PHÂN TÍCH CUNG – CẦU –GIÁ CẢ - CÁC CHÍNH SÁCH CỦACHÍNH PHỦ TÁC ĐỘNG ĐẾN MẶTHÀNG CAO SU TỰ NHIÊN

Các nguyên nhân trên dẫn đến sản lượng cao su tự nhiên giảm 5,1% trong quý 1.2012 _Về sản lượng sản xuất cao su tự nhiên: Hình 1 : Sản lượng cao su tự nhiên của 1 số quốc gia trên thế gi

GIÁ CẢ - CÁC CHÍNH SÁCH CỦA

CHÍNH PHỦ TÁC ĐỘNG ĐẾN MẶT

HÀNG CAO SU TỰ NHIÊN

GVHD: Nguy n Th Tuyên Ngôn ễn Thị Tuyên Ngôn ị Tuyên Ngôn

Nhóm sinh viên thực hiện:

Nguyễn Thị Minh Thuyên

Nguyễn Thị Thu Thảo

Mai Văn Phong

Lê

Lớp: K17PSUKCD2

2012

_ Ngành cao su được chia thành 2 nhóm bao gồm cao su tự nhiên và cao su nhân tạo Cao su tự nhiên có thành phần chính là mủ cao su được chiết xuất từ cây cao

su, trong khi cao su nhân tạo có nguồn gốc từ dầu mỏ Hiện nay, nhu cầu tiêu thụ cao

su tự nhiên chiếm khoảng 40-45% tổng nhu cầu cao su toàn thế giới

1/ Nguồn cung cao su thế giới

_Nguồn cung đang thu hẹp (1) do Thái Lan,Indonesia và Malaysia đang trong thời gian ngừng cạo mủ,(2) mưa trái mùa diễn ra tại Malaysia và Trung Quốc ảnh hưởng tiểu cực đến sản lượng cao su,(3) Thái Lan đưa ra chính sách mua cao su tạm trữ,trong khi một số nước hạn chế bán ra Các nguyên nhân trên dẫn đến sản lượng cao su tự nhiên giảm 5,1% trong quý 1.2012

_Về sản lượng sản xuất cao su tự nhiên:

Hình 1 : Sản lượng cao su tự nhiên của 1 số quốc gia trên thế giới (Nghìn tấn)

Nguồn: Monthly Bulletin Sep 2010, ANRPC Theo báo cáo của Hiệp hội các nước sản xuất cao su tự nhiên, cây cao su, nguyên liệu chính cung cấp lượng cao su tự nhiên được trồng chủ yếu tại khu vực Đông Nam

Á, tập trung ở các quốc gia bao gồm Campuchia, Trung quốc, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Phillipin, Singapore, Thái Lan và Việt Nam Sản lượng sản xuất cao su tự nhiên của các nước này chiếm khoảng 94% sản lượng sản xuất cao su tự nhiên toàn thế giới Trong đó, Thái Lan

là quốc gia đứng đầu thế giới về sản xuất cao su với sản lượng đạt 3.164 nghìn tấn năm 2009,

và ước đạt 3275 nghìn tấn vào năm 2010, chiếm khoảng 33% sản lượng cao su toàn thế giới; tiếp theo là Indonesia với 25% thị phần; Việt Nam đứng thứ 5 chiếm khoảng 7,4% thị phần vào năm 2009, và con số này có thể lên 8 % vào năm 2010

Hình 2: Thị phần sản xuất cao su tự nhiên trên thế giới năm 2009 (%)

2010, ANRPC, và tính toán của TVSC

_Về thị phần xuất khẩu cao su tự nhiên trên thế giới

Với ưu thế là quốc gia đứng đầu về sản lượng sản xuất cao su, Thái Lan liên tục là quốc gia đứng đầu về xuất khẩu cao su tự nhiên với sản lượng xuất khẩu hàng năm chiếm khoảng 40-42% thị phần thị trường xuất khẩu thế giới Tiếp theo là Indonesia với thị phần là 30-31%; Việt Nam đứng thứ 3 với 11,4%; Malaysia với 11% thị phần Như vậy, 4 nước đứng đầu đã chiếm tới 96,1% thị phần xuất khẩu cao su tự nhiên trên thế giới Mặc dù là

