Một số giải pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường tiểu học quận 1 thành phố hồ chí minh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH ________________ TRẦN BÉ HỒNG HẠNH MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN 1 THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TRẦN BÉ HỒNG HẠNH

MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ

TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN

Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN 1

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN – 2015

TRẦN BÉ HỒNG HẠNH

MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ

TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN

Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN 1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TRẦN BÉ HỒNG HẠNH

MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ

TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN

Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN 1

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tác giả

đã nhận được sự động viên, giúp đỡ tận tình của các cấp lãnh đạo, nhiều thầy giáo, cô giáo, các bạn đồng nghiệp và gia đình.

Tác giả xin chân thành cảm ơn khoa Sau Đại học, Hội đồng khoa học trường Đại học Vinh, Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh, Phòng Giáo dục và Đào tạo Quận 1, đội ngũ cán bộ quản lí và các thầy cô giáo, cùng đông đảo bạn đồng nghiệp của các trường tiểu học Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh đã tận tình giảng dạy, giúp đỡ, cung cấp tài liệu, tạo mọi điều kiện thuận lợi về cơ sở thực tế, tham gia đóng góp những ý kiến quý báu cho việc nghiên cứu đề tài.

Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Phó Giáo sư – Tiến sĩ Thái Văn Thành, Người hướng dẫn khoa học cho tác giả, đã tận tâm bồi dưỡng kiến thức, phương pháp nghiên cứu, năng lực tư duy và trực tiếp giúp đỡ tác giả trong suốt thời gian thực hiện và hoàn thành luận văn này.

Mặc dù đã rất nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu nhưng luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, tác giả kính mong nhận được những lời chỉ dẫn của thầy giáo, cô giáo, ý kiến đóng góp trao đổi của các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn.

Xin chân thành cảm ơn!

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 5 năm 2015

Tác giả

Trần Bé Hồng Hạnh

MỤC LỤC

Trang

Mục lục 1

Danh mục các từ viết tắt 4

Danh mục các bảng, biểu 5

MỞ ĐẦU 1 Lí do chọn đề tài 7

2 Mục đích nghiên cứu 9

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 9

4 Giả thuyết khoa học 9

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 9

6 Phương pháp nghiên cứu 9

7 Đóng góp của luận văn 10

8 Cấu trúc của luận văn 10

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề .12

1.2 Một số khái niệm cơ bản 1.2.1 Tổ trưởng chuyên môn ở trường TH 14

1.2.2 Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường TH 14

1.2.3 Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường TH 15

1.2.4 Giải pháp phát triển đội ngũ TTCM ở trường TH 17

1.3 Một số vấn đề về tổ trưởng chuyên môn ở trường tiểu học 1.3.1 Vị trí, vai trò của TTCM ở trường TH 19

1.3.2 Chức năng, nhiệm vụ của TTCM ở trường TH 19

1.3.3 Yêu cầu về phẩm chất, năng lực của TTCM ở trường TH 21

1.4 Một số vấn đề về công tác phát triển đội ngũ TTCM ở trường TH

1.4.1 Sự cần thiết phải phát triển đội ngũ TTCM ở trường TH 24

1.4.2 Nội dung phát triển đội ngũ TTCM ở trường TH 24

1.4.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác phát triển đội ngũ TTCM ở trường TH 26

Kết luận chương 1 28

Chương 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN 1, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 2.1 Khái quát về điều kiện kinh tế - xã hội, giáo dục Quận 1, TP Hồ Chí Minh 29

2.2 Khái quát về điều tra thực trạng 33

2.3 Thực trạng đội ngũ TTCM ở các trường TH Quận 1, TP Hồ Chí Minh 2.3.1 Về số lượng, cơ cấu 35

2.3.2 Về phẩm chất đạo đức, chính trị 35

2.3.3 Về trình độ chuyên môn 39

2.3.4 Về năng lực lãnh đạo, quản lí 42

2.4 Thực trạng công tác phát triển đội ngũ TTCM ở các trường tiểu học Quận 1, TP Hồ Chí Minh 44

2.5 Đánh giá chung về thực trạng 58

Kết luận chương 2 61

Chương 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN 1, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 3.1 Những nguyên tắc đề xuất giải pháp 62 3.2 Các giải pháp phát triển đội ngũ TTCM ở các trường TH Quận 1,

TP Hồ Chí Minh

3.2.1 Tăng cường nhận thức về tầm quan trọng của công tác phát triển đội ngũ TTCM ở các trường TH Quận 1, TP.Hồ Chí Minh 643.2.2 Xây dựng và thực hiện tốt công tác quy hoạch, bổ nhiệm,

sử dụng đội ngũ TTCM ở các trường TH Quận 1, TP.Hồ Chí Minh 683.2.3 Xây dựng tiểu chuẩn TTCM ở các trường TH 743.2.4 Tăng cường bồi dưỡng, nâng cao phẩm chất, năng lực cho

đội ngũ TTCM ở các trường TH 793.2.5 Đổi mới công tác đánh giá đội ngũ TTCM ở các trường TH 893.2.6 Hoàn thiện chế độ chính sách đối với đội ngũ TTCM ở

các trường TH 92

3.3 Thăm dò sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất 97

Kết luận chương 3 102

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 103 TÀI LIỆU THAM KHẢO 107

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU

Trang

Bảng 2.1 Số lượng trường, lớp, học sinh cấp TH 32

Bảng 2.2 Trình độ chuyên môn của GV TH 32

Bảng 2.3 Trình độ ngoại ngữ, tin học, lí luận chính trị của GV 32

Bảng 2.4 Kết quả khảo sát về phẩm chất chính trị của TTCM 35

Bảng 2.5 Kết quả khảo sát về phẩm chất đạo đức của TTCM 36

Bảng 2.6 Kết quả khảo sát về trình độ chuyên môn, ngoại ngữ, tin học, quản lí của TTCM 39

Bảng 2.7 Kết quả khảo sát về năng lực chuyên môn của TTCM 40

Bảng 2.8 Kết quả khảo sát về năng lực quản lí của TTCM 41

Bảng 2.9 Kết quả khảo sát về việc bổ nhiệm TTCM 44

Bảng 2.10 Kết quả khảo sát về hình thức bổ nhiệm TTCM 48

Bảng 2.11 Kết quả khảo sát về việc quy hoạch đội ngũ TTCM 50

Bảng 2.12 Kết quả khảo sát về các biện pháp bồi dưỡng đội ngũ TTCM 52 Bảng 2.13 Kết quả khảo sát về việc bồi dưỡng TTCM phương pháp và hình thức tổ chức dạy học 52

Bảng 2.14 Kết quả khảo sát về các hình thức mà HT đã sử dụng để kiểm tra, đánh giá TTCM 54

Bảng 2.15 Kết quả khảo sát về hình thức thông báo kết quả kiểm tra TTCM 55

Bảng 2.16 Kết quả khảo sát về chế độ giao ban, báo cáo công việc giữa HT và TTCM 56

Bảng 2.17 Kết quả khảo sát về xây dựng mối quan hệ giữa TTCM và các tổ chức đoàn thể trong nhà trường 57

Bảng 2.18 Kết quả khảo sát về chế độ phụ cấp chức vụ cho đội ngũ TTCM ở các trường TH hiện nay 57

Bảng 3.1 Kết quả khảo sát về sự cần thiết của các giải pháp đề xuất 99 Bảng 3.2 Kết quả khảo sát về tính khả thi của các giải pháp đề xuất 100 Biểu đồ 3.1 Biểu hiện tính cần thiết và khả thi của các giải pháp 101

MỞ ĐẦU

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2010-2020 của Đại hộiĐảng XI đã khẳng định: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu Đổimới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá,hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổimới cơ chế quản lí giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản

lí là khâu then chốt”

