cùng chức năng

 Người đánh giá: người đánh giá (thường làm việc cho một bên thứ

3) sử dụng những quá trình đánh giá riêng để có những kết luậnđộc lập về một sản phẩm phần mềm Người phát triển hệ thống,người khai thác hay một bên liên quan nào đó có thể yêu cầu thựchiện những quá trình này

2.4.1 Quá trình đánh giá dành cho người phát triển

2.4.1.1 Những yêu cầu chung

Yêu cầu tổ chức: tổ chức phát triển sẽ xây dựng một hạ tầng cho phép thu

thập số liệu, chỉnh sửa quá trình dựa trên các phân tích dữ liệu

Nhiều phương pháp phân tích dữ liệu yêu cầu dữ liệu từ dự án trước

đã được phát triển trong điều kiện tương tự và với những yêu cầu chấtlượng có thể so sánh Do vậy, người phát triển nên áp dụng một mô hìnhphát triển giống với mô hình sử dụng trong dự án trước của tổ chức Tấtnhiên là bộ thuộc tính của mô hình trước cũng được áp dụng lại vào dự ánnày để phục vụ việc phân tích dữ liệu

2.4.1.2 Thiết lập các yêu cầu đánh giá

Xác định các yêu cầu chất lượng

Người phát triển cần phải chắc rằng đã xác định được các yêu cầuchất lượng chung có thể áp dụng được cho phần mềm Khi xác định cácyêu cầu chung, cần xem xét: các nhu cầu của người sử dụng, kinh nghiệmcủa tổ chức, kinh nghiệm trong lĩnh vực ứng dụng, các yêu cầu toàn vẹnphần mềm, các chuẩn cần đáp ứng, các quy định và luật… Người pháttriển cần phải chắc chắn rằng chỉ mô hình chất lượng đã được thông quađược sử dụng để cấu trúc các yêu cầu chất lượng.

Một danh sách các yêu cầu hệ thống khác có thể ảnh hưởng đếntính khả thi của yêu cầu chất lượng của hệ thống sẽ được liệt kê Các vấn

đề liên quan đến khai thác như các ràng buộc về giá, kế hoạch, vấn đề bảohành và các vấn đề của tổ chức cũng nên được quan tâm Những yêu cầumâu thuẫn nhau nên được giải quyết

Tất cả các bên liên quan đến quá trình xây dựng và khai thác, sửdụng hệ thống phần mềm nên tham gia hoặc nên được trình bày trong quátrình xác định các yêu cầu chất lượng Tính ưu tiên tương quan của cácyêu cầu nên được bàn luận với tất cả các bên liên quan Mỗi nhóm nênđánh giá mức quan trọng của các yêu cầu chất lượng cùng với các yêucầu hệ thống khác và các ràng buộc từ nhiều phía

Các yêu cầu chất lượng được xác định có thể mâu thuẫn hoặctương hỗ với nhau Mâu thuẫn giữa các yêu cầu nên được giải quyết tạithời điểm này Ngoài ra, nếu việc lựa chọn các yêu cầu chất lượng lạimâu thuẫn với giá thành, kế hoạch hay các chức năng hệ thống, một tronghai thứ mâu thuẫn sẽ bị thay thế

Người phát triển sẽ tiến hành một phân tích khả thi về các yêu cầuchất lượng Kinh nghiệm từ các dự án trước thực hiện trong tổ chức, vớinhững yêu cầu chất lượng tương tự, sẽ được xem xét Người phát triển sẽđảm bảo rằng các yêu cầu này là có tính khả thi về mặt công nghệ, hợp lý,

có tính bổ sung cho nhau, có thể đạt được và có thể kiểm tra được Cácyêu cầu chất lượng sẽ được chuyển vào một tập dựa theo mô hình chấtlượng đã được thống nhất Tập các yêu cầu này phải được thông qua củatất cả các bên liên quan

2.4.1.3 Đặc tả công việc đánh giá

Phần này liên quan đến việc định lượng các yêu cầu chất lượng.Với mỗi yêu cầu chất lượng, có một vài các thuộc tính ngoài được lựachọn để biểu diễn chúng Các giá trị đo được chính là thể hiện định lượngcủa các yêu cầu đó

Với mỗi yêu cầu chất lượng ngoài có một vài thuộc tính trong đượcchọn để biểu diễn chúng trong suốt quá trình phát triển Các giá trị đích

đo được của các thuộc tính trong đó được sử dụng để điều khiển chấtlượng trong quá trình phát triển

Các yêu cầu chất lượng ngoài

 Xác định các giá trị đích cho mỗi phương pháp đo, xác định điềukiện thực hiện phương pháp đo, tức là xác định các thuộc tính khác

mà giá trị của chúng ảnh hưởng lên phương pháp đo và xác địnhgiá trị của các thuộc tính đó

