Giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên trường cao đẳng cơ điện và nông nghiệp Nam Bộ thành phố Cần Thơ

Nhìn chung, thanh niên nước ta hiện nay có lòng yêu nước nồng nàn,luôn phát huy truyền thống tốt đẹp của các thế hệ cha anh, khẳng định niềm tinvào mục tiêu, lý tưởng cách mạng và sự lãn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Bùi Văn Dũng

ĐỒNG THÁP - 2015

Tôi xin bày tỏ sự tri ân sâu sắn đến PGS.TS Bùi Văn Dũng đã tận tìnhhướng dẫn, giúp đỡ, để tôi hoàn thành luận văn.

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu Nhà trường, các đồng nghiệpTrường Cao đẳng Cơ điện và Nông nghiệp Nam Bộ đã cổ vũ, khuyến khích,động viên, khích lệ để tôi học tập hoàn thành tốt nghiệp luận văn thạc sỹ

Chương 2: CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA CÔNG TÁC GIÁO DỤC LÝ TƯỞNG CÁCH MẠNG CHO HỌC SINH, SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ ĐIỆN VÀ NÔNG NGHIỆP NAM BỘ THÀNH PHỐ CẦN THƠ ………… 50

2.1 Một số nét khái quát về Trường Cao đẳng Cơ điện và Nông nghiệp Nam Bộthành phố Cần Thơ……… 502.2 Tình hình thực hiện công tác giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinhviên Trường Cao đẳng Cơ điện và Nông nghiệp Nam Bộ thành phố Cần Thơ…55

Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC GIÁO DỤC LÝ TƯỞNG CÁCH MẠNG CHO HỌC SINH, SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ ĐIỆN VÀ NÔNG NGHIỆP NAM BỘ THÀNH PHỐ CẦN THƠ……… 74

3.1 Phương hướng nâng cao hiệu quả công tác giáo dục lý tưởng cách mạng chohọc sinh, sinh viên Trường Cao đẳng Cơ điện và Nông nghiệp Nam Bộ thành phốCần Thơ hiện nay………743.2 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giáo dục lý tưởng cách mạng chohọc sinh, sinh viên Trường Cao đẳng Cơ điện và Nông nghiệp Nam Bộ thành phốCần Thơ hiện nay………84

C KẾT LUẬN 101

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 103

E PHỤ LỤC 108

A MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, một trong những nhân tố quantrọng quyết định tương lai, vận mệnh dân tộc; là lực lượng chủ yếu trên nhiềulĩnh vực, đảm nhiệm những công việc đòi hỏi hi sinh, gian khổ, sức khỏe vàsáng tạo Thanh niên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đấtnước, là lực lượng xung kích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, một trongnhững nhân tố quyết định sự thành bại của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội Thanh niên đượcđặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược bồi dưỡng, phát huy nhân tố và nguồn lực

con người Trong Di chúc của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng viết: “Đoàn viên và thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ Đảng cần phải chăm lo giáo dục lý tưởng cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng”, vừa “chuyên” [33; 98] Theo Bác, tương lai của đất nước, của dân

tộc nằm ngay trong tay các thế hệ thanh niên Người khẳng định, thanh niên làlực lượng cách mạng hùng hậu, bộ phận quan trọng của dân tộc, là lớp người kếtục sự nghiệp cách mạng của cha anh

Kế thừa những tư tưởng của Bác về thanh niên, Đảng, Nhà Nước quantâm bồi dưỡng được hàng triệu thanh niên với đầy đủ những phẩm chất cao quýgóp phần làm rạng rỡ non sông gấm vóc, làm tỏa sáng trí tuệ và bản lĩnh ViệtNam trên trường quốc tế Chúng ta không chỉ có thanh niên anh hùng trongchiến đấu mà còn có thanh niên tiêu biểu trong lao động sản xuất Giáo dục lýtưởng cách mạng cho thanh niên là làm cho thanh niên hiểu được vai trò sứmệnh của mình đối với đất nước và thể hiện được bản lĩnh của mình trong sựnghiệp dân giàu nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh Lý tưởng cáchmạng phải ngấm sâu trong nhận thức, trở thành lẽ sống, thành phương châm xử

thế và phương thức hành động của thanh niên Văn kiện Đại hội Đảng toànquốc lần thứ XI (2011) đã xác định: “làm tốt công tác giáo dục chính trị, tưtưởng, truyền thống, lý tưởng, đạo đức và lối sống, tạo điều kiện học tập, laođộng, giải trí, phát triển thể lực, trí tuệ cho thế hệ trẻ; khuyến khích cổ vũ thanhniên nuôi dưỡng ước mơ, hoài bão lớn, xung kích, sáng tạo, làm chủ khoa họccông nghệ hiện đại” [17;65].

Nhìn chung, thanh niên nước ta hiện nay có lòng yêu nước nồng nàn,luôn phát huy truyền thống tốt đẹp của các thế hệ cha anh, khẳng định niềm tinvào mục tiêu, lý tưởng cách mạng và sự lãnh đạo của Đảng; có nhận thức vàthái độ chính trị đúng đắn, kiên quyết chống lại những biểu hiện sai trái, âmmưu “diễn biến hòa bình”, các hành vi gây tổn hại đến sự phát triển đất nướccủa các thế lực phản động, thù địch; quan tâm đến các vấn đề chính trị, kinh tế,

xã hội của đất nước (1); có ý chí vươn lên trong học tập, lao động và công tác,mong muốn đất nước sớm thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu, không thua kém cácnước trên thế giới, được cống hiến nhiều nhất cho công cuộc chấn hưng đấtnước; sẵn sàng vì lợi ích dân tộc, bảo vệ chủ quyền quốc gia, tình nguyện vìcộng đồng Nhiều thanh niên có ý thức chính trị tốt; tỷ lệ thanh niên phấn đấutrở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam ngày càng tăng (2) Đa số thanhniên nước ta hiện nay có phẩm chất tốt, tôn trọng các chuẩn mực đạo đức xãhội, giá trị văn hóa truyền thống dân tộc, có ý thức công dân, chấp hành phápluật, tích cực tham gia các phong trào, hoạt động đoàn thể, xung kích, sáng tạo,tình nguyện vì cộng đồng; sống có nghĩa tình, luôn biết quan tâm, giúp đỡngười khác, tinh thần tương thân tương ái đã được khơi dậy, trở thành xu hướngchủ đạo lôi cuốn và thu hút giới trẻ (3) Nhiều tấm gương thanh niên vượt quakhó khăn của bản thân, gia đình để vươn lên thành những người hữu ích; không

ít thanh niên dám đấu tranh quyết liệt với các hiện tượng tiêu cực và tệ nạn xãhội, tỏ thái độ lo lắng, băn khoăn trước các hiện tượng tiêu cực và tệ nạn xã hội,bất bình trước những sai phạm của cán bộ, đảng viên thoái hóa, biến chất, vi

phạm pháp luật Phần lớn thanh niên hiện nay có đời sống văn hóa, tinh thầnphong phú, nhu cầu giải trí lành mạnh, lên án những hoạt động giải trí khônglành mạnh, không phù hợp với thuần phong, mỹ tục của dân tộc.

Tuy nhiên, hiện nay cũng còn không ít thanh niên không có chí hướng rõràng, chưa hiểu biết đầy đủ truyền thống cách mạng của Đảng và dân tộc, ítquan tâm đến tình hình đất nước; một bộ phận thanh niên lười lao động, lườihọc tập, ngại khó, ngại khổ, chưa làm tròn trách nhiệm và nghĩa vụ của mình ởgia đình, địa phương, đơn vị; không có ý chí vươn lên làm giàu cho bản thân và

xã hội, có những thanh niên có biểu hiện giảm sút niềm tin, bản lĩnh non kém,

bị lôi kéo, kích động tham gia vào các hoạt động vi phạm pháp luật Đạo đức,lối sống của một bộ phận thanh thiếu niên còn lệch lạc, đề cao hưởng thụ, sốngthực dụng, ích kỷ, đua đòi, xa hoa lãng phí, sùng bái thần tượng thái quá, ítquan tâm đến cộng đồng và những người xung quanh Một bộ phận thanh thiếuniên thiếu ý thức rèn luyện, không tích cực tham gia các hoạt động Đoàn, Hội,Đội, các phong trào và hoạt động tập thể do nhà trường, địa phương tổ chức;lười học tập, lao động, không dám đấu tranh với sai trái, tiêu cực, thờ ơ, vô cảmtrước nỗi đau của người khác, ích kỷ, bất hiếu với cha mẹ, thiếu trách nhiệm vớicộng đồng, thiếu quan tâm đến tình hình đất nước; một số thanh thiếu niên mắc

tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật

Trong bối cảnh hiện nay, giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niêncàng quan trọng hơn bao giờ hết Đó là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị,của toàn xa hội trong đó nghành giáo dục giữ vai trò chủ đạo Nhân thức đượcđiều đó các cơ sở giao dục đã có nhiều giải pháp tăng cường công tác quản lý vàgiáo dục thanh niên, học sinh, sinh viên Trong xu thế chung đó, ngành giáo dụcCần Thơ nói chung, Trường Cao đẳng Cơ điện và Nông nghiệp Nam Bộ nóiriêng đã có nhiều giải pháp hữu hiệu trong công tác giáo dục lý tưởng cáchmạng cho thanh niên Tuy nhiên trong thực tế cũng bộc lộ những bất cập Việc

tổ chức giáo dục chưa thật sự linh hoạt, vai trò của cấp ủy chính quyền, đoàn

thể chưa rõ nét, sinh viên chưa chú trọng đến tự giáo dục Cơ sở vật chất, điềukiện phương tiện, vật tư, nhân lực chưa được đầu tư đúng mức Cơ chế chínhsách đầu tư cho công tác này còn nhiều hạn chế Vì vậy nâng cao hiệu quả giáodục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng Cơ điện vàNông nghiệp Nam Bộ thành phố Cần Thơ là một vấn đề cấp thiết Vì lí do như

trên, tôi mạnh dạn chọn vấn đề: “Giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng Cơ điện và Nông nghiệp Nam Bộ thành phố Cần Thơ trong giai đoạn hiện nay” làm đề tài luận văn thạc sỹ chính trị học

cho mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Vấn đề lý tưởng cách mạng và giáo dục lý tưởng cách mạng đã và đangthu hút sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà khoa học Cho đến nay đã có khánhiều công trình được công bố, trong đó có những công trình liên quan đến đềtài, tiêu biểu như:

- Các công trình tham khảo, chuyên khảo

Lý tưởng cách mạng của thanh niên Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới

của Đỗ Mười (1995) Tác giả khẳng định, thanh niên Việt Nam hiện nay tuyệtđại đa số tin tưởng con đường đi lên chủ nghĩa xã hội mà Đảng và Bác Hồ đãchọn lựa, có lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần lao động sáng tạo, ý thức tự lập,

tự cường Các cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể cần quan tâm, chăm lo, giáodục đạo đức, lý tưởng cách mạng cho thanh niên Bởi hiện nay còn một số bộphận không nhỏ thanh niên rời xa lý tưởng cách mạng, có tư tưởng hưởng thụ

mà lãng quên trách nhiệm với tổ quốc, gia đình và với chính bản thân mình

Hồ Đức Việt (1996), Thanh niên với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, tác giả nhấn mạnh vai trò, sứ mệnh của mình trong thời kỳ hội

nhập và phát triển Trách nhiệm của thanh niên là phải kế thừa truyền thốngcách mạng của cha ông và phát huy điều kiện lịch sử mới Từ đó tác giả đề xuất

các giải pháp tăng cường giáo dục giá trị sống, bồi dưỡng lý tưởng cách mạngcho thanh niên.