Hiện nay, công cuộc công nghiệp hóa – hiện đại hóa (CNH-HĐH) đấtnước đang là một tất yếu của sự phát triển, nó trở thành làn sóng mạnh mẽ tácđộng đến tất cả các nước trên thế giới cũng như mọi mặt của đời sống xã hội.Kinh nghiệm cũng như thực tiễn đã chứng minh rằng CNH-HĐH có mối quan

hệ chặt chẽ với sự nghiệp giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) Có thể nói GD&ĐT

là yếu tố tác động mạnh mẽ đến quy mô, tốc độ cũng như sự thành công của

sự nghiệp CNH-HĐH đất nước Thật vậy, đó là một quá trình mà trong đó sửdụng năng lực, kinh nghiệm, trí tuệ, bản lĩnh của con người để tạo ra và sửdụng các thành tựu khoa học kĩ thuật, công nghệ hiện đại kết hợp với giá trịtruyền thống của dân tộc để đổi mới mọi lĩnh vực của đời sống xã hội nhằmhướng tới một xã hội văn minh và hiện đại Chính vì thế mà CNH-HĐH đòihỏi phải có một lực lượng lao động có chất lượng cao Không ai khác, ngànhgiáo dục có nhiệm vụ đào tạo ra hàng loạt các thế hệ công dân mới đầy đủ tàinăng, phẩm chất và bản lĩnh để đưa đất nước tiến lên theo kịp trào lưu của thếgiới

Để làm được điều đó, trong những năm qua ngành giáo dục đã khẳngđịnh điều kiện quyết định để nâng cao chất lượng giáo dục chính là lực lượngcán bộ quản lí (CBQL) và đội ngũ giáo viên (GV) Chỉ thị số 40/CT-TW ngày

15 tháng 6 năm 2004 của Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam(Khoá IX) đã khẳng định: “Phát triển GD&ĐT là quốc sách hàng đầu, là mộttrong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp CNH-HĐH đất nước, làđiều kiện để phát huy nguồn lực con người Đây là trách nhiệm của toànĐảng, toàn dân, trong đó nhà giáo và CBQL giáo dục là lực lượng nòng cốt,

có vai trò quan trọng”

Hiệu quả và chất lượng giáo dục ở trường phổ thông phụ thuộc vàonhiều yếu tố như: Nội dung chương trình, sách giáo khoa; đội ngũ CBQL vàGV; cơ sở vật chất kĩ thuật và trang thiết bị trường học; sự phối kết hợp củacác lực lượng xã hội; sự quan tâm của cha mẹ học sinh; môi trường giáo dục

và công tác xã hội hoá giáo dục… trong đó đội ngũ CBQL và GV là yếu tốquyết định chất lượng và hiệu quả giáo dục rõ nét nhất

Trong nhà trường tiểu học (TH) hiện nay có rất nhiều hoạt động nhưnghoạt động chuyên môn là quan trọng nhất, mỗi tổ chuyên môn (TCM) hoạtđộng dưới sự điều hành của tổ trưởng Vai trò của tổ trưởng chuyên môn(TTCM) như một thủ lĩnh của tổ, là người trực tiếp quản lí nhiều mặt hoạtđộng của GV và cả khối lớp, là người chịu trách nhiệm trước hiệu trưởng(HT) về chất lượng giảng dạy của GV và kết quả học tập của học sinh (HS)

trong tổ Cha ông chúng ta tổng kết“Một người lo bằng kho người làm” đã

nói lên vai trò to lớn cũng như nhiệm vụ quan trọng của CBQL trường tiểuhọc, trong đó có TTCM Tuy nhiên, từ trước đến nay vấn đề bồi dưỡng chocán bộ lãnh đạo nói chung, TTCM nói riêng chưa được đặt ra và giải quyếtđúng với vị trí của nó

Xác định tầm quan trọng của đội ngũ TTCM là “nguồn” cho CBQLngành giáo dục sau này Trong những năm qua, Quận 1 - Thành phố Hồ ChíMinh đã có nhiều cố gắng trong công tác xây dựng, quy hoạch, bồidưỡng, phát triển đội ngũ CBQL, trong đó có đội ngũ TTCM Tuy nhiên,

trước sự phát triển chung của đất nước, trước đòi hỏi đổi mới của ngành giáodục, đội ngũ TTCM vẫn còn những tồn tại, hạn chế và bất cập, đặc biệt lànăng lực chuyên môn quản lí và khả năng thích ứng với bối cảnh phát triển

và hội nhập hiện nay Chính vì vậy, đòi hỏi cần phải tăng cường công tácphát triển, bồi dưỡng để nâng cao năng lực cho đội ngũ TTCM các trường

TH là vô cùng cần thiết

Xuất phát từ những lí do trên, tôi chọn đề tài “Một số giải pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường tiểu học Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.”

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn, đề xuất các giải pháp phát

triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường tiểu học Quận 1, Thành phố

Hồ Chí Minh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học của Quận.

3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Nếu đề xuất được các giải pháp đảm bảo tính khoa học, có tính khả thi

thì sẽ phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường tiểu học Quận 1,

Thành phố Hồ Chí Minh

5 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

5.1 Nghiên cứu cơ sở lí luận của vấn đề phát triển đội ngũ tổ trưởng

chuyên môn ở các trường tiểu học.

5.2 Nghiên cứu cơ sở thực tiễn của vấn đề phát triển đội ngũ tổ trưởng

chuyên môn ở các trường tiểu học Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.

5.3 Đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ởcác trường tiểu học Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

6.1 Các phương pháp nghiên cứu lí luận

Phương pháp phân tích và tổng hợp, phân loại, hệ thống hóa lí thuyết,

mô hình hoá để thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu lí luận của đề tài

6.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Sử dụng phương pháp điều tra, quan sát, phỏng vấn, tổng kết kinhnghiệm,… nhằm khảo sát, đánh giá thực trạng về vấn đề phát triển đội ngũTTCM ở các trường TH, đồng thời thu thập thêm những thông tin có liên quanđến vấn đề nghiên cứu

6.3 Phương pháp thống kê toán học

Nhằm xử lí kết quả nghiên cứu bằng thống kê toán học

7 Đóng góp của luận văn

7.1 Về lí luận: Góp phần khái quát hóa lí luận về vấn đề phát triển đội ngũ TTCM ở các trường TH Đề xuất một số giải pháp phát triển đội ngũ TTCM ở các trường tiểu học Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.

7.2 Đưa ra bức tranh xác thực về thực trạng chất lượng đội ngũ TTCM

ở các trường TH và thực trạng công tác phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường tiểu học Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu; kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo, luận văngồm có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận của vấn đề phát triển đội ngũ TTCM ở các

trường tiểu học

Chương 2: Thực trạng công tác phát triển đội ngũ TTCM ở các trường

tiểu học Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3: Một số giải pháp phát triển đội ngũ TTCM ở các trường

tiểu học Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ

TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC

1.1 LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ

Hiện nay, nước ta đang tiến hành sự nghiệp đổi mới, phát triển giáo dục

và hội nhập kinh tế quốc tế, đặt ra cho giáo dục những cơ hội và thách thứcmới Chỉ thị 40-CT/TW đã tập trung vào việc xây dựng, nâng cao chất lượngđội ngũ nhà giáo và cán bộ QLGD Dưới sự tổ chức và quản lí có hiệu quả,đội ngũ TTCM trong trường TH có chất lượng sẽ góp phần rất lớn nâng caochất lượng GD&ĐT, đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng sự nghiệp CNH - HĐHcủa nước ta trong xu thế hội nhập và phát triển

Ở các trường TH, TCM đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việcchuẩn bị các điều kiện thực hiện các hoạt động dạy - học trong nhà trường

Người TTCM được ví như “cánh tay nối dài của lãnh đạo nhà trường”, trực

tiếp điều hành các công việc cụ thể trong hoạt động dạy - học Công tác lãnhđạo, quản lí của TTCM là một trong những yếu tố quyết định đến hiệu quảhoạt động của TCM, góp phần quan trọng đến chất lượng giáo dục của cácnhà trường

