Thực trạng kinh tế yếu kém và nguyên nhân dẫn đến yếu kém của kinh tế tư nhân TP HCM

Sự cần thiết của đề tài Để tiến hành nhanh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá cần huy động tối đacác thành phần kinh tế tham gia, trong đó có các thành phần kinh tế tư nhân là một t

M c L c ục Lục ục Lục

LỜI MỞ ĐẦU 2

1 Sự cần thiết của đề tài 2

2 Mục đích của đề tài: 2

3 Phạm vi nghiên cứu: 2

4 Phương pháp nghiên cứu: 3

5 Kết cấu đề tài: 3

Chương I: Lý luận chung về khu vực kinh tế tư nhân TP HCM 4

1 Khái niệm 4

2 Vai trò kinh tế tư nhân 4

3 Nguyên nhân cần phát triển kinh tế tư nhân TP HCM: 6

Chương II: Thực trạng yếu kém và nguyên nhân dẫn đến yếu kém của kinh tế tư nhân TP HCM 7

I.Bảng khảo sát kinh tế tư nhân khu vực thành phố Hồ Chí Minh và phân tích số liệu 7

1 Bảng khảo sát 7

2 Phân tích số liệu 12

II.Kinh tế tư nhân khu vực thành phố Hồ Chí Minh dưới góc nhìn tổng quát 12

1 Thực trạng: 12

2 Nguyên nhân yếu kém 14

Chương III: Phương hướng phát triển kinh tế tư nhân TP HCM 17

LỜI MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết của đề tài

Để tiến hành nhanh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá cần huy động tối đacác thành phần kinh tế tham gia, trong đó có các thành phần kinh tế tư nhân là một tấtyếu khách quan và đây là một bộ phận cấu thành không thể thiếu được trong nền kinh

tế nước ta cũng như các nước trên thế giới Phát triển kinh tế tư nhân góp phần giảiphóng mọi nguồn lực sản xuất, huy động khai thác các tiềm lực dồi dào về vốn, kinhnghiệm quản lý, ngành nghề truyền thống thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, phát triển đấtnước

Dễ nhận thấy kinh tế tư nhân tại TP HCM chính là đầu tàu phát triển, là đặc trưngtiêu biểu cho khu vực kinh tế tư nhân nước ta.Theo số liệu của cục Thống kê thànhphố, tỷ trọng của kinh tế tư nhân trong GDP của TP.HCM liên tục tăng từ 11,5% năm

2000 lên 38% năm 2008 (xem biểu đồ) Năm 2009, khu vực kinh tế ngoài nhà nướctiếp tục giữ tỷ trọng cao trong GDP (49,3%) so với khu vực nhà nước (27,4%) và khuvực có vốn đầu tư nước ngoài (23,3%).Những con số trên cho thấy sự nỗ lực của khuvực kinh tế tư nhân ở TP HCM, họ đang tích cực góp phần xây dựng quan hệ sản xuấtphù hợp, thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển để phát triển kinh tế nước ta

Tuy vậy các doanh nghiệp tư nhân ở TP HCM đang gặp rất nhiều khó khăn, đã hơn

35 năm hình thành và phát triển kinh tế tư nhân nhưng khu vực này vẫn chỉ chiếmchưa tới 50% trong tỉ trọng GDP toàn thành phố, thấp hơn nhiều so với các quốc giatrong khu vực và trên thế giới Các doanh nghiệp tư nhân TP HCM chủ yếu là cácdoanh nghiệp vừa và nhỏ, tuy rằng qua từng năm, số lượng doanh nghiệp hoạt độngtrong khu vực kinh tế tư nhân đều tăng lên nhưng thực tế cho thấy quy mô của doanhnghiệp vẫn chưa được nâng lên tương ứng

Với mong muốn tìm hiểu thực trạng yếu kém của kinh tế tư nhân TP HCM, từđótìm ra nguyên nhân để đề xuất một số phương hướng phát triển cho khu vực kinh tế tưnhân TP HCM nói riêng, để sao đó có thể mở rộng quy mô lên phạm vi cả nước, nhóm

em xin mạnh dạn chọn đề tài: “ Thực trạng yếu kém, nguyên nhân và phương hướngphát triển kinh tế tư nhân TP HCM” để nghiên cứu