Ấn độ và Trung quốc là quốc gia sản xuất nhiều cao su tự nhiên nhưng do mức tiêu thụ trong nước lớn nên lượng xuất khẩu là rất ít

Hình 3: Thị phần xuất khẩu cao su giữa các nước thuộc ANRPC năm 2009 (%)

Nguồn: Monthly Bulletin Sep 2010, ANRPC, và tính toán của TVSC

2/ Cầu cao su thế giới

_Nguồn cầu cao su tăng nhờ (1) các thông tin tích cực về khả năng kinh tế Mỹ và Châu Âu có thể ngăn chặn được khủng hoảng nợ lây lan,(2) nhu cầu cao su Nhật và Ấn Độ cao do doanh số bán xe của Nhật tăng mạnh gần đây và hứa hẹn sẽ tiếp tịc tăng trong thời gian tới nhờ kinh tế phục hồi,(3) giá dầu duy trì ở mức cao nên nhu cầu cao su tự nhiên thay thế cao su tổng hợp từ dầu mỏ tăng mạnh

_Châu Á không chỉ là khu vực sản xuất nhiều cao su tự nhiên nhất thế giới mà còn là thị trường tiêu thụ cao su tự nhiên lớn nhất chiếm khoảng 75,6% sản lượng cao su tiêu thụ toàn thế giới năm 2009 (Hình 4), trong đó Trung quốc tiêu thụ khoảng 28%, Ấn độ khoảng

8% (Hình 5) Khu vực Bắc Mĩ và EU đứng thứ 2 và 3 về tiêu thụ cao su thiên nhiên, chiếm tương ứng 8,7% và 8,4% lượng cao su tiêu thụ

Hình 4: Thị phần tiêu thụ cao su trên thế giới (%)

Nguồn: ANRPC, IRSG, và tính toán của TVSC

Do sản xuất không đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng trong nước, nên mặc dù là nước sản xuất nhiều cao su tự nhiên, nhưng Trung quốc, Ấn độ, Malaysia vẫn phải nhập rất nhiều cao su từ nước khác Trong đó, năm 2009 Trung quốc nhập khoảng 1591 nghìn tấn chiếm khoảng 25% tổng lượng cao su nhập khẩu của thế giới; Malaysia chiếm khoảng 10,2%

và Ấn độ chiếm khoảng 2,5%

Hình 5: Các nước nhập khẩu cao su chủ yếu

Nguồn: ANRPC và tính toán của TVSC

II/ Tổng quan ngành cao su Việt Nam

1) Đặc điểm chung của ngành cao su tự nhiên Việt Nam

_Cao su tự nhiên là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, với kim ngạch xuất khẩu liên tục đạt trên 1 tỷ USD/năm từ năm 2006 đến nay Hiện nay Việt Nam đang nằm trong top 5 các quốc gia có kim ngạch xuất khẩu cao su tự nhiên hàng đầu thế giới cùng với Malaysia, Indonesia, Thái Lan, Ấn Độ Theo chiến lược phát triển cây cao su do Chính phủ đề ra, đến năm 2020 diện tích cao su phải đạt 800.000 ha với sản lượng khai thác đạt 1.200 ngàn tấn mủ Năm 2009 sản lượng xuất khẩu cao su đạt 726.000 tấn, cao hơn so với năm 2008 nhưng kim ngạch lại giảm 23% chỉ còn 1.199 tỷ USD Riêng trong 9 tháng đầu năm 2010, Việt Nam đã xuất khẩu được 516 ngàn tấn với tổng kim ngạch xuất khẩu cao su tự nhiên đã đạt 1,422 tỷ USD tăng 6,8 % về lượng và 95,6% về giá trị so với cùng kỳ năm trước, đưa cao su vào nhóm 13 mặt hàng có giá trị xuất khẩu trên 1 tỷ USD