TCM là một nhóm nhỏ, đó là nhóm chính thức tồn tại trên cơ sở phápquy Trong công tác, các thành viên có quan hệ trực tiếp với nhau và cùngchung hoạt động để thực hiện nhiệm vụ chuyên môn của tổ, cùng nhau thựchiện quy chế chuyên môn của ngành TCM còn là tổ chức cơ sở giúp nhàtrường thực thi các quy định về dạy học, mang tính thống nhất và chuyên sâu.Thông qua TTCM ở mỗi TCM sẽ giúp bồi dưỡng tay nghề của GV từng bướcđược nâng lên, qua đó nâng cao chất lượng dạy học Nếu có TTCM tốt, cónăng lực, các cá nhân trong TCM sẽ nhận thức và thực hiện tốt nền nếp, kỉ

cương trong dạy học – GD, thực hiện được các mục tiêu GD đề ra TTCM là

là người giúp cho các thành viên trong TCM thông cảm, chia sẻ, động viên,giúp đỡ nhau trong công tác và cuộc sống cũng như hiểu hơn công tác quản lí,các chủ trương, kế hoạch của nhà trường

Trong những năm qua, vấn đề bồi dưỡng, phát triển đội ngũ HT, PHT

và GV trong các nhà trường đã được Bộ GD&ĐT hết sức quan tâm Tuynhiên, đối với đội ngũ TTCM thì chưa có sự quan tâm thỏa đáng, chưa cónhững tài liệu mang tính đặc thù để tập huấn bồi dưỡng

Việc nghiên cứu về đội ngũ TTCM trong các nhà trường phổ thôngchưa nhiều và chưa thành hệ thống Cụ thể: Nghị định số 31/2011/NĐ-CPngày 11/5/2011 của Chính phủ về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghịđịnh số 75/2006/NĐ-CP ngày 02/8/2006 Quy định chi tiết và hướng dẫn thihành một số điều của Luật Giáo dục; Thông tư số 41/2010/T-BGDĐT ngày30/12/2010 của Bộ GD-ĐT ban hành Điều lệ trường Tiểu học; Thông tư số14/2011/TT-BGDĐT ngày 08/4/2011 của Bộ GD-ĐT ban hành quy địnhchuẩn HT trường tiểu học chỉ mới tạo ra cơ sở pháp lí và điều kiện thuận lợitrong công tác chỉ đạo, quản lí, phát triển đội ngũ TTCM

Một số tác giả như: Phạm Minh Hạc, Nguyễn Ngọc Quang, Đặng QuốcBảo, Hà Thế Ngữ, Hà Sĩ Hồ, Nguyễn Gia Quý, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đỗ VănChấn, Trần Kiểm, Thái Văn Thành, …hoặc trên các tạp chí, các bài báo, các

đề tài khoa học, một số Luận án tiến sĩ, Luận văn thạc sĩ trong nước cũng cónghiên cứu về hoạt động của TCM và đội ngũ TTCM ở các cơ sở giáo dục,các trường phổ thông Tuy vậy, về giải pháp phát triển đội ngũ TTCM cáctrường TH ở Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh vẫn chưa có một nghiên cứunào về vấn đề này Những công trình nghiên cứu trên đều cần thiết để giúp tôitham khảo trong quá trình xây dựng cơ sở lí luận, khảo sát thực trạng, từ đó

đề ra các giải pháp phát triển đội ngũ TTCM các trường TH Quận 1, Thànhphố Hồ Chí Minh.

1.2 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

1.2.1 Tổ trưởng chuyên môn ở trường tiểu học

1.2.1.1 Khái niệm về cán bộ quản lí

Theo Đại Từ điển Tiếng Việt, CBQL là: "Người làm công tác có chức vụtrong một cơ quan, một tổ chức, phân biệt với người không có chức vụ." [18]Giáo trình “Khoa học quản lí” đưa ra khái niệm: "CBQL là các cá nhânthực hiện những chức năng và nhiệm vụ quản lí nhất định của bộ máy quảnlí" Mỗi CBQL nhận trách nhiệm trong bộ máy quản lí bằng một trong haihình thức tuyển cử và bổ nhiệm [36]

CBQL là chủ thể quản lí, gồm những người giữ vai trò tác động, ra lệnh,kiểm tra đối tượng quản lí CBQL là người chỉ huy, lãnh đạo, tổ chức thựchiện các mục tiêu nhiệm vụ của tổ chức Người quản lí vừa là người lãnhđạo, quản lí cơ quan đó vừa chịu sự lãnh đạo, quản lí của cấp trên

1.2.1.2 Khái niệm về tổ trưởng chuyên môn

TTCM là những GV có đầy đủ phẩm chất chính trị, đạo đức tốt; cótrình độ chuyên môn nghiệp vụ vững vàng; có năng lực về lãnh đạo, quản lí;được tập thể tín nhiệm và được HT bổ nhiệm

1.2.1.3 Khái niệm về tổ trưởng chuyên môn ở trường tiểu học

TTCM cũng là một bộ phận của đội ngũ CBQL được HT trường TH bổnhiệm, có phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống tốt, có kiến thức, chuyên mônnghiệp vụ vững vàng, tâm huyết với nghề, nhiệt tình trong công tác; có nănglực, khả năng và kinh nghiệm quản lí hoạt động chuyên môn cũng như côngtác phối hợp với các tổ chức khác trong và ngoài nhà trường để hoàn thànhnhiệm vụ được giao, có óc tổ chức, kỹ năng giao tiếp tốt; TTCM trường TH

chịu sự quản lí chỉ đạo của HT trường TH, chịu trách nhiệm trước HT về việcquản lí, điều hành mọi hoạt động của TCM do mình phụ trách.

1.2.2 Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường tiểu học

1.2.2.1 Khái niệm về đội ngũ

Theo từ điển Tiếng Việt, đội ngũ là “Tập hợp gồm một số đông ngườicùng chức năng hoặc nghề nghiệp, thành một lực lượng” [39]

Nói đến đội ngũ là nói đến một số đông người được tổ chức thành một lựclượng, có sự gắn bó chặt chẽ với nhau trong một tổ chức theo những quy định,điều lệ… để tạo nên sức mạnh nhằm thực hiện những mục tiêu đã xác định của

tổ chức đó

Theo Nguyễn Phúc Châu: “Đội ngũ là tập hợp gồm một số đông ngườicùng chức năng, nhiệm vụ hoặc nghề nghiệp, hợp thành lực lượng hoạt độngtrong một hệ thống (tổ chức)” [14]

Như thế có thể hiểu: Đội ngũ là một tập hợp gồm nhiều người, cùngchức năng, nhiệm vụ hoặc nghề nghiệp, có sự gắn kết với nhau trong một tổchức để cùng thực hiện mục tiêu của tổ chức đó

1.2.2.2 Khái niệm về đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường tiểu học

Trên cơ sở các khái niệm về “đội ngũ” và “TTCM” có thể hiểu: Đội ngũ TTCM là tập hợp những TTCM có phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống tốt; giỏi về chuyên môn nghiệp vụ; tâm huyết với nghề, nhiệt tình trong công tác; có khả năng và kinh nghiệm quản lí; được HT bổ nhiệm và chịu trách nhiệm trước HT về việc quản lí, điều hành mọi hoạt động của TCM do mình phụ trách.

1.2.3 Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường tiểu học

1.2.3.1 Phát triển

Thuật ngữ phát triển theo nghĩa triết học là biến đổi hoặc làm cho biếnđổi từ ít đến nhiều, hẹp đến rộng, thấp đến cao, đơn giản đến phức tạp Lí luậncủa phép Biện chứng duy vật khẳng định: mọi sự vật, hiện tượng không phảichỉ là sự tăng lên hay giảm đi về mặt số lượng mà cơ bản chúng luôn biến đổi,chuyển hóa từ sự vật hiện tượng này đến sự vật hiện tượng khác, cái mới kếtiếp cái cũ, giai đoạn sau kế thừa giai đoạn trước tạo thành một quá trình pháttriển tiến lên mãi mãi Nguyên nhân của sự phát triển là ở sự liên hệ tác độngqua lại của các mặt đối lập vốn có bên trong các sự vật hiện tượng Hình tháicách thức của sự phát triển đi từ những biến đổi về lượng đến những biến đổi,chuyển hóa về chất và ngược lại Con đường, xu hướng của sự phát triểnkhông theo đường thẳng, cũng không theo đường tròn khép kín mà theođường xoáy ốc, tạo thành xu thế phát triển, tiến lên từ từ, từ đơn giản đếnphức tạp, từ thấp đến cao, từ kém hoàn thiện đến ngày càng hoàn thiện hơn.