2 Mục đích của đề tài:

Đề tài hướng đến các mục đích sau:

Thứ nhất: nghiên cứu chung về kinh tế tư nhân và các loại hình kinh tế tư nhân ở

Việt Nam Từ đó thấy được vai trò to lớn của kinh tế tư nhân trong sự nghiệp pháttriển kinh tế đất nước, đồng thời thấy được sự cần thiết phải phát triển kinh tế tư nhân

ở TP HCM nói riêng, ở cả nước nói chung

Thứ hai: Phân tích thực trạng phát triển kinh tế tư nhân ở TP HCM Thấy được

nhữngưu điểm, tồn tại của các doanh nghiệp tư nhân TP HCM và nguyên nhân củanhững tồn tại này

Thứ ba: đề xuất một số phương hướng cơ bản đề phát triển khu vực kinh tế tư

nhân trên địa bàn TP HCM

3 Phạm vi nghiên cứu:

Nhằm đạt được mục tiêu nghiên cứu, nội dung của đề tàitập trung vào các vấn dề

lý thuyết và thực tiễn thuộc khu vực kinh tế tư nhân TP HCM, không đi sâu vào một

ngành hay một số ngành cụ thể Đề tài sử dụng số liệu đáng tin cậy từ năm 2000 đếnnăm 2010 để phân tích, đánh giá thực trạng và kiến nghị các phương hướng phát triểnkinh tế tư nhân TP HCM.

Tuy nhiên, dù nhóm đã rất cố gắng thu thập dữ liệu, nhưng kết quả chỉ dừng lại ởmức đề tài đạt được

4 Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp nghiên cứu chủ yếu của đề tài là phương pháp phân tích và tổng hợp.Nhờ phương pháp này có thể nghiên cứu được quá trình phát triển cũng như nhữnghạn chế trong qua trình phát triển của kinh tế tư nhân TP HCM, từ đó đề xuất nhữngphương hướng để phát triển kinh tế tư nhân khu vực này

5 Kết cấu đề tài:

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các bảng, chữ viết tắt, đề tài của nhóm cókết cấu như sau:

Chương I: Lý luậnchung về sự phát kinh tế tư nhân TP HCM.

Chương II: Thực trạng kinh tế yếu kém và nguyên nhân dẫn đến yếu kém của

kinh tế tư nhân TP HCM

Chương III: Phương hướng phát triển kinh tế tư nhân trên địa bàn TP HCM.

ươ ng I: Lý luận chung về khu vực kinh tế tư nhân TP HCM

1 Khái niệm

- Kinh tế tư nhân là khu vực kinh tế được hình thành và phát triển dựa trên nền

tảng chủ yếu là sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất

Khái niệm kinh tế tư nhân được dùng để chỉ các thành phần kinh tế dựa trên chế

độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, bao gồm kinh tế cá thể, tiểu chủ, kinh tế

tư bản tư nhân.

 Kinh tế cá thể là thành phần kinh tế dựa trên tư hữu nhỏ về tư liệu sản xuất

và khả năng lao động của bản thân người lao động và gia đình

 Kinh tế tiểu chủ cũng là hình thức kinh tế dựa trên tư hữu nhỏ về tư liệu

sản xuất nhưng có thuê mướn lao động, tuy nhiên thu nhập vẫn chủ yếu dựatrên sức lao động và vốn của ban thân, gia đình

 Kinh tế tư bản tư nhân là thành phần kinh tế mà sản xuất kinh doanh dựa

trên cơ sở chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất và bóc lộtsức lao động làm thuê

2 Vai trò kinh tế tư nhân

- Thứ nhất, đóng góp nổi trội nhất của kinh tế tư nhân trong thời gian qua là tạo thêm được nhiều việc làm, góp phần quan trọng thu hút nhiều lao động trong xã hội,

nhất là những người đến tuổi lao động chưa có việc làm, giải quyết số lao động dôi dư

từ các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước do tinh giảm biên chế hay giải thể Hiện nay,các doanh nghiệp này đã giải quyết việc làm mới cho trên 541 ngàn người mỗi năm.Trong quá trình phát triển doanh nghiệp đã có sự sắp xếp và phân bổ lại theo xu hướngtích cực, phù hợp với chủ trưởng phát triển doanh nghiệp của Nhà nước