Trần Quy Nhơn (2005), Tư tưởng Hồ Chí Minh về bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau, đã làm rõ bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho thanh niên là

việc làm rất cần thiết Sự nghiệp xây dựng dân chủ xã hội vì mục tiêu dân giàu,nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh phụ thuộc phần lớn vào thanh niên

Do đó giác ngộ lý tưởng cách mạng, xây dựng niềm tin, bản lĩnh chính trị chothanh niên là nhiệm vụ cấp bách của cả hệ thồng chính trị, trong đó ng ành giáodục, đào tạo phải đóng vai trò nòng cốt

Phạm Tất Dong (1995), Cải tiến công tác giáo dục chính trị tư tưởng đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên trong hệ thống giáo dục quốc dân Tác giả

đã luận giải cơ sở lý luận cơ bản về giáo dục chính trị, lối sống cho thanh niên

và tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức, lối sống cho thanh niên Việt Namhiện nay Phân tích đánh giá thực trạng công tác giáo dục chính trị, tư tưởng,giáo dục đạo đức lối sống cho thanh niên nước ta hiện nay

Đoàn Nam Đàn (2000), “Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục đào tạo thanh niên ở nước ta hiện nay”, Đề tài khoa học cấp nhà nước mã số

-NN.7 Tác giả cho rằng, giáo dục và đào tạo thanh niên vừa “hồng” vừa

“chuyên” theo tư tưởng Hồ Chí Minh việc làm có ý nghĩa chiến lược Trên cơ

sở khảo sát, đánh giá tình hình giáo dục thanh niên hiện nay, đề tài đã nêu ranhững phương pháp vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong giáo dục thanh niên.Trong đó tác giả lưu tâm cần nâng cao nhận thức của thanh niên về sự nghiệpđổi mới, tạo môi trường thuận lợi để thanh niên học tập nâng cao trình độ, từngbước hoàn thiện nhân cách, phát huy vai trò xung kích trong hoạt động thựctiễn; định hướng nghề nghiệp và tạo việc làm cho thanh niên, xây dựng bản lĩnhcho thanh niên; giúp họ khắc phục những hạn chế, thiếu sót

Trần Văn Miều (2002), “Tình hình tư tưởng thanh niên và công tác giáo dục của đoàn thanh niên giai đoạn hiện nay”, Đề tài nghiên cứu cấp Bộ Trên

cơ sở phân tích điều kiện khách quan tác động làm phân hóa tư tưởng, tâm lýcủa thanh niên và thực trạng công tác tập hợp đoàn kết thanh niên của tố chứcĐoàn hiện nay, tác giả đã đề xuất các giải pháp tăng cường công tác quản lý vàgiáo dục thanh niên của Đoàn thanh niên, nhất là Đoàn thanh niên trong cáctrường học Tác giả đặc biệt nhấn mạnh giải pháp giáo dục chính trị, tư tưởng,giáo dục pháp luật, giáo dục đạo đức lối sống và giáo dục kỹ năng sống chothanh niên Các cấp bộ đoàn cần cụ thể hóa kế hoạch hoạt động phù hợp vớitâm lý, nguyện vọng của thanh niên, tạo ra nhiều hoạt động bổ ích mà thanhniên cần Lãnh đạo Đoàn cần làm tốt công tác tham mưu với cấp ủy, chínhquyền, phối hợp với các tổ chức đoàn thể trong công tác quản lý và giáo dụcthanh niên.

Ngày 24/3/2015, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ra “Chỉ thị số 42-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ giai đoạn 2015- 2030” đã nhấn mạnh: Giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóacho thế hệ trẻ luôn được Đảng, Nhà nước, gia đình, nhà trường và toàn xã hộiquan tâm Những năm qua, nhiều nghị quyết, chỉ thị của Đảng về công tácthanh niên và giáo dục thế hệ trẻ đã được triển khai, đạt nhiều kết quả Hệ thốngpháp luật, công tác quản lý nhà nước về thanh thiếu nhi ngày càng được hoànthiện Giáo dục về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đạo đức, lốisống cho thế hệ trẻ không ngừng được tăng cường và đổi mới Thông qua cáchoạt động giáo dục, các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước đã tạo môitrường lành mạnh để thế hệ trẻ rèn luyện, trưởng thành, góp phần hình thành lýtưởng cách mạng, đạo đức cao đẹp, lối sống nghĩa tình, tuân thủ pháp luật, từngbước hoàn thiện nhân cách Trong thời gian tới, công tác giáo dục lý tưởng cáchmạng, đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ phải được tiếp tục tăng cường và nângcao về chất lượng, nhằm góp phần xây dựng thế hệ trẻ Việt Nam giàu lòng yêunước, tự cường dân tộc, kiên định lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội;

có đạo đức trong sáng, ý thức tuân thủ pháp luật; có năng lực, bản lĩnh trong hộinhập quốc tế; có sức khỏe, tri thức, kỹ năng lao động, trở thành những công dântốt, tích cực tham gia vào sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóađất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

- Luận văn, luận án, tạp chí

Lương Thị Minh Thư (2010) Luận văn Thạc sĩ với chủ đề “Vấn đề giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế” Luận văn luận giải, làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về giáo dục lý

tưởng cách mạng cho thanh niên và tầm quan trọng của việc giáo dục lý tưởngcách mạng cho thanh niên Việt Nam trong giai đoạn hiện nay Phân tích, đánhgiá thực trạng lý tưởng cách mạng của thanh niên và công tác giáo dục lý tưởngcách mạng cho thanh niên ở nước ta hiện nay Nêu và phân tích những nội dung

cơ bản và những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục lý tưởngcách mạng cho thanh niên trong quá trình hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiệnnay

Diệp Minh Giang (2011), Xây dựng đạo đức cho thanh niên Việt Nam trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Luận án Tiến sỹ Triết

học Tác giả cho rằng, trong điều kiện của nền kinh tế thị trường, thanh niên bịtác động của nhiều nhân tố, trong đó có đan xen những nhân tố thuận lợi vànhững nhân tố bất lợi, khó lường Thanh niên đang đứng trước sự chọn lựa giữagiá trị sống tích cực và những đòi hỏi vật chất tầm thường, giữa cống hiến vàhưởng thụ, giữa lợi ích và trách nhiệm, giữa được và mất Vì lẽ đó, chúng taphải định hướng cho thanh niên lựa chọn những giá trị tốt đẹp, phù hợp truyềnthống lịch sử của dân tộc, gạt bỏ, loại trừ những thói hư tật xấu Theo tác giả,xây dựng đạo đức lý tưởng cho thanh niên phải tuân thủ các nguyên tắc: phùhợp điều kiện kinh tế xã hội, phù hợp tâm lý, lứa tuổi, huy động sức mạnh củatoàn thể xã hội và kế thừa tinh hoa đạo đức của dân tộc và nhân loại Biện phápđặt ra phải đồng bộ từ nâng cao nhận thức của cấp ủy, chính quyền, đoàn thể về

vai trò, vị trí của thanh niên đến hoàn thiện thể chế, pháp luật, đẩy mạnh pháttriển kinh tế xã hội, đẩy mạnh giáo dục gia đình, nhà trường và nâng cao vai trò

tự giáo dục của thanh niên

Trần Quốc Đạt (2014) đã hệ thống hoá một cách khoa học những vấn đề

có tính lý luận về công tác giáo dục nói chung và về giáo dục lý tưởng cáchmạng cho thanh niên nói riêng; đánh giá thực trạng công tác giáo dục lý tưởngcách mạng, các yếu tố khách quan, chủ quan cũng như trách nhiệm của các chủthể trong hệ thống chính trị có trách nhiệm đến giáo dục thanh niên Phân tích,đánh giá các yếu tố điều kiện tự nhiên, truyền thống cách mạng, thói quen, tậpquán, cốt cách con người Hà Tĩnh cùng các thiết chế văn hoá trên địa bàn ảnhhưởng đến quá trình giáo dục thanh niên Đề tài đặc biệt nhấn mạnh đến vai tròchủ thể của tổ chức Đoàn thanh niên trong thực hiện chức năng giáo dục lýtưởng cách mạng cho thanh niên trên địa bàn Từ đó, tác giả đã đưa ra các giảipháp cũng như những kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tácgiáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên trong luận văn “Công tác giáo dục

lý tưởng cách mạng cho thanh niên trên địa bàn Hà Tĩnh”

Nguyễn Phương Hồng (1997), “Mấy ý kiến về việc phát huy nhân tố conngười trong việc giáo dục lý tưởng cộng sản và đạo đức cách mạng cho thanh

niên”, Tạp chí Xây dựng Đảng, (số) 07/1997 Tác giả cho rằng phát huy nhân tố

con người chính là tạo ra nguồn lực lao động trẻ, khỏe, sáng tạo Nguồn lực đókhông ai khác là lực lượng thanh niên Do vậy phát huy vai trò của thanh niên làcần thiết, giữ vai trò quyết định sự phát triển lâu bền của đất nước Trong đó,giáo dục lý tưởng cộng sản và đạo đức cách mạng mà thực chất là giáo dục lòngyêu nước, ý chí thiết tha với độc lập dân tộc đóng vai trò nền tảng Vì lẽ đó cầnphải quan tâm hơn nữa đến công tác giáo dục đạo đức, lý tưởng cách mạng chothanh niên với hình thức, nội dung phù hợp tâm lý thanh niên, phù hợp điềukiện sống, lao động và cống hiến của tuổi trẻ