Từ những năm 60 của thế kỷ XX, thuật ngữ phát triển được sử dụngkhá rộng rãi với cách hiểu đơn giản là phát triển kinh tế Sau đó, khái niệmnày được bổ sung thêm về nội hàm và được hiểu một cách toàn diện hơn

Ngày nay, khái niệm phát triển được sử dụng để chỉ cả 3 mục tiêu cơbản của nhân loại: phát triển con người toàn diện; bảo vệ môi trường; tạo hòabình và ổn định chính trị

Phát triển là một quá trình nội tại, là bước chuyển hóa từ thấp đến cao,trong cái thấp đã chứa đựng dưới dạng tiềm năng những khuynh hướng dẫnđến cái cao, còn cái cao là cái thấp đã phát triển Phát triển là quá trình tạo ra

sự hoàn thiện của cả tự nhiên và xã hội Phát triển có thể là một quá trình hiệnthực nhưng cũng có thể là một tiềm năng của sự vật hiện tượng

Một số giải pháp phát triển là những tác động liên tục, có tổ chức, cóđịnh hướng của chủ thể quản lí tới khách thể quản lí, làm cho số lượng và

chất lượng của khách thể quản lí luôn vận động đi lên trong mối hỗ trợ, bổsung lẫn nhau, tạo nên thế phát triển bền vững.

1.2.3.2 Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường tiểu học

Với quan niệm trên, có thể hiểu phát triển đội ngũ CBQL trường học,đặc biệt là đội ngũ TTCM là tạo ra một đội ngũ quản lí trường học đủ về sốlượng, đảm bảo về chất lượng (có trình độ, được đào tạo đúng quy định, cóphẩm chất đạo đức, có năng lực trong các hoạt động quản lí, dạy học và giáodục học sinh), trên cơ sở đó, đội ngũ này đảm bảo thực hiện tốt các chức năngnhiệm vụ quản lí được giao phó

Như vậy phát triển đội ngũ TTCM trường học là làm cho đội ngũ nàykhông chỉ đủ về số lượng mà còn đảm bảo về chất lượng đáp ứng yêu cầuphát triển kinh tế - xã hội của đất nước nói chung và yêu cầu phát triển giáodục nói riêng

Phát triển đội ngũ TTCM là một khái niệm tổng hợp bao gồm cả đàotạo, bồi dưỡng, phát triển tăng tiến về số lượng lẫn chất lượng một cách phùhợp đồng bộ, đảm bảo cơ cấu hợp lí, có chất lượng hiệu quả

Phát triển đội ngũ TTCM trường TH còn là xây dựng được một đội ngũTTCM đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, trên cơ sở đường lối giáo dục củaĐảng và ngày càng vững mạnh về chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, đủ sứcthực hiện có hiệu quả mục tiêu kế hoạch giáo dục đào tạo

Phát triển đội ngũ TTCM là một trong những nội dung chủ yếu nhấtcủa quản lí nguồn nhân lực trong nhà trường Vì vậy, công tác phát triển độingũ TTCM phải thực hiện đầy đủ những nội dung chủ yếu của công tác quản

lí nguồn nhân lực như: quy hoạch, tuyển chọn, bồi dưỡng, bố trí, sử dụng,phát triển, thẩm định kết quả hoạt động đội ngũ TTCM

1.2.4 Giải pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường tiểu học

1.2.4.1 Giải pháp

Theo từ điển Tiếng Việt “Giải pháp là phương pháp giải quyết một vấn

đề cụ thể nào đó” [39] Như vậy nói đến giải pháp là nói đến những cách thứctác động nhằm thay đổi chuyển biến một hệ thống, một quá trình, một trạngthái nhất định nhằm đạt được mục đích hoạt động Giải pháp càng thích hợp,càng tối ưu, càng giúp con người nhanh chóng giải quyết những vấn đề đặt ra.Tuy nhiên, để có được những giải pháp như vậy, cần phải dựa trên những cơ

sở lí luận và thực tiễn đáng tin cậy

1.2.4.2 Giải pháp phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường tiểu học

Từ khái niệm về giải pháp ở trên, chúng ta có thể hiểu: Giải pháp pháttriển đội ngũ TTCM ở trường TH là cách vận dụng sáng tạo chức năng quản lícủa HT nhằm tác động đến các TTCM và các yếu tố khác có liên quan để pháttriển lượng và chất cho đội ngũ TTCM trong nhà trường Là sự tác động có ýthức, có hướng đích của HT nhằm phát huy được tính chủ động, sáng tạo mộtcách tốt nhất, khai thác ở mức độ cao nhất năng lực, tiềm năng của đội ngũTTCM để thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường

1.3 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC

Tại điều 18, Chương II, Điều lệ trường Tiểu học quy định:

1 Tổ chuyên môn bao gồm giáo viên, viên chức làm công tác thư viện, thiết

bị giáo dục Mỗi tổ có ít nhất 3 thành viên Tổ chuyên môn có tổ trưởng, nếu

có từ 7 thành viên trở lên thì có một tổ phó

2 Nhiệm vụ của tổ chuyên môn:

a) Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần, tháng, năm họcnhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và hoạt động giáo dục;

b) Thực hiện bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, kiểm tra, đánh giá chấtlượng, hiệu quả giảng dạy, giáo dục và quản lí sử dụng sách, thiết bị của cácthành viên trong tổ theo kế hoạch của nhà trường;

c) Tham gia đánh giá, xếp loại giáo viên theo quy định Chuẩn nghề nghiệpgiáo viên tiểu học và giới thiệu tổ trưởng, tổ phó

3 Tổ chuyên môn sinh hoạt định kì hai tuần một lần và các sinh hoạt khác khi

có nhu cầu công việc [10]

Như vậy, dựa vào đây ta có thể thấy TTCM là một thành viên củaTCM; là cầu nối giữa các thành viên trong tổ với Ban Giám hiệu, là người có

uy tín được các thành viên trong tổ tín nhiệm để thấy rõ hơn vị trí, vai trò;chức năng, nhiệm vụ cũng như yêu cầu về phẩm chất chính trị, chuyên mônnghiệp vụ của đội ngũ TTCM

1.3.1 Vị trí, vai trò của tổ trưởng chuyên môn ở trường tiểu học

Trong bộ máy tổ chức của nhà trường, TTCM có vai trò và vị trí rấtquan trọng: là người giúp HT trực tiếp điều hành, chỉ đạo, tổ chức thực hiện

kế hoạch của nhà trường và các hoạt động của TCM, là cầu nối giữa HT vàGV; tham mưu cho HT trong việc phân công lao động sư phạm, sắp xếp, bốtrí đội ngũ GV hợp lý để phát huy khả năng của họ; TTCM còn là người trựctiếp theo dõi, đánh giá phẩm chất, năng lực của tổ viên

Ngoài ra, TTCM đóng vai trò là chỗ dựa đáng tin cậy về chuyên môn;

là trung tâm đoàn kết, tập hợp các thành viên trong tổ để xây dựng TCMthành một tập thể lao động tích cực

1.3.2 Chức năng, nhiệm vụ của tổ trưởng chuyên môn ở trường tiểu học

TTCM có những nhiệm vụ chủ yếu sau:

- TTCM quản lí GV trong tổ, xây dựng TCM thành một tập thể vữngmạnh:

TTCM có trách nhiệm quản lí GV bộ môn trong tổ của mình (trọng tâm

là quản lí hoạt động chuyên môn); tạo động cơ, khuyến khích các thành viêntrong tổ hăng hái, nhiệt tình trong công tác, tăng cường tích lũy kiến thức; tìmtòi các biện pháp để đầu tư phát triển kĩ năng sư phạm, chuyên môn cho GV

Nắm được thực lực của từng GV trong tổ để có kế hoạch bồi dưỡng, sửdụng và phân công công việc một cách hợp lí; xây dựng phát hiện và bồidưỡng các nhân tố mới để từ đó hạn chế được những yếu kém, phát huy thếmạnh của tổ

Người TTCM cần phải hiểu rõ hoàn cảnh, tâm tư, nguyện vọng, nhucầu của từng GV để có biện pháp quản lí thích hợp; tạo ra trong TCM môitrường sư phạm đoàn kết, thân ái; tăng cường năng lực hợp tác nhóm; xâydựng tinh thần đồng đội; thông cảm và chia sẻ trong tập thể; nêu cao tinh thầnhọc hỏi, giúp đỡ lẫn nhau trong công tác để cùng hoàn thành nhiệm vụ đượcgiao

- TTCM quản lí việc xây dựng, triển khai kế hoạch chung của tổ vàviệc thực hiện nội dung, chương trình giảng dạy của GV

Nhiệm vụ cơ bản nhất là xây dựng và triển khai kế hoạch hoạt độngchung của tổ, trong đó bao gồm đầy đủ các nội dung, yêu cầu, biện pháp thựchiện kế hoạch dạy học và các hoạt động giáo dục, công tác xây dựng độingũ…

TTCM có nhiệm vụ hướng dẫn xây dựng và quản lí kế hoạch chuyênmôn của từng tổ viên; kiểm tra, đôn đốc tổ viên thực hiện kế hoạch đã đề ra

Căn cứ vào phân phối chương trình và chuẩn kiến thức, TTCM phải cóbiện pháp quản lí thường xuyên việc thực hiện chương trình của GV nhằm điều

chỉnh tiến độ và chấn chỉnh những thiếu sót trong quá trình thực hiện nội dungchương trình.

TTCM phải quản lí, kiểm tra chặt chẽ các loại hồ sơ chuyên môn, giờgiấc, nội dung giảng dạy, tình hình sử dụng phương tiện và đồ dùng dạy họccủa các thành viên trong tổ nhằm thực hiện thành công kế hoạch của tổ, nhóm

- TTCM tổ chức kiểm tra, đánh giá, xếp loại GV trong TCM

- TTCM xây dựng mối quan hệ với các tổ chức, đoàn thể trong vàngoài nhà trường

Với tư cách là người đứng đầu TCM, TTCM có nhiệm vụ xây dựngmối quan hệ chặt chẽ với cấp trên chỉ đạo trực tiếp (BGH nhà trường), với cácTCM khác, các tổ chức, đoàn thể trong và ngoài nhà trường (Chi bộ Đảng,Công đoàn, Đoàn Thanh niên, Hội Khuyến học, Ban đại diện cha mẹ HS,chính quyền địa phương…) để tạo ra các điều kiện thuận lợi trong công tácchỉ đạo, thực hiện nhiệm vụ của tổ

1.3.3 Yêu cầu về phẩm chất, năng lực của người tổ trưởng chuyên môn ở trường tiểu học

Quyết định số 16/2008/QĐ-BGDĐT ngày 16/4/2008 của Bộ Giáo dục

và Đào tạo ban hành Quy định về đạo đức nhà giáo Đây được coi là cơ sở đểcác nhà giáo nỗ lực tự rèn luyện phù hợp với nghề dạy học được xã hội tônvinh, đồng thời là một trong những cơ sở để đánh giá, xếp loại và giám sátnhà giáo nhằm xây dựng đội ngũ nhà giáo có bản lĩnh chính trị vững vàng, có

phẩm chất và lương tâm nghề nghiệp trong sáng, có lối sống và cách ứng xửchuẩn mực, thực sự là tấm gương sáng cho HS noi theo.

- Phẩm chất nghề nghiệp:

Phẩm chất nghề nghiệp của người TTCM chính là sự thống nhất nhữngkiến thức chuyên môn, trình độ nghiệp vụ quản lí, những quan điểm, niềm tin

và thái độ nghề nghiệp trong nhân cách của người TTCM

Không ganh đua với đồng nghiệp, không bảo thủ xem thường lực lượngtrẻ tuổi, đối xử công bằng khách quan

1.3.3.2 Về năng lực

- Năng lực chuyên môn:

Để làm tốt vai trò của mình, người TTCM trong nhà trường phải cótrình độ cao về kiến thức và chuyên môn nghiệp vụ, phải thường xuyên cậpnhật những kiến thức mới

Nắm vững nội dung, chương trình, phương pháp đặc trưng môn học, cónăng lực giảng dạy tốt; tích cực ứng dụng CNTT trong dạy học và quản lí

Luôn có ý thức tự học, tự rèn luyện, tự bồi dưỡng để không ngừng nângcao tay nghề; phải nhạy bén, tích cực trong việc đổi mới phương pháp; đồngthời phải có khả năng bồi dưỡng nâng cao tay nghề cho GV

- Năng lực quản lí:

Người TTCM cần phải thành thạo các kỹ năng quản lí: Kĩ năng nhậnthức (kĩ năng nắm bắt nội dung chủ trương cơ bản của cấp trên, kĩ năng giaotiếp, dự báo, nắm bắt thông tin…), kĩ năng kĩ thuật (kĩ năng lập kế hoạch, kĩnăng điều chỉnh, kiểm tra, đánh giá, kĩ năng sử dụng công cụ, phương tiện kĩthuật trong quản lĩ), kĩ năng tổ chức nhân sự (kĩ năng sắp xếp, đánh giá GV,

kĩ năng khen ngợi, khiển trách GV…)

Người TTCM cần nhạy cảm trước những thay đổi của môi trường, cónăng lực ứng xử phù hợp với hoàn cảnh để bảo đảm thực hiện các mục tiêu đềra

1.4 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC

1.4.1 Sự cần thiết phải phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường tiểu học

Đội ngũ TTCM có vai trò to lớn trong việc giúp GV trong tổ thực hiệnnhiệm vụ dạy học và giáo dục HS; là lực lượng tham mưu, đề xuất cho HTcác biện pháp quản lí; đồng thời cũng là lực lượng trực tiếp quản lí, triển khainhững yêu cầu về mục tiêu, nội dung, phương pháp, cách đánh giá xếp loạiHS… trong nhà trường

Năng lực quản lí của người tổ trưởng đóng vai trò quyết định kết quảhoạt động của TCM Các TCM hoạt động có hiệu quả cũng đồng nghĩa vớiviệc HT đã quản lí tốt đội ngũ TTCM trong nhà trường

Chính vì vậy, phát triển đội ngũ TTCM là trách nhiệm của HT, là yêucầu cấp thiết của việc nâng cao chất lượng giáo dục và uy tín của nhà trường

1.4.2 Nội dung phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường tiểu học

1.4.2.1 Tuyển chọn, bổ nhiệm và sử dụng đội ngũ TTCM

Tuyển chọn và bổ nhiệm TTCM là thực hiện chức năng tổ chức của HT.Tuyển chọn và bổ nhiệm đúng TTCM là cơ sở quan trọng cho việc chỉ đạothực hiện có hiệu quả hoạt động giáo dục và giảng dạy trong nhà trường Đểtuyển chọn và bổ nhiệm TTCM đúng, HT cần tiếp nhận từ nhiều thông tin.Những thông tin từ các Phó HT, các thành viên trong tổ, hội đồng sư phạm,phụ huynh HS, HS.v.v., qua theo dõi, kiểm tra, đánh giá công việc, đồng thờithực hiện quy trình bổ nhiệm TTCM một cách đúng đắn và dân chủ

Đội ngũ TTCM là lực lượng quan trọng, hỗ trợ đắc lực cho HT trongviệc quản lí chuyên môn của GV trong tổ Chính vì vậy, sau khi đã tuyển chọn

và ra quyết định bổ nhiệm TTCM, HT cần sử dụng đội ngũ TTCM “đúngngười, đúng việc”, phát huy vai trò, khả năng và khơi gợi sức sáng tạo của họ.