 Tiến hành phân tích tính khả thi của các yêu cầu chất lượng Kinhnghiệm từ các dự án trước đó với những yêu cầu chất lượng tương

tự thực hiện trong tổ chức sẽ được xem xét, đồng thời đảm bảorằng các yêu cầu này có tính khả thi về mặt công nghệ, hợp lý, bổsung cho nhau, có thể đạt được và có thể kiểm tra được

Các yêu cầu chất lượng trong

Người phát triển sẽ:

 Xác định các quá trình, các hoạt động và các thực thể nào trongvòng đời cần đo đạc và đánh giá các thuộc tính trong

 Xác định các thuộc tính trong cần tiến hành đo đạc

 Xác định phương pháp đo cho mỗi kết hợp thuộc tính, thực thể

 Xác định tập các thuộc tính trong mà

- Bao trùm hoạt động và sản phẩm trung gian

- Phù hợp với lĩnh vực ứng dụng và với phương pháp sử dụngtrong việc phát triển

- Bao trùm các sản phẩm đã xác định và các rủi ro trong quátrình phát triển

 Xác định một tập các thuộc tính trong liên quan đến tất cả cácthuộc tính ngoài, cho tất cả các yêu cầu chất lượng Những thuộctính này được sử dụng như những yếu tố chỉ định chất lượng

 Mô tả mô hình dự đoán cho những yếu tố chỉ định chất lượng đãxác định ở trên, mối quan hệ giữa các yếu tố chỉ định này với cácthuộc tính chất lượng ngoài Để sử dụng quản lý hiệu quả, số lượngcác yếu tố chỉ thị nên được giữ ở mức nhỏ Nên đặt ưu tiên cho cácyếu tố chỉ thị được hỗ trợ bởi dữ liệu thu thập trong suốt quá trìnhtồn tại của quá trình, ví dụ như quản lý cấu hình hay kiểm tra thốngnhất

 Đặt giá trị đích cho các thuộc tính trong khi thích hợp

 Xác định điều kiện để thực hiện đo đạc, tức là xác định các thuộctính khác mà giá trị của chúng ảnh hưởng đến công việc đo đạc vàxác định giá trị của các thuộc tính này

2.4.1.4 Thiết kế đánh giá

Phần này liên quan đến việc thiết kế đánh giá Việc đánh giá ngoàiliên quan đến các yêu cầu chất lượng ngoài, việc đánh giá trong liên quanđến điều khiển và theo dõi chất lượng trong trong suốt quá trình pháttriển

Lập kế hoạch đánh giá ngoài

Người phát triển sẽ xác định các thủ tục thu thập số liệu cần thực

hiện để thu được giá trị thực cho mỗi phương pháp đo ngoài Công việcnày bao gồm cả xác định thời gian trong kế hoạch, trách nhiệm, sử dụngcác công cụ thu thập và phân tích số liệu Nếu cần đào tạo đặc biệt chonhân viên, thì cũng sẽ được lên kế hoạch.

Người phát triển cũng sẽ xác định độ chính xác của phương pháp

đo Bất kỳ mô hình thống kê nào được sử dụng cũng sẽ được xác định,bao gồm các yêu cầu về dữ liệu đầu vào, chiến lược lấy mẫu…

Lập kế hoạch đánh giá trong

Việc lập kế hoạch đánh giá trong, trước hết gồm những công việcnhư trong lập kế hoạch đánh giá ngoài Ngoài ra, người phát triển cũng sẽxác định các hoạt động có thể có (ví dụ như công việc đánh giá mở rộng)trong trường hợp kết quả đo kiểm không thuyết phục hoặc đáng báođộng Người phát triển sẽ xem xét các tác động lên hoạt động phát triểnphần mềm Tập phương pháp đo có thể gợi ý một thay đổi trong quá trìnhphát triển

2.4.1.5 Thực hiện công việc đánh giá

Phần này liên quan đến việc thu thập số liệu về chất lượng theonhư kế hoạch để so sánh với các giá trị đích

Đánh giá trong

Công việc điều khiển và quản lý chất lượng được thực hiện trongsuốt quá trình phát triển Khi thu thập giá trị thực tế của các thuộc tính,nếu xuất hiện các giá trị xấu, nguyên nhân của chúng sẽ được phân tích,

từ đó cho phép người phát triển hiểu và giải quyết được các vấn đề

Người phát triển sẽ thu thập số liệu thực từ phương pháp đo để xácđịnh các thuộc tính trong dựa theo các công việc thu thập số liệu đã xácđịnh trước đó Nếu có sự thay đổi về các yêu cầu chất lượng, người pháttriển sẽ xem xét lại bản đặc tả và bản thiết kế của đánh giá

Người phát triển sẽ tiến hành các hoạt động cần thiết để đảm bảochất lượng của dữ liệu thu được Khi cần, các hoạt động này có thể baogồm cả việc kiểm tra các công cụ tự động sử dụng cho việc thu thập số

liệu và kiểm tra cả các số liệu được thu thập bằng tay.