Đoàn Văn Khiêm (2001), “Lý tưởng đạo đức và việc giáo dục lý tưởng

đạo đức cho thanh niên trong điều kiện hiện nay”, Tạp chí Triết hoc, (số)

02/2001 Bài viết đã đề cập đến thực trạng lý tưởng đạo đức và công tác giáodục lý tưởng đạo đức cho thanh niên trong điều kiện kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa, thể hiện triết lý sâu sắc về mối quan hệ giữa yêu cầugiáo dục giá trị đạo đức tốt đẹp cho thanh niên và những điều kiện thực tế đểthực hiện hoạt động giáo dục đó Theo tác giả, giáo dục lý tưởng đạo đức chothanh niên phải là một quá trình thống nhất từ giáo dục gia đình, cộng đồng, nhàtrường đến vai trò tự giáo dục của thanh niên Cần phải tạo lập môi trường kỷluật, kỷ cương trong mọi hoạt động xã hội, là trách nhiệm của cả hệ thống chínhtrị Thực hiện giáo dục lý tưởng, đạo đức song hành với hoạt động giáo dục kiếnthức văn hóa, tạo dựng niềm tin trong thanh niên

Trần Hùng Phi (2006), “Xây dựng bản lĩnh chính trị cho thanh niên ở

nước ta hiện nay”, Tạp chí khoa học Chính trị, (số) 02/2006 Theo tác giả, bản

lĩnh chính trị cần có của thanh niên Việt Nam hiện nay là hết lòng, hết sứcphụng sự Tổ Quốc, phụng sự Nhân dân, ra sức thi đua lao động để xây dựng vàbảo vệ độc lập, tự do, dân giàu, nước manh Để làm được điều đó, thanh niênphải luôn giữ vững lập trường, kiên định mục tiêu lý tưởng mà mình đã chọn,không bị dao động trước bất kỳ hoàn cảnh nào Để làm được điều đó, phải nângcao sự hiểu biết cho thanh niên về truyền thống lịch sử dân tộc, tạo niềm tin chothanh niên về tính ưu việt của con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, vai trò củaĐảng Cộng sản Xây dựng các mẫu hình tiên tiến trong thanh niên trong lốisống, học tập, rèn luyện, trong đấu tranh với những thói hư, tật xấu, tạo sức lantỏa sâu rộng trong đời sống tinh thần của thanh niên

Lê Thị Ngọc Dung, Hồ Bá Thâm (2008), “Một vài hiện tượng tiêu cực

trong thanh niên hiện nay và công tác giáo dục, vận động thanh niên”, Tạp chí Tâm lý học, (số) 08/2008 Tác giả khẳng định, thanh niên Việt Nam có những

đóng góp quan trọng trong công cuộc đấu tranh bảo vệ tổ quốc và xây dựng đất

nước Thanh niên đã thể hiện bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam trên trường quốc tế.Tuy nhiên, cũng dễ dàng nhận thấy vẫn còn một bộ phận không nhỏ các cán bộ,đoàn viên bộc lộ những tiêu cực trong lối sống, trong hành vi của mình như:chạy theo lối sống thực dụng, ích kỷ, lãng quên vai trò, trách nhiệm và bổn phậncủa mình trước gia đình, cộng đồng, xã hội Những biểu hiện đó đã và đang làmsuy giảm lòng tin của Đảng và Nhân Dân vào thế hệ thanh niên Vì vậy, cầnphải có các giải pháp đồng bộ với các hình thức linh hoạt, mềm dẻo, để giáodục đạo đức, định hướng những giá trị tốt đẹp cho thanh niên.

Qua tìm hiểu các công trình nghiên cứu, luận án, luận văn, các bài báokhoa học, chúng tôi nhận thấy:

Thứ nhất: Các công trình nêu trên đã khẳng định thanh niên là lực lượng

chủ lực của đất nước Công tác giáo dục đạo đức, lý tưởng cách mạng cho thanhniên giữ vị trí quan trọng và rất cần thiết trong giai đoạn hiện nay

Thứ hai: Để làm tốt công tác giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên

cần phải xuất phát từ tâm tư, tình cảm, nguyện vọng của thanh niên và yêu cầuthực tiễn của đất nước của mỗi cơ quan, đơn vị Đây là trách nhiệm của Đảng,chính quyền, các tổ chức đoàn thể, trong đó tổ chức Đoàn phải đóng vai trònòng cốt, là tổ chức của thanh niên, do thanh niên và vì thanh niên

Thứ ba: Giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên là một quá trình lâu

dài, đồng bộ với nhiều giải pháp, từ công tác tư tưởng đến tổ chức, quản lý.Trong đó lấy giáo dục thuyết phục, động viên khuyến khích làm nền tảng, tổchức các hoạt động giáo dục kiến thức, rèn luyện kỹ năng, giải quyết việc làm

có ý nghĩa quyết định

Tuy nhiên, qua tìm hiểu các công trình nghiên cứu nêu trên, chúng tôicũng nhận thấy còn có những khoảng trống mà các đề tài chưa đề cập hoặc đềcập chưa phù hợp với các đối tượng mà chúng tôi tập trung nghiên cứu Đó là:

Thứ nhất: Chưa làm rõ khái niệm giáo dục, lý tưởng đạo đức cách mạng

cho thanh niên, sinh viên Trường Cao đẳng Cơ điện và Nông nghiệp Nam Bộthành phố Cần Thơ

Thứ hai: Chưa có công trình đi sâu khảo sát, đánh giá thực trạng tình

hình lý tưởng đạo đức cách mạng và công tác giáo dục đạo đức cho học sinhtrên địa bàn Trường Cao đẳng Cơ điện và Nông nghiệp Nam Bộ thành phố CầnThơ

Thứ ba: Các công trình nghiên cứu chưa đề cập phương hướng và các

giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục lý tưởng đạo đức cách mạng cho sinh viênTrường Cao đẳng Cơ điện và Nông nghiệp Nam Bộ thành phố Cần Thơ

Chúng tôi nhận thức được rằng, công tác giáo dục lý tưởng đạo đức cáchmạng cho sinh viên Trường Cao đẳng Cơ điện và Nông nghiệp Nam Bộ thànhphố Cần Thơ là vấn đề mới mẻ có hướng tiếp cận để đi sâu nghiên cứu vớimong muốn có nhiều cách thức nâng cao hơn nữa chất lượng và hiệu quả côngtác này Công trình nghiên cứu của các tác giả sẽ là cơ sở để chúng tôi thamkhảo và vận dụng trong quá trình nghiên cứu đề tài

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục lý tưởng cách mạng chohọc sinh, sinh viên Trường Cao đẳng Cơ điện và Nông nghiệp Nam Bộ thànhphố Cần Thơ trong giai đoạn hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Thứ nhất: Luận giải những vấn đề lý luận cơ bản của việc giáo dục lý

tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên trong giai đoạn hiện nay;

Thứ hai: Khảo sát, đánh giá thực trạng công tác giáo dục lý tưởng cách

mạng cho học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng Cơ điện và Nông nghiệp Nam

Bộ thành phố Cần Thơ trong giai đoạn hiện nay;

Thứ ba: Đề xuất phương hướng và một số giải pháp nhằm nâng cao

hiệu quả công tác giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên TrườngCao đẳng Cơ điện và Nông nghiệp Nam Bộ thành phố Cần Thơ trong giai đoạnhiện nay;

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nhiên cứu

Giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng

Cơ điện và Nông nghiệp Nam Bộ thành phố Cần Thơ

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu về vấn đề công tác giáo dục lý tưởng cách mạngcho học sinh, sinh viên Trường Cao đẳng Cơ điện và Nông nghiệp Nam Bộthành phố Cần Thơ giai đoạn từ 2004 đến nay

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn dựa trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng HồChí Minh, các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục lý tưởngcách mạng cho thế hệ trẻ

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện được đề tài này, tác giả đã sử dụng hệ thống các phươngpháp: Phân tích tổng hợp, so sánh, lịch sử và logic, thống kê và khảo sát điều tra

6.2 Ý nghĩa về mặt thực tiễn

- Góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực trạng chất lượng giáo dục lý tượng

cách mạng cho học sinh, sinh viên các trường cao đẳng, đại học ở thành phố CầnThơ hiện nay

- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục lýlượng cách mạng cho sinh viên các trường cao đẳng, đại học ở thành phố CầnThơ hiện nay

- Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo cho việc giáo dục lý tưởng cáchmạng cho học sinh, sinh viên của các trường cao đẳng, đại học ở thành phố CầnThơ; làm tài liệu tham khảo để nghiên cứu, giảng dạy các môn khoa học Mác -Lênin nói chung và học phần Đạo đức học nói riêng

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luậnvăn gồm 3 chương, 6 tiết

B NỘI DUNG Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC GIÁO DỤC LÝ TƯỞNG CÁCH MẠNG

CHO HỌC SINH, SINH VIÊN 1.1 Một số khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài

1.1.1 Khái niệm lý tưởng và lý tưởng cách mạng

Trong Từ điển tiếng Việt: “Lý tưởng là mục đích cao nhất, tốt đẹp nhất

mà người ta mong muốn đạt tới” [58; 873] Như vậy, nói đến lý tưởng là nóiđến mục đích tốt đẹp, những giá trị cuộc sống mà con người muốn vươn tới vàbằng nhiều biện pháp để đạt được Người sống có lý tưởng luôn mong ước, kỳvọng những điều tốt đẹp, luôn suy nghĩ và hành động để hoàn thiện mình giúpích cho mình, gia đình xã hội và đất nước Vì thế, lý tưởng là tư tưởng tốt đẹpsoi đường để ta đi đến tương lai một cách hoàn thiện Không có lý tưởng, ta sẽkhông có mục đích để phấn đấu đi đến thành công Do đó, lý tưởng vừa là mụctiêu vừa là nguồn động lực, chất xúc tác giúp chúng ta đạt được những gì mongmuốn dù có thể gặp khó khăn nguy hiểm

Từ điển xã hội học cũng đề cập, lý tưởng là “những khát khao, nguyệnvọng, tư tưởng về tương lai tốt đẹp mà con người hằng mong tới, là trạng tháihoàn hảo nhất mà người ta mong muốn đạt tới” [57; 182] Do đó, lý tưởng sẽphản ánh xu thế phát triển của xã hội, những khát vọng của con người, phản ánhcái cần phải có, cái có thể có Vì là sự phản ánh những khát vọng, những hoàibão của con người mà lý tưởng, một mặt, vừa mang tính thời đại, vừa mang tínhvượt trước

Lý tưởng là những mục tiêu cao đẹp do mỗi người lựa chọn hoặc tự xâydựng nên từ những kiểu mẫu sáng chói trong hiện thực, có tác dụng lôi cuốntoàn bộ cuộc sống của cá nhân vươn tới mục tiêu đó Lý tưởng chính là nhữngmục tiêu trong dài hạn, cái mà người ta hướng tới, vì lý tưởng cách mạng mà

người ta sống, làm việc, học tập, chiến đấu và dưới ánh sáng của nó, người tahiểu được ý nghĩa của cuộc đời.