HT cũng cần theo dõi, kiểm tra và đánh giá và rút kinh nghiệm kịp thời quátrình làm việc của TTCM

1.4.2.2 Bồi dưỡng nâng cao phẩm chất, năng lực cho đội ngũ TTCM

Phẩm chất, năng lực là hai thành tố vô cùng quan trọng để tạo nên uytín của con người Do vậy, bồi dưỡng nâng cao phẩm chất, năng lực cho độingũ TTCM là nhiệm vụ trọng tâm của HT trong việc nâng cao chất lượngnguồn nhân lực Nhiệm vụ này cần phải có kế hoạch, lộ trình cụ thể, phải có

sự đầu tư, tiến hành thường xuyên và có hiệu quả Thực hiện tốt nhóm biệnpháp này là điều kiện cơ bản để xây dựng được một đội ngũ TTCM vữngmạnh, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của TTCM

1.4.2.3 Xây dựng tiêu chuẩn TTCM ở trường TH

HT xây dựng tiêu chuẩn TTCM có thể hiểu được lấy từ nhiệm vụ củaTCM theo quy định của Điều lệ trường Tiểu học Tiêu chuẩn này sẽ được chọnlọc và điều chỉnh lại cho phù hợp với vị trí, vai trò; chức năng, nhiệm vụ củaTTCM Tiêu chuẩn TTCM tập trung vào các nội dung chủ yếu: Phẩm chấtchính trị, đạo đức; trình độ năng lực, chuyên môn; năng lực lãnh đạo, quản lí

1.4.2.4 Đổi mới đánh giá đội ngũ TTCM

HT cần kiểm tra, giám sát và đánh giá chất lượng làm việc của TTCM,tránh tình trạng giao khoán, buông lỏng Để kiểm tra, đánh giá chính xác, kháchquan, HT cần xây dựng kế hoạch kiểm tra, nội dung kiểm tra đánh giá thật cụthể Kết hợp kiểm tra thường xuyên, kiểm tra đột xuất, kiểm tra định kì Saukiểm tra cần rút kinh nghiệm, có khen thưởng, kỉ luật kịp thời Có như vậy,TTCM mới phát huy hết vai trò, trách nhiệm trong việc điều hành hoạt động

TCM, giúp HT hoàn thành nhiệm vụ, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục vàhiệu quả đào tạo trong nhà trường.

1.4.2.5 Hoàn thiện chế độ chính sách đối với đội ngũ TTCM

Để giúp cho TTCM thực hiện tốt nhiệm vụ, HT phải tạo điều kiệnthuận lợi cho TTCM thực hiện nhiệm vụ Cụ thể:

- Ưu tiên cung cấp trang thiết bị, đảm bảo các điều kiện về cơ sở vậtchất, thiết bị dạy học, trang bị các điều kiện cần thiết để làm việc, sinh hoạtTCM

- Cung cấp các văn bản pháp quy về tổ chức và hoạt động của trường

TH, những thông tin cần thiết có liên quan

- Tạo sự quan hệ phối hợp giữa TTCM với các TTCM khác, các đoàn thểtrong nhà trường: Công đoàn, Đoàn thanh niên, Đội thiếu niên, Ban đại diệnCMHS…

- Thiết lập và vận hành cơ chế trao đổi thông tin hai chiều giữa HT vàTTCM nhằm thu nhận, xử lí và chuyển tải những thông tin giáo dục trong nội

bộ nhà trường, thông tin giáo dục đa chiều trong và ngoài nhà trường vàngược lại

1.4.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường tiểu học

1.4.3.1 Yếu tố khách quan

Đất nước ta đang bước vào một kỉ nguyên mới, kỉ nguyên đánh dấumột thời kì cả dân tộc đẩy mạnh CNH-HĐH nhằm thực hiện mục tiêu “dângiàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” Đại hội Đảng IX đãkhẳng định nguồn nhân lực là nhân tố quyết định sự phát triển đất nước trong

thời kì CNH-HĐH nên cần tạo chuyển biến cơ bản, toàn diện về GD&ĐT Đến Đại hội Đảng X tiếp tục chỉ rõ: "Giáo dục phải nhằm đào tạo những con

người Việt Nam có lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có phẩm chất tốt đẹp của dân tộc, có năng lực, bản lĩnh để thích ứng với những biến đổi của xã hội trong kinh tế thị trường, những yêu cầu mới của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc".

Như vậy, chỉ có phát triển giáo dục thì mới mở ra tương lai tươi sángcho đất nước Bởi lẽ giáo dục nói chung, dạy học nói riêng có vai trò đặc biệtquan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước Đó là nhữngngười lao động có kĩ thuật, có tay nghề thành thạo, có khả năng thích ứng,khả năng giao tiếp - được đào tạo và bồi dưỡng bởi nền giáo dục tiên tiến gắnvới khoa học công nghệ hiện đại Mà muốn phát triển giáo dục và đào tạo thìcần phải chú ý ngay cấp học đầu tiên – cấp học nền tảng – cấp Tiểu học Nângcao chất lượng GD TH là tạo ra nền tảng vững chắc để nâng cao chất lượnggiáo dục phổ thông

Trong mục tiêu phát triển GD TH từ nay đến năm 2020, Nghị quyết

Trung ương II Khóa VIII đã chỉ rõ: “Cần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện bậc tiểu học” Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cấp học này, phải xây dựng một nền giáo dục theo định hướng: “Chuẩn hoá, hiện đại hoá,

xã hội hoá” Muốn thực hiện định hướng này phải giải quyết nhiều vấn đề,

một trong những vấn đề đó là giải pháp phát triển đội ngũ CBQL vừa hồngvừa chuyên, cụ thể là đội ngũ TTCM ở trường TH

1.4.3.2 Yếu tố chủ quan

a) Nhận thức của HT và TTCM:

Trong xu thế hội nhập thế giới nói chung và sự phát triển của ngành giáodục nói chung, không chỉ có HT mà tất cả các nhà QLGD đều nhận thức đượcrằng cần phải phải đẩy mạnh chất lượng điều hành và quản lí hoạt động của cácTCM, có như vậy mới nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường, trong đóvai trò của TTCM là không kém phần quan trọng

b) Năng lực của HT và TTCM

Hiệu trưởng và các TTCM cần phải có năng lực quản lí, giỏi về chuyênmôn, có trình độ và phẩm chất chất chính trị để nắm vững và thực hiện tốt mụctiêu và nhiệm vụ của của ngành, của trường và của TCM mà mình phụ trách

- Phải giỏi về chuyên môn nghiệp vụ, phải nắm vững công nghệ thông tin,

có tư cách đạo đức tốt, tận tâm với nghề, có nghệ thuật và nhân cách quản lí, từ

đó mới tổ chức tốt quá trình quản lí nhà trường và TCM mà mình phụ trách

c) Các điều kiện khác

Ngoài các điều kiện nêu trên thì việc cải thiện cơ sở vật chất, tăngcường trang thiết bị dạy học, các dụng cụ thí nghiệm, các thiết bị phục vụ choviệc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học, xây dựng tiêu chuẩnTTCM, đổi mới công tác đánh giá đội ngũ TTCM, hoàn thiện chế độ chínhsách cho đội ngũ TTCM, sẽ góp phần quan trọng trong việc nâng cao chấtlượng hoạt động TCM của các trường TH

Kết luận chương 1

Trong chương 1 đã trình bày khái quát những vấn đề lí luận cơ bản vềnội dung phát triển đội ngũ TTCM các trường TH Đây là những vấn đề rất cơbản, điều kiện cần thiết để HT thực hiện đồng bộ các khâu của quá trình quản

lí từ việc xây dựng kế hoạch, tổ chức bồi dưỡng TTCM đến công tác chỉ đạo,kiểm tra, đánh giá, điều chỉnh Từ những cơ sở lí luận của đề tài chúng tôi tiếnhành điều tra, khảo sát, phân tích thực trạng phát triển đội ngũ TTCM ở cáctrường tiểu học của quận Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh được nêu ởchương 2