Hình 7: Diện tích trồng cây cao su phân theo vùng miền (%)

Nguồn: Bộ

NN&PTNT

Về diện tích trồng cao su :

_Diện tích trồng cao su càng ngày càng được mở rộng, năm 2009 tổng diện tích cây cao su đạt 674.200 ha, tăng 42.700 ha (13,5%) so với năm 2008 trong đó diện tích cho khai thác là 421.600 ha (chiếm 62,5% tổng diện tích) với sản lượng đạt 723.700 tấn, tăng 9,7% so với năm 2008 Dự kiến năm 2010 là 700.000 ha được trồng chủ yếu ở Đông Nam Bộ, Tây Nguyên, Duyên Hải miền Trung và đang mở rộng diện tích sang Lào và Campuchia thêm

200.000 ha Diện tích trồng cao su chủ yếu thuộc các đơn vị trong Tập đoàn công nghiệp cao

su Việt Nam

Các loại cao su chủ yếu

 Cao su kỹ thuật SRV3L: chiếm tỷ trọng lớn nhất trong sản lượng xuất khẩu (55%) nhưng đem lại giá trị thấp và nhu cầu tiêu thụ trên thị trường thế giới không cao Trung Quốc

có nhu cầu nhập khẩu sản phẩm này lớn và chủ yếu sử dụng để sản xuất săm lốp ôtô

 Cao su kỹ thuật SRV3L: chiếm tỷ trọng lớn nhất trong sản lượng xuất khẩu (55%) nhưng đem lại giá trị thấp và nhu cầu tiêu thụ trên thị trường thế giới không cao Trung Quốc

có nhu cầu nhập khẩu sản phẩm này lớn và chủ yếu sử dụng để sản xuất săm lốp ôtô

 Ngoài ra còn có các sản phẩm chế biến từ cao su như săm lốp ô tô, xe máy, gang tay,…Lượng sản phẩm này chỉ chiếm 10% tổng sản lượng cao su sản xuất phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu

Sản phẩm cao su xuất khẩu

_Sản phẩm xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam (90%) là cao su tự nhiên chưa được xử

lý chiếm 60% đã được định chuẩn về mặt kỹ thuật và cao su nguyên thuỷ nên lợi nhuận đạt được khá thấp so với các quốc gia xuất khẩu khác như Malaysia hay Thái Lan

Chi phí sản xuất

_Chi phí sản xuất chủ yếu là chi phí nhân công lớn chiếm 60% giá thành của các doanh nghiệp sản xuất trong ngành cao su Năm 2008 do giá cả hàng hoá tăng mạnh làm gia tăng chi phí nguyên vật liệu đầu vào cho ngành cao su như phân bón, lao đông,…làm cho chi phí sản xuất tăng lên 1.489USD/tấn nhưng vẫn chỉ bằng 70% chi phí sản xuất của Indonesia

và Malaysia

2) Cung cao su trong nước

_Tập đoàn công nghiệp cao su Việt Nam gồm 36 đơn vị thành viên tại Đông Nam Bộ, Tây Nguyên, Bắc Trung Bộ, duyên hải Nam Trung Bộ Hiện tại có 5 doanh nghiệp trong ngành trồng và khai thác cao su đang niêm yết trên Sở Giao dịch chứng khoán TPHCM (HOSE) CTCP Cao su Phước Hòa (PHR) là DN lớn nhất so với các DN đã cổ phần và niêm yết cho đến thời điểm hiện nay, PHR đang dẫn đầu và vượt xa DN ở ví trí thứ 2 là CTCP Cao

su Đồng Phú (DPR) CTCP Cao su Hòa Bình (HRC) là DN nhỏ nhất so với 3 DN còn lại, khi

mà các chỉ tiêu về vốn và diện tích vườn cao su đều nhỏ hơn Đặc biệt, đây cũng là công ty có năng suất khai thác thấp nhất và còn thấp hơn cả năng suất trung bình của toàn ngành