- Thứ hai, huy động ngày càng nhiều nguồn vốn trong xã hội đầu tư vào sản xuất kinh doanh.Vốn đầu tư của kinh tế tư nhân chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng số vốn

đầu tư phát triển của toàn xã hội.Vốn sử dụng, vốn đầu tư phát triển và vốn đăng kýkinh doanh đều tăng Đến nay số vốn huy động đã lên tới con số 600.000 nghìn tỷđồng

- Thứ ba, đóng góp vào GDP với tỷ trọng khá lớn và ổn định.Trong những năm qua,

khu vực kinh tế tư nhân đóng góp với tỷ trọng khá lớn vào sự ổn định trong GDP.Năm 2000, kinh tế tư nhân đạt gần 187.720 tỷ đồng, chiếm hơn 42%GDP toàn quốc(khu vực doanh nghiệp nhà nước chiếm 39%) Nếu xem xét cụ thể, riênghộ kinh doanhđóng góp trên 154.560 tỷ đồng, chiếm gần 82,35%; doanh nghiệp đóng góp trên33.150 tỷ đồng, chiếm trên 17,60% GDP của kinh tế tư nhân Đến năm 2006 là 53%GDP.Bên cạnh đó, đầu tư hàng năm của doanh nghiệp chiếm khoảng 55% trong tổngđầu tư chung của cả nước, và tỷ trọng này đang ngày càng có xu hướng tăng lên

Biểu đồ thể hiện tỷ trọng khu vực kinh tế tư nhân trong cơ cấu GDP cả nước từ

và đẩy lùi được sự xâm nhập của hàng ngoại nhập Kim ngạch xuất – nhập khẩu trựctiếp của kinh tế tư nhân ở khu vực phi nông nghiệp tăng khá nhanh, năm 2001 nhậpkhẩu đạt trên 3,30 tỷ USD, xuất khẩu đạt trên 2,85 tỷ USD Đã xuất hiện nhiều cơ sởsản xuất, kinh doanh hoạt động tốt, tạo được chỗ đứng vững chắc trên thị trường, sảnphẩm hàng hóa được người tiêu dùng tín nhiệm.

- Thứ năm, kinh tế tư nhân góp phần quan trọng tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, đẩy nhanh tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế.Quá trình hội nhập kinh tế của

Việt Nam sẽ không thực hiện được nếu không có sự tham gia của kinh tế tư nhân.Kinh tế tư nhân phát triển sẽ thúc đấy sự phát triển của các thị trường như: thị trườnghàng hóa và dịch vụ, thị trường lao động, thị trường vốn, thị trường bất động sản, thịtrường công nghệ

=>Như vậy, nền kinh tế Việt Nam sẽ không phát triển nếu vắng bóng kinh tế tư nhân

và nó cũng khẳng định chủ trương phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần

là một chủ trương của “ý Đảng, lòng Dân”.

3 Nguyên nhân cần phát triển kinh tế tư nhân TP HCM:

Một trong những nguyên nhân cơ bản tạo nên sự phát triển của nền kinh tế nước ta là

đã khơi dậy được tiềm năng của các thành phần kinh tế thông qua chính sách phát triển

kinh tế nhiều thành phần, trong đó kinh tế tư nhân có vai trò quan trọng và tiếp tục

được khuyến khích phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa Lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin đã khẳng định sự tồn tại của kinh tế tư nhân là một tất yếu khách quan trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và việc cải tạo thành phần kinh tế này

là một trong những nhiệm vụ kinh tế cơ bản, lâu dài của cả thời kỳ quá độ.

Thứ nhất, kinh tế tư nhân tạo ra một khối lượng của cải vật chất to lớn, đóng góp

đáng kể vào giá trị thu nhập của toàn bộ nền kinh tế quốc dân Cũng cần nói thêmrằng, hiện nay, không một quốc gia nào trên thế giới lại coi nhẹ vai trò, vị trí của kinh

tế tư nhân.TP HCM lại là trung tâm kinh tế quan trọng lớn nhất cả nước, sự phát triểnkinh tế TP HCM sẽ đóng góp phần lớn trong sự nghiệp phát triển kinh tế nước ta.Màtrong đó, phát triển kinh tế tư nhân TP HCM là tất yếu