Đồng chí Trường Chinh khẳng định: “Lý tưởng là cái gì cao quý, cái gì tốtđẹp mà mình hằng mơ ước và có thể thực hiện được nhưng phải đấu tranh giankhổ mới có” [56; 10] Lý tưởng chẳng khác nào ngôi sao dẫn đường cho người

ta bước tới, chỉ hướng cho người ta hành động Lý tưởng còn là động lực thúcđẩy, điều khiển toàn bộ hoạt động của con người, thôi thúc nguyện vọng tự traudồi, tự tu dưỡng Lý tưởng tạo cho con người ta niềm tin sắt đá ở thắng lợi cuốicùng và một sức mạnh phi thường để hoàn thành mọi nhiệm vụ Lý tưởng trởthành niềm tin, một niềm tin khoa học trên cơ sở phát triển của lịch sử xã hộichứ không phải đức tin mù quáng

Lý tưởng có thể chia thành lý tưởng xã hội và lý tưởng cá nhân Lý tưởng

xã hội và lý tưởng cá nhân có mối quan hệ với nhau Lý tưởng xã hội quy định,ước chế lý tưởng cá nhân Nếu lý tưởng cá nhân đi “chệch” lý tưởng xã hội thì

cá nhân đó khó được xã hội chấp nhận và trở thành cô độc, vì đi ngược lại xuhướng phát triển của xã hội Còn lý tưởng xã hội muốn phát triển, muốn thựchiện được thành công phải thông qua lý tưởng, qua hoạt động của các cá nhân

Lý tưởng có vai trò vai trò to lớn, chủ đạo đối với hoạt động con người.V.A.Xukhômlinxki, một nhà giáo dục Nga đã nhận định rằng, “người nào cómột lý tưởng cao đẹp thúc đẩy, lý tưởng đó đối với anh ta trở thành một thực tếhiển nhiên thì người đó không những sẽ yêu cầu cao đối với chính bản thânmình, đối với hành vi của mình mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm đối vớinhững công việc của người khác” [49;19]

Lý tưởng cách mạng là nội dung cụ thể của lý tưởng Lý tưởng cách mạngnói riêng hay lý tưởng sống nói chung là một phạm trù trừu tượng cần được cụthể hoá Đồng thời, lý tưởng cách mạng có đặc điểm là chỉ có ở những nhâncách đã và đang trưởng thành, đặc biệt là tầng lớp thanh niên, lý tưởng cáchmạng vì thế có vai trò chi phối mạnh mẽ các nội dung lý tưởng khác Nghĩa là,

trong khái niệm “lý tưởng cách mạng”, cần phải hiểu đó là “lý tưởng cách mạngthanh niên Việt Nam”

Luật Giáo dục (2005) ở điều 2 viết: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo conngười Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ vànghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hìnhthành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứngyêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [28;5] Và chủ tịch Hồ ChíMinh, trong lần gặp gỡ với thanh niên, đã nói: “…chúng ta không được mộtphút nào quên lý tưởng cao cả của mình là phấn đấu cho Tổ quốc ta hoàn toànđộc lập, cho chủ nghĩa xã hội hoàn toàn thắng lợi trên đất nước ta” [36; 20].Qua đây có thể thấy, “lý tưởng cách mạng” luôn có nội hàm là “độc lập dân tộc

và chủ nghĩa xã hội” Hai nhân tố độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội có mốiquan hệ biện chứng với nhau, chúng là điều kiện, tiền đề cho nhau Theo đó,

“độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết để thực hiện chủ nghĩa xã hội và chủnghĩa xã hội là cơ sở bảo đảm vững chắc cho độc lập dân tộc Xây dựng chủnghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là hai nhiệm vụ chiến lược cóquan hệ chặt chẽ với nhau” [36; 65]

Như vậy, lý tưởng cách mạng là những khát khao, nguyện vọng của mỗi người và toàn thể dân tộc Việt Nam về độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.

1.1.2 Khái niệm thanh niên

Luật Thanh niên được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt

Nam thông qua tại kỳ họp thứ 8, khóa XI nêu: “Thanh niên quy định trong Luật này là công dân Việt Nam từ đủ mười sáu tuổi đến ba mươi tuổi” [29; 8] Đây

là thời kỳ sung sức nhất của mỗi con người về thể chất, có sự phát triển mạnh

về trí tuệ, nhạy bén, năng động, sáng tạo, có nhiều ước mơ, hoài bão

Thanh niên nước ta là một tầng lớp xã hội rộng lớn, luôn có những đóngquan trọng trong các giai đoạn lịch sử phát triển của đất nước Hiện nay thanhniên Việt Nam chiếm 28,9% dân số cả nước và chiếm 36,4% lực lượng lao

động của toàn xã hội, là nguồn nhân lực dồi dào, có tiềm năng to lớn trong sựnghiệp đẩy mạnhCông nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Vậy, lý tưởng của Thanh niên Việt Nam không thể tách rời lý tưởng cáchmạng của Đảng, của dân tộc Điều này được cụ thể hóa trong mục tiêu lý tưởngcủa chúng ta trong giai đoạn hiện nay là “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, côngbằng, văn minh theo định hướng Xã hội chủ nghĩa”, xây dựng nước Việt Namhòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ, giàu mạnh, đưa đất nước sánh vai với cáccường quốc năm châu

Ngày nay, trong công trong công cuộc đổi mới, Công nghiệp hóa, hiện đạihóa quê hương, đất nước, thanh niên phải đi đầu trên mặt trận khoa học côngnghệ, có phẩm chất đạo đức trong sạch, lành mạnh, kiên quyết đấu tranh xoá bỏ

tư tưởng bảo thủ, trì trệ, đấu tranh với những thói hư tật xấu, bảo vệ và cổ vũ cáimới, cái tiến bộ Thanh niên phải ra sức giữ gìn truyền thống văn hoá tốt đẹpcủa dân tộc, để tiếp thu tinh hoa văn hoá của nhân loại Do đó, lý tưởng cáchmạng hiện nay của Thanh niên Việt Nam là chiến thắng đói nghèo lạc hậu,vươn lên ngang tầm thời đại vì sự phồn vinh của đất nước, công bằng xã hội vàhạnh phúc cho nhân dân và chính tương lai tươi sáng của Tuổi trẻ Đó chính là

sự cụ thể hóa mục tiêu lý tưởng của Đảng, của dân tộc trong lực lượng tiênphong: Thanh niên Việt Nam và cụ thể là mỗi người trẻ, mỗi học sinh, sinhviên

Giáo dục lý tưởng cho thanh niên là cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng,

là hoạt động tổng thể tác động đến chính tầng lớp trẻ, chú trọng giáo dục niềmtin và khả năng đạt lý tưởng đó, điều này phải dựa trên điều kiện thực tế làmnền tảng Nói chung định hướng cho thanh niên nhận thức về mục đích, ước mơcho một tương lai cao đẹp nhất để mỗi con người phấn đấu, vượt mọi khó khăn,trở ngại để vươn lên thực hiện thành công ước mơ tốt đẹp bản thân mình và biếtkết hợp hài hòa cái cá nhân với những lợi ích chung của xã hội

1.1.3 Khái niệm giáo dục lý tưởng cách mạng

Giáo dục đạo đức, lối sống, bồi dưỡng lý tưởng cho thanh, thiếu niên làmối quan tâm, là nhiệm vụ cách mạng, là đáp ứng nhu cầu tự thân của mỗingười trẻ tuổi, đặc biệt là thanh thiếu niên trước ngưỡng cửa lập thân lậpnghiệp Để khi đã đến tuổi khôn lớn, trưởng thành, khi nhân cách đã định hình,mỗi người trẻ tuổi phải tự ý thức được về lẽ sống, về sự lựa chọn giá trị, có khảnăng tự đặt ra và tự trả lời về mục đích cuộc sống, về thái độ và hành vi sốngcủa bản thân mình.

Từ khi còn trẻ, Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh đã sớm hòa mình vàophong trào yêu nước đấu tranh trong nước và quốc tế Chính những năm thángsống, lao động, chiến đấu cùng thanh niên mà Hồ Chí Minh hiểu rõ về thanhniên Qua đó, Hồ Chí Minh khẳng định Thanh niên không những là lực lượng

kế tục sự nghiệp cách mạng của các thế hệ đi trước, mà còn là tương lai của đấtnước, của dân tộc: “Một năm khởi đầu từ mùa xuân Một đời khởi đầu từ tuổitrẻ Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội” [41; 167] Tính chân lý của câu nói trênchính là việc chỉ ra vai trò quan trọng của thanh niên đối với sự phát triển cả xãhội Thanh niên, tiêu biểu cho sức sống, sức phát triển của một dân tộc Nếuđược chăm sóc, giáo dục, rèn luyện, dìu dắt đúng thì thanh niên có khả năng

“dời non, lấp bể” trong sự nghiệp bảo vệ nền độc lập xây dựng đất nước

Vì vậy, việc giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên là một trongnhững định hướng giáo dục về nhận thức xã hội chủ nghĩa cơ bản và quantrọng Để có lý tưởng cách mạng phải thông qua sự phân tích, chứng minh cócăn cứ lý luận và thực tiễn sâu sắc Việc giáo dục chủ nghĩa Mác – Lênin, giáodục lý tưởng cách mạng cho thanh niên đã được đặt ra và giữ vị trí quan trọngtrong hệ thống giáo dục quốc dân