Hình 8: Diện tích và sản lượng cao su cả nước qua các năm

Nguồn: Tổng cục thống kê _Nguồn cung trong nước về cao su càng ngày càng tăng lên khi diện tích cao su được

mở rộng hơn và sản lượng ngày càng cao qua các năm Dự kiến đến năm 2010 tổng diện tích trồng cao su sẽ phát triển thêm 40.000ha đưa tổng diện tích lên 715.000ha, tăng sản lượng khoảng 770.000 tấn (Hình 8)

_Do chủ yếu sản phẩm của Việt Nam là sản phẩm thô chất lượng vẫn còn chưa tốt và chủng loại không phong phú nên khả năng cạnh tranh không cao đối với các quốc gia trong khu vực như Malaysia, Indonesia hay Thái Lan, không đáp ứng được nhu cầu của những khách hàng cao cấp

3) Cầu cao su trong nước

Thị trường tiêu thu cao su tự nhiên trong nước

_Có thể thấy rằng thị trường tiêu thụ cao su tự nhiên trong nước khá nhỏ bé so với thị trường xuất khẩu khi chỉ chiếm khoảng chiếm 10-15% tổng sản lượng mủ cao su sản xuất hàng năm Do công nghệ chế biến cao su còn thấp nên chỉ có khoảng 20% cao su tự nhiên được chế biến để xuất khẩu Hiện nay, có 3 DN lớn sản xuất các sản phẩm từ cao su tự nhiên bao gồm công ty cao su Sao Vàng (SRC), công ty cao su Miền Nam (CSM) và công ty cao su

Đà Nẵng (DRC) Các sản phẩm được chế biến từ cao su tự nhiên tiêu thụ trong nước chủ yếu bao gồm các loại săm lốp, gang tay y tế, băng chuyền, đai, phớt dùng trong sản xuất công nghiệp,…

Cầu cao su tự nhiên của Việt Nam trên thị trường quốc tế (xuất khẩu)

_Liên tục trong các năm từ năm 2006 đến nay xuất khẩu cao su tự nhiên của Việt Nam luôn đạt giá trị trên 1 tỷ USD và chiếm trung bình khoảng từ 2-3% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước Năm 2009, do tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, nhu cầu tiêu thụ cao su tự nhiên sụt giảm làm cho giá xuất khẩu cao su xuất khẩu cũng sụt giảm theo Tuy nhiên, sự phục hồi của kinh tế thế giới đầu năm 2010 khiến cho nhu cầu cao su tự nhiên tăng mạnh, giá cao su cũng tăng theo Chính vì vậy, sản lượng cao su tự nhiên xuất khẩu năm

2010 tăng khá cao, chỉ riêng 3 quý của năm, giá trị xuất khẩu cao su đã đạt 1, 42 tỷ USD cao hơn so với toàn bộ năm 2009 khi chỉ đạt 1,2 tỷ USD cho thấy được thị trường xuất khẩu của ngành đang tăng trưởng cao

_Do cao su được dùng chủ yếu để sản xuất lốp xe, chính vì vậy, những biến động của ngành công nghiệp ôtô có ảnh hưởng lớn tới nhu cầu tiêu thụ cao su trên thế giới Việt Nam hiện nay đang đứng thứ 6 về nguồn cung cấp (diện tích chiếm 6,4% tổng diện tích cao su thế giới), thứ 5 về khai thác (7,4% tổng sản lượng cao su thế giới) và thứ 3 về xuất khẩu cao su tự nhiên (khoảng 11% của thế giới)