Thứ hai, trong nền kinh tế thị trường hiện đại, ở các nước có nền kinh tế phát triển cao

và hiệu quả, tỷ lệ đóng góp vào tổng sản phẩm quốc dân của khu vực kinh tế tư nhânbao giờ cũng cao hơn khu vực kinh tế Nhà nước Vậy mà ở TP HCM, tỉ trọng kinh tế

tư nhân trong cơ cấu GDP thành phố chiếm chưa tới 50%, chính vì vậy phát triển kinh

tế tư nhân TP HCM càng là một vấn đề cấp thiết

Thứ ba, kinh tế tư nhân tạo ra động lực phát triển mạnh mẽ, đóng góp ngày càng lớn

vào ngân sách Thành phố, tham gia tích cực và hiệu quả trong việc thực hiện các mụctiêu xã hội Kinh tế tư nhân góp phần thúc đẩy tận dụng mọi nguồn lực dồi dào ở mộtthành phố lớn như TP HCM để phát triển

Thứ tư, ở Việt Nam, trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, kinh tế tư nhân TP

HCM đã và đang từng bước khẳng định vị trí "chỗ dựa thiết yếu” của nó theo đúngquy luật của nền kinh tế thị trường Nó đã thực sự trở thành một bộ phận của kinh tếdân doanh, thể hiện định hướng phát triển theo nguyên tắc "lấy dân làm gốc” với mụctiêu thực hiện dân giàu, nước mạnh Kinh tế tư nhân TP HCM đang có cơ hội pháttriển mạnh cả về bề rộng lẫn chiều sâu, cả về quy mô số lượng lẫn chất lượng

Thứ năm, phát triển kinh tế tư nhân TP HCM là một tất yếu xuất phát từ quy luật về

sự phù hợp của quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, có tácđụng thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển Nếu chúng ta chỉ coi kinh tế Nhà nước vàkinh tế tập thể là nền tảng mà không đặt kinh tế tư nhân vào đúng vị trí của nó, thì vềthực chất, chúng ta vẫn coi sở hữu là mục đích của mọi chính sách Chúng ta khôngthể để quan hệ sản xuất vượt quá xa so với trình độ phát triển của lực lượng sản xuấtnhư trước đây, cũng như không thể "ép" kinh tế Nhà nước và kinh tế tập thể phải cótiềm lực lớn hơn kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa trong khi chúng chưa đủ khả năng làm điều đó một cách hiệu quả

ươ ng II: Thực trạng yếu kém và nguyên nhân dẫn đến yếu kém của kinh

tế tư nhân TP HCM

I.Bảng khảo sát kinh tế tư nhân khu vực thành phố Hồ Chí Minh và phân tích số liệu

1 Bảng khảo sát

KHẢO SÁT TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Thông tin thu thập chỉ nhằm mục đích nghiên cứu, chúng tôi sẽ chịu hoàn toàn trách nhiệm giữ gìn bí mật thông tin cá nhân của quý doanh nghiệp.

Phần thông tin chung của doanh nghiệp

1 Tên công ty:………

2 Loại hình doanh nghiệp Công ty THHH Công ty Cổ phần Doanh nghiệp TN Công ty hợp danh Nếu không phải doanh nghiệp tư nhân thì dừng lại, cám ơn anh ( chị), 3. Địa chỉ trụ sở chính: ………

4 Số năm thành lập:………

5 Thông tin liên hệ của người điền phiếu:………

Họ và tên: ……….Nam/Nữ: ………Năm sinh:………

Dân tộc:……… Quốc tịch:………

Vị trí công tác:………

Địa chỉ email:………

Trình độ bản thân: ………

Điện thoại:………

6 Lĩnh vực kinh doanh:………

7 Số điện thoại liên lạc:………

8 Email, fax công ty:………

Phần câu hỏi mở đầu

1 Số lượng nhân viên

Dưới 30 người

Từ 30 – 100 người

Từ 100 – 300 ngườiTrên 300 người

4 Ngành sản xuất kinh doanh chính (có thể chọn nhiều mục)

dùng

Khác (nêu cụ thể) … ………

5 Doanh nghiệp có xuất nhập khẩu sản phẩm của mình không

Phần câu hỏi chính

1 Doanh thu trung bình hằng năm của công ty anh (chị)? triệu đồng

2 Doanh nghiệp có những khó khăn, vướng mắc gì trong việc đăng ký kinh doanh và

hoạt động của mình?