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ

TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC

Quận 1 ở vị trí trung tâm của thành phố Hồ Chí Minh, diện tích 77211

km2 , dân số 197.494 người Cơ cấu hành chính có 10 phường Mật độ: 26.182người/km2, đứng hàng thứ 4 so với các quận, huyện trong thành phố Trong

đó người Kinh chiếm 89,3% và người Hoa chiếm 10,2%, các dân tộc khácchiếm 0,5% Bên cạnh trên 20.000 CB công chức (tại chức và hưu trí) củaquận, thành phố và các cơ quan Trung ương trú đóng trên địa bàn, phần lớndân cư là công nhân - lao động tập trung trong hơn 1.450 doanh nghiệp Nhànước và tư nhân, bộ phận dân cư còn lại là tiểu thương trong 11.560 hộ kinhdoanh cá thể, HS - sinh viên Gần 10% dân số có trình độ ĐH và sau ĐH.Toàn dân đã có trình độ THCS Tính theo tuổi đời, Quận 1 là một địa phươngkhá trẻ với hơn 85% dân số có độ tuổi từ 50 trở xuống, trong đó 62,3% dân sốtrong độ tuổi lao động Hiện nay, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn Quận 1

đã đạt trên 1000 tỷ đồng/năm, đứng đầu trong các quận huyện của thành phố

2.1.2 Khái quát tình hình giáo dục của Quận 1, thành phố Hồ Chí Minh

Hiện nay, Quận 1 có 59 trường học và 44.822 HS các khối Mầm non,

TH, THCS công lập và ngoài công lập Tiếp tục thực hiện “Học tập và làmtheo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, phong trào thi đua “Xây dựng trường

học thân thiện, HS tích cực”…, ngành GD Quận 1 nâng cao chất lượng, hiệuquả đào tạo các ngành học Bậc học Mầm non chú trọng nâng cao chất lượngchăm sóc GD, thực hiện tốt các chuyên đề chuyên môn, triển khai chuyên đề

“Đổi mới tổ chức bữa ăn”, xây dựng trường chuẩn Quốc gia (mức độ 1) Cấp

TH và THCS tiếp tục xây dựng trường học thân thiện, hiện đại, HS tích cực,xây dựng mô hình trường tiên tiến đạt chất lượng cao: chú trọng đầu tưCSVC, vận động phụ huynh hỗ trợ trang thiết bị, tổ chức các hoạt động lễ hội,hoạt động ngoại khóa và buổi thứ 2 được đưa vào giảng dạy dưới hình thứcCâu lạc bộ giúp giảm tải cho HS, đổi mới kiểm tra đánh giá nhằm thúc đẩyđổi mới phương pháp dạy học, mở rộng loại hình trường lớp dạy học và sinhhoạt 2 buổi/ngày, xây dựng trường được công nhận đạt Kiểm định chất lượnggiáo dục (cấp độ 1, cấp độ 2)… Quận 1 đã xây dựng 11 Trung tâm học tậpcộng đồng tại 10 phường và Liên đoàn Lao động quận; 10/10 phường đượccông nhận PCGD Trung học cơ sở và 3 phường đạt PCGD Trung học phổthông; Chính vì vậy, trong nhiều năm qua, GD Quận 1 luôn là lá cờ đầu của

GD thành phố

( Nguồn: UBND Quận 1)

2.1.3 Tình hình phát triển giáo dục tiểu học Quận 1, Thành phố

Hồ Chí Minh

Trong quá trình phát triển và hội nhập, GDTH của quận có bước pháttriển đáng kể về quy mô và chất lượng, đa dạng hoá loại hình trường lớp, đẩymạnh dạy học 2 buổi/ngày (100% trường) Hiện nay, Quận 1 có 20 trường

TH, trong đó 4 trường dân lập, tư thục (chiếm 6,4% số HS) Hệ thống trườnglớp đã cơ bản đáp ứng được nhu cầu học của người dân trên địa bàn Phần lớnphụ huynh Quận 1 có nhu cầu được đáp ứng dịch vụ GD cao nhưng vẫn có25% số trường thu nhận HS thuộc địa bàn dân cư khó khăn và 0,7% HS cóhoàn cảnh đặc biệt học các lớp PCGD

Mục tiêu GD toàn diện được chú trọng Ngoài việc đảm bảo 9 môn họctheo quy định của Bộ GD&ĐT, Quận 1 đẩy mạnh việc dạy tin học, ngoại ngữ

và kĩ năng sống cho HS, tăng thời lượng và nội dung thực hành - rèn luyện,hoạt động ngoài nhà trường,… Nhằm hội nhập với nền GD quốc tế, Quận 1

mở rộng các hình thức dạy học ngoại ngữ: tiếng Anh tự chọn (30,2%), tiếngAnh tăng cường (43,7%), tiếng Hoa (0,6%), tiếng Pháp tăng cường (1,2%),chương trình TH Cambridge (5,3%), chương trình Tiếng Anh tích hợp(2,7%), chương trình dạy học tiếng Anh theo Đề án 2020 của Bộ GD&ĐT(0,5%) giao tiếp với người bản ngữ cùng với các chương trình hỗ trợ nhưDyned, Phoenix, HS được học tin học từ Học kì 2 của lớp 1

Quận đã nỗ lực tạo sự công bằng trong GD, ưu tiên đầu tư CSVC vàđội ngũ GV cho những trường ở khu vực khó khăn để tạo điều kiện cho các

em HS nơi này được tiếp cận với điều kiện GD tốt nhất Thực hiện chủ trươngXHHGD, các cấp ủy, chính quyền địa phương, hội cha mẹ HS, tổ chức, đoànthể trên địa bàn đã quan tâm, ủng hộ tích cực cho GD Mối quan hệ hợp táctrong công tác GD giữa gia đình - nhà trường - xã hội ngày càng được củng

cố và gắn bó hơn CSVC được tập trung xây dựng theo hướng hiện đại hóa,xanh - sạch - đẹp Vì vậy, chất lượng GDTH đã có những chuyển biến tíchcực qua từng năm, góp phần quan trọng trong việc nâng cao dân trí và đào tạonhân lực phục vụ cho nhu cầu phát triển KT - XH của địa phương

Mạng lưới trường lớp phân bố khá đồng đều tạo thuận lợi cho việc đếntrường của HS cũng như việc huy động HS ra lớp Tuy nhiên, do nhu cầu củaphụ huynh nên hầu hết các trường TH ở Quận 1 đều gặp áp lực về sĩ số HS.Nhiều trường có quy mô nhỏ, nhiều điểm lẻ, thiếu phòng chức năng, sân chơi,bãi tập không đảm bảo quy cách nên việc đầu tư “hiện đại hoá”, dạy - họccũng như công tác QL của HT gặp không ít khó khăn Điều này cũng ảnhhưởng đến chất lượng GD của Quận

Đội ngũ GV TH Quận 1 tương đối đủ về số lượng nhưng chưa đồng bộ

về chất lượng, còn có tình trạng vừa thừa vừa thiếu Đa số GV có tinh thầncầu tiến, tích cực học tập để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, lí luậnchính trị, tin học, ngoại ngữ (bảng 2.2, 2.3)

Bảng 2.2 Trình độ chuyên môn của GV TH

Năm học Tổng số

Chưa đạt chuẩn

(Nguồn : Phòng GD và Đào tạo Quận 1)

Bảng 2.3 Trình độ ngoại ngữ, tin học, lí luận chính trị của GV TH (năm học 2014 - 2015)

CC

A CCB CC C CC A CC B CNUDCNTT KTV CĐ Trung cấp

(Nguồn : Phòng GD và Đào tạo Quận 1)

2.2 KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU TRA THỰC TRẠNG

2.2.1 Mục đích điều tra

Thông qua việc nhìn nhận lại thực trạng đội ngũ TTCM của Quận 1,Thành phố Hồ Chí Minh Từ đó rút ra được những ưu điểm, những tồn tại,

đánh giá nguyên nhân tồn tại để từ đó đề xuất được các giải pháp phát triểnđội ngũ TTCM ở các trường TH Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh Đáp ứngđược yêu cầu đổi mới giáo dục, nâng cao chất lượng cho đội ngũ TTCM trongthời gian sắp tới, góp phần vào đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục trong thờiđại mới.