Bồi dưỡng thanh niên có nhận thức đúng đắn về chủ nghĩa xã hội, nângcao ý chí phấn đấu vì lý tưởng cao cả là độc lập dân tộc và tiến lên xây dựngthành công chủ nghĩa xã hội trên đất nước ta Trong việc giáo dục, rèn luyệncán bộ, đảng viên tại Hội nghị bồi dưỡng chỉnh huấn do Trung ương triệu tập,

chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở: “Người cộng sản chúng ta không mộtphút nào được quên lý tưởng cao cả của mình là phấn đấu cho Tổ quốc hoàntoàn độc lập, cho chủ nghĩa xã hội hoàn toàn thắng lợi trên đất nước ta và trêntoàn thế giới” [35; 374] Giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên là: độclập dân tộc, tự do và chủ nghĩa xã hội Những nội dung ấy luôn gắn bó chặt chẽvới nhau, thực hiện thắng lợi sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa và xâydựng thành công chủ nghĩa xã hội – đó là phương hướng duy nhất củng cố bềnvững nền độc lập của dân tộc, bảo đảm cho mọi người có cuộc sống ngày càng

ấm no, tự do và hạnh phúc

Giáo dục thanh niên thấm nhuần sâu sắc lý tưởng giải phóng con ngườikhỏi áp bức, bóc lột, xây dựng một xã hội tốt đẹp, công bằng và hạnh phúc Đểgiác ngộ sâu sắc về lý tưởng cách mạng, trước hết cần trang bị cho thanh niênkiến thức về thế giới quan duy vật và phương pháp luận biện chứng của chủnghĩa Mác – Lênin, về nhân sinh quan cách mạng, những hiểu biết đúng đắn về

tự nhiên, xã hội và con người, xác định ý nghĩa cuộc sống, hiểu rõ được mụctiêu tiến tới thì niềm tin của thanh niên sẽ không bị mù quáng, mong muốnkhông phải là chủ quan và ước mơ không còn là ảo tưởng

Giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên, Hồ Chí Minh lưu ý chúng tacần phải tránh làm cho thanh niên hiểu lý tưởng một cách đơn giản không chỉ ởmục đích cao đẹp cuối cùng phải tiến tới, mà còn cả mục tiêu hiện thực trướcmắt Nếu chỉ thấy mục tiêu trước mắt mà không thấy được mục đích cuối cùngthì sẽ trở thành thiển cận, chỉ để thoả mãn những gì đã đạt được, dễ dừng lạinửa chừng Nhưng nếu chỉ thấy có mục đích cuối cùng, mà không biết giànhthắng lợi từng bước cho những mục tiêu trước mắt, thì mục đích cuối cùng chắcchắn không bao giờ có thể đạt tới Rõ ràng chúng ta không thể tiến ngay lênđỉnh cao của chủ nghĩa xã hội với tất cả sự hoàn thiện của một xã hội tốt đẹp,

mà phải trải qua nhiều giai đoạn, nhiều chặng đường Nếu những thế hệ đi trước

đã chiến đấu hi sinh để thực hiện lý tưởng cao cả là giành được độc lập tự do

cho dân tộc, thì lý tưởng của thanh niên ngày nay có nhiệm vụ giữ vững nềnđộc lập, tự do ấy và đưa chủ nghĩa xã hội đến toàn thắng Vì vậy, việc học tập

để thấm nhuần đường lối, quan điểm của Đảng và những chủ trương, chính sáchcủa Nhà nước là một nội dung vô cùng quan trọng để giác ngộ lý tưởng

Nhưng giác ngộ lý tưởng không phải chỉ dừng lại ở việc nhận thức về lýtưởng, điều quan trọng hơn là ở chỗ từ nhận thức chuyển thành tình cảm và ýchí để chuyển hóa thành hành động kiên quyết để thực hiện lý tưởng ấy Chỉ có

đi vào hành động cách mạng thanh niên mới thể hiện được giác ngộ về lý tưởngcủa mình và cũng thông qua hành động cách mạng, những hoạt động xã hội màbồi dưỡng, nâng cao thêm trình độ giác ngộ về lý tưởng Người chỉ rõ: “Trong

xã hội cũ, có nhiều nọc độc nó làm hại thanh niên Nhất là văn hoá độc ác của

Mỹ, nó dùng mọi cách như sách, báo, phim ảnh… Vì vậy, sự giáo dục thanhniên phải liên hệ vào dư luận của xã hội, lực lượng của Chính phủ để ngăn ngừanhững cái gì có thể ảnh hưởng xấu đến thanh niên, để nâng cao tính cảnh giáccủa thanh niên” [41; 45]

1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam

về giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh iên

1.2.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh

niên

Hồ Chí Minh luôn coi thanh niên là rường cột của đất nước, tương lai củadân tộc và hạnh phúc của mỗi gia đình, Người thường nói và viết rất ngắn gọn,đơn giản, nhưng rất sâu sắc; mục đích là làm cho thanh niên đều có thể hiểu vàthấy được trách nhiệm của mình để tham gia vào công cuộc xây dựng đất nước.Theo Bác, tương lai của đất nước, của dân tộc nằm ngay trong tay các thế hệthanh niên Người khẳng định, thanh niên là lực lượng cách mạng hùng hậu, bộphận quan trọng của dân tộc, là lớp người kế tục sự nghiệp cách mạng của chaanh

Hồ Chí Minh chỉ ra rằng: Thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, một trongnhững nhân tố quan trọng quyết định tương lai, vận mệnh dân tộc; là lực lượngchủ yếu trên nhiều lĩnh vực, đảm nhiệm những công việc đòi hỏi hi sinh, giankhổ, sức khỏe và sáng tạo Thanh niên là độ tuổi sung sức nhất về thể chất vàphát triển trí tuệ, luôn năng động, sáng tạo, muốn tự khẳng định mình Thanhniên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượngxung kích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, một trong những nhân tố quyếtđịnh sự thành bại của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hộinhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội Thanh niên được đặt ở vị trí trungtâm trong chiến lược bồi dưỡng, phát huy nhân tố và nguồn lực con người.Khẳng định vị trí, vai trò, động lực của thanh niên trong tiến trình pháttriển xã hội Đây là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, có tác dụng chỉ đạo

và định hướng cho công tác giáo dục, chuẩn bị hành trang cho thanh niên bướcvào đời Khi đánh giá vị trí, vai trò thanh niên trong sự nghiệp cách mạng củadân tộc, Hồ Chí Minh cho rằng: “Thanh niên là người chủ tương lai của nướcnhà Thật vậy, nước nhà thịnh hay suy yếu hay mạnh một phần lớn là do cácthanh niên” [41; 86]

Thực tiễn cho thấy, muốn giáo dục thanh niên thành lớp người kế thừatrung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng của dân tộc, của Đảng, trước tiênphải đánh giá một cách đúng đắn, khách quan, khoa học về họ Người luônchăm lo giáo dục thanh niên, mạnh dạn giao nhiệm vụ từng bước dìu dắt họtham gia đấu tranh cách mạng, Hồ Chí Minh chỉ ra rằng: tương lai của dân tộc,tiền đồ của Tổ quốc và sự thắng lợi, sự phát triển của cách mạng nước ta hoàntoàn phụ thuộc vào việc hiểu thanh niên, tin thanh niên, chăm lo giáo dục và dìudắt họ, mạnh dạn trao cho thanh niên những trách nhiệm xứng đáng

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Người luôn nhắc nhở cả dân tộcnhững người lớn tuổi cần nhận thức đúng về lớp trẻ hôm nay; chăm lo, giúp đỡ

và tạo điều kiện để họ làm tốt vị trí, vai trò của mình trong thời đại mới Hồ Chí

Minh viết: “Thanh niên muốn làm chủ tương lai của họ xứng đáng thì ngay hiệntại phải rèn luyện tinh thần và lực lượng của mình, phải ra làm việc để chuẩn bịcho cái tương lai đó” [41; 167]

Hồ Chí Minh đã đưa ra tư tưởng chiến lược “trồng người”, về đào tạo, bồidưỡng thế hệ trẻ thành lớp người có đức, có tài, “vừa hồng”, “vừa chuyên” kếtục sự nghiệp một cách trung thành và xuất sắc Tư tưởng trên được cô đọng lại,đúc kết và nâng cao từ thực tiễn sinh động hơn nửa thế kỷ lãnh đạo cách mạngViệt Nam Người nói: “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rấtquan trọng và rất cần thiết” [41; 198] Có thể nói đây là tư tưởng bao trùm nhấtcủa Hồ Chí Minh về công tác thanh niên; bồi dưỡng và phát huy lực lượngthanh niên là bản chất của công tác vận động thanh niên theo tư tưởng Hồ ChíMinh Người đã giành nhiều công sức cho việc tạo nên những hạt giống cho sựnghiệp cách mạng, giáo dục, rèn luyện và đào tạo nhiều thế hệ thanh niên nước

ta trở thành những cán bộ, đảng viên và chiến sỹ cách mạng ưu tú, thành nhữngngười thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh về nội dung giáo dục thanh niên, vấn đề giáodục toàn diện luôn được coi trọng, trong đó nhiệm vụ bồi dưỡng lý tưởng, đạođức cách mạng và năng lực hoạt động thực tiễn có vị trí đặc biệt quan trọng vàthen chốt, theo Hồ Chí Minh trong việc giáo dục và học tập phải chú trọng đạođức cách mạng, giác ngộ xã hội chủ nghĩa, văn hoá, kỹ thuật, lao động và sảnxuất Đây là một luận điểm rất quan trọng của Hồ Chí Minh về giáo dục thanhniên, cần giúp thanh niên xây dựng cho mình lẽ sống cao đẹp, Người dạy thanhniên phải sống có lý tưởng và chỉ rõ rằng: lý tưởng thanh niên ta ngày nay làđộc lập, tự do, thống nhất Tổ quốc và chủ nghĩa xã hội, phải trung với nước,hiếu với dân và làm cho dân giàu, nước mạnh để ai cũng có cơm ăn, áo mặc, aicũng được học hành “Nhiệm vụ của thanh niên không phải là đi hỏi nước nhà

đã làm gì cho mình, mà phải tự hỏi mình đã làm gì cho nước nhà, mình phảilàm thế nào cho ích nước lợi nhà nhiều hơn” [41; 142]