………

………

………

………

………

………

………

………

3 Doanh nghiệp anh (chị) có đề xuất Nhà nước cần bổ sung thêm các qui định, chính sách về hướng dẫn đăng ký kinh doanh cụ thể gì không? ………

………

………

………

………

………

………

4 Theo bạn các quan chức cấp tp HCM có nắm vững các chính sách, quy định hiện hành để giải quyết các vấn đề mà doanh nghiệp gặp phải trong khuôn khổ pháp luật không ?

5 Bạn có đồng ý với nhận định sau không ?

Các nhận định

Hoàn toàn đồng ý

Đồng ý

Không đồng ý

Hoàn toàn không đồng ý

1 Các quan chức tp HCM sáng tạo và

nhanh nhạy trong khuôn khổ pháp luật để

giải quyết các vấn đề doanh nghiệp tư

nhân đang gặp phải

2 Tất cả các sáng kiến tốt đến từ chính

quyền TP HCM, nhưng chính quyền

Trung ương lại làm hạn chế việc thực hiện

các sáng kiến này

3 Không có sáng kiến nào có chất lượng

được đề xuất ở cấp thành phố, tất cả các

chính sách tốt đều từ chính quyền

6 Bạn hãy đánh giá chất lượng của các lĩnh vực sau :

Hạng mục

Rất hài lòng

Hài lòng

Không hài lòng

Rất không hài lòng

1 Chất lượng dịch vụ cung cấp thông tin

thị trường do các cơ quan của thành phố

thương mại và triển lãm thương mại mà

các cơ quan của tỉnh cung cấp

5 Chất lượng chính sách phát triển khu/

cụm công nghiệp cho DN tư nhân của tp

HCM

7 Anh ( chị ) đã từng gặp những khó khăn nào?

Vui lòng chọn mức độ khó khăn trong các mức từ 0 đến 5

(0:Không gặp khó khăn - 5: khó khăn nhất)

Thiếu vốn

Khó khăn về cơ sở hạ tầng

Khó khăn về nguồn nhân lực

Khó khăn trong tìm kiếm khách hàng

Khó khăn trong đầu tư và đổi mới công nghệ

Tham nhũng

Môi trường pháp lý chưa thuận lợi

Khó khăn do phải cạnh tranh với các Công ty

trong và ngoài nước

Quan hệ với nhà cung cấp

Sự biến động giá cả,lạm phát,bất động sản

8 Những thuận lợi, khó khăn, kiến nghị của doanh nghiệp trong quá trình sản xuất

kinh doanh:

Thuận lợi:

Khó khăn:

Kiến nghị:

Cám ơn anh (chị) !

2 Phân tích số liệu

Do không có điều kiện khảo sát cũng như theo yêu cầu của giảng viên, nhóm đã trích nguồn số liệu trên mạng và phân tích

II.Kinh tế tư nhân khu vực thành phố Hồ Chí Minh dưới góc nhìn tổng quát

% năm 2008)

Sở Kế hoạch & Đầu tư TP.HCM cho hay, trong 10 tháng của năm 2011, trênđịa bàn thành phố đã có thêm 20.413 doanh nghiệp mới được cấp giấy phép thành lập(tăng 0,24% so với cùng kỳ năm trước) với tổng số vốn đăng ký là 133.502 tỷ đồng

Cục Thống kê thành phố cho biết, đầu năm 2012, toàn thành phố có 96.206doanh nghiệp đang hoạt động, tăng 23,3% so với năm trước đó, chủ yếu do tăng ở khuvực ngoài nhà nước Số lao động đang làm việc tại các doanh nghiệp là 2,321 triệungười (tăng 20,9%); tổng doanh thu trong năm 2010 là 2.298 tỷ đồng (tăng 29,4%)

Trong số này, có tới 93.685 doanh nghiệp ở khu vực ngoài nhà nước, sử dụng1.632.000 lao động (chiếm tỷ lệ 97,4% về số lượng và 70,3% về lao động), với tổngdoanh thu 1.485 tỷ đồng (tăng 24,5%)