2.2.2 Nội dung điều tra

- Khảo sát thực trạng đội ngũ TTCM ở các trường TH Quận 1, Thànhphố Hồ Chí Minh Tập trung vào các nội dung: số lượng TTCM của cấp THtrên toàn quận, tìm hiểu về cơ cấu, về phẩm chất đạo đức, chính trị, chuyênmôn, năng lực lãnh đạo, năng lực quản lí,

- Khảo sát thực trạng công tác phát triển đội ngũ TTCM ở các trường

TH Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

2.2.3 Đối tượng điều tra

Để có cơ sở đánh giá thực trạng đội ngũ TTCM và công tác phát triểnđội ngũ TTCM các trường TH Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh, chúng tôi đãtrực tiếp phỏng vấn, trao đổi với các đồng chí lãnh đạo Phòng GD&ĐT, HT,Phó HT, TTCM và tiến hành trưng cầu ý kiến của 16 HT, 30 Phó HT, 102TTCM, 306 GV của 16 trường TH công lập trên địa bàn Quận 1, Thành phố

Hồ Chí Minh (trong đó 11 trường loại 1, 4 trường loại 2, 1 trường loại 3)

2.2.4 Phương pháp điều tra

2.3 THỰC TRẠNG ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN 1, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

2.3.1 Về số lượng, cơ cấu

Theo số liệu của bộ phận thống kê Phòng GD&ĐT Quận 1, tính đếnnăm học 2014-2015, Quận 1 có 102 TCM ở cấp Tiểu học với 102 TTCM, trong

đó có 73 nữ (70,1%); 33 đảng viên (32,4%) Độ tuổi như sau:

Dưới 30 tuổi: không có,

Từ 30 - 40 tuổi: 22 người,

Từ 41 - 50 tuổi: 53 người,

Trên 50 tuổi: 27 người

Số lượng các thành viên trong TCM từ 3 - 14 Mỗi TCM có một tổtrưởng, nếu có từ 7 thành viên trở lên thì có một tổ phó TCM trong trường

TH rất đa dạng, cụ thể như sau:

- Đối với trường loại 1 (tức là trường có số lớp từ 28 lớp trở lên): GV ởmỗi khối lớp được cơ cấu thành một TCM, các GV dạy những môn năngkhiếu như Âm nhạc, Thể dục, Mỹ thuật, Tin học được ghép chung vào mộtTCM, GV dạy Ngoại ngữ một TCM để cùng sinh hoạt tổ Bên cạnh đó, ở một

số trường, HT lại cơ cấu những GV dạy các môn năng khiếu và dạy Ngoạingữ hợp thành một TCM

- Đối với trường loại 2 (tức là trường có số lớp từ 18 đến 27 lớp) GV ởmỗi khối lớp được cơ cấu thành một TCM, các GV dạy những môn năngkhiếu như Âm nhạc, Thể dục, Mĩ thuật, Tin học và dạy Ngoại ngữ hợp thànhmột TCM để cùng sinh hoạt tổ

- Đối với trường loại 3 (tức là trường có số lớp dưới 18 lớp): hình thànhcác TCM theo dạng tổ ghép (liên khối lớp) Chẳng hạn: GV dạy lớp 1,2,3 hợpthành một tổ GV dạy lớp 4,5 hợp thành một tổ GV dạy những môn năngkhiếu và Ngoại ngữ được cơ cấu thành một TCM

Trong các trường chúng tôi khảo sát, trường có số TCM nhiều nhất là 7

tổ, ít nhất là 3 tổ tùy theo quy mô trường loại 1, loại 2 hay loại 3

2.3.2 Phẩm chất chính trị, đạo đức của đội ngũ tổ trưởng chuyên môn

Hiện nay trên địa bàn Quận 1, việc đánh giá phẩm chất chính trị, đạođức của đội ngũ TTCM chủ yếu dựa vào Luật Giáo dục; Điều lệ trường Tiểuhọc; Quyết định số 16/2008/QĐ-BGDĐT ngày 16/4/2008 của Bộ GD-ĐT banhành Quy định về đạo đức nhà giáo; Thông tư 14/2011/TT-BGDĐT ngày08/4/2011 của Thứ trưởng Bộ GD–ĐT ban hành quy định Chuẩn HT trường

TH để xây dựng nội dung đánh giá phẩm chất chính trị, đạo đức của đội ngũTTCM

vàng; 95% - 100% nhận xét đội ngũ TTCM có ý thức chấp hành tổ chức – k ỉluật Đây là điểm nổi bật của đội ngũ TTCM Chứng tỏ trong thời gian qua,bản thân TTCM đã không ngừng rèn luyện, lãnh đạo ngành giáo dục vàBGH các trường đã chú ý nhiều đến việc tổ chức tuyên truyền, mở các lớphọc tập chính trị, nghị quyết để GV thấm nhuần chủ trương, đường lối, chínhsách của Đảng và Nhà nước Bên cạnh đó, vẫn còn 2,6% - 5% ý kiến chorằng TTCM có quan điểm, lập trường tư tưởng đạt mức khá; 1,7% - 5% ýkiến nhận xét TTCM có ý thức chấp hành tổ chức kỉ luật đạt mức khá.Chúng tôi thiết nghĩ, trong thời gian sắp tới, lãnh đạo ngành giáo dục vàBGH các trường tiếp tục thực hiện các biện pháp nhằm nâng cao phẩm chấtchính trị cho TTCM, đồng thời quan tâm bồi dưỡng các đối tượng có phẩmchất chính trị xếp loại khá để đội ngũ TTCM phát triển vững mạnh và đồngđều hơn.

Đạt Yêu cầu

Chưa đạt yêu cầu

01 Gương mẫu trong lối sống, tận

tuỵ trong công việc

05 Trung thực trong báo cáo.

… chưa toàn tâm, toàn lực cho nghề nghiệp và công việc quản lí TCM, chưatập trung vào giảng dạy, Những hạn chế trên ít nhiều làm ảnh hưởng đếnhình ảnh cao đẹp của nhà giáo, ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động củaTCM

TTCM là người đứng đầu và chịu trách nhiệm điều hành hoạt động củaTCM,… Ngoài ra, TTCM còn là chỗ dựa đáng tin cậy về chuyên môn của cácthành viên trong tổ, thường xuyên quan tâm chia sẻ về chuyên môn, về tâm tưtình cảm, biết lắng nghe và thông cảm với các thành viên trong tổ, xây dựngTCM thành một khối đoàn kết thống nhất Có 91,5% - 100% ý kiến nhận xét

đội ngũ TTCM biết quan tâm và chia sẻ với các thành viên trong tổ ở mức

Tốt; 6,8% ý kiến xếp loại Khá Bên cạnh đó còn 1,7% ý kiến của GV nhận xét

TTCM ở mức Chưa đạt yêu cầu Điều này làm chúng tôi rất băn khoăn và lo

lắng vì vẫn còn một số TTCM chưa thể hiện hết vai trò của mình, chưa biếtquan tâm chia sẻ với các thành viên trong tổ, ắt sẽ không nhận được sự đồngthuận và hỗ trợ của các tổ viên

Trong tất cả các hoạt động của nhà trường, TTCM luôn là tấm gươngnăng nổ, tiên phong, đây là một tiêu chí cần phải có của TTCM Khảo sát vềtiêu chí này, có 100% ý kiến của BGH và TTCM xếp mức tốt Riêng GV thì

có 5,9% ý kiến xếp khá và 0,9% ý kiến xếp mức chưa đạt yêu cầu Chúng tôi