Trong nhiệm vụ giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng thanh niên, Hồ Chí Minhnhấn mạnh phải đào tạo, bồi dưỡng họ thành những người có khả năng hoạtđộng thực tiễn, không nên đào tạo ra những con người chỉ thuộc sách làu làu.Công cuộc đổi mới đang diễn ra trên đất nước ta ngày nay đòi hỏi rất cao ởthanh niên về nhiều mặt, trong đó nổi lên là khả năng hoạt động thực tiễn củatừng con người Chăm lo đào tạo, bồi dưỡng, giáo dục lý tưởng đạo đức cáchmạng cho thanh niên, phát huy vai trò của thanh niên trong xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội Khi từ biệt cõi đời,Bác vẫn luôn trăn trở về trách nhiệm của Đảng trong vấn đề rèn luyện thanh

niên Trong Di chúc năm 1969, Người nói về Thanh niên: “Đoàn viên và thanh

niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khókhăn, có chí tiến thủ Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho

họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa

“hồng” vừa “chuyên” [41; 185] , đây là nội dung rất quan trọng trong tư tưởng

Hồ Chí Minh

1.2.2 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục lý tưởng cách

mạng cho thanh niên

Kế thừa những tư tưởng của Bác về thanh niên, Đảng và nhà nước ta đã rấtquan tâm giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện thanh niên Nghị quyết về Thanh niênđược đã có từ Hội nghị Trung Ương lần thứ 4 (khóa VII), khẳng định: “Sựnghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước bước vào thế kỷ XXI có vịtrí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam cóvững bước trên con đường xã hội chủ nghĩa hay không phần lớn tuỳ thuộc vàolực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng rèn luyện thế hệ trẻ thanh niên; côngtác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyếtđịnh sự thành bại của cách mạng” [44; 65] Đó là sự khẳng định của Đảng Cộngsản Việt Nam về vai trò quan trọng đối với công tác thanh niên, để đưa đất nướctiến lên con đường xã hội chủ nghĩa đòi hỏi bức thiết lúc này là cần quan tâm

đến công tác bồi dưỡng, giáo dục thanh niên, chăm lo cho thế hệ trẻ kế cận tiếptục sự nghiệp cách mạng mà Đảng và nhân dân ta lựa chọn.

Xuất phát từ vị trí, vai trò to lớn của thanh niên, Đảng ta tiếp tục khẳngđịnh: "Chăm lo, bồi dưỡng, giáo dục thanh niên thành lớp người “vừa hồng vừachuyên” theo tư tưởng Hồ Chí Minh là trách nhiệm của cả hệ thống chính trịdưới sự lãnh đạo của Đảng, vai trò quan trọng của Đoàn thanh niên Cộng sản

Hồ Chí Minh, gia đình, nhà trường và xã hội" [45; 16] Tại Đại hội Đại biểutoàn quốc lần thứ VIII (1996) nghị quyết đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đạihoá đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, báo cáo Chính trị nhấn mạnh:

“coi trọng hơn nữa việc giáo dục, rèn luyện thế hệ trẻ về chính trị, tư tưởng, vănhoá, nghề nghiệp, đạo đức, lối sống”, “coi trọng bồi dưỡng lý tưởng cách mạng,chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh cho thế hệ trẻ” [45; 78] Nhưvậy, việc coi trọng giáo dục, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ đượcĐảng, Nhà nước ta rất quan tâm từ rất sớm

Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 7 (khóa X), năm 2008

đã dành thời gian trong chương trình nghị sự để quyết định những vấn đề quantrọng trong đề án "Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanhniên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa" Đề án khẳng định mộttrong những thành tựu của công cuộc đổi mới do Đảng lãnh đạo đã xây dựngđược một thế hệ thanh niên thời kỳ mới có tri thức, có sức khỏe tốt và tư duyphát triển mới, tiếp nối được truyền thống hào hùng của dân tộc, của Đảng ta,nêu cao ý thức yêu nước, lòng tự tôn dân tộc, sẵn sàng hy sinh, tình nguyện vìlợi ích cộng đồng, có trách nhiệm với gia đình và xã hội Một lần nữa Đảng takhẳng định việc chăm lo, bồi dưỡng, giáo dục thanh niên thành lớp người "vừahồng, vừa chuyên" theo tư tưởng Hồ Chí Minh là trách nhiệm của cả hệ thốngchính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng; đồng thời có sự đòi hỏi tự thân vận động

và sự đòi hỏi tự thân vận động và sự nổ lực rèn luyện, phấn đấu không ngừngcủa thanh niên

Trong những năm đầu thế kỷ XXI, tình hình thế giới có nhiều thay đổi,diễn biến phức tạp khó lường, việc xây dựng chủ nghĩa xã hội có đi đến thànhcông hay không, bồi dưỡng thanh niên hiện nay, Đại hội Đại biểu toàn quốc lầnthứ XI (Năm 2011) Đảng chỉ rõ: “Làm tốt công tác giáo dục chính trị, tư tưởng,truyền thống, lý tưởng, đạo đức và lối sống, tạo điều kiện học tập, lao động, giảitrí, phát triển thể lực, trí tuệ thế hệ trẻ” [18; 50] Đảng ta luôn khuyến khích thế

hệ trẻ nuôi dưỡng ước mơ, hoài bão lớn, xung kích, sáng tạo, làm chủ khoa học,công nghệ hiện đại, nối tiếp truyền thống dân tộc ta và phát huy trong thời đạimới, xây dựng xã hội công bằng, văn minh, ấm no, hạnh phúc

Nhìn lại lịch sử cũng như hiện tại, chúng ta thấy rõ Chủ tịch Hồ Chí Minh,Đảng và Nhà nước ta bất kể ở giai đoạn nào cũng luôn coi trọng việc bồi dưỡng,đào tạo thế hệ trẻ là một vấn đề trọng tâm của cách mạng Việt Nam, là trungtâm của chiến lược xây dựng con người mới, quan hệ tới tương lai của dân tộc,tiền đồ của sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa trên đất nước ta

1.3 Tính tất yếu của công tác giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên hiện nay

1.3.1 Mục tiêu, nhiệm vụ, nội dung và yêu cầu của giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên

1.3.1.1 Mục tiêu của giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên trong giai đoạn cách mạng hiện nay

Thanh niên nói chung, học sinh và sinh viên nước ta hiện nay nói riêng có

phẩm chất tốt, tôn trọng các chuẩn mực đạo đức xã hội, giá trị văn hóa truyềnthống dân tộc, có ý thức công dân, chấp hành pháp luật, tích cực tham gia cácphong trào, hoạt động đoàn thể, xung kích, sáng tạo, tình nguyện vì cộng đồng;sống có nghĩa tình, luôn biết quan tâm, giúp đỡ người khác, tinh thần tươngthân tương ái đã được khơi dậy, trở thành xu hướng chủ đạo lôi cuốn và thu hútgiới trẻ Nhiều tấm gương thanh niên vượt qua khó khăn của bản thân, gia đình

để vươn lên thành những người hữu ích; không ít thanh niên dám đấu tranh

quyết liệt với các hiện tượng tiêu cực và tệ nạn xã hội; tỏ thái độ lo lắng, bănkhoăn trước các hiện tượng tiêu cực và tệ nạn xã hội; bất bình trước những saiphạm của cán bộ, đảng viên thoái hóa, biến chất, vi phạm pháp luật Phần lớnthanh niên hiện nay có đời sống văn hóa, tinh thần phong phú, nhu cầu giải trílành mạnh, lên án những hoạt động giải trí không lành mạnh, không phù hợp vớithuần phong, mỹ tục của dân tộc

Tuy nhiên, đạo đức, lối sống của một bộ phận thanh thiếu niên còn lệchlạc, đề cao hưởng thụ, sống thực dụng, ích kỷ, đua đòi, xa hoa lãng phí, sùngbái thần tượng thái quá, ít quan tâm đến cộng đồng và những người xung quanh.Một bộ phận thanh thiếu niên thiếu ý thức rèn luyện, không tích cực tham giacác hoạt động Đoàn, Hội, Đội, các phong trào và hoạt động tập thể do nhàtrường, địa phương tổ chức; lười học tập, lao động, không dám đấu tranh với saitrái, tiêu cực, thờ ơ, vô cảm trước nỗi đau của người khác, ích kỷ, bất hiếu vớicha mẹ, thiếu trách nhiệm với cộng đồng, thiếu quan tâm đến tình hình đấtnước; một bộ phận thanh thiếu niên mắc tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật

Do đó, tại Điều 2 năm 2005 mục tiêu giáo dục và đào tạo con người ViệtNam hiện nay được nêu rõ như sau: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con ngườiViệt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghềnghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành

và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầucủa sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [28; 5]

Giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên là hoạt động truyền báchủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối Đảng, chính sách vàpháp luật Nhà nước cho học sinh, sinh viên trong nhà trường nhằm xây dựngthế giới quan, phương pháp luận khoa học, nâng cao nhận thức, ý thức chính trị,xây dựng niềm tin cộng sản chủ nghĩa, niềm tin vào chế độ mới, góp phần xâydựng đất nước giàu mạnh sau này

Mục tiêu giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên là giáo dụclòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, có những hiểu biết cơ bản về chủ nghĩaMác – Lênin, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Luật giáodục trong mục tiêu giáo dục đã chỉ rõ: “Mục tiêu của giáo dục nghề nghiệp làđào tạo người lao động có kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp ở các trình độ khácnhau, có đạo đức, lương tâm nghề nghiệp, ý thức kỷ luật, tác phong côngnghiệp, có sức khoẻ nhằm tạo điều kiện cho người lao động có khả năng tìmviệc làm, tự tạo việc làm hoặc tiếp tục học tập nâng cao trình độ chuyên môn,nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, anninh” [28;10].