Sau đó, người phát triển sẽ so sánh các số liệu thực tế với các giátrị đích tương ứng Người phát triển sẽ sử dụng các giá trị thực tế của cácthuộc tính để ước lượng chất lượng cuối cùng cho sản phẩm Kinhnghiệm trong việc phát triển các dự án trước đó của tổ chức, với nhữngyêu cầu chất lượng tương tự, có thể được sử dụng Nên sử dụng các giátrị thực tế để điều khiển các xu hướng nhằm xác định rủi ro trong quátrình phát triển

Người phát triển cũng nên phân tích các giá trị thực tế để xác địnhcác giá trị ngoại lai Các giá trị ngoại lai thường xác định các vấn đề phátsinh hay các điều kiện khác thường Nên tìm kiếm các nguyên nhân gây

ra các giá trị ngoại lai Đôi khi các giá trị ngoại lai là tốt, lúc đó khôngcần thực hiện công việc chỉnh sửa.

Đánh giá sản phẩm cuối cùng

Việc đánh giá chất lượng sản phẩm phần mềm được thực hiện khihoàn thành quá trình phát triển Các giá trị thực tế của các thuộc tínhngoài sẽ được thu thập

Người phát triển sẽ thu thập giá trị thực tế từ phương pháp đo trêncác thuộc tính ngoài đã xác định trước đó để xác định các hoạt động thuthập số liệu Nếu có sự thay đổi trong yêu cầu chất lượng, người pháttriển sẽ xem xét lại đặc tả và thiết kế đánh giá

Người phát triển sẽ tiến hành các hoạt động cần thiết để đảm bảochất lượng của dữ liệu thu được Khi cần, các hoạt động này có thể baogồm cả việc kiểm tra các công cụ tự động sử dụng cho việc thu thập sốliệu và kiểm tra cả các số liệu được thu thập bằng tay Sau đó, người pháttriển sẽ so sánh các số liệu thực tế với các giá trị đích tương ứng

Người phát triển sẽ thực hiện đánh giá các kết quả thu được Cácgiá trị thực tế nên được tổng kết và so sánh với các giá trị khác như thờigian, giá thành để có thể có quyết định đối với kết quả của quá trình pháttriển, ví dụ quyết định cải tiến sản phẩm, quyết định xem lại các yêucầu…

Người phát triển nên chứng minh bằng tài liệu kết quả đánh giá.

2.4.1.6 Đưa phản hồi về phía tổ chức

Người phát triển sẽ giúp tổ chức có thể sử dụng các dữ liệu thuthập được cho các dự án phát triển khác Người phát triển cũng sẽ xem lạikết quả đánh giá và kiểm tra tính hợp lệ của quá trình đánh giá, các dấuhiệu chỉ thị và phương pháp đo được áp dụng Phản hồi từ công việc xemlại này sẽ được dùng để cải tiến quá trình và các mô-đul đánh giá Khicần cải tiến các mô-đul đánh giá, nên thực hiện cả thu thập dữ liệu để hợp

 Khởi tạo: xác định yêu cầu đối với sản phẩm phần mềm được đem

ra khai thác, kế hoạch khai thác và các chiến lược chấp nhận và cácchuẩn

 Yêu cầu cho các công việc cần thiết chuẩn bị: xác định và ghi chép

lai các yêu cầu về khai thác

 Chuẩn bị và cập nhật hợp đồng: lựa chọn nhà cung cấp, chuẩn bị

và đàm phán hợp đồng, kiểm soát các thay đổi trong hợp đồng

 Điều khiển nhà cung cấp: Đánh giá các hoạt động trong quá trình

thực thi hợp đồng, hướng tới việc chấp nhận và phân phối sảnphẩm

 Chấp nhận và hoàn tất: các hoạt động trong quá trình chấp nhận và

phân phối sản phẩm phần mềm cuối cùng

Các yêu cầu hệ thống

Để xác định các yêu cầu đánh giá phần mềm, đầu tiên phải xácđịnh các yêu cầu chung của hệ thống Các yêu cầu này xác định người sửdụng, mục đích sử dụng, các tác vụ và các tiêu chí như môi trường sản