Hình 9: Giá trị, tỷ trọng xuất khẩu cao su trong tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam

cục thống kê, Bộ NN&PTNT, và tính toán của TVSC _Sản phẩm cao su tự nhiên của Việt Nam được xuất khẩu sang hơn 70 thị trường như Trung quốc, Mỹ, EU, Nhật Bản, và hiện nay đang được mở rộng sang Đông Âu, Trung Đông, Nam Mỹ và Châu Phi Một điểm hạn chế của sản phẩm cao su tự nhiên Việt Nam là chất lượng cao su còn thấp và chủng loại không phong phú, chủ yếu là cao su khối SVRL3 chiếm 70% tổng sản lượng xuất khẩu Thị trường xuất khẩu chính của nước ta vẫn là Trung Quốc với mặt hàng xuất khẩu chủ yếu là mủ cao su khối SVR3L chiếm 90%, được chủ yếu sử dụng

để chế tạo săm lốp ô tô Sự phụ thuộc vào thị trường này tạo rủi ro khi thị trường tiêu thụ giảm chính vì vậy các thị trường khác như Malaysia, Đài Loan, Hàn Quốc, Đức, Nga, Ấn Độ, đang ngày được đầu tư mở rộng hơn

Hình 10: Các thị trường xuất khẩu cao su chính hiện nay của Việt Nam

Nguồn : Tổng cục Hải Quan _Năm 2010, nhu cầu cao su tự nhiên của thế giới sẽ tăng 4% so với năm 2009, tức khoảng 10,43 triệu tấn Con số này sẽ tăng thêm 1,1 triệu tấn trong năm 2012 và 3,4 triệu tấn

III/ Diển biến giá cao su thế giới và nước Việt Nam

1) Diễn biến giá cao su trên thế giới

_Sự phục hồi của các nền kinh tế sau khủng hoảng tài chính toàn cầu đã khiến cho nhu cầu cao su tự nhiên tăng mạnh vào cuối năm 2009 đầu năm 2010, trong khi nguồn cung không kịp đáp ứng do yếu tố mùa vụ Điều này đã khiến cho giá cao su trên thị trường thế giới đầu năm 2010 liên tục tăng đạt mức 403 USD/100kg vào tuần cuối tháng 4 (Hình 6) Sau

đó, vào đầu tháng 5, giá cao su giảm mạnh 11% xuống 347,37/100kg Sự sụt giảm của giá cao

su vào đầu tháng 5 được cho là bắt nguồn từ một số nguyên nhân sau:

 Do giá cao su tăng quá cao nên Trung quốc, nhà nhập khẩu cao su tự nhiên

lớn nhất thế giới đã tung một phần dự trữ cao su ra thi trường nhằm ngăn chặn đà tăng trưởng nóng của giá cao su.

 Do JPY liên tục tăng giá trong tháng 5 đã khiến cho giá cao su tự nhiên tại

sàn giao dịch Tocom giảm do nhà đầu cơ có xu hướng giảm bớt các sản phẩm đầu tư hàng hoá tính bằng JPY.

 Giá dầu giảm nhẹ vào tháng 5 cũng khiến cho giá cao su tự nhiên giảm nhẹ

do dầu được sử dụng để sản xuất ra cao su nhân tạo, một sản phẩm thay thế cao su tự nhiên.

 Tiền tệ của các nước xuất khẩu cao su chính như Thái Baht, Indo Rupiah và

Malaysia Ringgit giảm giá so với USD khiến cho giá cao su tự nhiên tính bằng USD trên các thị trường này giảm xuống

Từ đó cho đến này, giá cao su thế giới liên tục lên xuống thất thường, nhưng vẫn duy trì mức giá khá cao so với cuối năm 2009 (Hình 6)

Nguồn

ANRPC

_Theo thông tin mới nhất thì nguồn cung giảm trong khi nhu cầu tăng đã ngăn chặn đà giảm sâu của giá cao su Giá cao su cuối quý 1.2012 đã tăng 15% so với đầu năm tuy nhiên giá cao su bình quân cả quý thấp hơn 29% so với cùng kỳ 2011.