Như vậy, quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về giáo dục đào tạo đã chỉrõ: Giáo dục chính trị, tư tưởng, giáo dục đạo đức, lối sống, giáo dục chủ nghĩaMác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là một bộ phận quan trọng trong giáo dụchọc sinh, sinh viên nói chung Công tác giáo dục lý tưởng cách mạng cho họcsinh, sinh viên cần đạt được những mục tiêu chủ yếu sau đây: Bồi dưỡng lýtưởng Cộng sản Chủ nghĩa, thế giới quan khoa học và nhân sinh quan cáchmạnh cho học sinh, sinh viên; tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng,pháp luật của Nhà nước nhằm rèn luyện và nâng cao bản lĩnh chính trị, ý chícách mạng của học sinh, sinh viên

1.3.1.2 Nhiệm vụ của giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên

Nghị quyết số 25 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khóa X đã xácđịnh mục tiêu chung về phát triển thanh niên: “Tiếp tục xây dựng thế hệ thanhniên Việt Nam giàu lòng yêu nước, tự cường dân tộc; kiên định lý tưởng độc lậpdân tộc và chủ nghĩa xã hội; có đạo đức, ý thức chấp hành pháp luật, sống có vănhóa, vì cộng đồng; có năng lực, bản lĩnh trong hội nhập quốc tế; có sức khỏe, trithức, kỹ năng và tác phong công nghiệp trong lao động tập thể, trở thành nhữngcông dân tốt của đất nước…” [16; 3] Do đó, nhiệm vụ của giáo dục cho học

sinh, sinh viên được quy định rõ ở Điều lệ các trường cao đẳng (số BGD&ĐT), ngày 10-12-2003, tại khoản 1, Điều 9 là: “Đào tạo nhân lực cóphẩm chất chính trị, đạo đức tốt, có kiến thức và năng lực hành nghề nghiệptưng xứng với trình độ đào tạo, có sức khỏe, có năng lực thích ứng với việc làmtrong xã hội, tự tạo việc làm cho mình và cho những người khác, có khả nănghợp tác bình đẳng trong quan hệ quốc tế, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ

đó, tạo ra phong trào học tập, rèn luyện cho học sinh, sinh viên trong nhà trườngmột cách thường xuyên liên tục

Hai là, Giáo dục về đường lối chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà

nước, phổ biến kiến thức pháp luật, giáo dục đạo đức cách mạng, truyền thốngvăn hóa dân tộc, lý luận chính trị cho học sinh, sinh viên Việc giáo dục truyền

bá tư tưởng, đường lối quan điểm của Đảng nhằm giác ngộ, nâng cao tính tựgiác và thúc đẩy hành động cách mạng của học sinh, sinh viên để họ tự nguyệntham gia thực hiện nhiệm vụ cách mạng khi ra trường ở bất kỳ lĩnh vực công tácnào Chú trọng công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đổi mới phương phápgiảng dạy, kết hợp học gắn với hành, lý luận gắn với thực tiễn nhằm nâng caochất lượng giáo dục lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin và đường lối cách mạng củaĐảng, đặc biệt đường lối đổi mới toàn diện

Ba là, Giáo dục ý thức pháp luật cho học sinh sinh viên, tuyên truyền,

phổ biến về Luật thanh niên, Luật Giao thông đường bộ, Luật hôn nhân giađình, Luật lao động, Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em ; nhiều mô hìnhphổ biến, giáo dục pháp luật, mô hình điểm về chấp hành pháp luật có hiệu quảđược nhân rộng góp phần xây dựng ý thức pháp luật, lối sống tuân thủ pháp luậttrong thanh niên Tổ chức Đoàn và các đoàn thể chính trị - xã hội cũng tích cựcvận động và tổ chức cho đoàn viên, thanh niên tham gia xây dựng đời sống vănhóa ở cơ sở, thực hiện nếp sống văn minh; giáo dục nâng cao nhận thức củangười công dân trẻ khi đến tuổi trưởng thành, có ý thức vươn lên trong lậpthân, lập nghiệp, sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội

Bốn là, Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, sinh viên với nội dung hấp

dẫn, phương thức mới, mang lại hiệu quả lớn cho việc giáo dục kiến thức và các

kỹ năng xã hội Các mô hình giáo dục kỹ năng như: “Học làm người có ích”,

“Học kỳ trong quân đội”, “Học từ thiên nhiên”, “Trải nghiệm nông thôn”…

Năm là, Tổng kết được những gương tốt người tốt, việc tốt, tuyên truyền

giáo dục tạo nên sức lan tỏa về lý tưởng sống cho học sinh, sinh viên Kịp thờibiểu dương những cá nhân có thành tích trong phong trào học tập, rèn luyện;những thành tích nổi bật trong công tác Đoàn và phong trào thanh niên nhà

trường như tuyên dương học sinh giỏi; xuất sắc đạt các giải thưởng trong hội thitay nghề giỏi của trường, của tỉnh và toàn quốc; tuyên dương sinh viên năm tốt.

Từ đó lan sức tỏa rộng rãi tác động mạnh mẽ đến toàn thể học sinh, sinh viêntrong giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên nhà trường

1.3.1.3 Những nội dung cơ bản của giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên trong giai đoạn hiện nay.

Giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên hiện nay là sự giáo dụctoàn diện trên nhiều lĩnh vực khác nhau, giáo dục trên cơ bản nội dụng giúpthanh niên phấn đấu trưởng thành trong sự nghiệp xây dựng đất nước Vì vậy,giáo dục lý tưởng cần đáp ứng những nội dung phong phú, đa dạng như sau:

Một là, Giáo dục truyền thống cách mạng cho học sinh, sinh viên

Giáo dục truyền thống cách mạng là giáo dục lý tưởng yêu nước, yêu chủnghĩa, giáo dục lòng yêu nghề nghiệp, về đức tính siêng năng, cần cù thôngminh, sáng tạo trong lao động sản xuất, giáo dục ý thức cộng đồng, lòng chungthủy, tình nghĩa Đó là giáo dục lý tưởng tốt đẹp cho mỗi con người có cáchứng xử cá nhân, lý tưởng sống của con người

Giáo dục tình yêu đất nước, yêu quê hương, lý tưởng đó xuyên suốt trong sựphát triển lịch sử dân tộc Việt Nam Để giáo dục tình yêu đất nước cho thế hệtrẻ, tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ II (1951) chủ tịch Hồ Chí Minh đãnói: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là một truyền thống quý báucủa ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại đượcsôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọinguy hiểm khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước” [12;28] Trong công cuộc đấu tranh giành độc lập, lý tưởng cách mạng thanh niên làchủ nghĩa yêu nước thể hiện tập trung cao nhất ở hành động dũng cảm, kiêncường, sự hy sinh cho độc lập dân tộc, tự do cho Tổ quốc Trong thời kỳ xâydựng và phát triển đất nước hiện nay theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa

việc phát huy chủ nghĩa yêu nước hướng tới mục tiêu: “Dân giàu, nước mạnh,dân chủ, công bằng, văn minh” [12; 62] Tinh thần yêu nước gắn liền với ý chí

tự lực, tự cường, sự nỗ lực học tập, ý thức kỷ luật, sáng tạo trong lao động, pháthuy mọi tiềm năng đẩy lùi lạc hậu, đói nghèo vươn lên xây dựng cuộc sống ấm

no, hạnh phúc, thực hiện quyền bình đẳng, độc lập dân tộc và xây dựng chủnghĩa xã hội Giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên chính là giáo dụcxây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta, theo tư tưởng Hồ Chí Minh mong muốn

đi lên chủ nghĩa xã hội là mọi người có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.Tuy nhiên trong quá trình xây dựng đất nước theo mô hình kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa, sự phát triển về kinh tế cũng kéo theo những sựxuống cấp về đạo đức và lối sống, sự nhận thức sai lệch về những thang giá trị

xã hội Quá trình hội nhập quốc tế diễn ra nhanh chóng cũng làm cho một số bộphận thanh niên dễ bị lôi cuốn vào tư tưởng sùng ngoại, chạy theo lối sống thựcdụng, cá nhân, chỉ thấy lợi ích trước mắt mà không thấy lợi ích lâu dài, phongcách ứng xử trái với phong tục, tập quán của quê hương, dân tộc Sự bùng nổcông nghệ thông tin hiện nay, đan xen cái thật và cái giả đã làm cho một sốthanh niên mất định hướng, sống gấp, hưởng thụ mà không có ý thức, thiếu lýtưởng và do đó thiếu động cơ vươn lên của chính mình Đất nước càng đi sâuvào quá trình hội nhập Quốc tế cần phải giáo dục lý tưởng cho thanh niên, khơidậy lòng tự hào dân tộc, phát huy nghị lực, trí tuệ vươn lên bằng chính bản thânkhẳng định mình với thời đại phát triển, không phụ sự mong đợi thế hệ trướcgửi gắm niềm tin vào con đường cách mạng cho thế hệ trẻ hôm nay;

Hai là, Giáo dục niềm tin về lý tưởng cách mạng cho thanh niên

Lý tưởng là mục tiêu cao cả để con người hướng tới, nó là động lực thôi thúccon người hành động để thỏa mãn các nhu cầu, lợi ích Nếu như thiếu lý tưởngcon người cảm thấy mình mất phương hướng, thiếu niềm tin cuộc sống Lýtưởng của con người sẽ làm họ có thái độ tích cực trong nhận thức, nồng nhiệttrong tình cảm, mãnh liệt trong ý chí, quyết tâm trong hành động, không có lý

tưởng, niềm tin thì làm sao có đức hi sinh và lòng dũng cảm, dám chấp nhậnkhó khăn, nghĩa là không thể hình thành nhân cách cho thanh niên;

Lý tưởng chưa phải là cái hiện thực, lý tưởng đó là mục đích cao nhất đểphấn đấu đạt tới, lý tưởng không phải là ảo tưởng, xa vời mà phải bắt nguồn từcuộc sống, thực tiễn Lý tưởng được xây dựng trên cơ sở thế giới quan khoahọc, là sự thống nhất giữa khoa học và niềm tin, để hình thành lý tưởng chomình mỗi thanh niên phải biết đánh giá, phân tích, lựa chọn một đích để vươntới Nếu xác định lý tưởng đúng, mỗi cá nhân sẽ trở thành một tế bào hữu íchcủa xã hội Để hình thành lý tưởng cần chú ý một số nội dung sau:

Thứ nhất, Giáo dục nhận thức để giác ngộ lý tưởng, xây dựng cho thế hệ trẻ

niềm tin vào sự tất thắng của công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa, biến lýtưởng trở thành hiện thực, đi vào cuộc sống thực tế của con người;

Thứ hai, Giáo dục lý tưởng cách mạng, chính là giáo dục lòng yêu nước phải

gắn liền với chủ nghĩa xã hội, có niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, vào chế độ

xã hội chủ nghĩa, phải bồi dưỡng cho họ lòng nhiệt tình cách mạng, ý chí, tàinăng, trí tuệ của họ để cống hiến cho sự nghiệp chung của nhân dân;

Ba là, Giáo dục cho học sinh, sinh viên tinh thần đoàn kết, có ý thức tập thể, cộng đồng, hợp tác, tương trợ trong học tập, nghiên cứu khoa học, tích cực tham gia các hoạt động chính trị - xã hội, từ thiện.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết.Thành công, thành công, đại thành công” Bản thân Người cũng chính là hạtnhân quy tụ sự đoàn kết trong Đảng, trong nhân dân, dân tọc và đoàn kết quốc

tế, tạo nên sức mạnh vĩ đại của dân tộc Việt Nam Do đó, giáo dục tinh thầnđoàn kết cho mọi người dân Việt Nam nói chung, học sinh, sinh viên nói riêng

là một nhiệm vụ tất yếu Học sinh, sinh viên phải có tinh thần đoàn kết, ý thứccộng đồng trong mọi hoạt động; phải hòa hợp quyền lợi riêng rẽ của mình trongquyền lợi chung của tập thể, của dân tộc Tinh thần đoàn kết, hợp tác sẽ giúpcho sinh viên xóa bỏ chủ nghĩa cá nhân, xóa bỏ những tư tưởng cô độc, hẹp hòi,

cố chấp, thành kiến tự cao, tự đại, tứ ái, tự phụ, nghi kị vô căn cứ, xung đột vônguyên tắc Thực tế hiện nay, chủ nghĩa cá nhận vẫn còn tồn tại trong không íthọc sinh, sinh viên do chủ yếu ảnh hưởng của lối sống ích kỷ, thực dụng Do

đó, trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, trước vận hội mới của dântộc đòi hỏi tất cả những người Việt Nam, trong đó có sinh viên phải đoàn kếtthống nhất vì sự phát triển bền vững của quê hương, đất nước

Bốn là, Giáo dục đạo đức, lối sống văn hóa cho học sinh, sinh viên

Đạo đức thuộc hình thái ý thức xã hội, là tập hợp những nguyên tắc, qui tắcnhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người trong quan hệ vớinhau, với xã hội,với tự nhiên trong hiện tại hoặc quá khứ cũng như tương laichúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi truyền thống và sức mạnh của

dư luận xã hội

Đạo đức, lối sống văn hóa của thế hệ trẻ là kết quả tổng hợp của sự kết hợphài hòa giữa giáo dục của gia đình, nhà trường, các tổ chức đoàn thể và toàn xãhội với tự giáo dục của mỗi cá nhân, giữa phong cách làm việc với tác phongsinh hoạt, giữa bản lĩnh và tính kỷ luật, giữa yêu cầu của tập thể, của cộng đồng,của gia đình với nhu cầu phát triển và hoàn thiện nhân cách của mỗi cá nhân.Tiếp thu, kế thừa và nâng cao đạo đức truyền thống dân tộc, chắt lọc tinhhoa đạo đức phương Đông, phương Tây, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xây dựngmột hệ thống lý luận về đạo đức cách mạng sâu sắc, phong phú, trở thành tàisản tinh thần vô giá của dân tộc và nhân loại Người nhắc nhở thế hệ sau: “Đạođức cách mạng là bất kỳ ở cương vị nào, bất kỳ làm công việc gì đều không sợkhó, không sợ khổ, đều một lòng, một dạ phục vụ lợi ích chung của giai cấp,của nhân dân, đều nhằm mục đích xây dựng chủ nghĩa xã hội” [34; 107]

Văn hóa ngày càng trở thành một sức mạnh to lớn, một nguồn lực trongdựng xây đất nước, văn hóa được coi là chuẩn mực sự phát triển của mỗi quốcgia dân tộc Văn hóa là cầu nối quá khứ, hiện tại với tương lai, văn hóa là chìakhóa để mỗi dân tộc tự mở cửa để bước vào tương lai, trong đó thanh niên và

những người Việt Nam trẻ nói chung, là lực lượng gánh vác trọng trách xâydựng đất nước cần phải là người có văn hóa Lối sống văn hóa của thanh niênhình thành trên cơ sở tâm lý, được phát triển từ môi trường xã hội đổi mới,những yêu cầu về phát triển học vấn, tri thức nghề nghiệp, đạo đức, nhân cáchchi phối đời sống thanh niên, mục tiêu thanh niên đang hướng tới là độc lập, tự

do, hanh phúc, ấm no cho bản thân và gia đình cũng là góp phần xây dựng quêhương đất nước

Trong thời kỳ đổi mới đất nước, thanh niên, những người trẻ luôn là lớpngười đi đầu trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, là chủ nhântương lai của nước nhà đã được Đảng, Nhà nước, nhà trường và xã hội quantâm nhiều hơn Tuy nhiên, quá trình hội nhập cũng đang tác động và có ảnhhưởng sâu sắc đến đời sống, tư tưởng, tình cảm của thanh niên Nhiều thanhniên trong học tập, trong công tác luôn đặt quyền lợi của mình lên trước quyềnlợi tập thể, để đạt được mục đích họ cóthể sẵn sàng làm bất cứ thủ đoạn nào, dùđiều đó có hại cho người khác để đạt quyền lợi bản thân Chính vì vậy đã làmcho lý tưởng của một bộ phận thanh niên trở nên vị kỷ, thiếu trách nhiệm, dẫnđến sống thực dụng Đây chính là vật cản có tính lây lan trong thế hệ trẻ, nếukhông kịp thời có biện pháp giáo dục sẽ trở nên nguy hại cho sự phát triển củađất nước

Mọi hoạt động trong lĩnh vực văn hóa hiện nay tác động không nhỏ đến lýtưởng của thanh niên, các cơ quan văn hóa nghệ thuật chưa làm tốt chức năngquản lý, còn lỏng lẻo, dẫn đến một số phim ảnh, ca nhạc… thiếu lành mạnh tácđộng đến lối sống của thanh niên, công tác quản lý thanh niên của nhà trường,gia đình, xã hội và các tổ chức đoàn thể còn chưa chặt chẽ Vì vậy, cần tuyêntruyền đấu tranh chống lại những tiêu cực của xã hội, lối sống trụy lạc, thiếuhoài bão, ước mơ của thanh niên, giúp thanh niên có ý thức, trí thức, năng lựctrong đấu tranh để xây dựng một đời sống văn hóa, lý tưởng cao đẹp phù hợp

với công cuộc xây dựng đất nước ta trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đạihóa.

Quan tâm đến giáo dục lý tưởng cách mạng, có nghĩa là bồi dưỡng cho lớptrẻ thái độ lối sống đúng đắn, biết phê phán và xa lánh lối sống thực dụng, sùngbái vật chất, chạy theo danh vọng Cần đấu tranh không khoan nhượng cái xấu,

tệ nạn xã hội, tuyên truyền giáo dục lối sống lành mạnh, sống có trách nhiệmvới bản thân, gia đình, xã hội Vì vậy, việc giáo dục lý tưởng cách mạng chothanh niên Trường Cao đẳng Cơ điện và Nông nghiệp Nam Bộ là đòi hỏi kháchquan, cũng như là nội dung cơ bản trong sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ, đào tạo

họ trở thành nguồn nhân lực không chỉ đông về số lượng, trẻ, khỏe, mà còn trởthành con người có khả năng sáng tạo, thái độ tích cực và hành vi đúng mực đểhướng tới lý tưởng cao đẹp, sống văn minh, trước hết là người lao động có đủtrí lực thể lực, có đủ đức và tài bổ sung cho lực lượng lao động của quê hương

Năm là, Giáo dục tinh thần yêu lao động, phát huy truyền thống hiếu học, chuyên cần và sáng tạo thông qua đó hình thành ý thức tự giác học sinh, sinh viên

Trong mỗi con người, đặc biệt là thế hệ trẻ, đang lớn lên cần phải ý thứcrằng, lao động đã sinh ra con người và làm hoàn thiện con người, không chỉ vìlao động là phương tiện để tồn tại mà còn là điều kiện thực hiện nhu cầu sángtạo, là sự thể hiện bản chất người của con người và do đó lao động là sự thựchiện hạnh phúc cao nhất của con người; thông qua lao động có ích con ngườibiết sống và cần phải sống bằng lao động trung thực của mình, con người chẳngnhững không gây trở ngại cho sự tồn tại của người khác mà còn có điều kiệngiúp đỡ người khác và đóng góp cho xã hội, góp phần đem lại hạnh phúc chomọi người Như Chủ tịch Hồ Chí Minh nói rằng: lao động là nghĩa vụ thiêngliêng, là nguồn sống, hạnh phúc của chúng ta, lao động là vinh quang

Chỉ có người nào biết quý sức lao động của mình và của những người laođộng khác, trân trọng những thành quả lao động, coi lao động như một nhu cầu

sống thì người ấy mới có thể trở thành lương thiện Con người khác con vật ởchỗ, con người có lao động, biết tạo ra của cải vật chất đáp ứng nhu cầu củamình, còn con vật chỉ biết sử dụng những gì có sẵn trong tự nhiên, lệ thuộc vào

tự nhiên Muốn trở thành người tốt trong xã hội cần rèn luyện để có thái độ laođộng tự giác, phải làm cho lao động trở thành nhu cầu cần thiết của mỗi người

Là học sinh, sinh viên, ngay khi đang ngồi trên giảng đường hoặc trong phânxưởng thực hành, cần chú trọng rèn luyện những phẩm chất cần thiết của ngườilao động công nghiệp và đó là sự ứng xử có trách nhiệm, có văn hóa đối với bảnthân và xã hội

1.3.1.4 Yêu cầu của giáo dục lý tưởng cách mạng cho học sinh, sinh viên hiện nay.

 Giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên hiện nay nhằm đáp ứng yêu cầu sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá.

Quá trình đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, hội nhập quốc tế,phấn đấu đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đạivào năm 2020 là điều kiện, môi trường thuận lợi để thanh niên thể hiện tài năng,sức trẻ, cống hiến cho đất nước Với đường lối đúng đắn của Đảng đất nước tiếptục ổn định, vị thế không ngừng tăng lên đã tạo cơ hội lớn cho thanh niên họctập, tiếp cập văn minh nhân loại, nâng cao tri thức, nhất là những thành tựu

khoa học - công nghệ Sự quan tâm của mỗi gia đình đối với lớp trẻ không

ngừng tăng lên là cơ sở, nguồn lực, điều kiện quan trọng để chăm lo tốt hơn chothanh niên những năm tới đây

Tuy nhiên, sự chuyển dịch về cơ cấu kinh tế, sự phân hoá giàu nghèongày càng gia tăng, quá trình phát triển kinh tế thị trường sẽ tạo ra những tháchthức đối với thanh niên về trình độ học vấn chuyên môn, nghiệp vụ, tay nghề,bản lĩnh và tác động sâu sắc đến tư tưởng, tình cảm, lối sống của thanh niên.Mặt khác, sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế kéo theo sự chuyển dịch lao động trẻ,