Biểu đồ: Biến động giá cao su giao dịch của Malaysia trong quý 1.2012

Nguồn: Bloomberg

2) Diễn biến giá cao su Việt nam

_Cùng chung với xu thế của thị trường thế giới, giá cao su xuất khẩu của Việt Nam cũng biến động theo đà tăng giảm của giá cao su thế giới và dự kiến sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới do cầu lớn hơn cung

_Mặc dù Việt Nam là nước xuất khẩu lớn thớ 4 thế giới nhưng giá cao su xuất khẩu của Việt Nam chỉ bằng 20-30% giá thị trường thế giới do chất lượng sản phẩm cao su Việt Nam chưa tốt,có tình trạng tranh bán giữa các doanh nghiệp thêm vào đó còn có hiện tượng giá cao su xuất khẩu bị ép giá từ cơ quan và doanh nghiệp nhập khẩu Trung Quốc Trung Quốc vẫn là thị trường nhập khẩu cao su lớn nhất của Việt Nam,chiếm 60% - 70% thị phần xuất khẩu của Việt Nam Xuất khẩu vẫn chủ yếu thông qua đường tiểu ngạch do thương nhân Trung Quốc muốn nhập khẩu qua đường này để giảm thuế nhập khẩu (thuế nhập khẩu chính ngạch 25% trong khi tiểu ngạch là 0%)

IV/ Chính sách của chính phủ tác động đến mặt hàng cao su tự nhiên Việt Nam

_Nghị quyết 01/NQ-CP ngày 03 tháng 01 năm 2012 của Chính phủ về những giải pháp chủ yếu chỉ đạo, điều hành thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2012 Tập đoàn Công nghiệp cao su Việt Nam cần cụ thể hoá thành chương trình, kế hoạch hành động của mình nhằm góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu

đã đề ra với cách làm và các giải pháp, phù hợp sáng tạo

_Quán triệt và triển khai thực hiện nghiêm túc Chỉ thị số 03/CT-TTg ngày 17 tháng

01 năm 2012 về việc đẩy mạnh tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước, Tập đoàn Công nghiệp Cao

su Việt Nam cần xác định rõ lộ trình, bước đi của mình Đặc biệt, triển khai ngay trong Kế

hoạch sản xuất kinh doanh của Tập đoàn đến 2015 Trong đó, (i) Chú trọng phát triển và định

hướng quy mô diện tích vườn cây nhằm tạo ra nhiều việc làm hơn, nhất là lao động là đồng

bào dân tộc thiểu số với các hình thức tổ chức kinh doanh phù hợp, hiệu quả; (ii) Tập trung

đầu tư phát triển công nghiệp cao su theo chiều sâu, đầu tư vào khoa học công nghệ, nhất là trong các lĩnh vực chế biến cao su và các sản phẩm sử dụng nguyên liệu cao su thiên nhiên;

(iii) Tích cực nghiên cứu triển khai chương trình phát triển ngành công nghiệp chế biến gỗ

cao su và các các loại nguyên liệu gỗ khác; (iv) Phát triển các dự án hạ tầng cơ sở, các khu

công nghiệp từ các diện tích đất cao su phải chuyển đổi quy hoạch theo đúng quy định để bảo đảm công ăn việc làm cho công nhân viên, lao động trong ngành

Quy hoạch phát triển cao su đến năm 2015 và tầm nhìn đến năm 2020 của Chính phủ

Với vị trí là một ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, Chính phủ đã rất chú trọng đến quá trình phát triển của ngành cao su tự nhiên nhằm góp phần vào việc đảm bảo nguyên liệu cho quá trình phát triển công nghiệp trong nước và xuất khẩu ra nước ngoài Chính vì vậy, Quy hoạch phát triển cao su đến năm 2015 và tầm nhìn đến năm 2020 đã đề ra các mục tiêu hết sức cụ thể như sau:

 Đến năm 2010: tiếp tục trồng mới 70 nghìn ha để diện tích cao su cả nước đạt 650 nghìn ha, sản lượng mủ đạt 800 nghìn tấn, kim ngạch xuất khẩu đạt 1,6 tỷ USD; mở rộng